Τουρισμός και επενδύσεις στη σκιά της γεωπολιτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή

Η νέα κλι­μά­κω­ση της έντα­σης στη Μέση Ανα­το­λή, μετά τα πλήγ­μα­τα ΗΠΑ – Ισ­ρα­ήλ κατά του Ιράν και την αλυ­σι­δω­τή αντί­δρα­ση στην πε­ριο­χή, αρ­χί­ζει ήδη να απο­τυ­πώ­νε­ται σε έναν κλάδο που είναι ιδιαί­τε­ρα ευαί­σθη­τος στις γε­ω­πο­λι­τι­κές ανα­τα­ρά­ξεις: τον του­ρι­σμό. Πα­ρό­τι οι εξε­λί­ξεις είναι ακόμη ρευ­στές, τα πρώτα στοι­χεία από αε­ρο­με­τα­φο­ρές, τα­ξι­διω­τι­κές οδη­γί­ες και επεν­δυ­τι­κό κλίμα δεί­χνουν ότι η σύ­γκρου­ση μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σει όχι μόνο τη ζή­τη­ση τα­ξι­διών αλλά και τη δυ­να­μι­κή με­γά­λων του­ρι­στι­κών projects που βρί­σκο­νται σε εξέ­λι­ξη στον Κόλπο.

Σε αντί­θε­ση με προη­γού­με­νες κρί­σεις που είχαν εντο­πι­σμέ­νο γε­ω­γρα­φι­κό απο­τύ­πω­μα, η πα­ρού­σα έντα­ση αγ­γί­ζει κρί­σι­μους αε­ρο­πο­ρι­κούς δια­δρό­μους και πα­γκό­σμια hubs, αυ­ξά­νο­ντας το ρίσκο συ­στη­μι­κής δια­τα­ρα­χής στην τα­ξι­διω­τι­κή βιο­μη­χα­νία.

Αε­ρο­με­τα­φο­ρές, το πρώτο «θύμα» της κρί­σης

Οι επι­πτώ­σεις είναι ήδη ορα­τές στον πυ­ρή­να του διε­θνούς του­ρι­σμού: τις αε­ρο­με­τα­φο­ρές. Κλεί­σι­μο ενα­έ­ριων χώρων, ανα­κα­τευ­θύν­σεις πτή­σε­ων και αυ­ξη­μέ­να κόστη ασφά­λι­σης πτή­σε­ων δη­μιουρ­γούν ένα ντό­μι­νο επι­πτώ­σε­ων σε ολό­κλη­ρη την αλυ­σί­δα αξίας του τα­ξι­διού.

Τα με­γά­λα hubs του Κόλ­που, που λει­τουρ­γούν ως εν­διά­με­σοι κόμ­βοι για Ευ­ρώ­πη, Ασία και Αφρι­κή, βρί­σκο­νται στο επί­κε­ντρο της ανα­στά­τω­σης. Αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες ανα­γκά­ζο­νται να αλ­λά­ζουν δρο­μο­λό­για σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο, αυ­ξά­νο­ντας κό­στος καυ­σί­μων και μειώ­νο­ντας αξιο­πι­στία προ­γράμ­μα­τος, ενώ οι τα­ξι­διω­τι­κές οδη­γί­ες πολ­λών κυ­βερ­νή­σε­ων λει­τουρ­γούν απο­τρε­πτι­κά για νέες κρα­τή­σεις.

Η επί­πτω­ση δεν είναι μόνο λει­τουρ­γι­κή αλλά και ψυ­χο­λο­γι­κή: σε πε­ριό­δους έντα­σης, ο διε­θνής τα­ξι­διώ­της τεί­νει να απο­φεύ­γει ολό­κλη­ρες γε­ω­γρα­φι­κές ζώνες, ακόμη και αν δεν πλήτ­το­νται άμεσα. Αυτό δη­μιουρ­γεί έναν «κύκλο επι­φυ­λα­κτι­κό­τη­τας» που επη­ρε­ά­ζει τόσο τον ει­σερ­χό­με­νο του­ρι­σμό όσο και τον transit, κρί­σι­μο για οι­κο­νο­μί­ες όπως τα Ηνω­μέ­να Αρα­βι­κά Εμι­ρά­τα και το Κατάρ.

