Η ουσία της τοποθέτησης βρίσκεται στα υπόλοιπα. Ο ΦΠΑ επανήλθε μειωμένος παντού πλην Ρόδου, ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό επί χρόνια χωρίς πειστική εξήγηση. Το Μεταφορικό Ισοδύναμο αποζημιώνει μετά από δύο ή τρία χρόνια, όταν το κόστος έχει ήδη περάσει στις τιμές και καμία επιχείρηση δεν μπορεί να το εντάξει σε προγραμματισμό. Οι λιμενικές εγκαταστάσεις, τα απορρίμματα, το νερό, η ενεργειακή επάρκεια και κυρίως η υποστελέχωση στην υγεία των μικρών νησιών παραμένουν ίδιες, ενώ γίνεται λόγος για μετάβαση σε νέο τουριστικό μοντέλο. Και ενώ η γειτονική χώρα έχει επενδύσει σοβαρά σε μαρίνες, εδώ ο θαλάσσιος τουρισμός περιμένει υποδομές που δεν υπάρχουν. Το Παρατηρητήριο Βιώσιμης Ανάπτυξης και το συνέδριο της 20ής Νοεμβρίου με τον Economist είναι σωστά βήματα, με την προϋπόθεση ότι δεν θα καταλήξουν άλλο ένα κείμενο συμπερασμάτων σε συρτάρι.

Το σχέδιο υπάρχει, το ερώτημα είναι ποιος θα αναλάβει να το εφαρμόσει.

Το νούμερο που λείπει από τη γιορτή

Eνα κοινό σχέδιο που θα συνδέει τις διαφορετικές τουριστικές ταυτότητες των νησιών θεωρεί απαραίτητο για την επόμενη ημέρα ο γενικός γραμματέας του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου, Χρήστος Μιχαλάκης.
Στη συνέντευξή μας σήμερα στη «δημοκρατική» μιλά για την ανάγκη να καταγράφεται με πραγματικά στοιχεία το οικονομικό αποτύπωμα του τουρισμού, αναφέρεται στο κόστος της νησιωτικότητας και στις σοβαρές ελλείψεις υποδομών και παρουσιάζει την πρόταση για έναν κοινό τουριστικό σχεδιασμό που θα συνδέει τη Ρόδο, την Κω και τα μικρότερα νησιά.
Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας εντάσσονται το νέο Παρατηρητήριο Βιώσιμης Ανάπτυξης του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου καθώς και το αναπτυξιακό συνέδριο που προγραμματίζεται για τις 20 Νοεμβρίου, σε συνεργασία με τον Economist. Στόχος, όπως επισημαίνει, είναι να διαμορφωθεί ένα συνολικό σχέδιο για τα Δωδεκάνησα, βασισμένο σε πραγματικά δεδομένα, στη συνεργασία των φορέων και στις ανάγκες κάθε προορισμού.

• Κύριε Μιχαλάκη πώς εξελίσσεται η αγορά αυτή την περίοδο;
Στο ξεκίνημα της σεζόν, τον Μάρτη και τον Απρίλη, υπήρχε σημαντική ανησυχία. Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στην ενέργεια δημιούργησαν ένα πολύ δύσκολο περιβάλλον. Κανείς δεν ήξερε πώς θα αντιδράσει η αγορά. Αλλά πρέπει να είμαστε ρεαλιστικοί.
Οι κύριες χώρες από τις οποίες αντλούμε τουρίστες αντιμετωπίζουν μεγάλη οικονομική ύφεση με αβέβαιη διάρκεια. Κανείς δεν γνωρίζει πότε και πώς θα ξεφύγουν από αυτή.
Παράλληλα, η γεωπολιτική αστάθεια παραμένει πολύ μεγάλη. Αυτά τα στοιχεία επηρεάζουν άμεσα τη συμπεριφορά των ταξιδιωτών και το ύψος των δαπανών τους.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, σύμφωνα με τα στοιχεία των αεροδρομίων η εικόνα των τουριστικών αφίξεων είναι θετική για τη Ρόδο και λίγο μειωμένες για την Κω. Ενώ και οι προγραμματισμένες αεροπορικές θέσεις μέχρι το τέλος Οκτωβρίου εμφανίζονται αυξημένες τόσο για τη Ρόδο όσο και για την Κω.
Οι αγορές δεν κινούνται όλες με τον ίδιο ρυθμό. Η βρετανική αγορά παρουσιάζει καλή εικόνα, ενώ σε τμήματα της Κεντρικής Ευρώπης καταγράφεται υστέρηση. Συνολικά, το πρόσημο παραμένει θετικό.
Η σύγκριση γίνεται με το 2025, μια χρονιά με ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις στις αφίξεις αλλά και στα έσοδα. Πρέπει επίσης να λαμβάνουμε υπόψη ότι μεγάλο μέρος των επισκεπτών μας προέρχεται από χώρες που αντιμετωπίζουν οικονομικές πιέσεις και γεωπολιτική αστάθεια. Αυτές οι συνθήκες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουν κατά τη διάρκεια των διακοπών τους.
Το τουριστικό πακέτο αλλά και η αγορά των νησιών μας για τους γνωστούς λόγους έχει ακριβύνει.
Οι επισκέπτες μας αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα με εμάς. Λογικό και αναμενόμενο είναι να υπάρχει συγκρατημένη κατανάλωση.

• Οι αυξημένες αφίξεις και τα αυξημένα έσοδα όπως λέτε δεν αποτυπώνεται στην τοπική αγορά
Το ενεργειακό κόστος και συνολικά τα αυξημένα λειτουργικά έξοδα δημιουργούν πίεση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Χρειάζονται πραγματικά στοιχεία για να γνωρίζουμε πώς κινείται η αγορά και ποιο είναι το οικονομικό αποτύπωμα της τουριστικής δραστηριότητας.
Η αποτίμηση πρέπει να βασίζεται σε μετρήσιμα δεδομένα και όχι μόνο στην εμπειρία ή στην εικόνα που διαμορφώνει ο καθένας.

