Η κοινωνία εκπέμπει SOS-Βαθύτατα απογοητευμένοι και διχασμένοι οι Ελληνες

Καμπα­νάκι συνα­γερ­μού για όλο το πολι­τικό σύστημα χτυπά η διο­γκού­μενη απο­γο­ή­τευση των πολιτών από τα κόμματα, τα οποία δεν μπορούν να τους δώσουν διέξοδο από την κρίση, όραμα και ένα πει­στικό αφήγημα για το μέλλον. Με το 50% του εκλο­γι­κού σώματος να απο­στα­σιο­ποιεί­ται από τα κόμματα, όπως κατα­γρά­φε­ται στην έρευνα της Κάπα Research για «Το Βήμα», ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ ούτε η ΝΔ, τα δύο κόμματα εξου­σίας έχουν τη δυνα­τό­τητα σε αυτήν την κρίσιμη περίοδο να απευ­θυν­θούν σε εθνικό ακρο­α­τή­ριο. Ταυ­τό­χρονα ενι­σχύ­ε­ται το ρεύμα του ευρω­σκε­πτι­κι­σμού στην ελλη­νική κοι­νω­νία ενώ υπο­χω­ρούν το «μέτωπο της λογικής» και ο φιλο­ευ­ρω­παϊ­σμός. Με αυτά τα δεδο­μένα, δεν στε­ρεί­ται σημα­σίας η συνεχής άνοδος των ποσο­στών της ΝΔ, η οποία δια­τη­ρεί το προ­βά­δι­σμα με ποσοστό 31,6% και διαφορά 8,7 μονάδων έναντι του ΣΥΡΙΖΑ (η διαφορά ήταν 5,5% τον Σεπτέμ­βριο) που βρί­σκε­ται στο 22,9%. Παρά ταύτα, η μετα­βολή των εκλο­γι­κών τάσεων συγκρι­νό­μενη με την έρευνα του Σεπτεμ­βρίου δεν κατα­γρά­φει πλειο­ψη­φικό αίτημα επι­τά­χυν­σης των πολι­τι­κών εξε­λί­ξεων.

Τα ποσοστά των υπό­λοι­πων κομ­μά­των κατα­γρά­φο­νται ως εξής: Χρυσή Αυγή 9%, Δημο­κρα­τική Συμπα­ρά­ταξη 7,6%, ΚΚΕ 7,2%, Ποτάμι 2,5%, Ανε­ξάρ­τη­τοι Ελληνες 3,1%, Ενωση Κεντρώων 3,5%, Λαϊκή Ενότητα 1,7%, ΑΝΤΑΡΣΥΑ 1,4%, Πλεύση Ελευ­θε­ρίας 3,1%. Ενα άλλο κόμμα θα προ­τι­μούσε το 6,4%. Η αδιευ­κρί­νι­στη ψήφος αγγίζει το 27,9%.

Κάτω από την επι­φά­νεια των ποσο­στών δια­γρά­φε­ται μια ζοφερή ατμό­σφαιρα, απο­γο­ή­τευ­σης, φόβου και ανα­σφά­λειας. Τα σημα­ντι­κό­τερα γεγο­νότα που συνέ­βη­σαν στον κόσμο το 2016, σύμφωνα με τους ερω­τη­θέ­ντες, είναι: η εκλογή Τραμπ (63%), οι τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις σε ευρω­παϊ­κές πόλεις (58%), το Brexit (53%). Σε αυτόν τον άγνωστο, νέο κόσμο που δια­μορ­φώ­νε­ται παγκο­σμίως οι Ελληνες δια­πι­στώ­νουν με προφανή ανη­συ­χία ότι απο­συ­ντί­θε­ται το δίκτυο προ­στα­σίας της χώρας, εξαι­τίας του ανορ­θο­λο­γι­σμού που εκτι­μά­ται ότι θα φέρει η προ­ε­δρία Τραμπ, του κιν­δύ­νου οικο­νο­μι­κής και πολι­τι­κής απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης της ΕΕ, της τρο­μο­κρα­τίας και του Προ­σφυ­γι­κού. Η έξαρση του Προ­σφυ­γι­κού θεω­ρεί­ται από τη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των πολιτών (69%) το σημα­ντι­κό­τερο γεγονός του περα­σμέ­νου έτους για την Ελλάδα.

Ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τι­κές είναι οι απα­ντή­σεις στα ακό­λουθα ερω­τή­ματα: «Είναι καλύ­τερο να δια­λυ­θεί η Ευρω­παϊκή Ενωση;», «ναι» απαντά το 26%, «όχι» το 72%. Για την ευρω­ζώνη οι πολίτες είναι διχα­σμέ­νοι: το 47% επι­θυ­μεί τη διάλυσή της και το 49,5% τη συνέ­χιση της ύπαρξής της. Αντί­στοιχη είναι η εικόνα στην ερώτηση για το νόμισμα. Το 42% πιστεύει ότι θα ήμασταν καλύ­τερα με τη δραχμή και το 45,5% επι­μέ­νει στο ευρώ. Αυτά, ενώ καθί­στα­νται αφε­ρέγ­γυοι οι μέχρι πρό­τι­νος κύριοι εκφρα­στές του ευρω­σκε­πτι­κι­σμού και ακόμα δεν είναι εμφανές ποιες δυνά­μεις θα τους δια­δε­χθούν. Και όσο οι ακο­λου­θού­με­νες πολι­τι­κές δεν βελ­τιώ­νουν την καθη­με­ρι­νό­τητα των Ελλήνων τόσο απο­μυ­θο­ποιεί­ται η σημασία της συμ­με­το­χής της χώρας στην ευρω­ζώνη.

