Η δίκη των πλημμυρών της Ρόδου επέστρεψε μετά από 13 χρόνια με το Ελληνικό Δημόσιο απόν

• Οι εφέ­σεις εκ­δι­κά­στη­καν την Πέμ­πτη 29.1.2026 στον Πει­ραιά για 4 θα­νά­τους σε Κρε­μα­στή και Πα­στί­δα και το κενό της κρα­τι­κής πα­ρου­σί­ας άνοι­ξε νέο κύκλο ερω­τη­μά­των, για το πώς υπε­ρα­σπί­ζε­ται το ίδιο το κρά­τος τις θέ­σεις του, όταν κρί­νε­ται η ευ­θύ­νη του

Η υπό­θε­ση των κα­τα­στρο­φι­κών πλημ­μυ­ρών του Νο­εμ­βρί­ου 2013 στη Ρόδο επέ­στρε­ψε στο προ­σκή­νιο με τρόπο που θύ­μι­σε σε όλους ότι η δι­κα­στι­κή δια­δρο­μή δεν είναι μόνο αριθ­μοί απο­φά­σε­ων και κε­φά­λαια απο­ζη­μιώ­σε­ων, αλλά μια ανοι­χτή πληγή για οι­κο­γέ­νειες και μια διαρ­κής δο­κι­μα­σία για τους θε­σμούς.

Πε­ρί­που 13 χρό­νια μετά από εκεί­νη τη μέρα που 4 άν­θρω­ποι χά­θη­καν σε 2 δια­φο­ρε­τι­κά ση­μεία του νη­σιού, το Διοι­κη­τι­κό Εφε­τείο Πει­ραιά έγινε ο νέος σταθ­μός του αγώνα δι­καί­ω­σης, αλλά και της σύ­γκρου­σης με­τα­ξύ φο­ρέ­ων που εξα­κο­λου­θούν να δια­φω­νούν για το ποιος είχε την αρ­μο­διό­τη­τα, ποιος όφει­λε να κάνει τι και ποιος τε­λι­κά βα­ρύ­νε­ται από πρά­ξεις και πα­ρα­λεί­ψεις.

Και μέσα σε αυτή την ήδη φορ­τι­σμέ­νη ει­κό­να, ένα γε­γο­νός προ­κά­λε­σε εντύ­πω­ση και σχο­λιά­στη­κε έντο­να. Το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο, αν και διά­δι­κο μέρος, δεν πα­ρα­στά­θη­κε για να εκ­θέ­σει τις από­ψεις του και να υπο­στη­ρί­ξει τις θέ­σεις του στη δίκη των εφέ­σε­ων. Η απου­σία αυτή δεν είναι μια απλή λε­πτο­μέ­ρεια δια­δι­κα­σί­ας.

Η εκ­δί­κα­ση των εφέ­σε­ων την Πέμ­πτη 29 Ια­νουα­ρί­ου 2026 στην κύρια έδρα του Διοι­κη­τι­κού Εφε­τεί­ου στον Πει­ραιά έφερε στο ίδιο ακρο­α­τή­ριο τις δια­φο­ρε­τι­κές εκ­δο­χές της ευ­θύ­νης και τις αντίρ­ρο­πες ερ­μη­νεί­ες για την αι­τιώ­δη συ­νά­φεια.

Σε αυτό το σκη­νι­κό, η μη πα­ρου­σία του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου, ενώ πα­ρα­μέ­νει στο επί­κε­ντρο της κρί­σης ως ενα­γό­με­νο και εκ­κα­λού­με­νο μέρος σε επι­μέ­ρους σκέλη, δη­μιουρ­γεί ανα­πό­φευ­κτα ένα διπλό απο­τέ­λε­σμα. Πρώ­τον, αφή­νει την ει­κό­να ότι το κρά­τος δεν επέ­λε­ξε να δώσει στο δι­κα­στή­ριο την πλήρη εκ­δο­χή του εκεί­νη τη συ­γκε­κρι­μέ­νη ημέρα, σε μια υπό­θε­ση που αφορά αν­θρώ­πι­νες απώ­λειες. Δεύ­τε­ρον, πρα­κτι­κά με­τα­το­πί­ζει την αντι­δι­κία και τη δη­μό­σια ανά­γνω­ση της υπό­θε­σης στους υπό­λοι­πους φο­ρείς, κυ­ρί­ως στην Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και στον Δήμο Ρόδου, οι οποί­οι βρέ­θη­καν να υπο­στη­ρί­ζουν θέ­σεις που ακου­μπούν συχνά και σε ζη­τή­μα­τα κρα­τι­κών υπη­ρε­σιών, προει­δο­ποί­η­σης, πο­λι­τι­κής προ­στα­σί­ας και συ­νο­λι­κής δια­χεί­ρι­σης κιν­δύ­νου.

