Υπουργείο Πολιτισμού: Λογοτεχνικό Έτος «Άλκης Ζέη» το 2023

«Το υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, με ιδιαί­τε­ρη χαρά και τιμή, ανα­κη­ρύσ­σει το 2023 ως “Λο­γο­τε­χνι­κό Έτος Άλκης Ζέη“, με αφορ­μή τη συ­μπλή­ρω­ση 100 ετών από τη γέν­νη­σή της, διορ­γα­νώ­νο­ντας σειρά εκ­δη­λώ­σε­ων καθ’ όλη τη διάρ­κεια του 2023», ανα­φέ­ρει σχε­τι­κή ανα­κοί­νω­ση του ΥΠΠΟΑ.

Όπως δή­λω­σε η υπουρ­γός Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού Λίνα Μεν­δώ­νη:

«Συγ­γρα­φέ­ας ιδιαί­τε­ρα αγα­πη­τή, πο­λυ­γρα­φό­τα­τη, πο­λυ­με­τα­φρα­σμέ­νη και πο­λυ­βρα­βευ­μέ­νη, με ση­μα­ντι­κή πα­ρου­σία στο χώρο των ελ­λη­νι­κών γραμ­μά­των, της παι­δι­κής και εφη­βι­κής λο­γο­τε­χνί­ας στην Ελ­λά­δα και στο εξω­τε­ρι­κό, η Άλκη Ζέη πα­ρέ­μει­νε ενερ­γή έως το τέλος της ζωής της, συ­νο­μι­λώ­ντας τα­κτι­κά με τους ανα­γνώ­στες της και συμ­με­τέ­χο­ντας στα κοινά. Το συγ­γρα­φι­κό της έργο έχει άμεση σχέση με την ιστο­ρία. Ξε­κι­νώ­ντας από προ­σω­πι­κές της εμπει­ρί­ες, υφαί­νει την υπό­θε­ση των έργων της πα­ράλ­λη­λα με ιστο­ρι­κά γε­γο­νό­τα. Ο κα­θα­ρός τρό­πος γρα­φής της, η γλωσ­σι­κή αρ­τιό­τη­τα, η κρι­τι­κή στάση απέ­να­ντι σε πρό­σω­πα και κα­τα­στά­σεις, το χιού­μορ και η διεισ­δυ­τι­κή ματιά στα γε­γο­νό­τα, είναι τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά των έργων της: “Η αρ­ρα­βω­νια­στι­κιά του Αχιλ­λέα”, “Το Κα­πλά­νι της Βι­τρί­νας” και “Ο Με­γά­λος Πε­ρί­πα­τος του Πέ­τρου”, συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται στα δια­χρο­νι­κά ευ­πώ­λη­τα βι­βλία της σύγ­χρο­νης ελ­λη­νι­κής λο­γο­τε­χνί­ας, πα­ρα­μέ­νο­ντας δη­μο­φι­λή σε εφή­βους και ενή­λι­κες ανα­γνώ­στες».

Ο υφυ­πουρ­γός Πο­λι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού Νι­κό­λας Για­τρο­μα­νω­λά­κης έκανε την ακό­λου­θη δή­λω­ση: «Φαι­νό­με­νο Άλκη Ζέη θα πει παι­δι­κή και εφη­βι­κή λο­γο­τε­χνία που δια­βά­ζε­ται με πάθος και από ενή­λι­κες, θα πει λο­γο­τε­χνι­κοί χα­ρα­κτή­ρες που επι­δρούν σε γε­νιές και γε­νιές ανα­γνω­στών, θα πει από­δο­ση της ιστο­ρί­ας με υψηλή λο­γο­τε­χνι­κή αξία, θα πει ανα­ρίθ­μη­τες δια­κρί­σεις και με­τα­φρά­σεις σε δε­κά­δες γλώσ­σες, θα πει βι­βλία που υπάρ­χουν σχε­δόν σε κάθε ελ­λη­νι­κό σπίτι. Αυτό το φαι­νό­με­νο θα γιορ­τά­σου­με και θα τι­μή­σου­με το 2023».

