Η αξιοποίηση των φάρων ως μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς

Πε­ρί­που 150 πα­ρα­δο­σια­κοί πέ­τρι­νοι φάροι στέ­κουν ακόμη όρ­θιοι σε νησιά, βρα­χο­νη­σί­δες, ακρω­τή­ρια – σήμα κα­τα­τε­θέν της Ελ­λά­δας και πρε­σβευ­τές της ναυ­τι­κής της πα­ρά­δο­σης. Κα­τα­σκευά­στη­καν από τα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ού αιώνα, αλλά οι πε­ρισ­σό­τε­ροι εξ αυτών κα­τα­στρά­φη­καν και άρ­χι­σαν να επι­σκευά­ζο­νται μετά τον 2ο Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο. Απο­τε­λούν πα­ρα­δο­σια­κά μνη­μεία με ιδιαί­τε­ρη αρ­χι­τε­κτο­νι­κή κα­τα­σκευή, που εξα­κο­λου­θούν να συμ­βάλ­λουν στην εύ­πλοια και την ασφά­λεια της ναυ­σι­πλο­ΐ­ας.

Ει­δι­κό­τε­ρα, από τις 5 έως και τις 30 Αυ­γού­στου το Ερ­γα­στή­ριο Δο­μι­κών Υλι­κών της Πο­λυ­τε­χνι­κής Σχο­λής του ΑΠΘ, με διευ­θύ­ντρια την κα­θη­γή­τρια Ιω­άν­να Πα­πα­γιάν­νη, σε συ­νερ­γα­σία με τον Δήμο Αν­δρου και την Ομάδα «Φάρος 8022», ορ­γα­νώ­νει στο νησί έκ­θε­ση φω­το­γρα­φιών με πέ­τρι­νους φά­ρους της Ελ­λά­δας. Οπως εξή­γη­σε χθες στην «Κ» η κ. Βα­σι­λι­κή Πάχτα, δι­δά­σκου­σα στην Πο­λυ­τε­χνι­κή Σχολή, οι πέ­τρι­νοι πα­ρα­δο­σια­κοί φάροι απο­τε­λού­νται από τον πύργο, στην άκρη του οποί­ου υπάρ­χει η λάμπα, και δίπλα βρί­σκε­ται το «φα­ρο­σπί­τι», η κα­τοι­κία του φα­ρο­φύ­λα­κα. Πλέον, ελά­χι­στοι φάροι είναι επαν­δρω­μέ­νοι ή επι­τη­ρού­με­νοι από φα­ρο­φύ­λα­κες. Αντ’ αυτών υπάρ­χουν πε­ρί­που 2.000 φω­το­ση­μα­ντή­ρες, ένα είδος «φα­νο­στά­τη της θά­λασ­σας», οι οποί­οι αντι­κα­τέ­στη­σαν τους πα­ρα­δο­σια­κούς φά­ρους. Συ­νο­λι­κά, η Ελ­λά­δα δια­θέ­τει ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα φα­ρι­κά δί­κτυα στον κόσμο.

Οι πέ­τρι­νοι φάροι απο­τε­λούν πα­ρα­δο­σια­κά μνη­μεία και γι’ αυτό είναι ιδιαί­τε­ρα δύ­σκο­λη η συ­ντή­ρη­σή τους. Πόσω μάλ­λον που κατά την πρώτη τους επι­σκευή, μετά τον 2ο Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο, πολ­λοί έχα­σαν τον αρ­χι­κό τους χα­ρα­κτή­ρα καθώς χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν «ανοί­κεια» υλικά (π.χ., τσι­μέ­ντο, σκυ­ρό­δε­μα). Σύμ­φω­να με την κ. Πάχτα, έως το 2004 δεν υπήρ­χε επι­στη­μο­νι­κή βάση για να γί­νο­νται οι ερ­γα­σί­ες συ­ντή­ρη­σης και απο­κα­τά­στα­σης των φάρων σύμ­φω­να με τις αρχές απο­κα­τά­στα­σης των ιστο­ρι­κών μνη­μεί­ων. Για τον στόχο αυτό ση­μα­ντι­κή είναι η συμ­βο­λή των αν­θρώ­πων της Πο­λυ­τε­χνι­κής Σχο­λής του ΑΠΘ, οι οποί­οι με τις δρά­σεις τους και τη με­τα­φε­ρό­με­νη έκ­θε­σή τους -δη­μιουρ­γή­θη­κε στο πλαί­σιο του Ευ­ρω­παϊ­κού Προ­γράμ­μα­τος «EC-PHAROS – Συ­ντή­ρη­ση, απο­κα­τά­στα­ση και ανά­δει­ξη πέ­τρι­νων φάρων» και έχει πα­ρου­σια­στεί έως τώρα σε Θεσ­σα­λο­νί­κη, Κύπρο, Αλε­ξαν­δρού­πο­λη, Μυ­τι­λή­νη και Πει­ραιά- στο­χεύ­ουν να καλ­λιερ­γή­σουν το εν­δια­φέ­ρον των ντό­πιων για τους φά­ρους. Η έκ­θε­ση ανα­δει­κνύ­ει επί­σης τα προ­βλή­μα­τα που πα­ρου­σιά­ζουν σή­με­ρα οι φάροι και τις προ­ο­πτι­κές για την αξιο­ποί­η­σή τους ως μνη­μεία πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Βα­σι­κό μέ­λη­μα όλων είναι ένα από τα ση­μα­ντι­κό­τε­ρα μνη­μεία που δί­νουν το στίγ­μα της Ελ­λά­δας και την πε­ρί­ο­πτη θέση της στην πα­γκό­σμια ναυ­τι­κή ιστο­ρία να μην αρ­γο­σβή­σει.

Πηγή: Κα­θη­με­ρι­νή