• Σε αυτή την ανάγκη απαντά το Παρατηρητήριο του Επιμελητηρίου;
Το Παρατηρητήριο αποτελεί πρωτοβουλία που ξεκίνησε κατά την προηγούμενη διοικητική περίοδο και υλοποιείται από τη σημερινή διοίκηση. Αναπτύσσεται σε συνεργασία με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και περιλαμβάνει ψηφιακή πλατφόρμα με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Στόχος είναι να παρακολουθούμε τις τουριστικές ροές και την κίνηση της αγοράς στα Δωδεκάνησα μέσα από πραγματικούς δείκτες και μετρήσιμα δεδομένα.
Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να έχουμε ενημέρωση σε πραγματικό χρόνο, να εκτιμούμε την πορεία της αγοράς και να σχεδιάζουμε πιο τεκμηριωμένες παρεμβάσεις.

• Ποιον ρόλο θέλει να έχει το Επιμελητήριο στον δημόσιο διάλογο;
Το Επιμελητήριο εκπροσωπεί περίπου 25.000 μέλη από όλους τους κλάδους της αγοράς και τα νησιά των Δωδεκανήσων.
Οφείλει να παρεμβαίνει στα κέντρα λήψης αποφάσεων με σαφήνεια, τεκμηρίωση και γνώση των πραγματικών συνθηκών.
Αυτή είναι η κατεύθυνση που έχει διαμορφωθεί τα προηγούμενα χρόνια υπό την προεδρία του Γιάννη Πάππου και σε αυτή συνεχίζουμε. Το Επιμελητήριο καταθέτει θέσεις, διεκδικεί λύσεις και αναδεικνύει τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις και οι κάτοικοι των νησιών.
• Ποιες είναι οι βασικές διεκδικήσεις του Επιμελητηρίου;
Μία σταθερή διεκδίκηση ήταν και είναι η επαναφορά των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ στα νησιά. Έχει επανέλθει στα νησιά πλην της Ρόδου. Θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε την επαναφορά με κάθε τρόπο μέχρι την διόρθωση αυτής της αδικίας για τη Ρόδο. Παράλληλα, έχουμε επισημάνει επανειλημμένα τη δυσλειτουργία του Μεταφορικού Ισοδύναμου.
Όταν οι σχετικές αποζημιώσεις καταβάλλονται ύστερα από δύο ή τρία χρόνια, καμία επιχείρηση δεν μπορεί να τις εντάξει ουσιαστικά στον οικονομικό της προγραμματισμό. Το κόστος έχει ήδη δημιουργηθεί και δεν μεταφέρεται στην τελική τιμή των προϊόντων και των υπηρεσιών.

• Πόσο επιβαρύνει η νησιωτικότητα τις επιχειρήσεις και τους κατοίκους;
Τα Δωδεκάνησα αντιμετωπίζουν αυξημένο μεταφορικό κόστος, τόσο στις ακτοπλοϊκές όσο και στις αεροπορικές μετακινήσεις. Από το 2021 έχουν καταγραφεί σημαντικές αυξήσεις, ενώ και η τιμή των καυσίμων στα νησιά παραμένει υψηλότερη σε σχέση με την ηπειρωτική χώρα. Αυτή η διαφορά επηρεάζει το κόστος των προϊόντων, των υπηρεσιών και την καθημερινότητα κάθε νησιώτη. Πρόκειται για μια μόνιμη συνθήκη, η οποία υπάρχει δώδεκα μήνες τον χρόνο και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στον σχεδιασμό των εθνικών πολιτικών.

• Στον δημόσιο διάλογο γίνεται συχνά αναφορά στον υπερτουρισμό. Πώς βλέπετε αυτή τη συζήτηση;
Η συζήτηση επικεντρώνεται συνήθως στην εικόνα του Αυγούστου για τα μικρά νησιά ή των 2-3 μηνών για τη Ρόδο και τη Κω και σε ορισμένες ημέρες αυξημένης επισκεψιμότητας.
Η πραγματικότητα των νησιών περιλαμβάνει ολόκληρο το έτος και ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες. Η εποχικότητα παραμένει έντονη. Για να αξιολογηθεί σωστά η τουριστική δραστηριότητα, πρέπει να εξετάζονται οι πραγματικές δυνατότητες κάθε νησιού, η διάρκεια της περιόδου, οι διαθέσιμες υποδομές και οι ανάγκες της τοπικής κοινωνίας. Δεν είναι και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κάτι στατικό αλλά δυναμικό.