Το χρο­νι­κό της 22.11.2013 και τα 2 ση­μεία των θα­νά­των

Οι αν­θρώ­πι­νες απώ­λειες συν­δέ­θη­καν με 2 καί­ρια ση­μεία της ίδιας ημέ­ρας.

Το πρώτο ήταν στη γέ­φυ­ρα και τη διά­βα­ση της Κρε­μα­στής στον Κρε­μα­στε­νό πο­τα­μό. Εκεί πα­ρα­σύρ­θη­κε όχημα στο οποίο επέ­βαι­ναν ο Κων­στα­ντί­νος Αρ­γυ­ρό­που­λος και η Ανα­στα­σία Κα­τσα­ρού. Μαζί τους βρι­σκό­ταν και ο Ιω­άν­νης Γκί­ζης, ο οποί­ος σώ­θη­κε πια­σμέ­νος από σί­δε­ρο στη βάση της γέ­φυ­ρας.

Το δεύ­τε­ρο ση­μείο ήταν στη γέ­φυ­ρα της Πα­στί­δας, στην πε­ριο­χή με­τα­ξύ Πα­στί­δας και Μα­ρι­τσών, όπου ο Ιω­άν­νης Μπαϊ­ρά­μης και η σύ­ζυ­γός του Καλ­λιό­πη Πα­να­γιώ­του Μπαϊ­ρά­μη πα­ρα­σύρ­θη­καν με το αυ­το­κί­νη­τό τους.

Στον πυ­ρή­να της αντι­δι­κί­ας δεν βρί­σκε­ται μόνο το τι συ­νέ­βη στις κρί­σι­μες ώρες, αλλά κυ­ρί­ως το τι είχε προη­γη­θεί, αντι­πλημ­μυ­ρι­κά έργα, διευ­θε­τή­σεις κοι­τών, κα­θα­ρι­σμοί ρε­μά­των, σή­μαν­ση κιν­δύ­νου, αστυ­νό­μευ­ση, προει­δο­ποί­η­ση και η κα­τα­νο­μή αρ­μο­διο­τή­των με­τα­ξύ κρα­τι­κών υπη­ρε­σιών, Πε­ρι­φέ­ρειας και Δήμου. Σε αυτό ακρι­βώς το πεδίο, οι εφέ­σεις με­τα­τρέ­πουν την υπό­θε­ση σε μια με­γά­λη “ακτι­νο­γρα­φία” του πώς μοι­ρά­ζε­ται η ευ­θύ­νη στο διοι­κη­τι­κό κρά­τος όταν μια φυ­σι­κή κα­τα­στρο­φή κα­τα­λή­γει σε θα­νά­τους.

Οι απο­φά­σεις 301/2022, 302/2022 και 303/2022 που άνοι­ξαν τον δρόμο των εφέ­σε­ων

Το Τρι­με­λές Διοι­κη­τι­κό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου εξέ­δω­σε το 2022 τις απο­φά­σεις 301/2022, 302/2022 και 303/2022, που απο­τέ­λε­σαν την πρώτη ου­σια­στι­κή κρίση για το ποιος θε­ω­ρεί­ται υπεύ­θυ­νος και σε ποιο βαθμό, καθώς και για τα ποσά χρη­μα­τι­κής ικα­νο­ποί­η­σης λόγω ψυ­χι­κής οδύ­νης.

