ΣΕΤΕ- Γ. Ρέτσος: Αβεβαιότητα και το 2021 για τον τουρισμό

Και ανα­διαρ­θρώ­σεις θα υπάρ­ξουν, και νέοι επεν­δυ­τές θα εμ­φα­νι­στούν, και σί­γου­ρα θα έχου­με δη­μιουρ­γία με­γα­λύ­τε­ρων σχη­μά­των σε πολ­λούς κλά­δους του του­ρι­σμού, το­νί­ζει ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων, Γιάν­νης Ρέ­τσος.

Πα­ρά­τα­ση της αβε­βαιό­τη­τας για τον του­ρι­σμό εξαι­τί­ας των κα­θυ­στε­ρή­σε­ων στους εμ­βο­λια­σμούς πα­γκο­σμί­ως αλλά και της συ­νε­χι­ζό­με­νης έντα­σης της παν­δη­μί­ας προ­ε­ξο­φλεί ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων Γιάν­νης Ρέ­τσος. Εκτι­μά πως ο στό­χος για ανά­κτη­ση του 50% των εσό­δων του 2019 εμ­φα­νί­ζε­ται αυτή τη στιγ­μή ως επιει­κώς αι­σιό­δο­ξος και υπο­γραμ­μί­ζει την ανά­γκη εφαρ­μο­γής επι­θε­τι­κών ερ­γα­λεί­ων πο­λι­τι­κής όπως η έστω προ­σω­ρι­νή μεί­ω­ση του ΦΠΑ σε δια­μο­νή και του­ρι­στι­κό πα­κέ­το για να το­νω­θεί η αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα.

– Ποια είναι η εκτί­μη­σή σας για τη χρο­νιά και ποιες πα­ρά­με­τροι είναι κα­θο­ρι­στι­κές;

– Ο ΣΕΤΕ έχει το­πο­θε­τη­θεί για το 2021, ήδη από τον Νο­έμ­βριο του 2020, κά­νο­ντας μια πρώτη εκτί­μη­ση για έσοδα που πι­θα­νώς να έφτα­ναν το 50% των εσό­δων του 2019. Η εκτί­μη­ση αυτή λάμ­βα­νε υπ’ όψιν την κα­τά­στα­ση της παν­δη­μί­ας τη δε­δο­μέ­νη στιγ­μή, αλλά και στοι­χεία από τις αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες, τα αε­ρο­δρό­μια και τα πα­γκό­σμια online συ­στή­μα­τα κρα­τή­σε­ων. Συ­νο­δευό­ταν όμως και από την επι­σή­μαν­ση ότι η πα­γκό­σμια ρευ­στό­τη­τα της κα­τά­στα­σης μπο­ρεί να κα­τα­στή­σει από τη μία στιγ­μή στην άλλη την οποια­δή­πο­τε πρό­βλε­ψη άκυρη και άτοπη. Σή­με­ρα που μι­λά­με, σχε­δόν δύο μήνες μετά, την ευ­φο­ρία από την έγκρι­ση των πρώ­των εμ­βο­λί­ων και της έναρ­ξης των εμ­βο­λια­σμών, αλλά και την αλ­λα­γή της πο­λι­τι­κής κα­τά­στα­σης στις ΗΠΑ που ερ­μη­νεύ­τη­κε, δι­καί­ως, ως προ­άγ­γε­λος κα­λύ­τε­ρης και πιο θε­σμι­κής επι­κοι­νω­νί­ας με την Ευ­ρώ­πη, έχει δια­δε­χθεί ο προ­βλη­μα­τι­σμός. Αυτό οφεί­λε­ται στις δια­μά­χες της Ε.Ε. με τις εται­ρεί­ες των εμ­βο­λί­ων, σε αθέ­τη­ση συμ­φω­νιών, αλλά και σε εμ­φα­νώς αυ­στη­ρό­τε­ρη πο­λι­τι­κή ένα­ντι της παν­δη­μί­ας, που ήδη εφαρ­μό­ζει η νε­ο­ε­κλεγ­μέ­νη αμε­ρι­κα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση. Ας μην ξε­χνά­με ότι πα­ράλ­λη­λα υπάρ­χει και μια πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μι­κή κρίση. Στις πε­ρισ­σό­τε­ρες αγο­ρές μας κα­τα­γρά­φη­κε μεί­ω­ση του ΑΕΠ με­τα­ξύ 5% και 10%. Και αυτό το γε­γο­νός θα πε­ριο­ρί­σει τη δυ­να­τό­τη­τα πολ­λών να τα­ξι­δέ­ψουν. Ολα αυτά κα­θι­στούν την όποια εκτί­μη­ση πα­ρα­κιν­δυ­νευ­μέ­νη. Δια­τη­ρού­με την έμ­φυ­τη αι­σιο­δο­ξία μας, ελ­πί­ζου­με για το κα­λύ­τε­ρο, αλλά προ­ε­τοι­μα­ζό­μα­στε για το χει­ρό­τε­ρο.