• Σε ποιες υποδομές εντοπίζονται σήμερα οι μεγαλύτερες ελλείψεις στα Δωδεκάνησα;
Οι ανάγκες διαφέρουν από νησί σε νησί, υπάρχουν όμως ορισμένα κοινά προβλήματα. Πολλές λιμενικές εγκαταστάσεις, που αποτελούν βασικές πύλες εισόδου, χρειάζονται εκσυγχρονισμό ώστε να ανταποκρίνονται με ασφάλεια και επάρκεια στη σημερινή κίνηση. Αντίστοιχα, απαιτούνται παρεμβάσεις στα αεροδρόμια, στη διαχείριση των απορριμμάτων, στην ενεργειακή επάρκεια και στις υπηρεσίες υγείας. Πρόκειται για τομείς που συνδέονται άμεσα με την καθημερινότητα των κατοίκων, αλλά και με τη λειτουργία των νησιών κατά την τουριστική περίοδο και όχι μόνο. Στον τομέα της υγείας, εκτός από τις κτιριακές και τεχνικές υποδομές, υπάρχει σοβαρό ζήτημα υποστελέχωσης.
Το πρόβλημα είναι εντονότερο στα μικρότερα νησιά και χρειάζεται σταθερό σχεδιασμό, ώστε οι δομές να λειτουργούν με επάρκεια όλο τον χρόνο. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ενεργειακή ασφάλεια.
Οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις μπορούν να συμβάλουν στην επάρκεια του ενεργειακού εφοδιασμού και να στηρίξουν τη μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης. Η διαχείριση των απορριμμάτων όπως και του νερού αποτελεί επίσης μια σημαντική πρόκληση. Η αυξημένη τουριστική κίνηση επιβαρύνει τις υπάρχουσες υποδομές και απαιτεί σύγχρονες εγκαταστάσεις, καλύτερο συντονισμό και μακροχρόνιο σχεδιασμό. Χωρίς επαρκείς υποδομές, αυξάνεται το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων, επιβαρύνεται η καθημερινότητα των κατοίκων και περιορίζονται οι δυνατότητες μιας πιο ισορροπημένης τουριστικής ανάπτυξης.
Η βιώσιμη ανάπτυξη για εμάς είναι μια διαδικασία συνεχούς προσαρμογής και δημιουργίας. Χρειάζονται έξυπνες λύσεις, αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας και υποδομές που θα επιτρέπουν στα νησιά μας να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της νέας εποχής.
Τα Δωδεκάνησα διαθέτουν τη δυναμική να μετατρέψουν τις προκλήσεις της νησιωτικότητας σε ευκαιρίες εκσυγχρονισμού, διασφαλίζοντας την ποιότητα ζωής των κατοίκων και την υψηλή προστιθέμενη αξία του τουριστικού προϊόντος.

• Μιλάτε συχνά για την ανάγκη μετάβασης σε ένα νέο τουριστικό μοντέλο. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Κάθε νησί έχει τη δική του ταυτότητα και τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Η Ρόδος και η Κως αποτελούν τις βασικές πύλες εισόδου από το εξωτερικό και στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στον μαζικό τουρισμό. Παράλληλα, τα μικρότερα νησιά έχουν αναπτύξει ειδικότερες μορφές τουρισμού και διαφορετικές εμπειρίες.
Η επόμενη ημέρα απαιτεί μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση και ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των νησιών.
Κανένα νησί δεν μπορεί να σχεδιάζει τη στρατηγική του απομονωμένο από τα γειτονικά του. Χρειάζεται να εξετάζουμε πώς μπορούν να συνδεθούν οι προορισμοί, να συμπληρώνει ο ένας τον άλλο και να δημιουργούνται κοινές τουριστικές διαδρομές και εμπειρίες. Δεν είναι λογικό να μην υπάρχουν αρκετές μαρίνες για την ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισμού όταν η γειτονική χώρα έχει επενδύσει πάρα πολλά για αυτό τον τομέα. Αυτό είναι ένα μόνο παράδειγμα από τα πολλά. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η περίπτωση της Καλύμνου, που έχει αναπτύξει δυναμικά τον αναρριχητικό τουρισμό. Την έχει βοηθήσει να διαφοροποιηθεί τουριστικά και να της βελτιώσει την εποχικότητα. Είναι μια εξαιρετική ειδική μορφή τουρισμού και μάλιστα ήπια. Η κύρια πύλη εισόδου είναι η Κως, άρα εξαρτάται από το αεροδρόμιο και τα λιμάνια της Κω όπως και την σωστή διασύνδεση της. Επίσης γειτονικά της νησιά όπως η Λέρος και η Πάτμος, διαθέτουν ισχυρή παρουσία στον θρησκευτικό, πολιτιστικό, γαστρονομικό ή θαλάσσιο τουρισμό. Η σύνδεση αυτών των διαφορετικών ταυτοτήτων μπορεί να δημιουργήσει ένα πιο ολοκληρωμένο και μοναδικό στον κόσμο τουριστικό προϊόν για τα Δωδεκάνησα.
• Μπορεί το Επιμελητήριο να αναλάβει τον συντονισμό αυτής της προσπάθειας;
Αυτός είναι ο στόχος μας. Το Επιμελητήριο μπορεί να λειτουργήσει ως ο θεσμός που θα φέρει στο ίδιο τραπέζι τους παραγωγικούς φορείς, τις επιχειρήσεις, την αυτοδιοίκηση και την επιστημονική κοινότητα. Χρειάζεται να σχεδιάσουμε το νέο τουριστικό προϊόν που θα οδηγήσει τα Δωδεκάνησα στην επόμενη περίοδο ανάπτυξης.
Το Παρατηρητήριο και το αναπτυξιακό συνέδριο που προγραμματίζεται για τις 20 Νοεμβρίου, σε συνεργασία με τον Economist, εντάσσονται σε αυτή την κατεύθυνση. Σκοπός είναι να διαμορφωθεί ένα συνολικό σχέδιο για τα νησιά, βασισμένο σε πραγματικά δεδομένα, στη συνεργασία και στις ανάγκες κάθε προορισμού.

Χρήστος Μιχαλάκης: «Χρειάζεται κοινός σχεδιασμός για το νέο τουριστικό προϊόν της Δωδεκανήσου»

Aυτό υπογράμμισε με ανάρτηση του στα  μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου και πρόεδρος της ΕΝΠΕ κ. Γιώργος Χατζημάρκος με αφορμή των υποδοχή των Περιφερειαρχών Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνου Μουτζούρη και Ιονίων Νήσων Γιάννη Τρεπεκλή, σήμερα, στη Ρόδο.