Η ίδια η Άλκη Ζέη για τη σχέση του συγ­γρα­φι­κού έργου της με την ιστο­ρία είχε γρά­ψει: «Από τα μικρά μου χρό­νια ως σή­με­ρα, ας μην πω με ακρί­βεια πόσα είναι γιατί θα τρο­μά­ξω κι εγώ η ίδια, έζησα έναν πό­λε­μο, δύο εμ­φύ­λιους πο­λέ­μους, δύο δι­κτα­το­ρί­ες και δύο προ­σφυ­γιές. Δεν τα έζησα σαν απλός πα­ρα­τη­ρη­τής, αλλά παίρ­νο­ντας ενερ­γό μέρος κάθε φορά κι έτσι και να ήθελα δεν θα μπο­ρού­σε το συγ­γρα­φι­κό μου έργο να μην επη­ρε­α­στεί από τα γε­γο­νό­τα αυτά που συ­γκλό­νι­σαν τον τόπο μας. Άθελά μου η ζωή μου μπλέ­χτη­κε μέσα στην ιστο­ρία κι έγινα κι εγώ ένα κομ­μά­τι της. Το συγ­γρα­φι­κό μου, λοι­πόν, έργο, θέλω δεν θέλω, είναι γε­μά­το ιστο­ρία… Αν πέ­τυ­χα να κάνω τα παι­διά να την ακού­σουν του­λά­χι­στον, το μέλ­λον θα δεί­ξει», είχε ανα­φέ­ρει.

Η Άλκη Ζέη ασχο­λή­θη­κε με το γρά­ψι­μο από πολύ νεαρή ηλι­κία. Στις πρώ­τες ακόμη τά­ξεις του Γυ­μνα­σί­ου άρ­χι­σε να γρά­φει κεί­με­να για το κου­κλο­θέ­α­τρο. Ένας από τους ήρωες που δη­μιούρ­γη­σε, ο Κλού­βιος, έγινε στη συ­νέ­χεια ο ήρωας του γνω­στού κου­κλο­θέ­α­τρου «Μπαρ­μπα-Μυ­τού­σης». Πρώτο της μυ­θι­στό­ρη­μα είναι «Το Κα­πλά­νι της Βι­τρί­νας» (1963), έργο σχε­δόν αυ­το­βιο­γρα­φι­κό, εμπνευ­σμέ­νο από τα παι­δι­κά της χρό­νια στη Σάμο. Ακο­λου­θεί μια σειρά μυ­θι­στο­ρη­μά­των για παι­διά, και το 1987 κυ­κλο­φο­ρεί το πρώτο της βι­βλίο για με­γά­λους, «Η αρ­ρα­βω­νια­στι­κιά του Αχιλ­λέα». Το 2013 κυ­κλο­φό­ρη­σε το αυ­το­βιο­γρα­φι­κό της έργο «Με Μο­λύ­βι Φά­μπερ Νού­με­ρο Δύο», και το 2017 το «Πόσο θα Ζή­σεις ακόμα, Για­γιά». Το τε­λευ­ταίο της βι­βλίο με τίτλο «Ένα Παιδί από το Που­θε­νά», κυ­κλο­φό­ρη­σε λί­γους μήνες πριν τον θά­να­τό της. Το «Κα­πλά­νι της Βι­τρί­νας», το πρώτο της μυ­θι­στό­ρη­μα, υπήρ­ξε έργο-σταθ­μός για την ελ­λη­νι­κή παι­δι­κή λο­γο­τε­χνία και θε­ω­ρεί­ται πλέον ένα κλα­σι­κό έργο της πα­γκό­σμιας λο­γο­τε­χνί­ας για παι­διά, με συ­νε­χείς επα­νεκ­δό­σεις από το 1963 που πρω­το­κυ­κλο­φό­ρη­σε στην Ελ­λά­δα και πολ­λές με­τα­φρά­σεις και δια­κρί­σεις στο εξω­τε­ρι­κό. Η Άλκη Ζέη υπήρ­ξε πρέ­σβει­ρα της σύγ­χρο­νης ελ­λη­νι­κής λο­γο­τε­χνί­ας στο εξω­τε­ρι­κό, καθώς το σύ­νο­λο του έργου της είναι με­τα­φρα­σμέ­νο και κυ­κλο­φο­ρεί σε πολ­λές χώρες ανά τον κόσμο. Η ίδια έχει επί­σης με­τα­φρά­σει από τα γαλ­λι­κά, τα ιτα­λι­κά και τα ρω­σι­κά αρ­κε­τά βι­βλία. Τι­μή­θη­κε με το βρα­βείο της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών για το σύ­νο­λο του έργου της κι ανα­γο­ρεύ­τη­κε επί­τι­μη δι­δά­κτωρ σε Πα­νε­πι­στή­μια Ελ­λά­δας και Κύ­πρου. Έλαβε τον Χρυσό Σταυ­ρό του Τάγ­μα­τος της Τιμής, και τον τίτλο του Τα­ξιάρ­χη του Τάγ­μα­τος των Τε­χνών και των Γραμ­μά­των.