– Μέσα σε αυτή τη συ­γκυ­ρία υπε­γρά­φη πρό­σφα­τα η νέα Εθνι­κή Κλα­δι­κή Συλ­λο­γι­κή Σύμ­βα­ση Ερ­γα­σί­ας των ξε­νο­δο­χο­ϋ­παλ­λή­λων. Θα θέ­λα­με ένα σχό­λιό σας.

– Με δύο λέ­ξεις. Με­γά­λη χαρά. Η συλ­λο­γι­κή σύμ­βα­ση, η με­γα­λύ­τε­ρη κλα­δι­κή που πα­ρα­μέ­νει σε ισχύ, απο­τε­λεί μία εμ­βλη­μα­τι­κή κα­τά­κτη­ση του του­ρι­σμού, εδώ και πέντε δε­κα­ε­τί­ες. Η ση­μα­σία της ανα­δεί­χθη­κε στα χρό­νια της δη­μο­σιο­νο­μι­κής κρί­σης. Να θυ­μί­σω ότι το 2012, ενώ η νο­μο­θε­σία είχε κα­ταρ­γή­σει όλα τα επι­δό­μα­τα και θε­σμι­κές κα­τα­κτή­σεις που προ­έρ­χο­νταν από τις έως τότε συμ­βά­σεις, επι­τρέ­πο­ντας στις επι­χει­ρή­σεις, με ατο­μι­κές συμ­βά­σεις, να μειώ­σουν τους μι­σθούς στο όριο του κα­τώ­τα­του μι­σθού, η πλευ­ρά των ξε­νο­δό­χων προ­χώ­ρη­σε σε νέα σύμ­βα­ση. Και μά­λι­στα, με δια­τή­ρη­ση όλων των επι­δο­μά­των της προη­γού­με­νης. Από την πλευ­ρά τους οι ερ­γα­ζό­με­νοι, με ωρι­μό­τη­τα και τόλμη, για πρώτη φορά στην Ιστο­ρία συ­ναί­νε­σαν σε ορι­ζό­ντια μεί­ω­ση κατά 15% των απο­δο­χών τους. Η συ­γκε­κρι­μέ­νη συμ­φω­νία, της οποί­ας είχα την τιμή να ηγηθώ από την πλευ­ρά των ερ­γο­δο­τών, απο­τέ­λε­σε τον πυ­λώ­να της ερ­γα­σια­κής ει­ρή­νης στα δύ­σκο­λα χρό­νια των μνη­μο­νί­ων που ο του­ρι­σμός γνώ­ρι­σε πρω­το­φα­νή ανά­πτυ­ξη. Βο­ή­θη­σε όμως και στη βελ­τί­ω­ση της ει­κό­νας των ξε­νο­δό­χων στην κοι­νω­νία. Ολες οι επό­με­νες διοι­κή­σεις ακο­λού­θη­σαν τον ίδιο επι­τυ­χη­μέ­νο δρόμο, με οφέλη και για τις δύο πλευ­ρές έως και τις αρχές του 2020, όταν στη ζωή μας μπήκε η παν­δη­μία. Ευ­τυ­χώς, η βίαιη αλ­λα­γή των συν­θη­κών, οι χι­λιά­δες των ερ­γα­ζο­μέ­νων στον του­ρι­σμό που πα­ρέ­μει­ναν σε ανα­στο­λή, αλλά και των επι­χει­ρή­σε­ων που δεν λει­τούρ­γη­σαν, ή λει­τούρ­γη­σαν και λει­τουρ­γούν με ζη­μί­ες, δεν θό­λω­σαν το μυαλό των δύο ηγε­σιών και δεν άλ­λα­ξαν την επι­τυ­χη­μέ­νη στρα­τη­γι­κή τόσων ετών που θέλει τις ερ­γα­σια­κές σχέ­σεις ρυθ­μι­σμέ­νες με σύμ­βα­ση στα ξε­νο­δο­χεία. Δεν μπορώ παρά να χαι­ρε­τί­σω τη συμ­φω­νία και να συγ­χα­ρώ και τις δύο πλευ­ρές, την Πα­νελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ξε­νο­δό­χων και την Πα­νελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ερ­γα­ζο­μέ­νων στον επι­σι­τι­σμό – του­ρι­σμό, για την ωρι­μό­τη­τά τους, σε μία εποχή πα­νι­κού και πολ­λές φορές ακραί­ου λαϊ­κι­σμού.