Σημειώνεται πως οι περιφερειάρχες Βορείου Αιγαίου Κώστας Μουτζούρης, Ιονίων Νήσων Γιάννης Τρεπεκλής και Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκος θα υπογράψουν το Μνημόνιο Συνεργασίας που αποτελεί τη θεσμική συνέχεια της «Διακήρυξης της Κέρκυρας».

Η συμφωνία αυτή σηματοδοτεί την πρόθεση των τεσσάρων Περιφερειών να λειτουργήσουν με κοινό σχεδιασμό απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο νησιωτικός χώρος. Η γεωγραφική ιδιαιτερότητα των νησιών, οι ανάγκες των κατοίκων, η πίεση από την τουριστική ανάπτυξη, αλλά και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δημιουργούν ένα κοινό πεδίο δράσης που απαιτεί συντονισμένες πολιτικές.

Η «Διακήρυξη της Κέρκυρας» αποτελεί ένα πλαίσιο αρχών που προωθεί ένα νέο πρότυπο τουρισμού. Βασικοί άξονες είναι η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, η ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας των νησιών, η ενίσχυση της τοπικής επιχειρηματικότητας και η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.

Παράλληλα, η πρωτοβουλία ευθυγραμμίζεται με τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ και την Ευρωπαϊκή Ατζέντα Τουρισμού 2030, που θέτουν ως προτεραιότητες τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, την ψηφιακή μετάβαση και τη δημιουργία πιο ανθεκτικών τουριστικών προορισμών.

Η συνεργασία των τεσσάρων Περιφερειών καθώς μετέχει και η Περιφέρεια Κρήτης  αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς εκπροσωπούν διαφορετικές νησιωτικές πραγματικότητες. Από τα μεγάλα διεθνή τουριστικά κέντρα της Κρήτης και του Νοτίου Αιγαίου έως τα μικρότερα νησιά του Βορείου Αιγαίου και του Ιονίου, η ανάγκη για ισορροπημένη ανάπτυξη αποτελεί κοινό ζητούμενο.

Το Μνημόνιο αναμένεται να αποτελέσει βάση για ανταλλαγή τεχνογνωσίας, κοινές πρωτοβουλίες, προώθηση καινοτόμων λύσεων και διεκδίκηση πολιτικών που θα λαμβάνουν υπόψη τη «νησιωτικότητα» ως ξεχωριστό αναπτυξιακό παράγοντα.

Η ανάρτηση του κ. Γιώργου Χατζημάρκου αναλυτικά:

Εξαιρετική η τιμή της υποδοχής των Περιφερειαρχών Βορείου Αιγαίου Κωνσταντίνου Μουτζούρη και Ιονίων Νήσων Γιάννη Τρεπεκλή, σήμερα, στη Ρόδο.

Η συνεργασία και η συνένωση των δυνάμεων των νησιωτικών Περιφερειών της πατρίδας μας και η από κοινού διαμόρφωση θέσεων και προτάσεων, είναι μια ανάγκη των νησιών αλλά και δική μας κοινή δέσμευση. Σήμερα, απουσίασε λόγω των ειδικών συνθηκών ο Περιφερειάτχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, τον οποίο δεσμευόμαστε εμείς να επισκεφθούμε στην έδρα του. Η νησιωτική Ελλάδα, είναι παρούσα ενωμένη και δίνει τις μάχες της συγκροτημένα, δημιουργικά και υπεύθυνα

Γιώργος Χατζημάρκος: Η συνένωση των δυνάμεων και η συνεργασία των νησιωτικών Περιφερειών της πατρίδας είναι κοινή μας δέσμευση

Το αντικείμενο του σεμιναρίου επικεντρώθηκε στην περιβαλλοντική εκπαίδευση, με ιδιαίτερη έμφαση στην κατανόηση των επιπτώσεων της ρύπανσης από πλαστικά στα οικοσυστήματα και την ανθρώπινη υγεία, καθώς και στην ανάπτυξη πρακτικών στρατηγικών για τη δημιουργία σχολείων ελεύθερων από πλαστικό (Zero Plastic Schools). Οι καθηγήτριες είχαν την ευκαιρία να συνεργαστούν με εκπαιδευτικούς από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, ανταλλάσσοντας απόψεις για τις σύγχρονες προκλήσεις της εκπαίδευσης και προωθώντας τις κοινές ευρωπαϊκές αξίες. Κατά τη διάρκεια του εξαήμερου προγράμματος,  συμμετείχαν σε βιωματικά εργαστήρια, μελέτες περιπτώσεων, αποκτώντας πολύτιμες γνώσεις γύρω από τη φιλοσοφία των 5 R’s (Refuse, Reduce, Reuse, Repurpose, Recycle) καθώς και σε μια εθελοντική δράση καθαρισμού ακτών (Coastal Cleanup).Με την επιστροφή τους στη σχολική κοινότητα πρόκειται να εφαρμόσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης με σκοπό τη διάχυση των αποτελεσμάτων. Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση των μαθητών μέσω δημιουργικών έργων, η μείωση της χρήσης πλαστικών μιας χρήσης στο σχολείο και η ενθάρρυνση της τοπικής κοινωνίας προς έναν πιο βιώσιμο τρόπο ζωής.

Το πρόγραμμα Διαπίστευσης Erasmus+ επιχορηγείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ) είναι η Εθνική Μονάδα Συντονισμού.

Κείμενο αποποίησης ευθύνης

Με την επιχορήγηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, οι απόψεις και οι γνώμες που

διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν

αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ιδρύματος

Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η χορηγούσα αρχή μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες για αυτές.

