Σαρωτικές αλλαγές στο δημόσιο: Πώς θα γίνει η επιλογή 29.000 προϊσταμένων

Νέο σύ­στη­μα επι­λο­γής προϊ­στα­μέ­νων με εξε­τά­σεις μέσω ΑΣΕΠ και διεύ­ρυν­ση των βαθ­μο­λο­γι­κών κλι­μα­κί­ων προ­βλέ­πει το σχέ­διο νόμου που κα­ταρ­τί­ζει η πο­λι­τι­κή ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών.

Οι σχε­τι­κές αλ­λα­γές αφο­ρούν πάνω από 700.000 ερ­γα­ζό­με­νους σε κε­ντρι­κή διοί­κη­ση, δή­μους και πε­ρι­φέ­ρειες. Το νέο θε­σμι­κό πλαί­σιο ξε­μπλο­κά­ρει μετά από πολλά χρό­νια τις κρί­σεις για 29.000 θέ­σεις προϊ­στα­μέ­νων (γε­νι­κών διευ­θυ­ντών, διευ­θυ­ντών, τμη­μα­ταρ­χών).

Το σχέ­διο που κα­ταρ­τί­ζουν ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών Θο­δω­ρής Λι­βά­νιος και η αρ­μό­δια υφυ­πουρ­γός Βιβή Χα­ρα­λα­μπο­γιάν­νη, εκτι­μά­ται πως θα δοθεί προς δια­βού­λευ­ση μέσα στον Απρί­λιο. Οι εξε­τά­σεις μέσω ΑΣΕΠ, εκτός απρο­ό­πτου, θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν τέλος του 2026 με αρχές του 2027 και ανα­μέ­νε­ται να λά­βουν μέρος πάνω από 150.000 ερ­γα­ζό­με­νοι.

Αλ­λα­γή φι­λο­σο­φί­ας

Η με­ταρ­ρύθ­μι­ση που προ­ω­θεί το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών δεν απο­τε­λεί απλώς τρο­πο­ποί­η­ση των υφι­στά­με­νων δια­τά­ξε­ων, αλλά ρι­ζι­κή αλ­λα­γή φι­λο­σο­φί­ας στην ανά­δει­ξη της διοι­κη­τι­κής ιε­ραρ­χί­ας του κρά­τους.

Ο κε­ντρι­κός πυ­λώ­νας του νέου σχε­δια­σμού είναι η πλή­ρης ψη­φιο­ποί­η­ση, τυ­πο­ποί­η­ση και αυ­το­μα­το­ποί­η­ση των δια­δι­κα­σιών. Στό­χος είναι ο δρα­στι­κός πε­ριο­ρι­σμός του χρό­νου το­πο­θέ­τη­σης ενός προϊ­στα­μέ­νου, ο οποί­ος από τους 12 μήνες που απαι­τού­νται σή­με­ρα ανά πε­ρί­πτω­ση, θα πε­ριο­ρι­στεί στους 6 μήνες για το σύ­νο­λο των 29.000 θέ­σε­ων ευ­θύ­νης (πε­ρί­που 400 θέ­σεις γε­νι­κών διευ­θυ­ντών και 3.500 θέ­σεις διευ­θυ­ντών, οι υπό­λοι­πες αφο­ρούν τους τμη­μα­τάρ­χες). Η επι­τά­χυν­ση το­πο­θέ­τη­σης θα επι­τευ­χθεί μέσω της δη­μιουρ­γί­ας ηλε­κτρο­νι­κού μη­τρώ­ου υπο­ψη­φί­ων, όπου τα τυ­πι­κά προ­σό­ντα, η προ­ϋ­πη­ρε­σία και τα βιο­γρα­φι­κά στοι­χεία θα αντλού­νται αυ­τό­μα­τα από το σύ­στη­μα HRMS (Human Resources Management System), κα­ταρ­γώ­ντας την ανά­γκη για φυ­σι­κούς φα­κέ­λους και «γρα­φειο­κρα­τι­κούς» ελέγ­χους.