– Νέα κόκ­κι­να δά­νεια λόγω της δη­μο­σιο­νο­μι­κής κρί­σης που προ­κά­λε­σε η παν­δη­μία. Πώς πε­ρι­μέ­νε­τε να εξε­λι­χθεί η κα­τά­στα­ση;

– Τα κόκ­κι­να δά­νεια είναι θε­με­λιώ­δες ζή­τη­μα των τρα­πε­ζών και της οι­κο­νο­μί­ας μας. Απο­τε­λούν ένα από τα βα­σι­κό­τε­ρα προ­βλή­μα­τα που άφησε πίσω της η δη­μο­σιο­νο­μι­κή κρίση, εμπο­δί­ζο­ντας την οι­κο­νο­μία να πε­ρά­σει στην επό­με­νη μέρα. Μία νέα και πρω­τό­γνω­ρη κρίση, όπως η παν­δη­μία, δεν μπο­ρεί να πει κα­νείς πως δεν θα επη­ρε­ά­σει εκ νέου τις επι­χει­ρή­σεις και την οι­κο­νο­μία. Ει­δι­κά στον του­ρι­σμό, όπου η θε­τι­κή συ­γκυ­ρία των οκτώ τε­λευ­ταί­ων ετών οδή­γη­σε σε νέες επεν­δύ­σεις, αυ­ξη­μέ­νη ανά­λη­ψη ρί­σκου και κατ’ επέ­κτα­ση δα­νει­σμού. Αμεσα όμως είναι δύ­σκο­λο να δούμε εκτε­τα­μέ­νες χρε­ο­κο­πί­ες. Αφε­νός γιατί οι συ­στη­μι­κές τρά­πε­ζες έχουν ανα­στεί­λει υπο­χρε­ώ­σεις δό­σε­ων δα­νεί­ων, αφε­τέ­ρου γιατί η κυ­βέρ­νη­ση δια­τη­ρεί την οι­κο­νο­μία δια­σω­λη­νω­μέ­νη στην εντα­τι­κή, με ευρύ φάσμα μέ­τρων στή­ρι­ξης. Επι­πλέ­ον, η χρό­νια πα­θο­γέ­νεια της ελ­λη­νι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, το μικρό δη­λα­δή και με οι­κο­γε­νεια­κό χα­ρα­κτή­ρα μέ­γε­θος επι­χεί­ρη­σης, μάλ­λον θα απο­δει­χθεί αν­θε­κτι­κό­τε­ρο μέσα στην αρ­νη­τι­κή οι­κο­νο­μι­κή συ­γκυ­ρία. Αυτό βέ­βαια δεν ση­μαί­νει ότι δεν θα υπάρ­ξουν προ­βλή­μα­τα, ει­δι­κά από τη στιγ­μή που η κα­τά­στα­ση θα αρ­χί­σει να εξο­μα­λύ­νε­ται. Και ανα­διαρ­θρώ­σεις θα υπάρ­ξουν και νέοι επεν­δυ­τές θα εμ­φα­νι­στούν και σί­γου­ρα θα έχου­με δη­μιουρ­γία με­γα­λύ­τε­ρων σχη­μά­των σε πολ­λούς κλά­δους του του­ρι­σμού.

