Ανησυχία για νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα

Η νέα γε­ω­πο­λι­τι­κή ανά­φλε­ξη στη Μέση Ανα­το­λή έρ­χε­ται να προ­στε­θεί σε ένα ήδη επι­βα­ρυ­μέ­νο πε­ρι­βάλ­λον τιμών, εντεί­νο­ντας την ανη­συ­χία για ένα ακόμη κύμα ανα­τι­μή­σε­ων στα τρό­φι­μα, σε μια πε­ρί­ο­δο που τα μέτρα για την αντι­με­τώ­πι­ση της ακρί­βειας απο­δει­κνύ­ο­νται… άσφαι­ρα.

Οι εξε­λί­ξεις με την επί­θε­ση των ΗΠΑ και του Ισ­ρα­ήλ στο Ιράν και τα αντί­ποι­να της Τε­χε­ρά­νης ενι­σχύ­ουν τον κίν­δυ­νο ενερ­γεια­κής αστά­θειας, με άμε­σες συ­νέ­πειες στο κό­στος πα­ρα­γω­γής, με­τα­ποί­η­σης και με­τα­φο­ράς. Και όπως έχει απο­δει­χθεί επα­νει­λημ­μέ­να, κάθε ενερ­γεια­κή ανα­τα­ρα­χή με­τα­φέ­ρε­ται με τα­χύ­τη­τα στο ράφι.

Τα πρώτα στοι­χεία του 2026 επι­βε­βαιώ­νουν ότι η πίεση όχι μόνο δεν υπο­χω­ρεί, αλλά απο­κτά νέα έντα­ση. Ο κλα­δι­κός δεί­κτης τιμών στην ομάδα “δια­τρο­φή” επι­τα­χύν­θη­κε στο 4,5% τον Ια­νουά­ριο του 2026, από 3,6% τον Δε­κέμ­βριο, ενώ σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες συ­νέ­χι­σε ακόμη πιο επι­θε­τι­κά και τον Φε­βρουά­ριο. Πιο απο­κα­λυ­πτι­κή είναι η ει­κό­να αν αφαι­ρε­θεί η επί­δρα­ση του ελαιο­λά­δου, το οποίο υπο­χώ­ρη­σε κατά 30,6% σε ετή­σια βάση και συ­γκρά­τη­σε τε­χνη­τά τον συ­νο­λι­κό δεί­κτη. Χωρίς αυτόν τον πα­ρά­γο­ντα, ο πλη­θω­ρι­σμός τρο­φί­μων θα είχε δια­μορ­φω­θεί στο 5,3% τον Ια­νουά­ριο, επι­βε­βαιώ­νο­ντας ότι η ανο­δι­κή δυ­να­μι­κή είναι ευ­ρύ­τε­ρη και βα­θύ­τε­ρη.

Η κυ­βέρ­νη­ση πα­ρα­κο­λου­θεί στενά τις εξε­λί­ξεις, με την Ανε­ξάρ­τη­τη Αρχή Ελέγ­χου Αγο­ράς και Προ­στα­σί­ας του Κα­τα­να­λω­τή να ενερ­γο­ποιεί εκτε­τα­μέ­νο σχέ­διο ελέγ­χων σε όλη τη χώρα. Οι έλεγ­χοι ξε­κι­νούν από τα πρα­τή­ρια καυ­σί­μων, καθώς η ενέρ­γεια απο­τε­λεί τον βα­σι­κό πολ­λα­πλα­σια­στή κό­στους σε όλη την εφο­δια­στι­κή αλυ­σί­δα, και επε­κτεί­νο­νται στα κα­νά­λια δια­νο­μής βα­σι­κών κα­τα­να­λω­τι­κών αγα­θών. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, η διοι­κή­τρια της Αρχής, Δέ­σποι­να Τσαγ­γά­ρη, έχει ήδη κα­τα­θέ­σει στον πρω­θυ­πουρ­γό δέσμη προ­τά­σε­ων για ενί­σχυ­ση των ελεγ­κτι­κών μη­χα­νι­σμών, σε μια προ­σπά­θεια να απο­δυ­να­μω­θεί το σπι­ράλ αυ­ξή­σε­ων. Η κί­νη­ση αυτή, η οποία έγινε πριν την κλι­μα­κού­με­νη επί­θε­ση Τραμπ στο Ιράν, αν η κρίση στη Μέση Ανα­το­λή τρα­βή­ξει σε μά­κρος απο­κτά ιδιαί­τε­ρη δυ­να­μι­κή.