Στην υπό­θε­ση του Κων­στα­ντί­νου Αρ­γυ­ρό­που­λου, η από­φα­ση 301/2022 απέρ­ρι­ψε την αγωγή κατά του Δήμου Ρόδου και ανα­γνώ­ρι­σε υπο­χρέ­ω­ση της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου και του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου να κα­τα­βά­λουν εις ολό­κλη­ρον στη χήρα 8.000 ευρώ και στον γιο 50.000 ευρώ, με επι­τό­κιο 6% από την επί­δο­ση της αγω­γής.

Στην υπό­θε­ση της Ανα­στα­σί­ας Κα­τσα­ρού, η από­φα­ση 302/2022 απέρ­ρι­ψε την αγωγή ως προς τους θεί­ους της εκλι­πού­σας και ως προς το σκέ­λος κατά του Δήμου Ρόδου, όμως δέ­χθη­κε εν μέρει την αγωγή ως προς Πε­ρι­φέ­ρεια και Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο, με ποσά 40.000 ευρώ, 20.000 ευρώ, 20.000 ευρώ, 20.000 ευρώ και 10.000 ευρώ στους 5 πρώ­τους ενά­γο­ντες, με επι­τό­κιο 6% από την επί­δο­ση της αγω­γής. Στην υπό­θε­ση του Ιω­άν­νη Μπαϊ­ρά­μη και της Καλ­λιό­πης Πα­να­γιώ­του Μπαϊ­ρά­μη, η από­φα­ση 303/2022 απέρ­ρι­ψε την αγωγή κατά της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, δέ­χθη­κε όμως εν μέρει την αγωγή ως προς Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο και Δήμο Ρόδου, επι­δι­κά­ζο­ντας εις ολό­κλη­ρον 85.000 ευρώ και 85.000 ευρώ στους 2 πρώ­τους ενά­γο­ντες και 40.000 ευρώ στην 11η ενά­γου­σα, καθώς και σειρά μι­κρό­τε­ρων ποσών σε λοι­πούς συγ­γε­νείς, με ανα­φο­ρά στις ημε­ρο­μη­νί­ες επί­δο­σης και στον τρόπο υπο­λο­γι­σμού τόκων μετά την 1.5.2019.

Η υπό­θε­ση Αρ­γυ­ρό­που­λου και ο καμ­βάς της “προει­δο­ποί­η­σης” που δεν προ­έ­βλε­ψε την έντα­ση

Ο Κων­στα­ντί­νος Αρ­γυ­ρό­που­λος, 50 ετών, εκ­παι­δευ­τι­κός, πα­ρα­σύρ­θη­κε από τα νερά του Κρε­μα­στε­νού πο­τα­μού στις 22.11.2013, αγνο­ή­θη­κε έως τις 25.11.2013 και εντο­πί­στη­κε νε­κρός στην Τουρ­κία, με αιτία θα­νά­του τον πνιγ­μό.

Στον δεύ­τε­ρο βαθμό, η υπό­θε­ση συ­νο­δεύ­ε­ται από έναν έντο­νο διά­λο­γο γύρω από το τι γνώ­ρι­ζαν οι αρχές, πόσο συ­γκε­κρι­μέ­νες ήταν οι προει­δο­ποι­ή­σεις και ποιες ενέρ­γειες έγι­ναν από τις υπη­ρε­σί­ες του Δήμου. Πε­ρι­γρά­φε­ται ότι στις 20.11.2013 ελή­φθη κα­τε­πεί­γον έγ­γρα­φο με έκτα­κτο δελ­τίο επι­δεί­νω­σης και­ρού, γε­νι­κό για τα Δω­δε­κά­νη­σα, χωρίς εξει­δί­κευ­ση ανά νησί, και ότι ο Δήμος έθεσε σε αυ­ξη­μέ­νη ετοι­μό­τη­τα τις εμπλε­κό­με­νες υπη­ρε­σί­ες του, οι οποί­ες έδρα­σαν στις 22.11.2013 με αντλή­σεις υδά­των, κα­θα­ρι­σμούς οδών και σχα­ρών φρε­α­τί­ων.