Όπως πλη­ρο­φο­ρεί το ΥΠΠΟΑ, για την ορ­γά­νω­ση του «Λο­γο­τε­χνι­κού Έτους Άλκης Ζέη» συ­γκρο­τή­θη­κε αμι­σθί ομάδα ερ­γα­σί­ας για τον συ­ντο­νι­σμό, την υπο­στή­ρι­ξη, τον σχε­δια­σμό δρά­σε­ων, καθώς και για την αξιο­λό­γη­ση προ­τά­σε­ων και αι­τη­μά­των αι­γί­δας δια­φό­ρων φο­ρέ­ων για δρά­σεις τους στο πλαί­σιο του εορ­τα­σμού του Έτους.

Η ομάδα απαρ­τί­ζε­ται από τους:

– Ελένη Δουν­δου­λά­κη, γε­νι­κή γραμ­μα­τέα Σύγ­χρο­νου Πο­λι­τι­σμού

– Φί­λιπ­πο Τσι­μπό­γλου, γε­νι­κό διευ­θυ­ντή της Εθνι­κής Βι­βλιο­θή­κης της Ελ­λά­δας

– Πέτρο Σε­βα­στί­κο­γλου, σκη­νο­θέ­τη- κα­θη­γη­τή κι­νη­μα­το­γρα­φί­ας

– Χρι­στί­να Ντου­νιά, ομό­τι­μη κα­θη­γή­τρια Νε­ο­ελ­λη­νι­κής Φι­λο­λο­γί­ας ΕΚΠΑ

– Μελπoμένη Κα­να­τσού­λη, κα­θη­γή­τρια Τμή­μα­τος Επι­στη­μών Προ­σχο­λι­κής Αγω­γής και Εκ­παί­δευ­σης του ΑΠΘ

– Αθα­νά­σιο Αγάθο, ανα­πλη­ρω­τή κα­θη­γη­τή Νε­ο­ελ­λη­νι­κής Φι­λο­λο­γί­ας ΕΚΠΑ

– Βα­σι­λι­κή Νίκα, εκ­παι­δευ­τι­κό, μέλος Ε.ΔΙ.Π ΕΚΠΑ, πρό­ε­δρο του Ελ­λη­νι­κού Τμή­μα­τος του IBBY

– Πλά­τω­να Μαυ­ρο­μού­στα­κο, κα­θη­γη­τή Τμή­μα­τος Θε­α­τρι­κών Σπου­δών του ΕΚΠΑ

– Σίσσυ Πα­πα­θα­να­σί­ου, ιστο­ρι­κό Πο­λι­τι­σμού, προϊ­στα­μέ­νη Διεύ­θυν­σης Γραμ­μά­των του ΥΠΠΟΑ

Με­τα­ξύ των κε­ντρι­κών δρά­σε­ων στο πλαί­σιο του εορ­τα­σμού του λο­γο­τε­χνι­κού έτους, το ΥΠΠΟΑ προ­γραμ­μα­τί­ζει την κυ­κλο­φο­ρία αφιε­ρω­μα­τι­κού τόμου, με­γά­λη έκ­θε­ση στο Μου­σείο Μπε­νά­κη (κτή­ριο Πει­ραιώς 138) στο τέλος Φε­βρουα­ρί­ου, καθώς και σειρά εκ­παι­δευ­τι­κών προ­γραμ­μά­των και εκ­δη­λώ­σε­ων στην Ελ­λά­δα και το εξω­τε­ρι­κό. Η Άλκη Ζέη θα τι­μη­θεί, επί­σης, στη Διε­θνή Έκ­θε­ση Παι­δι­κού Βι­βλί­ου της Μπο­λό­νια (6-9 Μαρ­τί­ου 2023), όπου η Ελ­λά­δα θα συμ­με­τέ­χει ως «τι­μώ­με­νη αγορά».