Του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις: «Πά­γω­μα» ή επα­νε­κτί­μη­ση ρί­σκου;

Πέρα από τη βρα­χυ­πρό­θε­σμη ζή­τη­ση, η με­γα­λύ­τε­ρη ανη­συ­χία αφορά τις του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις με­γά­λης κλί­μα­κας. Η πε­ριο­χή τα τε­λευ­ταία χρό­νια εξε­λί­χθη­κε σε έναν από τους πιο δυ­να­μι­κούς επεν­δυ­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς πα­γκο­σμί­ως, με projects δι­σε­κα­τομ­μυ­ρί­ων σε hospitality, υπο­δο­μές και real estate.

Στο επί­κε­ντρο βρί­σκε­ται η Σα­ου­δι­κή Αρα­βία, η οποία επι­χει­ρεί μέσω του Vision 2030 να με­τα­σχη­μα­τι­στεί σε πα­γκό­σμιο του­ρι­στι­κό hub. Mega-projects όπως πα­ρά­κτιες ανα­πτύ­ξεις, smart cities και πο­λυ­τε­λή resorts έχουν ήδη προ­σελ­κύ­σει διε­θνή κε­φά­λαια και operators. Ωστό­σο, σε πε­ρι­βάλ­λον αυ­ξη­μέ­νου γε­ω­πο­λι­τι­κού ρί­σκου, οι επεν­δυ­τές δεν ακυ­ρώ­νουν απα­ραί­τη­τα σχέ­δια αλλά επα­να­τι­μο­λο­γούν τον κίν­δυ­νο.

Αυτό με­τα­φρά­ζε­ται σε υψη­λό­τε­ρο κό­στος χρη­μα­το­δό­τη­σης, αυ­ξη­μέ­νες απαι­τή­σεις από­δο­σης, με­γα­λύ­τε­ρη έμ­φα­ση σε ασφα­λι­στι­κή κά­λυ­ψη και πι­θα­νές κα­θυ­στε­ρή­σεις σε φά­σεις υλο­ποί­η­σης.

Ανά­λο­γη επι­φυ­λα­κτι­κό­τη­τα κα­τα­γρά­φε­ται και σε αγο­ρές όπως τα Ηνω­μέ­να Αρα­βι­κά Εμι­ρά­τα και το Κατάρ, όπου ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί κρί­σι­μο ερ­γα­λείο δια­φο­ρο­ποί­η­σης της οι­κο­νο­μί­ας πέρα από την ενέρ­γεια. Η εμπει­ρία προη­γού­με­νων κρί­σε­ων δεί­χνει ότι οι θε­σμι­κοί επεν­δυ­τές συ­νε­χί­ζουν στρα­τη­γι­κά projects, αλλά με πιο συ­ντη­ρη­τι­κό rollout.

Αν η κρίση πα­ρα­τα­θεί: Τρία σε­νά­ρια για τον του­ρι­σμό

Η διάρ­κεια της σύ­γκρου­σης θα κα­θο­ρί­σει το εύρος των επι­πτώ­σε­ων. Σε βρα­χυ­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα, η αγορά λει­τουρ­γεί με λο­γι­κή «ανα­μο­νής». Αν όμως η έντα­ση πα­γιω­θεί, ανα­δύ­ο­νται τρία βα­σι­κά σε­νά­ρια:

1. Με­τα­τό­πι­ση ζή­τη­σης

Του­ρι­στι­κά ρεύ­μα­τα εν­δέ­χε­ται να με­τα­κι­νη­θούν προς «ασφα­λέ­στε­ρους» προ­ο­ρι­σμούς, ενι­σχύ­ο­ντας πε­ριο­χές όπως η Νότια Ευ­ρώ­πη. Σε αυτό το σε­νά­ριο, χώρες όπως η Ελ­λά­δα μπο­ρεί να λει­τουρ­γή­σουν ως ωφε­λη­μέ­νοι απο­δέ­κτες, ιδίως σε luxury και long-haul segments.