Το νέο σύ­στη­μα ει­σά­γει τη γρα­πτή ηλε­κτρο­νι­κή εξέ­τα­ση μέσω ΑΣΕΠ ως βα­σι­κό κρι­τή­ριο αξιο­λό­γη­σης. Η εξέ­τα­ση αυτή θα πε­ρι­λαμ­βά­νει στο­χευ­μέ­νες ερω­τή­σεις γνώ­σε­ων πάνω σε κρί­σι­μα αντι­κεί­με­να της δη­μό­σιας διοί­κη­σης (υπαλ­λη­λι­κός κώ­δι­κας, δη­μό­σιες συμ­βά­σεις), τεστ δε­ξιο­τή­των, καθώς και αξιο­λό­γη­ση της ερ­γα­σια­κής απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας.

Μία από τις πλέον εμ­βλη­μα­τι­κές αλ­λα­γές είναι η πλή­ρης κα­τάρ­γη­ση της προ­σω­πι­κής συ­νέ­ντευ­ξης για όλες τις βαθ­μί­δες, η οποία αντι­κα­θί­στα­ται από επι­στη­μο­νι­κά τεκ­μη­ριω­μέ­να ερ­γα­λεία μέ­τρη­σης ηγε­τι­κών ικα­νο­τή­των. Ει­δι­κά για τις θέ­σεις των γε­νι­κών διευ­θυ­ντών προ­βλέ­πε­ται μία επι­πλέ­ον εξει­δι­κευ­μέ­νη δια­γω­νι­στι­κή δια­δι­κα­σία, τόσο γρα­πτή όσο και προ­φο­ρι­κή, με θέ­μα­τα που θα σχε­τί­ζο­νται άμεσα με το αντι­κεί­με­νο του φορέα που κα­λού­νται να διοι­κή­σουν.

Διεύ­ρυν­ση κλι­μα­κί­ων

Η πο­λι­τι­κή ηγε­σία του υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών στην πα­ρού­σα φάση με­λε­τά τις αλ­λα­γές στο βαθ­μο­λό­γιο. Οι αλ­λα­γές αυτές θα συ­μπε­ρι­λη­φθούν στο ίδιο νο­μο­σχέ­διο. Σύμ­φω­να με τις πλη­ρο­φο­ρί­ες του «Ε.Τ.» της Κυ­ρια­κής, διευ­ρύ­νο­νται τα κλι­μά­κια και ανα­προ­σαρ­μό­ζο­νται τα χρό­νια εμπει­ρί­ας που απαι­τού­νται για την εξέ­λι­ξη, ενώ δί­νε­ται ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα και σε επι­πλέ­ον κρι­τή­ρια, όπως η συ­νά­φεια του με­τα­πτυ­χια­κού τί­τλου με το αντι­κεί­με­νο του φορέα. Το ισχύ­ον σύ­στη­μα βαθ­μο­λο­γί­ου βα­σί­ζε­ται στο ενιαίο μι­σθο­λό­γιο που εφαρ­μό­ζε­ται σε όλη τη δη­μό­σια διοί­κη­ση και στους ΟΤΑ.

Οι απο­δο­χές κα­θο­ρί­ζο­νται από την εκ­παι­δευ­τι­κή κα­τη­γο­ρία (ΠΕ, ΤΕ, ΔΕ, ΥΕ) και τα μι­σθο­λο­γι­κά κλι­μά­κια, τα οποία εξε­λίσ­σο­νται κυ­ρί­ως με βάση τα έτη υπη­ρε­σί­ας. Προ­βλέ­πο­νται επι­δό­μα­τα θέσης ευ­θύ­νης και ει­δι­κές πα­ρο­χές. Η τε­ρά­στια από­στα­ση στη μο­ριο­δό­τη­ση (π.χ. ο γε­νι­κός διευ­θυ­ντής παίρ­νει πολ­λα­πλά­σια μόρια από έναν απλό υπάλ­λη­λο) κα­θι­στά σχε­δόν αδύ­να­τη την ανα­τρο­πή της ιε­ραρ­χί­ας από νε­ό­τε­ρα στε­λέ­χη.