Στο ίδιο πλαί­σιο, γί­νε­ται ανα­φο­ρά στην εξέ­λι­ξη των φαι­νο­μέ­νων στην Κρε­μα­στή, με ση­μείο ανα­φο­ράς τη διά­βα­ση ιρ­λαν­δι­κού τύπου στον Κρε­μα­στε­νό πο­τα­μό, όπου πολ­λοί οδη­γοί αρ­χι­κά διέρ­χο­νταν, ενώ όσο δυ­νά­μω­νε η βροχή επέ­λε­γαν να στα­μα­τή­σουν και να κι­νη­θούν από άλλη δια­δρο­μή.

Από την πλευ­ρά της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, τί­θε­ται με έμ­φα­ση το θέμα της αρ­μο­διό­τη­τας και της σύν­δε­σης του ση­μεί­ου με το οδικό δί­κτυο, ενώ η επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία ακου­μπά και στη συ­ζή­τη­ση περί αι­τιώ­δους συ­νά­φειας, ιδίως στο κατά πόσο η επι­λο­γή διέ­λευ­σης από πλημ­μυ­ρι­σμέ­νο ση­μείο δια­κό­πτει ή με­τα­βάλ­λει την ευ­θύ­νη των φο­ρέ­ων.

Η υπό­θε­ση Κα­τσα­ρού και η μάχη για το 60% της συ­νυ­παι­τιό­τη­τας

Η Ανα­στα­σία Κα­τσα­ρού, δα­σκά­λα, βρέ­θη­κε στο όχημα που πα­ρα­σύρ­θη­κε στην Κρε­μα­στή, μετά τη δια­κο­πή των μα­θη­μά­των στο σχο­λείο του Πα­ρα­δει­σί­ου. Η υπό­θε­ση αυτή, πέρα από τα ποσά, εξε­λί­χθη­κε σε μια ιδιαί­τε­ρα φορ­τι­σμέ­νη σύ­γκρου­ση για την κρίση περί συ­νυ­παι­τιό­τη­τας, καθώς στην πρω­τό­δι­κη από­φα­ση απο­δό­θη­κε πο­σο­στό 60% στη θα­νού­σα, στοι­χείο που οι συγ­γε­νείς της θε­ω­ρούν αδια­νό­η­το και προ­σβλη­τι­κό για τη μνήμη της.

Από την πλευ­ρά των συγ­γε­νών, η επί­θε­ση στην κρίση αυτή είναι με­τω­πι­κή. Πε­ρι­γρά­φε­ται ότι οι απαι­τή­σεις που, κατά την ανά­γνω­ση των συγ­γε­νών, “ζητά” η πρω­τό­δι­κη από­φα­ση από μια 26χρονη δα­σκά­λα υπό ακραί­ες συν­θή­κες υπερ­βαί­νουν τις αντι­δρά­σεις ενός μέσου συ­νε­τού αν­θρώ­που και ότι η συλ­λο­γι­στι­κή οδη­γεί σε μια ει­κό­να όπου θα έπρε­πε να ενερ­γή­σει σαν “μά­χι­μος ει­δι­κών δυ­νά­με­ων” για να θε­ω­ρη­θεί ότι δεν φταί­ει.

Απέ­να­ντι σε αυτή τη θέση, στο υπό­μνη­μα της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου προ­βάλ­λε­ται ως κε­ντρι­κό ση­μείο ότι το επί­δι­κο ση­μείο χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται “ιρ­λαν­δι­κή διά­βα­ση”, δη­λα­δή διέ­λευ­ση εντός κοί­της χει­μάρ­ρου, και ότι δεν απο­τε­λεί τμήμα πρω­τεύ­ο­ντος ή δευ­τε­ρεύ­ο­ντος επαρ­χια­κού ή εθνι­κού δι­κτύ­ου, άρα η Πε­ρι­φέ­ρεια δεν έχει αρ­μο­διό­τη­τα συ­ντή­ρη­σης και αστυ­νό­μευ­σης, στοι­χείο που κατά την Πε­ρι­φέ­ρεια αναι­ρεί την αστι­κή της ευ­θύ­νη.