Συμμετοχή δυο εκπαιδευτικών του 4ου ΓΕΛ Ρόδου σε κινητικότητα Erasmus+ “Courses and training” στο Πόρτο της Πορτογαλίας

Η συμμετοχή της εκπαιδευτικού στο συγκεκριμένο επιμορφωτικό πρόγραμμα συνδέθηκε με τον στόχο του σχεδίου Διαπίστευσης που αφορά στην καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης και στη βιώσιμη ανάπτυξη. Παράλληλα η εκπαιδευτικός ήρθε σε επαφή με καλές πρακτικές, ώστε να συμβάλλει στην προώθηση περιβαλλοντικών δράσεων στο σχολικό της περιβάλλον, στην καλλιέργεια κλίματος περιβαλλοντικής υπευθυνότητας στη σχολική κοινότητα και στην ευαισθητοποίηση των μαθητών απέναντι στα μεγάλα περιβαλλοντικά προβλήματα της Ρόδου.

Το πρόγραμμα Erasmus+ επιχορηγείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ) είναι η Εθνική Μονάδα Συντονισμού.

Κείμενο αποποίησης ευθύνης

Με την επιχορήγηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η χορηγούσα αρχή μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες για αυτές.

Συμμετοχή εκπαιδευτικού του 4ου ΓΕΛ Ρόδου σε επιμορφωτικό πρόγραμμα Erasmus+ στην Πορτογαλία

Ρεπορτάζ Ρεγγίνα Σαβούρδου

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Ινστιτούτου Τουριστικών Ερευνών και Προβλέψεων (ΙΤΕΠ), η διασύνδεση με την τοπική παραγωγή και η υιοθέτηση πράσινων πρακτικών ενισχύονται, ωστόσο η μετάβαση αυτή παρουσιάζει σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στις κατηγορίες των ξενοδοχείων, με τις μονάδες υψηλότερης κατηγορίας (5* και 4*) να ηγούνται της προσπάθειας.

Σύνδεση με την τοπική παραγωγή και τα ελληνικά προϊόντα
Η στήριξη της τοπικής οικονομίας αναδεικνύεται σε πρωταρχικό στόχο για την πλειοψηφία του κλάδου. Σε επίπεδο επικράτειας, το 61,0% των ξενοδόχων υποστηρίζει ενεργά πιστοποιημένους τοπικούς παραγωγούς. Η τάση αυτή είναι συντριπτικά κυρίαρχη στα 5άστερα ξενοδοχεία, αγγίζοντας το εντυπωσιακό 94,3%, ενώ σταδιακά υποχωρεί στις χαμηλότερες κατηγορίες (73,4% στα 4*, 63,9% στα 3*, 49,6% στα 2% και 42,2% στα 1*).

Πάνω από τη μισή αξία των αγορών τροφίμων και ποτών (F&B) στα ελληνικά ξενοδοχεία (52,9%) αφορά ελληνικά προϊόντα. Το υψηλότερο μερίδιο καταγράφεται στα 5* (62,0%), ακολουθούμενο από τα 4* (55,9%), τα 3* (55,5%), τα 1* (51,5%) και τα 2* (47,1%).

Ενημέρωση επισκεπτών και εκπαίδευση προσωπικού
Η βιωσιμότητα δεν περιορίζεται στις προμήθειες, αλλά επεκτείνεται στην επικοινωνία με τον πελάτη και στην εσωτερική κουλτούρα των επιχειρήσεων. Το 55,4% των ξενοδόχων πανελλαδικά ενημερώνει τους επισκέπτες για την ταυτότητα τοπικότητας των προϊόντων (τοπικά, ΠΟΠ, Fair Trade, Bio). Η ενημέρωση αυτή αγγίζει το 76,1% στα 5*, το 59,1% στα 4*, το 65,2% στα 3*, το 42,1% στα 2* και το 47,9% στα 1*. Το 61,8% των μονάδων ενημερώνει το προσωπικό για θέματα υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων (με τα 5* να πρωτοστατούν με 81,4% και τα 1* να βρίσκονται στο 52,2%). Παράλληλα, το 43,6% των ξενοδοχείων πραγματοποιεί εκπαίδευση με στόχο την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση (Οικολογία, Βιοποικιλότητα).

Η έμφυλη διάσταση στη διοίκηση
Ένα από τα πιο αξιοσημείωτα ευρήματα της έρευνας αφορά την παρουσία των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων (Διοικητικά Συμβούλια ή ανώτατες θέσεις διοίκησης). Σε επίπεδο επικράτειας, μόλις το 19,3% των ξενοδοχείων δηλώνει γυναικεία εκπροσώπηση σε ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του 30% στη διοίκηση. Η ψαλίδα ανοίγει δραματικά υπέρ των πολυτελών μονάδων, καθώς στα ξενοδοχεία 5* το ποσοστό αυτό ανέρχεται σε 47,2% και στα 4* σε 31,0%, ενώ υποχωρεί αισθητά στις μικρότερες κατηγορίες (16,0% στα 3*, 12,6% στα 2* και μόλις 8,2% στα 1*).