Αύ­ξη­ση σε 5.000 κω­δι­κούς σε έξι εβδο­μά­δες

Τα δε­δο­μέ­να της αγο­ράς εξη­γούν την αυ­ξη­μέ­νη κι­νη­τι­κό­τη­τα. Στις πρώ­τες έξι εβδο­μά­δες του 2026 κα­τα­γρά­φη­καν ανα­τι­μή­σεις σε πε­ρισ­σό­τε­ρους από 5.000 κω­δι­κούς προ­ϊ­ό­ντων στα σού­περ μάρ­κετ, ενώ το τε­λευ­ταίο τρί­μη­νο του 2025 οι αυ­ξή­σεις είχαν αγ­γί­ξει τους 11.400 κω­δι­κούς. Το εύρος των ανα­τι­μή­σε­ων δεί­χνει ότι δεν πρό­κει­ται για με­μο­νω­μέ­νες κα­τη­γο­ρί­ες, αλλά για ένα γε­νι­κευ­μέ­νο φαι­νό­με­νο που επη­ρε­ά­ζει βα­σι­κούς πυ­λώ­νες της δια­τρο­φής.

Το μο­σχα­ρί­σιο κρέας πρω­τα­γω­νι­στεί, με αυ­ξή­σεις σε πάνω από 1.300 κω­δι­κούς, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τη δο­μι­κή ευαι­σθη­σία μιας κα­τη­γο­ρί­ας με υψηλή ει­σα­γό­με­νη εξάρ­τη­ση, που φτά­νει το 90%. Ωστό­σο, η πίεση δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται εκεί. Πάνω από 600 κω­δι­κοί τυ­ριών έχουν ανα­τι­μη­θεί, πε­ρισ­σό­τε­ροι από 250 στην κα­τη­γο­ρία των αλ­λα­ντι­κών, ενώ αυ­ξή­σεις κα­τα­γρά­φο­νται επί­σης στα για­ούρ­τια και στα αυγά (άνω των 150 κω­δι­κών), στο χοι­ρι­νό (πάνω από 140  κω­δι­κοί), ακόμη και στο κρασί (200 κω­δι­κοί).

Ο μέσος όρος των αυ­ξή­σε­ων δια­μορ­φώ­νε­ται στο 5,62%, με άμεσο αντί­κτυ­πο άνω της μίας πο­σο­στιαί­ας μο­νά­δας στον συ­νο­λι­κό πλη­θω­ρι­σμό του ορ­γα­νω­μέ­νου λια­νε­μπο­ρί­ου.

Ιδιαί­τε­ρα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή της ασυμ­με­τρί­ας που επι­κρα­τεί είναι η πε­ρί­πτω­ση της σο­κο­λά­τας. Παρά το γε­γο­νός ότι η διε­θνής τιμή του κακάο υπο­χώ­ρη­σε κατά 54% από τον Ιού­λιο του 2025 έως τον Ια­νουά­ριο του 2026, οι τιμές της σο­κο­λά­τας αυ­ξή­θη­καν κατά 20,3% σε ετή­σια βάση και κατά 6,2% σε μη­νιαία.

Οι βιο­μη­χα­νί­ες επι­κα­λού­νται συμ­βό­λαια που είχαν συ­να­φθεί σε υψη­λό­τε­ρες τιμές, ωστό­σο η εξή­γη­ση αυτή έχει πε­ριο­ρι­σμέ­νη διάρ­κεια, καθώς τα απο­θέ­μα­τα δεν μπο­ρούν να κα­λύ­πτουν τόσο με­γά­λο χρο­νι­κό διά­στη­μα. Στην πράξη, πολ­λές επι­χει­ρή­σεις επι­λέ­γουν να δια­τη­ρούν υψη­λές βα­σι­κές τιμές και να επεν­δύ­ουν σε προ­ω­θη­τι­κές ενέρ­γειες, δια­τη­ρώ­ντας το ονο­μα­στι­κό επί­πε­δο τιμών σε υψηλά επί­πε­δα.