Σε αυτό το πεδίο “αρ­μο­διό­τη­τας”, ανα­πτύσ­σε­ται και άλλη γραμ­μή αντι­πα­ρά­θε­σης, με ανα­φο­ρά στο αν ο Δήμος, ως ορει­νός μειο­νε­κτι­κός δήμος, φέρει ει­δι­κές ευ­θύ­νες για κα­θα­ρι­σμό και αστυ­νό­μευ­ση ρε­μά­των με βάση ει­δι­κή νο­μο­θε­σία, θέση που εντάσ­σε­ται στην ευ­ρύ­τε­ρη προ­σπά­θεια με­τα­φο­ράς της ευ­θύ­νης από τον έναν φορέα στον άλλον.

Τις νο­μι­κές ενέρ­γειες των οι­κο­γε­νειών των θυ­μά­των έχουν χει­ρι­στεί και χει­ρί­ζο­νται οι δι­κη­γό­ροι Γρη­γό­ρης Μα­τρά­κας, Ιω­άν­να Βο­λο­νά­κη και Αι­κα­τε­ρί­νη Μα­ρα­γκού, ενώ στην κατ’ έφεση δια­δι­κα­σία για την υπό­θε­ση Κα­τσα­ρού με­τεί­χε και ο δι­κη­γό­ρος κ. Ηλίας Ηλίας.

Η υπό­θε­ση Μπαϊ­ρά­μη και το “τι είναι δρό­μος” όταν η κρίση γί­νε­ται θέμα ζωής και θα­νά­του

Η τρίτη υπό­θε­ση αφορά στον Ιω­άν­νη Μπαϊ­ρά­μη, 63 ετών, και τη σύ­ζυ­γό του Καλ­λιό­πη Πα­να­γιώ­του Μπαϊ­ρά­μη, 54 ετών, που πα­ρα­σύρ­θη­καν στις 22.11.2013 πε­ρί­που στις 15:30 στη γέ­φυ­ρα της οδού Πα­στί­δας Μα­ρι­τσών.

Στον δεύ­τε­ρο βαθμό, το κέ­ντρο βά­ρους με­τα­κι­νεί­ται έντο­να στο ερώ­τη­μα αν το ση­μείο του συμ­βά­ντος ήταν τμήμα επαρ­χια­κού δι­κτύ­ου ή αν πρό­κει­ται για αγρο­τι­κή οδό εκτός σχε­δί­ου, άρα για δια­φο­ρε­τι­κή αλυ­σί­δα αρ­μο­διο­τή­των. Σε υπη­ρε­σια­κή ενη­μέ­ρω­ση που εν­σω­μα­τώ­θη­κε στο δι­κο­γρα­φι­κό υλικό, επι­ση­μαί­νε­ται ότι ενώ στην αγωγή το ση­μείο πε­ρι­γρά­φε­ται ως γέ­φυ­ρα επί δευ­τε­ρεύ­ου­σας επαρ­χια­κής οδού, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα αφορά αγρο­τι­κή οδό σε εκτός σχε­δί­ου πε­ριο­χή, άρα δεν συ­νι­στά δευ­τε­ρεύ­ον επαρ­χια­κό δί­κτυο όπως ανα­φέ­ρε­ται.

Ταυ­τό­χρο­να, στην επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία υπέρ της απόρ­ρι­ψης της ευ­θύ­νης της Πε­ρι­φέ­ρειας ανα­πτύσ­σο­νται στοι­χεία που σχε­τί­ζο­νται με προη­γού­με­νη ποι­νι­κή κρίση, με κα­τα­θέ­σεις πραγ­μα­το­γνω­μό­νων και μαρ­τύ­ρων, καθώς και με το αν είχαν γίνει ενέρ­γειες συ­ντή­ρη­σης ή σχε­δια­σμού έργων, όπως ανα­φο­ρές ότι είχε υπάρ­ξει από­φα­ση ήδη από το 2003 για την αντι­κα­τά­στα­ση ιρ­λαν­δι­κής διά­βα­σης.