Οι προ­βλέ­ψεις για την οικο­νο­μία εξα­κο­λου­θούν να είναι απαι­σιό­δο­ξες – το 65% θεωρεί ότι το 2017 θα είναι χει­ρό­τερο από 2016 και παράλ­ληλα έχουν εξα­ντλη­θεί οι αντοχές των πολιτών. Η πρό­σκληση για μια νέα προ­σπά­θεια εξόδου από την κρίση μετα­φρά­ζε­ται σε περαι­τέρω απώλεια εισο­δή­μα­τος και φόβο για πιο εύθραυ­στη ζωή. Επι­πλέον, για πρώτη φορά κατα­γρά­φε­ται μεγάλη ανη­συ­χία των πολιτών για τα εθνικά θέματα και ιδιαι­τέ­ρως για το Κυπριακό, όπου ένα διόλου ευκα­τα­φρό­νητο ποσοστό 30,5% δηλώνει ότι κλίνει προς τη λύση της διχο­τό­μη­σης.

Το κύμα απο­γο­ή­τευ­σης παρα­σύ­ρει τα πάντα, ακόμα και την ανάγκη για πολι­τική αλλαγή. Το αίτημα για άμεσες εκλογές γίνεται απο­δε­κτό μόνο από το 40% των πολιτών. Το 46% πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί περισ­σό­τε­ρος χρόνος στη σημε­ρινή κυβέρ­νηση. Ενι­σχυ­τικό στοι­χείο: το 60% θεωρεί σωστή την απόφαση του Πρω­θυ­πουρ­γού για την έκτακτη οικο­νο­μική ενί­σχυση των 600 εκατ. ευρώ στους χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χους.

Αν, παρά ταύτα, προ­κη­ρύσ­σο­νταν εκλογές τι είδους κυβέρ­νηση θα ήταν επι­θυ­μητή; Αυτο­δύ­ναμη κυβέρ­νηση ΣΥΡΙΖΑ ή συμ­μα­χική με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ προ­κρί­νει το 23,5%. Αυτο­δύ­ναμη κυβέρ­νηση ΝΔ ή συμ­μα­χική με κορμό τη ΝΔ, το 34%. Συμπέ­ρα­σμα: κανένα είδος κυβέρ­νη­σης δεν προ­σφέ­ρει ελπίδα και δεν συγκε­ντρώ­νει ευρεία αποδοχή. Ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης διευ­ρύ­νει το προ­βά­δι­σμα στους περισ­σό­τε­ρους ποιο­τι­κούς δείκτες, ωστόσο η επίδοση της ΝΔ στη Βουλή, στη μάχη για ιδε­ο­λο­γική και πολι­τική επι­κρά­τηση, δεν παρου­σιά­ζει ανάλογη βελ­τί­ωση. Το εκκρε­μές του παρα­δο­σια­κού δικομ­μα­τι­σμού έχει χάσει την προ­βλε­ψι­μό­τητα της κίνησής του εξαι­τίας της δυσκο­λίας της ΝΔ να δώσει ισχυρό μήνυμα ελπίδας στην κοι­νω­νία. Η ΝΔ, όπως και το 2012 την περίοδο της μεγάλης υπο­χώ­ρη­σης του ΠΑΣΟΚ, έτσι και τώρα – στη μεγάλη υπο­χώ­ρηση του ΣΥΡΙΖΑ – συγκρα­τεί τις δυνά­μεις της με την προσ­δο­κία της επα­νό­δου στην εξουσία που ανέ­κα­θεν συσπεί­ρωνε την αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση. Δεδο­μέ­νης της γενι­κό­τε­ρης τάσης απόρ­ρι­ψης του δικομ­μα­τι­σμού στα χρόνια της κρίσης, η ΝΔ εμφα­νί­ζε­ται πιο ανθε­κτική από τους αντι­πά­λους της. Καθόλου αδιά­φορο δεν είναι και το γεγονός ότι ενώ η σοσιαλ­δη­μο­κρα­τία υπο­χω­ρεί σε όλη την Ευρώπη, στην Ελλάδα ενι­σχύ­ε­ται το αίτημα σχη­μα­τι­σμού ενός ισχυρού κεντρο­α­ρι­στε­ρού πόλου προ­κει­μέ­νου να ξανα­βρεί τις ισορ­ρο­πίες του το πολι­τικό σύστημα.

Το ΒΗΜΑ