– Ποιο είναι το στοί­χη­μα για τη διά­σω­ση της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας;

– Το με­γά­λο στοί­χη­μα είναι να δια­σω­θεί η υγιής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα, μικρή ή με­γά­λη, η οποία παίρ­νο­ντας τα μα­θή­μα­τα από τη δη­μο­σιο­νο­μι­κή κρίση, λει­τούρ­γη­σε και ανα­πτύ­χθη­κε στα­θε­ρά και βιώ­σι­μα, έως ότου μας χτύ­πη­σε η παν­δη­μία. Αυτό πρέ­πει να δια­σφα­λι­στεί και από τις τρά­πε­ζες, με διευ­κο­λύν­σεις που δεν θα επι­δει­νώ­νουν όμως τη δική τους θέση στην προ­σπά­θεια να «κα­θα­ρί­σουν» το ενερ­γη­τι­κό τους από τα βάρη του πα­ρελ­θό­ντος, αλλά και από την κυ­βέρ­νη­ση, με τη συ­νέ­χι­ση των υφι­στά­με­νων μέ­τρων στή­ρι­ξης, καθώς και κά­ποιων νέων που θα βοη­θή­σουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα των επι­χει­ρή­σε­ων. Εχω επα­νει­λημ­μέ­να πει δη­μο­σί­ως ότι ο ΣΕΤΕ συ­νερ­γά­στη­κε άψογα με την κυ­βέρ­νη­ση και τα μέτρα που προ­έ­κυ­ψαν βο­ή­θη­σαν ερ­γα­ζο­μέ­νους και επι­χει­ρή­σεις να φτά­σουν στο ση­μείο που εί­μα­στε σή­με­ρα, με απώ­λειες μεν, δια­χει­ρί­σι­μες δε. Η στή­ρι­ξη του του­ρι­σμού είναι βέ­βαιο πως θα χρεια­στεί όλο το πρώτο εξά­μη­νο του 2021. «Συν-Ερ­γα­σία», ανα­στο­λές, επι­δό­τη­ση ερ­γο­δο­τι­κών ει­σφο­ρών, αλλά και το νέο ερ­γα­λείο που ανα­κοι­νώ­θη­κε επι­δό­τη­σης πα­γί­ων δα­πα­νών επι­χει­ρή­σε­ων που λόγω παν­δη­μί­ας προ­κά­λε­σαν ζη­μί­ες, είναι μέτρα από­λυ­τα σωστά που συ­νε­χί­ζο­νται και πι­στεύ­ου­με θα συ­νε­χι­στούν για όσο χρεια­στεί.

– Δεν είναι όμως απε­ριό­ρι­στες οι αντο­χές της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Σωστά;

– Σί­γου­ρα δεν είναι. Και επει­δή οι δη­μο­σιο­νο­μι­κές μας αντο­χές είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νες και ήδη η παν­δη­μία δη­μιούρ­γη­σε εκ νέου το 2020 ένα θη­ριώ­δες έλ­λειμ­μα, κά­ποια στιγ­μή, σύ­ντο­μα φα­ντά­ζο­μαι, θα στα­μα­τή­σει η ορι­ζό­ντια στή­ρι­ξη της οι­κο­νο­μί­ας και θα συ­νε­χι­στεί στο­χευ­μέ­να, όπου χρειά­ζε­ται, λαμ­βά­νο­ντας υπ’ όψιν πο­σο­στά απώ­λειας τζί­ρου όχι μι­κρών δια­στη­μά­των, π.χ. δι­μή­νου όπως γί­νε­ται σή­με­ρα, αλλά με­γα­λύ­τε­ρα. Πέρα όμως από μέτρα στή­ρι­ξης, θα χρεια­στούν και ερ­γα­λεία επι­θε­τι­κής πο­λι­τι­κής. Γι’ αυτό και πρέ­πει να σκε­φτού­με και κι­νή­σεις όπως μία προ­σω­ρι­νή, για το 2021, μεί­ω­ση του ΦΠΑ σε δια­μο­νή και υπη­ρε­σία του­ρι­στι­κού πα­κέ­του, που θα βοη­θή­σει αντα­γω­νι­στι­κά τις επι­χει­ρή­σεις μας, το δεύ­τε­ρο εξά­μη­νο του έτους, να διεκ­δι­κή­σουν στον σκλη­ρό αντα­γω­νι­σμό με­γα­λύ­τε­ρο μέρος από μία μι­κρό­τε­ρη πίτα.