Η διοί­κη­ση του υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών με­λε­τά και τα συ­στή­μα­τα άλλων χωρών της Ε.Ε. που συν­δυά­ζουν ένα σύγ­χρο­νο σύ­στη­μα δη­μό­σιας διοί­κη­σης με θε­σμι­κή στα­θε­ρό­τη­τα και μη­χα­νι­σμούς αξιο­λό­γη­σης και ου­σια­στι­κά κί­νη­τρα από­δο­σης. Οι γνώ­στες της ελ­λη­νι­κής πραγ­μα­τι­κό­τη­τας υπο­στη­ρί­ζουν ότι «μια ρε­α­λι­στι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση θα μπο­ρού­σε να δια­τη­ρή­σει τον πυ­ρή­να του ενιαί­ου μι­σθο­λο­γί­ου, αλλά να ει­σα­γά­γει ένα πε­ριο­ρι­σμέ­νο με­τα­βλη­τό μέρος απο­δο­χών (π.χ. 5-10%) συν­δε­δε­μέ­νο με με­τρή­σι­μους στό­χους υπη­ρε­σί­ας και συλ­λο­γι­κή επί­δο­ση, ώστε να ενι­σχυ­θεί η λο­γο­δο­σία χωρίς να δια­τα­ρα­χθεί η μι­σθο­λο­γι­κή ασφά­λεια».

ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΓΙΝΕΙ ΚΡΙ­ΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ 2011

Απαι­τού­νταν 7 χρό­νια για την αξιο­λό­γη­ση 13.918 θέ­σε­ων ευ­θύ­νης

Για να γίνει αντι­λη­πτό το μέ­γε­θος της πα­ρέμ­βα­σης που ετοι­μά­ζε­ται, αρκεί να απο­τυ­πω­θεί τι συ­νέ­βαι­νε μέχρι σή­με­ρα στη δη­μό­σια διοί­κη­ση. Η υφι­στά­με­νη κα­τά­στα­ση πε­ρι­γρά­φε­ται από πολ­λούς ως «πα­ρω­χη­μέ­νη και ανε­δα­φι­κή» προ­σέγ­γι­ση, η οποία βα­σι­ζό­ταν σχε­δόν απο­κλει­στι­κά στη σώ­ρευ­ση τυ­πι­κών προ­σό­ντων και στην πο­λυ­ε­τή προ­ϋ­πη­ρε­σία.

Αυτό το μο­ντέ­λο απο­δεί­χθη­κε ανί­κα­νο να ανι­χνεύ­σει τις πραγ­μα­τι­κές διοι­κη­τι­κές ικα­νό­τη­τες και τις δε­ξιό­τη­τες δια­χεί­ρι­σης αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού που απαι­τεί ο 21ος αιώ­νας. Επι­πλέ­ον, η δια­δι­κα­σία ήταν εξαι­ρε­τι­κά δυ­σκί­νη­τη. Μά­λι­στα, σύμ­φω­να με με­λέ­τη του ΑΣΕΠ, με το ισχύ­ον πλαί­σιο θα απαι­τού­νταν πε­ρί­που επτά έτη και πε­ρισ­σό­τε­ρες από 19.000 συ­νε­δριά­σεις επι­τρο­πών για να κρι­θούν οι 13.918 θέ­σεις ευ­θύ­νης που είχαν κα­τα­γρα­φεί σε προη­γού­με­νη φάση. Αυτή η πρα­κτι­κή αδυ­να­μία οδή­γη­σε σε πρω­το­φα­νές διοι­κη­τι­κό τέλμα.

