O περίεργος θάνατος του ήρωα της Αντίστασης

«Η πολι­τική είναι ένα καθήκον, η ποίηση είναι μια ανάγκη.Είναι ένα ούρ­λια­σμα, μια κραυγή που δεν μπορείς να πνίξεις. Το άγχος μιας στιγμής που δεν θέλεις να ξεχα­στεί.Τότε ψάχνεις για χαρτί και μολύβι ζητώ­ντας να ζωγρα­φί­σεις με στίχους αυτή τη στιγμή». (Α.Πανα­γού­λης)

Το «τυχαίο» τροχαίο

Αυτή την Πρω­το­μα­γιά συμπλη­ρώ­νο­νται 39 χρόνια από τον θάνατο του αντι­στα­σια­κού ήρωα του Αλέκου Πανα­γούλη. Ξημε­ρώ­ματα Σαβ­βά­του Πρω­το­μα­γιάς του 1976 το αυτο­κί­νητο του 38χρονου βου­λευτή Αλέ­ξαν­δρου Πανα­γούλη τρέχει με μεγάλη ταχύ­τητα στη Λεωφόρο Βου­λιαγ­μέ­νης κατευ­θυ­νό­μενο προς τη Γλυφάδα, ενώ δίπλα του ένα ή δύο αυτο­κί­νητα μοιά­ζουν σαν να κάνουν κόντρα μαζί του.

Δευ­τε­ρό­λε­πτα αργό­τερα ακού­γε­ται ένας μεγάλος κρότος και ένα σύννεφο καπνού και σκόνης απλώ­νε­ται στη δεξιά πλευρά του δρόμου. Οι πρώτοι περα­στι­κοί που πλη­σιά­ζουν στο ατύχημα για να βοη­θή­σουν βρί­σκουν τον Αλέκο Πανα­γούλη ετοι­μο­θά­νατο στο πίσω κάθισμα του αυτο­κι­νή­του. Μετά από λίγα δευ­τε­ρό­λε­πτα ξεψυ­χάει.

Από την επόμενη ημέρα ο όρος «πολι­τική δολο­φο­νία» είναι σε όλα τα στόματα. Ο «μονα­δι­κός αντι­στα­σια­κός» δεν άφηνε κανέναν αδιά­φορο, μέσα στο έντονο πολι­τι­κο­ποι­η­μένο κλίμα της εποχής.

Η έρευνα για το ατύχημα

Και ο εισαγ­γε­λέας της υπό­θε­σης Δημή­τρης Τσεβάς μιλούσε στην αρχή για εγκλη­μα­τική ενέρ­γεια: «Ερευ­νά­ται η υπό­θε­σις προς πάσα κατεύ­θυν­σιν και αφήνει μεγάλα λογικά περι­θώ­ρια στην πιθα­νό­τητα της εγκλη­μα­τι­κής ενέρ­γειας. Είναι περί­εργο τροχαίο ατύχημα. Τόσο περί­εργο, ώστε να μην μπορεί κανείς να υπο­στη­ρί­ξει λογικώς ότι είναι ατύχημα». Όλοι ψάχνουν τα άγνωστα «Πεζώ» «Φορντ» «Αλφα Ρομέο» ή «Τζά­γκουαρ» που τον έβγαλαν από την πορεία του, ενώ κάποιοι μιλάνε για σφαίρα με αναι­σθη­τικό που τον ακι­νη­το­ποί­ησε.

Τη σύγχυση επι­τεί­νει η εμφά­νιση του Μιχάλη Στέφα στις 3 Μαΐου, ο οποίος ισχυ­ρί­ζε­ται πως προ­κά­λεσε χωρίς δόλο το ατύχημα με ένα ξαφνικό φρε­νά­ρι­σμά του, το οποίο λόγω μεγάλης ταχύ­τη­τας ο Πανα­γού­λης δεν μπόρεσε να απο­φύ­γει.