Το “λίπος” στην αλυ­σί­δα του βό­ειου κρέ­α­τος

Στο βόειο κρέας, η ει­κό­να είναι ακόμη πιο σύν­θε­τη. Αν και οι τιμές στην Ελ­λά­δα αυ­ξή­θη­καν κατά 25,4% σε ετή­σια βάση, οι αντί­στοι­χες αυ­ξή­σεις στις βα­σι­κές χώρες προ­έ­λευ­σης ήταν ση­μα­ντι­κά χα­μη­λό­τε­ρες: 11,2% στη Γαλ­λία, 14,8% στη Γερ­μα­νία, 21% στην Πο­λω­νία και 23,7% στην Ολ­λαν­δία. Η από­κλι­ση αυτή δεν μπο­ρεί να εξη­γη­θεί απο­κλει­στι­κά από το κό­στος με­τα­φο­ράς, γε­γο­νός που ενι­σχύ­ει τις υπο­ψί­ες για στρε­βλώ­σεις σε εν­διά­με­σους κρί­κους της εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας. Συ­νο­λι­κά, το μο­σχα­ρί­σιο κρέας έχει ακρι­βύ­νει κατά 76% από το 2019, απο­τυ­πώ­νο­ντας το σω­ρευ­τι­κό βάρος της πλη­θω­ρι­στι­κής πε­ριό­δου.

Δο­μι­κή εξή­γη­ση

Πίσω από τις επι­μέ­ρους πε­ρι­πτώ­σεις κρύ­βο­νται βα­θύ­τε­ρες διαρ­θρω­τι­κές αι­τί­ες. Η λήξη, τον Ιού­νιο του 2025, του πλα­φόν στο μει­κτό πε­ρι­θώ­ριο κέρ­δους, που ίσχυε από την πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας, δη­μιούρ­γη­σε νέο πε­ρι­θώ­ριο ανα­προ­σαρ­μο­γών. Πολ­λές επι­χει­ρή­σεις επι­χει­ρούν πλέον να απο­κα­τα­στή­σουν πε­ρι­θώ­ρια που είχαν συ­μπιε­στεί επί χρό­νια, αλλά και να χρη­μα­το­δο­τή­σουν επεν­δύ­σεις και προ­ω­θη­τι­κές ενέρ­γειες.

Πα­ράλ­λη­λα, η ζή­τη­ση πα­ρα­μέ­νει αν­θε­κτι­κή. Η μεί­ω­ση της κα­τα­νά­λω­σης στην εστί­α­ση οδη­γεί πε­ρισ­σό­τε­ρα νοι­κο­κυ­ριά στο σπίτι, αυ­ξά­νο­ντας τον όγκο αγο­ρών στα σού­περ μάρ­κετ. Όταν η ζή­τη­ση δεν υπο­χω­ρεί, τα κί­νη­τρα για μειώ­σεις τιμών πε­ριο­ρί­ζο­νται. Σε αυτό προ­στί­θε­ται και ο σω­ρευ­τι­κός πλη­θω­ρι­σμός τρο­φί­μων της τε­λευ­ταί­ας πε­ντα­ε­τί­ας, που ξε­περ­νά το 37%, δη­μιουρ­γώ­ντας μια νέα “βάση” τιμών σε υψη­λό­τε­ρα επί­πε­δα.

Πιέ­σεις και προ­κλή­σεις

Σε πο­λι­τι­κό επί­πε­δο, η ακρί­βεια εξε­λίσ­σε­ται σε κρί­σι­μο ζή­τη­μα. Η συ­νε­χής άνο­δος των τιμών “ρο­κα­νί­ζει” την αγο­ρα­στι­κή δύ­να­μη των νοι­κο­κυ­ριών και εντεί­νει την κοι­νω­νι­κή δυ­σα­ρέ­σκεια. Η κυ­βέρ­νη­ση πα­ρα­κο­λου­θεί με ανη­συ­χία τις εξε­λί­ξεις, ενώ στο πα­ρα­σκή­νιο αυ­ξά­νο­νται οι πιέ­σεις προς την ορ­γα­νω­μέ­νη λια­νι­κή να συμ­βά­λει στη συ­γκρά­τη­ση των τιμών, χωρίς όμως μέχρι στιγ­μής να υπάρ­χει επί­ση­μη πα­ρέμ­βα­ση.

Εάν η ενερ­γεια­κή κρίση κλι­μα­κω­θεί, οι ει­δι­κοί προει­δο­ποιούν ότι ένα νέο κύμα ανα­τι­μή­σε­ων στα τρό­φι­μα είναι πι­θα­νό – με την ακρί­βεια να με­τα­τρέ­πε­ται σε μό­νι­μο βάρος για τα ελ­λη­νι­κά νοι­κο­κυ­ριά, δο­κι­μά­ζο­ντας ταυ­τό­χρο­να την αντο­χή της πο­λι­τι­κής ηγε­σί­ας και την κοι­νω­νι­κή υπο­μο­νή.

Πηγή: capital.gr