Από το 2011, η πλειο­νό­τη­τα των θέ­σε­ων διευ­θυ­ντών και τμη­μα­ταρ­χών στο Δη­μό­σιο δεν έχει πε­ρά­σει από επί­ση­μες κρί­σεις. Το κενό αυτό κα­λύ­φθη­κε από το κα­θε­στώς των ανα­πλη­ρω­τών προϊ­στα­μέ­νων, οι οποί­οι το­πο­θε­τού­νταν με εσω­τε­ρι­κές δια­δι­κα­σί­ες, χωρίς συ­γκε­κρι­μέ­να κρι­τή­ρια και χωρίς τη σφρα­γί­δα της αξιο­κρα­τί­ας του ΑΣΕΠ. Οι ηγε­σί­ες των φο­ρέ­ων συχνά απέ­φευ­γαν να προ­κη­ρύ­ξουν θέ­σεις για να μη δια­τα­ρά­ξουν τις εσω­τε­ρι­κές ισορ­ρο­πί­ες ή προ­κα­λέ­σουν δυ­σα­ρέ­σκειες. Οπως το­νί­ζουν στε­λέ­χη της διοί­κη­σης, «αυτή η κουλ­τού­ρα της ανά­θε­σης κα­θη­κό­ντων αντί της κρί­σης στε­λε­χών υπο­νό­μευ­σε τη συ­νέ­χεια της διοί­κη­σης και απο­θάρ­ρυ­νε τα ικανά στε­λέ­χη που έβλε­παν την εξέ­λι­ξή τους να εξαρ­τά­ται από υπο­κει­με­νι­κούς πα­ρά­γο­ντες και όχι από την αξία τους».

ΤΕΣ­ΣΕ­ΡΑ ΧΡΟ­ΝΙΑ ΘΗ­ΤΕΙΑΣ

Νέο μη­τρώο υπο­ψη­φί­ων

Η λύση που προ­κρί­νε­ται τώρα βα­σί­ζε­ται στον κε­ντρι­κό έλεγ­χο νο­μι­μό­τη­τας και την έκ­δο­ση προ­κη­ρύ­ξε­ων από το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών για κάθε επί­πε­δο ευ­θύ­νης συ­νο­λι­κά. Με αυτόν τον τρόπο, η λήξη των θη­τειών σε υπουρ­γεία, δή­μους και πε­ρι­φέ­ρειες θα είναι ορι­ζό­ντια, απο­τρέ­πο­ντας την πο­λι­τι­κή ηγε­σία από το να «ξεχνά» τις κρί­σεις.

Η στρα­τη­γι­κή επι­λο­γή να με­τα­φερ­θεί το βάρος από τη συ­νέ­ντευ­ξη στη γρα­πτή δο­κι­μα­σία και την ψη­φια­κή μο­ριο­δό­τη­ση δεν στο­χεύ­ει μόνο στην τα­χύ­τη­τα, αλλά και στην απο­κα­τά­στα­ση της εμπι­στο­σύ­νης των πο­λι­τών και των ίδιων των υπαλ­λή­λων προς το κρά­τος.

Με­τα­ξύ άλλων τα ει­δι­κά πε­ρι­γράμ­μα­τα θέ­σε­ων ευ­θύ­νης θα συ­γκε­ντρώ­νο­νται σε ένα ση­μείο, ανά επί­πε­δο θέσης ευ­θύ­νης και θα είναι προ­κα­θο­ρι­σμέ­νη η λήξη των θη­τειών. Ο χρό­νος θη­τεί­ας αυ­ξά­νε­ται από 3 σε 4 χρό­νια, ενώ δη­μιουρ­γεί­ται μη­τρώο υπο­ψή­φιων προϊ­στα­μέ­νων από το οποίο θα αντλού­νται και θα κα­λύ­πτο­νται κενά που δη­μιουρ­γού­νται. Με 29.000 θέ­σεις να βρί­σκο­νται ανοι­χτές προς κά­λυ­ψη, η επι­τυ­χία αυτού του εγ­χει­ρή­μα­τος θα κρί­νει αν η ελ­λη­νι­κή δη­μό­σια διοί­κη­ση μπο­ρεί επι­τέ­λους να πε­ρά­σει στην εποχή του σύγ­χρο­νου μά­να­τζμεντ, μα­κριά από τις αγκυ­λώ­σεις του πα­ρελ­θό­ντος.

Πηγή: eleftherostypos.gr