Τα στοιχεία του ΙΤΕΠ αναδεικνύουν έναν ξενοδοχειακό κλάδο δύο ταχυτήτων, από τη μία, τα ξενοδοχεία υψηλών κατηγοριών (4* και 5*) ενσωματώνουν ταχύτερα και πιο οργανωμένα τα κριτήρια ESG (Περιβάλλον, Κοινωνία, Εταιρική Διακυβέρνηση), ενώ οι μικρότερες μονάδες (1* έως 3*) αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες προκλήσεις στη μετάβαση αυτή, παρόλο που διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με την ελληνική γαστρονομία και τα εγχώρια προϊόντα

Πηγή:  ertnews.gr

Η ακτινογραφία της αειφορίας των ελληνικών ξενοδοχείων

Η δήμαρχος Λειψών Ευαγγελίστρα Λαουντού μιλώντας στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων εξηγεί γιατί ο Δήμος και η τοπική κοινωνία θεωρούν ότι η ποιότητα αποτελεί τη σημαντικότερη “επένδυση” για το μέλλον του προορισμού. “Οι Λειψοί δεν προσπαθούν να γίνουν ένας ακόμη μαζικός προορισμός χωρίς μέτρο. Θέλουμε να παραμείνουμε ένας προορισμός για εκείνους που αναζητούν την αυθεντικότητα, την χαλάρωση, την ήπια διασκέδαση και την πραγματική επαφή με έναν τόπο. Πιστεύουμε ότι αυτό είναι το μεγαλύτερο συγκριτικό μας πλεονέκτημα και δεν έχουμε κανέναν λόγο να το θυσιάσουμε”, τονίζει η δήμαρχος, εξηγώντας ότι η επιλογή αυτή δεν αποτελεί μόνο πολιτική της δημοτικής αρχής αλλά κοινή απόφαση της τοπικής κοινωνίας.

Η ίδια θεωρεί ότι η αυξανόμενη ανταπόκριση του κοινού στον προορισμό τα τελευταία έτη δεν είναι αποτέλεσμα συγκυριών αλλά μιας σταθερής στρατηγικής που εφαρμόζεται με συνέπεια. “Ο επισκέπτης σήμερα είναι πολύ πιο ενημερωμένος και πολύ πιο απαιτητικός. Αναζητά εμπειρίες, αυθεντικότητα και ποιότητα. Οι Λειψοί δεν χρειάζεται να δημιουργήσουν μια καινούργια ταυτότητα για να ανταποκριθούν σε αυτή τη ζήτηση. Αρκεί να προστατεύσουν εκείνη που ήδη διαθέτουν. Και αυτό καθιστά τον προορισμό γνήσιο και μοναδικό” αναφέρει χαρακτηριστικά. Στο πλαίσιο αυτό, η κυρία Λαουντού αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις υποδομές, υπογραμμίζοντας ότι η τουριστική ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στη φυσική ομορφιά ενός τόπου. “Όταν μιλάμε για τουρισμό, στην πραγματικότητα μιλάμε για την καθημερινότητα των κατοίκων. Αν δεν υπάρχουν σύγχρονες υποδομές, επαρκής ύδρευση, σωστές λιμενικές εγκαταστάσεις και ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες, τότε δεν μπορεί να υπάρξει ούτε ποιοτικός τουρισμός. Γι’ αυτό η προτεραιότητά μας ήταν και παραμένει η αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου χρηματοδοτικού εργαλείου” υπογραμμίζει.

Η στρατηγική αυτή συνοδεύεται από συγκεκριμένα αποτελέσματα, σύμφωνα με την κυρία Λαουντού. Ο Δήμος Λειψών ολοκλήρωσε την απορρόφηση του συνόλου των εγκεκριμένων χρηματοδοτήσεων των προγραμμάτων “ΦιλόΔημος” και “Αντώνης Τρίτσης”, συνολικού ύψους περίπου 4,5 εκατ. ευρώ, ενώ εξασφάλισε επιπλέον χρηματοδοτήσεις ύψους 2,1 εκατ. ευρώ για νέα έργα που αφορούν, μεταξύ άλλων, την αναβάθμιση των δικτύων ύδρευσης και τη δημιουργία κατοικιών για γιατρούς και εκπαιδευτικούς. Παράλληλα, προχωρά ο σχεδιασμός για τον νέο λιμένα στη θέση Καβί, έργο πνοής με προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 5,2 εκατ. ευρώ, το οποίο αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά την προσβασιμότητα του νησιού και τις προοπτικές του τουρισμού. “Τα έργα αυτά δεν σχεδιάζονται αποκλειστικά για τους επισκέπτες. Σχεδιάζονται για να αναβαθμίσουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής στους Λειψούς. Γιατί ένας τόπος που λειτουργεί καλύτερα για τους ανθρώπους που ζουν μόνιμα σε αυτόν, λειτουργεί καλύτερα και για τους φίλους του και για όσους τον επισκέπτονται. Αυτή είναι η φιλοσοφία μας και θεωρώ ότι δικαιώνεται στην πράξη” επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κυρία Λαουντού. Η δήμαρχος στέκεται ιδιαίτερα στη σημασία της συνέχειας. Όπως αναφέρει, ένας μικρός νησιωτικός δήμος δεν έχει την πολυτέλεια να αλλάζει στρατηγική κάθε λίγα χρόνια. “Η ανάπτυξη απαιτεί συνέπεια, συνεργασία και υπομονή. Τα έργα χρειάζονται χρόνο, οι χρηματοδοτήσεις απαιτούν σωστή προετοιμασία και τα αποτελέσματα δεν έρχονται από τη μια ημέρα στην άλλη. Η δική μας ευθύνη είναι να συνεχίσουμε αυτή την προσπάθεια, να ολοκληρώσουμε όσα έχουν ήδη ξεκινήσει και να σχεδιάσουμε την επόμενη ημέρα” υπογραμμίζει.

Η ίδια εστιάζει ιδιαίτερα και στον τρόπο που μπορεί να αποτιμηθεί η επιτυχία ενός τουριστικού προορισμού τονίζοντας: “Δεν μας ενδιαφέρει να μεγαλώσουμε χωρίς όρια. Μας ενδιαφέρει να διατηρήσουμε την ποιότητα που κάνει τους ανθρώπους να επιστρέφουν. Οι Λειψοί δεν θέλουν να γίνουν κάτι διαφορετικό. Θέλουν να παραμείνουν αυτό που είναι, να εκπέμπουν την αύρα αυθεντικότητας που τους χαρακτηρίζει”.