2. Επι­λε­κτι­κή επι­βρά­δυν­ση επεν­δύ­σε­ων

Δεν θα υπάρ­ξει μα­ζι­κή ακύ­ρω­ση projects, αλλά πι­θα­νή χρο­νι­κή με­τά­θε­ση και ανα­διάρ­θρω­ση portfolios. Funds και operators θα δώ­σουν προ­τε­ραιό­τη­τα σε assets με γρή­γο­ρο cash flow και χα­μη­λό­τε­ρη γε­ω­πο­λι­τι­κή έκ­θε­ση.

3. Νέα αρ­χι­τε­κτο­νι­κή ρί­σκου στον του­ρι­σμό

Η κρίση εν­δέ­χε­ται να ενι­σχύ­σει μια ήδη δια­φαι­νό­με­νη τάση: την εν­σω­μά­τω­ση γε­ω­πο­λι­τι­κού risk scoring στις του­ρι­στι­κές επεν­δύ­σεις. Όπως συ­νέ­βη μετά την παν­δη­μία με τα health protocols, έτσι και τώρα ο πα­ρά­γο­ντας ασφά­λειας επα­νέρ­χε­ται στο επί­κε­ντρο της στρα­τη­γι­κής.

Αντί­λο­γος από την αγορά

Ωστό­σο, δεν συμ­με­ρί­ζο­νται όλοι την εκτί­μη­ση ότι μια πα­ρα­τε­τα­μέ­νη κρίση θα λει­τουρ­γή­σει ευ­νοϊ­κά για προ­ο­ρι­σμούς όπως η Ελ­λά­δα. Πα­ρά­γο­ντες της αγο­ράς εκ­φρά­ζουν φό­βους ότι η γε­ω­πο­λι­τι­κή έντα­ση μπο­ρεί να οδη­γή­σει όχι σε ανα­κα­τα­νο­μή ροών αλλά σε συ­νο­λι­κή κάμψη της ζή­τη­σης.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή είναι η το­πο­θέ­τη­ση Έλ­λη­να ξε­νο­δό­χου, ο οποί­ος επι­ση­μαί­νει ότι ο διε­θνής τα­ξι­διώ­της, ιδιαί­τε­ρα από μα­κρι­νές αγο­ρές όπως ΗΠΑ και Ασία, δεν λει­τουρ­γεί με τη γε­ω­γρα­φι­κή ακρί­βεια των επαγ­γελ­μα­τιών του κλά­δου. Αντί­θε­τα, αντι­λαμ­βά­νε­ται την Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο ως ενιαία γε­ω­γρα­φι­κή ζώνη. Σε αυτό το πλαί­σιο, η κλι­μά­κω­ση στη Μέση Ανα­το­λή μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σει την αντί­λη­ψη ασφά­λειας για ολό­κλη­ρη την πε­ριο­χή.

Η βα­σι­κή ανη­συ­χία δεν είναι τόσο η με­τα­τό­πι­ση τα­ξι­διω­τών από έναν προ­ο­ρι­σμό σε άλλον, αλλά το εν­δε­χό­με­νο να ανα­βλη­θούν ή να ακυ­ρω­θούν τα­ξί­δια συ­νο­λι­κά, ιδίως σε long-haul segments που είναι πιο ευαί­σθη­τα σε θέ­μα­τα ασφά­λειας. Όπως ση­μειώ­νει σε ανάρ­τη­σή του ο Κων­στα­ντί­νος Σα­ντί­κος, Managing Director της Santikos Collection, «ο του­ρι­σμός δεν χτί­ζε­ται πάνω σε τιμές ή προ­σφο­ρές, αλλά στην εμπι­στο­σύ­νη και η εμπι­στο­σύ­νη χρειά­ζε­ται ει­ρή­νη».

Η προ­σέγ­γι­ση αυτή συ­νά­δει με την εμπει­ρία προη­γού­με­νων κρί­σε­ων, όπου η πρώτη αντί­δρα­ση της αγο­ράς δεν ήταν η ανα­κα­τεύ­θυν­ση ροών αλλά η στάση ανα­μο­νής, με τους τα­ξι­διώ­τες να κα­θυ­στε­ρούν απο­φά­σεις έως ότου απο­κα­τα­στα­θεί η αί­σθη­ση στα­θε­ρό­τη­τας.

Πηγή: tornosnews.gr