Από την πλευ­ρά του Δήμου Ρόδου, προ­βάλ­λε­ται με έντα­ση το πλαί­σιο κα­τά­τα­ξης των οδών και το ποιος κα­τα­σκευά­ζει και συ­ντη­ρεί κάθε κα­τη­γο­ρία, με επί­κλη­ση του ν. 3155/1955 για τον δια­χω­ρι­σμό εθνι­κών, επαρ­χια­κών και δη­μο­τι­κών οδών και για το ποιος φο­ρέ­ας έχει την ευ­θύ­νη συ­ντή­ρη­σης.

Στην κατ’ έφεση δίκη της 29.1.2026, για την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου πα­ρέ­στη και υπέ­γρα­ψε υπο­μνή­μα­τα ο δι­κη­γό­ρος κ. Γιώρ­γος Μαυ­ρομ­μά­της. Για τον Δήμο Ρόδου, σύμ­φω­να την υπό­θε­ση χει­ρί­ζο­νται οι δι­κη­γό­ροι κ.κ. Να­τάσ­σα Πα­πα­νι­κο­λά­ου, Μι­χά­λης Κα­ρα­γιάν­νης και Μα­νώ­λης Στά­γκας.

Γιατί οι εφέ­σεις δεν είναι μόνο “πόσα χρή­μα­τα” αλλά “ποιος λο­γο­δο­τεί”

Πίσω από τις 3 δι­κο­γρα­φί­ες, δια­κρί­νε­ται ένα κοινό μο­τί­βο. Η αντι­δι­κία δεν αφορά μόνο στα ποσά που επι­δι­κά­στη­καν ή το αν είναι υψηλά ή χα­μη­λά. Αφορά στον τρόπο που το διοι­κη­τι­κό σύ­στη­μα μοι­ρά­ζει αρ­μο­διό­τη­τες και, όταν έρθει η κρί­σι­μη ώρα, το πώς αυτές οι αρ­μο­διό­τη­τες με­τα­τρέ­πο­νται σε ευ­θύ­νη ή σε άρ­νη­ση ευ­θύ­νης.

Η Πε­ρι­φέ­ρεια επι­διώ­κει να θε­με­λιώ­σει την απο­σύν­δε­σή της από τα ση­μεία των συμ­βά­ντων μέσω του “χα­ρα­κτη­ρι­σμού” των οδών και της διά­βα­σης, αλλά και μέσω της θέσης ότι η αι­τιώ­δης συ­νά­φεια αμ­φι­σβη­τεί­ται όταν η αν­θρώ­πι­νη επι­λο­γή, υπό ακραί­ες συν­θή­κες, εμπλέ­κε­ται ως εν­διά­με­σος κρί­κος.

Ο Δήμος, από την άλλη, εμ­φα­νί­ζε­ται σε δια­φο­ρε­τι­κά ση­μεία της υπό­θε­σης είτε να απο­τυ­πώ­νει ένα επι­χει­ρη­σια­κό αφή­γη­μα ενερ­γειών εκεί­νης της ημέ­ρας, είτε να δίνει νο­μι­κό πε­ριε­χό­με­νο στο ποιος είχε τη συ­ντή­ρη­ση και τον έλεγ­χο, ανα­δει­κνύ­ο­ντας ότι η ευ­θύ­νη δεν μπο­ρεί να με­τα­το­πί­ζε­ται αφη­ρη­μέ­να χωρίς συ­γκε­κρι­μέ­νη αρ­μο­διό­τη­τα.

Οι οι­κο­γέ­νειες, τέλος, στο­χεύ­ουν στην ουσία. Επι­μέ­νουν ότι πριν από το μοι­ραίο, υπήρ­χαν υπο­χρε­ώ­σεις για έργα, κα­θα­ρι­σμούς, προει­δο­ποί­η­ση και σή­μαν­ση, και ει­δι­κά στην υπό­θε­ση Κα­τσα­ρού ανα­δει­κνύ­ουν ότι η έν­νοια της “συ­νυ­παι­τιό­τη­τας” σε τέ­τοιο πο­σο­στό με­τα­τρέ­πε­ται, στα δικά τους μάτια, σε με­τα­φο­ρά της ευ­θύ­νης στο θύμα.