Οι ελεύθερες παραλίες ως στρατηγική επιλογή
Παράλληλα, η δήμαρχος αναφέρεται σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές επιλογές του νησιού, η οποία, όπως τονίζει, εκφράζει ολόκληρη την τοπική κοινωνία. “Έχουμε αποφασίσει ότι οι παραλίες μας πρέπει να παραμείνουν ελεύθερες και ο φυσικός τους χαρακτήρας αναλλοίωτος. Δήμος, επαγγελματίες και κάτοικοι έχουμε επιλέξει να μην ακολουθήσουμε το μοντέλο της εκτεταμένης ανάπτυξης με πισίνες, ούτε της κατάληψης των παραλιών από αχανείς και ανεξέλεγκτες σειρές οργανωμένων ξαπλωστρών και ομπρελών. Πιστεύουμε ότι αυτό ακριβώς αναζητούν οι επισκέπτες που επιλέγουν τους Λειψούς και αυτό είναι το συγκριτικό πλεονέκτημα που οφείλουμε να διαφυλάξουμε” λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η δήμαρχος Λειψών.

Η κυρία Λαουντού θεωρεί ότι η επιλογή αυτή δεν αφορά μόνο την προστασία του περιβάλλοντος αλλά συνολικά την ταυτότητα του προορισμού. Όπως αναφέρει: “Οι Λειψοί δεν είναι ένας τόπος που προσπαθεί να εντυπωσιάσει με τεχνητές παρεμβάσεις. Η ομορφιά του βρίσκεται στο φυσικό τοπίο, στις μικρές αποστάσεις, στην απλότητα και στην αίσθηση ελευθερίας που προσφέρει στον επισκέπτη από την πρώτη στιγμή που φτάνει στο νησί. Αυτά δεν πρέπει να τα θεωρούμε δεδομένα. Πρέπει να τα προστατεύουμε καθημερινά. Και με το τρόπο αυτό ίσως όχι μόνο πετύχουμε το καλύτερο για το νησί μας, αλλά βάλουμε το “λιθαράκι” μας για μια διαφορετική και πιο βιώσιμη προσέγγιση του τουρισμού σε εθνικό επίπεδο. Δεν θεωρούμε καθόλου τυχαία την Κοινή Υπουργική Απόφαση που υπέγραψαν πρόσφατα οι υπουργοί Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης και Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου για τις ‘‘απάτητες παραλίες”, στις οποίες απαγορεύονται ομπρέλες, ξαπλώστρες, αναψυκτήρια και γενικά κάθε είδους οικονομική δραστηριότητα. Οι Λειψοί είναι ο δήμος της χώρας που κατακτά την κορυφή πανελληνίως με συνολικά 23 απάτητες παραλίες”.

Σύμφωνα με την κυρία Λαουντού, η διεθνής προβολή που γνωρίζουν τα τελευταία χρόνια οι Λειψοί αποτελεί απόδειξη ότι η στρατηγική αυτή αποδίδει. “Οι συνεχείς αναφορές του νησιού σε διεθνή μέσα ενημέρωσης και οι διακρίσεις που έχει λάβει δεν αντιμετωπίζονται ως αυτοσκοπός, αλλά ως φυσική συνέπεια της επιλογής να επενδύσει στην αυθεντικότητα και στην ποιότητα. Η αναγνωρισιμότητα είναι σημαντική γιατί φέρνει τους Λειψούς πιο κοντά σε ανθρώπους που ίσως δεν γνώριζαν το νησί μας. Αυτό όμως που έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, είναι ότι όσοι έρχονται εδώ βρίσκουν αυτό ακριβώς που περίμεναν και αναχωρούν με τις καλύτερες εντυπώσεις. Η αξιοπιστία ενός προορισμού είναι το σημαντικότερο κεφάλαιό του. ‘Αλλωστε οφείλουμε να επισημάνουμε πως τα τελευταία χρόνια οι Λειψοί έχουν επιτύχει σημαντικές αυξήσεις της επισκεψιμότητας, πράγμα που σημαίνει πως η ποιότητα εν τέλει μπορεί να φέρει ανάπτυξη” τονίζει η κυρία Λαουντού.

Η τοπική κοινωνία και το μοντέλο της αυθεντικής φιλοξενίας
Αναφορικά με τη φιλοσοφία που διέπει τις σχέσεις του νησιού με τους επισκέπτες, η κυρία Λαουντού επισημαίνει: “Δεν θέλουμε ο επισκέπτης να αισθάνεται ότι βρίσκεται σε έναν απρόσωπο τουριστικό προορισμό. Θέλουμε να γνωρίσει τον τόπο, τους ανθρώπους του, τις παραδόσεις του, τη γαστρονομία του και τον τρόπο ζωής του. Αυτή η προσωπική σχέση είναι που κάνει πολλούς να επιστρέφουν ξανά και ξανά στους Λειψούς”. Η ίδια εξηγεί μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι το στοιχείο αυτό οφείλεται κυρίως στην ίδια την τοπική κοινωνία. “Οι επαγγελματίες του τουρισμού, οι κάτοικοι, οι παραγωγοί και οι άνθρωποι της καθημερινότητας είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές του νησιού. Η φιλοξενία στους Λειψούς δεν είναι μια υπηρεσία που αγοράζει ο επισκέπτης. Είναι κομμάτι της κουλτούρας μας και αυτό δεν μπορεί να αντικατασταθεί από καμία επιτηδευμένη πολυτέλεια. Υπό το πρίσμα της προστασίας του περιβάλλοντος και την αυθεντικότητας, Δήμος και τοπική κοινωνία δημιουργούν και παρέχουν μοντέρνες και καλαίσθητες υπηρεσίες”.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αυθεντικότητας αποτελεί, σύμφωνα με τη δήμαρχο, η γαστρονομία. “Δεν προσπαθούμε να δημιουργήσουμε μια εικόνα που δεν μας εκφράζει. Τα τοπικά τυριά, τα παραδοσιακά αρτοσκευάσματα, τα φρέσκα ψάρια και θαλασσινά, οι οικογενειακές συνταγές και ο ιδιαίτερος βραβευμένος οίνος των Λειψών αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς μας. Ο επισκέπτης γνωρίζει την πραγματική ζωή του τόπου και αυτό είναι που κάνει την εμπειρία του ξεχωριστή. Το ίδιο ισχύει και για την πολιτιστική ταυτότητα του νησιού. Η παράδοση που συνδέει τους Λειψούς με τη μυθική Ωγυγία της Καλυψούς, τα τοπικά πανηγύρια, η Παναγιά του Χάρου, αλλά και η στενή σχέση των κατοίκων με τη θάλασσα και την ιστορία του τόπου, συνθέτουν μια εμπειρία που δεν δημιουργήθηκε για τον τουρισμό, αλλά αποτελεί ζωντανό στοιχείο της τοπικής κοινωνίας. Δεν παρουσιάζουμε την παράδοσή μας ως τουριστικό αξιοθέατο. Είναι ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώσαμε και συνεχίζουμε να ζούμε. Αν αυτό συγκινεί τους επισκέπτες, είναι γιατί είναι αληθινό” υπογραμμίζει η κυρία Λαουντού.