Οι μο­να­χι­κές πο­ρεί­ες δεν κά­νουν καλό

– Είστε ως κλά­δος ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από τη συ­νερ­γα­σία με το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού και τον ΕΟΤ;

– Μί­λη­σα προη­γου­μέ­νως για πολύ στενή συ­νερ­γα­σία με την κυ­βέρ­νη­ση σε όλη τη διάρ­κεια της παν­δη­μί­ας, ει­δι­κά με το οι­κο­νο­μι­κό επι­τε­λείο και το υπουρ­γείο Ερ­γα­σί­ας, που είχε έως σή­με­ρα ως απο­τέ­λε­σμα ένα ση­μα­ντι­κό πλέγ­μα μέ­τρων για τον του­ρι­σμό, το οποίο ελ­πί­ζου­με και επι­διώ­κου­με να συ­νε­χι­στεί για όσο χρεια­στεί. Δια­χρο­νι­κά ο ΣΕΤΕ επι­ζη­τεί συ­νέρ­γειες και συ­νερ­γα­σία με όλες τις κυ­βερ­νή­σεις και όλους τους υπουρ­γούς που έχουν πε­ρά­σει, για το καλό του του­ρι­σμού, της οι­κο­νο­μί­ας και της κοι­νω­νί­ας. Δεν βρί­σκου­με πάντα, όμως, την ανά­λο­γη αντα­πό­κρι­ση. Για τον ΣΕΤΕ και τη Marketing Greece, όμως, η συ­νερ­γα­σία του ιδιω­τι­κού με τον δη­μό­σιο τομέα δεν είναι μια ευ­και­ρια­κή επι­λο­γή. Απο­τε­λεί δια­χρο­νι­κή στρα­τη­γι­κή επι­δί­ω­ξή μας για το καλό του του­ρι­σμού, ανε­ξάρ­τη­τα από πρό­σω­πα ή κυ­βερ­νή­σεις. Οι μο­να­χι­κές πο­ρεί­ες σε τέ­τοιες κα­τα­στά­σεις μόνο καλό δεν κά­νουν.

Χρειά­ζο­νται ενιαί­οι κα­νό­νες και πι­στο­ποι­η­τι­κό εμ­βο­λια­σμού

– Μπο­ρεί ο κλά­δος των με­τα­φο­ρών να δια­σφα­λί­σει τις απα­ραί­τη­τες ροές τα­ξι­διω­τών;

– Η κα­τά­στα­ση της αλυ­σί­δας με­τα­φο­ράς –tour operator – αε­ρο­πο­ρι­κή εται­ρεία – ξε­νο­δο­χείο–, όταν ξε­κι­νή­σει πάλι το τα­ξί­δι, απο­τε­λεί το με­γά­λο ζη­τού­με­νο και τη με­γά­λη πρό­κλη­ση. Ει­δι­κά για τη χώρα μας, που πάνω από τα 2/3 του ει­σερ­χό­με­νου του­ρι­σμού έρ­χο­νται αε­ρο­πο­ρι­κώς. Το θέμα λοι­πόν δεν είναι τόσο η αγο­ρα­στι­κή δύ­να­μη του τα­ξι­διώ­τη όσο η στή­ρι­ξη στρα­τη­γι­κών αε­ρο­με­τα­φο­ρέ­ων. Κάτι που ήδη γί­νε­ται σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο, έτσι ώστε να μη σπά­σει ο κρί­κος της αλυ­σί­δας εφο­δια­σμού. Θα πρέ­πει να ση­μειω­θεί ότι τα μέτρα στή­ρι­ξης αφο­ρούν και την ακτο­πλο­ΐα, ως ανα­πό­σπα­στο κομ­μά­τι της του­ρι­στι­κής αλυ­σί­δας αλλά όχι μόνο, καθώς για με­γά­λο μέρος του νη­σιω­τι­κού μας συ­μπλέγ­μα­τος απο­τε­λεί το μο­να­δι­κό μέσο επι­κοι­νω­νί­ας και εφο­δια­σμού, κυ­ρί­ως κατά τη διάρ­κεια των δύ­σκο­λων χει­με­ρι­νών μηνών.