Η παρου­σία του αυτό­κλη­του Στέφα, που παρου­σιά­ζε­ται από τις φιλο­κυ­βερ­νη­τι­κές εφη­με­ρί­δες σαν μέλος του «Ρήγα Φεραίου», αλλά και η δυσκο­λία να τεκ­μη­ριώ­σει τα λεγό­μενά του στην ανα­πα­ρά­σταση που γίνεται, πείθει μόνο αυτούς που είναι έτοιμοι να πει­στούν και πει­σμώ­νει αυτούς που δεν θέλουν να δεχτούν τη θεωρία του ατυ­χή­μα­τος. Όλοι έχουν από ένα δικό τους ερώτημα, ένα δικό τους σενάριο.

Συλ­λα­λη­τή­ριο Δημο­κρα­τίας η κηδεία

Η κηδεία γίνεται στις 5 Μαΐου και μετα­βάλ­λε­ται σε πάνδημο δημο­κρα­τικό συλ­λα­λη­τή­ριο με συν­θή­ματα κατά του Αβέρωφ, ενώ ακού­γε­ται συνέ­χεια μια κραυγή που θα κοσμούσε τους τοίχους της πόλης για πολλά χρόνια: «ZEΙ». Σε αυτή την παλ­λαϊκή δια­κομ­μα­τική συγκέ­ντρωση – κηδεία δεν παρί­στα­νται ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας Κων­στα­ντί­νος Τσάτσος, ο πρω­θυ­πουρ­γός Καρα­μαν­λής, ενώ οι ένοπλες δυνά­μεις δεν στέλ­νουν επίσημο εκπρό­σωπο.

Λίγο διά­στημα μετά, ένας παρα­κρα­τι­κός με το όνομα Γεώρ­γιος Λεο­νάρ­δος είχε μιλήσει για κάποια οργά­νωση «Αράχνη» που δολο­φό­νησε τον Πανα­γούλη, αλλά στη δίκη που έγινε κατέ­πε­σαν όλοι οι ισχυ­ρι­σμοί του και κατα­δι­κά­στηκε για συκο­φα­ντική δυσφή­μηση. Υπήρξε δικα­στική κατα­δίκη για τον θάνατο του Πανα­γούλη, μόνο που αυτή δεν ήταν για δολο­φο­νία, αλλά για αυτο­κι­νη­τικό δυστύ­χημα.

Ο Στέφας κατα­δι­κά­στηκε σε φυλά­κιση 11 μηνών και η ποινή εξα­γο­ρά­στηκε προς 150 δρχ. την ημέρα.

Για τα ΜΜΕ της εποχής, ο θάνατος του Πανα­γούλη ήταν η σημα­ντι­κό­τερη είδηση μετά την επάνοδο της δημο­κρα­τίας. Τις πρώτες ημέρες που δεν υπήρχαν εφη­με­ρί­δες λόγω της αργίας της Πρω­το­μα­γιάς και της Κυρια­κής, Από τη Δευτέρα 3 Μαΐου που κυκλο­φό­ρη­σαν οι εφη­με­ρί­δες, παρου­σιά­στη­καν όλες οι απόψεις, που στην ουσία ήταν οι εξής δύο: δολο­φο­νία ή ατύχημα.

Ο φάκελος που δεν άνοιξε ποτέ

Μετά την ηρωική από­πειρά του να δολο­φο­νή­σει τον δικτά­τορα Γ. Παπα­δό­πουλο και τα βασα­νι­στή­ρια τα οποία υπέστη ο Πανα­γού­λης εξελέγη βου­λευ­τής με την Ένωση Κέντρου, πάλεψε κατά των πολι­τι­κών που συνερ­γά­στη­καν με το δικτα­το­ρικό καθε­στώς της Χούντας με συνέ­πεια την παραί­τησή του από το κόμμα.

Συνέ­χισε απτό­η­τος τον αγώνα του για απο­μό­νωση των συνερ­γα­τών της επτα­ε­τίας, μέχρι το μοιραίο αυτο­κι­νη­τι­στικό δυστύ­χημα στο οποίο έχασε τη ζωή του, την Πρω­το­μα­γιά του 1976, λίγες μέρες πριν την απο­κά­λυψη του φακέλου σχετικά με τα όργανα ασφα­λείας της Χούντας (Φάκελος ΕΣΑ). Η απο­κά­λυψη του φακέλου δεν έγινε τελικά ποτέ.

thetoc.gr