– Δια­χεί­ρι­ση προ­ο­ρι­σμών και δη­μό­σιες υπο­δο­μές, κά­ποια από τα πάγια ζη­τή­μα­τα που απα­σχο­λούν τον του­ρι­στι­κό τομέα. Υπάρ­χει κά­ποιο ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο;

– Πράγ­μα­τι, το ζή­τη­μα της βελ­τί­ω­σης των δη­μο­σί­ων υπο­δο­μών βρί­σκε­ται στην ατζέ­ντα των προ­τε­ραιο­τή­των του ΣΕΤΕ τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Η πλέον πρό­σφα­τη εξέ­λι­ξη αφορά με­λέ­τη του Ιν­στι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων, η οποία πε­ρι­λαμ­βά­νει πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις για επεν­δύ­σεις σε έργα δη­μο­σί­ων υπο­δο­μών σε ολό­κλη­ρη την Ελ­λά­δα. Η εν λόγω με­λέ­τη, η οποία πα­ρα­δό­θη­κε εγκαί­ρως στην κυ­βέρ­νη­ση για να βοη­θή­σει και στο σχέ­διο που υπο­βλή­θη­κε στην Ε.Ε. για το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης, μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει ένα χρή­σι­μο ερ­γα­λείο. Αλ­λω­στε, η βελ­τί­ω­ση των υπο­δο­μών και η δια­χεί­ρι­ση προ­ο­ρι­σμών συν­δέ­ε­ται άμεσα και με τη δια­τή­ρη­ση ή ακόμα και βελ­τί­ω­ση της 5ης θέσης που έχου­με ως χώρα βάσει του Nation Brand Index του Simon Anholt.

– Πώς κι­νεί­ται ο αντα­γω­νι­σμός; Τι πρέ­πει να κά­νου­με εμείς για να δια­τη­ρή­σου­με την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τά μας;

– Ο αντα­γω­νι­σμός μας αυτή τη στιγ­μή είναι στην ίδια ή ακόμα χει­ρό­τε­ρη θέση από εμάς λόγω του τρί­του κύ­μα­τος της παν­δη­μί­ας που μαί­νε­ται στις χώρες αυτές. Πορ­το­γα­λία, Ισπα­νία, Γαλ­λία, Ιτα­λία, Κρο­α­τία, Τουρ­κία έχουν τα δικά τους εσω­τε­ρι­κά προ­βλή­μα­τα τα οποία πρέ­πει να δια­χει­ρι­στούν και τον κίν­δυ­νο πα­ρα­μο­νής εκτός αγο­ράς για δεύ­τε­ρη συ­νε­χή χρο­νιά. Από την άλλη, δια­θέ­τουν ισχυ­ρά brands. Επί­σης, κά­ποιες χώρες εξ αυτών έχουν πολύ δια­φο­ρε­τι­κό μείγ­μα ει­σερ­χό­με­νου και εσω­τε­ρι­κού του­ρι­σμού –Γαλ­λία, Ιτα­λία στο 50/50– και σί­γου­ρα πολύ χα­μη­λό­τε­ρους συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ, του­λά­χι­στον κατά επτά μο­νά­δες κατά μέσον όρο, κάτι το οποίο θα παί­ξει πολύ ση­μα­ντι­κό ρόλο στη διεκ­δί­κη­ση με­γα­λύ­τε­ρου μέ­ρους από μι­κρό­τε­ρη πίτα. Πα­ράλ­λη­λα, κα­τα­γρά­φο­νται και δια­φο­ρε­τι­κές τά­σεις ανά­λο­γα με τις ηλι­κί­ες των τα­ξι­διω­τών. Για πα­ρά­δειγ­μα, οι με­γα­λύ­τε­ροι σε ηλι­κία που έχουν υψη­λό­τε­ρο ει­σό­δη­μα φαί­νε­ται πως δι­στά­ζουν να τα­ξι­δέ­ψουν λόγω του υγειο­νο­μι­κού ζη­τή­μα­τος. Στον αντί­πο­δα, οι νε­ό­τε­ροι σε ηλι­κία με μι­κρό­τε­ρο πορ­το­φό­λι είναι εκεί­νοι που θα τα­ξι­δέ­ψουν και θα ανα­ζη­τή­σουν την κα­λύ­τε­ρη σχέση ποιό­τη­τας – τιμής. Αρα, και σε αυτή την πε­ρί­πτω­ση οδη­γού­μα­στε στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι πρέ­πει να βελ­τιώ­σου­με την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα του του­ρι­στι­κού πα­κέ­του σε επί­πε­δο προ­σφε­ρό­με­νου προ­ϊ­ό­ντος υπη­ρε­σί­ας και τιμής.

– Πώς βλέ­πε­τε το άνοιγ­μα της αγο­ράς μετά την έναρ­ξη των εμ­βο­λια­σμών;

– Ο ΣΕΤΕ έχει μι­λή­σει από την αρχή της κρί­σης για ενιαί­ους κα­νό­νες τα­ξι­διών, όταν οι συν­θή­κες το επι­τρέ­ψουν, κατ’ αρχάς σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο. Εχου­με πει πως οι κα­νό­νες αυτοί πρέ­πει να βα­σί­ζο­νται κυ­ρί­ως σε εμ­βό­λια και τεστ, βά­ζο­ντας την κα­ρα­ντί­να στο πε­ρι­θώ­ριο και τε­λι­κά απο­σύ­ρο­ντάς τη από τα όποια μέτρα. Το τα­ξί­δι, σε με­γά­λο βαθμό, εξαρ­τά­ται από τη θε­τι­κή ψυ­χο­λο­γία και το κλίμα ασφά­λειας. Ο κίν­δυ­νος απο­κλει­σμού σε κά­ποιον προ­ο­ρι­σμό ανά πάσα στιγ­μή, λόγω ξαφ­νι­κής μο­νο­με­ρούς από­φα­σης χώρας για μέτρα κα­ρα­ντί­νας, δεν πρό­κει­ται να επι­τρέ­ψει την επα­νεκ­κί­νη­ση. Για τον λόγο αυτό, επι­δο­κι­μά­σα­με και την πρω­το­βου­λία του πρω­θυ­πουρ­γού να θέσει σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο το θέμα του πι­στο­ποι­η­τι­κού εμ­βο­λια­σμού. Κατά πρώ­τον γιατί ανοί­γει επι­τέ­λους συ­ζή­τη­ση για κοι­νούς κα­νό­νες και κατά δεύ­τε­ρον γιατί το εμ­βό­λιο μπο­ρεί να λει­τουρ­γή­σει ως μια fast lane για τον τα­ξι­διώ­τη που θα το έχει κάνει. Θα τον απαλ­λά­ξει έτσι από άλλες υπο­χρε­ώ­σεις, χωρίς να στε­ρεί από τον μη εμ­βο­λια­σμέ­νο το δι­καί­ω­μα να τα­ξι­δέ­ψει, αφού πρώτα ακο­λου­θή­σει τα όποια προ­α­παι­τού­με­να. Η πο­ρεία των εμ­βο­λια­σμών, η οποία δη­μιούρ­γη­σε αρ­χι­κά με­γά­λες προσ­δο­κί­ες, το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα μας προ­κα­λεί με­γά­λο προ­βλη­μα­τι­σμό, βλέ­πο­ντας να εξε­λίσ­σε­ται ένας «άτυ­πος πό­λε­μος» με­τα­ξύ χωρών και εται­ρειών, που έως ότου λήξει σί­γου­ρα θα έχει μόνο αρ­νη­τι­κές επι­πτώ­σεις.

Πηγή: kathimerini.gr

Ηλίας Μπέλ­λος