Παράλληλα, η δήμαρχος εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξη για την πορεία της εφετινής τουριστικής περιόδου. Όπως επισημαίνει, τα πρώτα μηνύματα είναι θετικά, ωστόσο θεωρεί ότι απαιτείται συνεχής προσπάθεια και προσαρμογή στις νέες συνθήκες της διεθνούς τουριστικής αγοράς. “Δεν θεωρούμε τίποτα δεδομένο. Κάθε χρονιά ξεκινά από την αρχή. Παρακολουθούμε τις εξελίξεις, ακούμε τις ανάγκες της αγοράς και συνεχίζουμε να εργαζόμαστε ώστε οι Λειψοί να παραμένουν ένας προορισμός που προσφέρει ποιότητα και αυθεντικές εμπειρίες. Τα τελευταία χρόνια οι Λειψοί έχουν κάνει σημαντικά βήματα για την ενίσχυση της εξωστρέφειας. Έλληνες και Ιταλοί αποτελούν κύριες αγορές, ωστόσο το ενδιαφέρον διευρύνεται και σε πλήθος ακόμη χωρών όπως Μ. Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Σκανδιναβία και άλλες” τονίζει χαρακτηριστικά.

Η ίδια ξεκαθαρίζει ότι οι νέες προκλήσεις δεν αλλάζουν τη βασική κατεύθυνση του Δήμου. Αντίθετα, ενισχύουν την ανάγκη να παραμείνει σταθερός στις αρχές που έχουν διαμορφώσει τη σημερινή εικόνα του νησιού. “Η μεγαλύτερη ευθύνη μας είναι να μη χάσουμε την ισορροπία που έχουμε κατακτήσει. Θέλουμε να συνεχίσουμε να βελτιώνουμε τις υποδομές, να αξιοποιούμε κάθε διαθέσιμη χρηματοδότηση και να στηρίζουμε τους ντόπιους επαγγελματίες με κάθε διαθέσιμο δυνατό μέσο, χωρίς να αλλοιώσουμε τα χαρακτηριστικά που κάνουν τους Λειψούς να ξεχωρίζουν” αναφέρει η κυρία Λαουντού.

Τέλος, εστιάζοντας στον ρόλο της τοπικής κοινωνίας, τον οποίο θεωρεί καθοριστικό για την επόμενη ημέρα του προορισμού, η δήμαρχος Λειψών υπογραμμίζει: “Τίποτα από όσα έχουμε πετύχει δεν θα μπορούσε να γίνει μόνο από τον Δήμο. Οι σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον του νησιού είναι αποτέλεσμα μιας κοινής αντίληψης που έχουμε διαμορφώσει όλοι μαζί. Αυτή η συνεργασία μάς επιτρέπει να σχεδιάζουμε με αυτοπεποίθηση, να προστατεύουμε όσα αγαπάμε και να δημιουργούμε προοπτικές για τις επόμενες γενιές. Και ίσως αυτό να αποτελεί το σημαντικότερο μήνυμα των Λειψών προς τη σύγχρονη τουριστική αγορά”.

Πηγή: capital.gr

Λειψοί: Ανάπτυξη με όρους ποιότητας και αυθεντικότητας

Τα ελληνικά νησιά βρίσκονται σήμερα στο σταυροδρόμι μιας νέας ευρωπαϊκής εποχής. Ανάμεσα σε ευκαιρίες και προκλήσεις, η κ. Στέλλα Κυβέλου, καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου και ιδρύτρια του Διεθνούς Οργανισμού SDMED, μοιράζεται μαζί μας τις σκέψεις της για το πού πηγαίνει η Ευρώπη, τι σημαίνει αυτό για τη Δωδεκάνησο, και ποιες αποφάσεις πρέπει να ληφθούν τώρα ώστε να μην χαθεί το τρένο των εξελίξεων.
Στη συζήτηση που ακολουθεί, αναλύει πώς οι αποφάσεις που παίρνονται σήμερα στις Βρυξέλλες και στην Αθήνα θα διαμορφώσουν το μέλλον της Ανατολικής Μεσογείου και γιατί η ώρα να ακουστεί η φωνή των νησιών μας είναι τώρα.
• Κυρία Κυβέλου, θα ήθελα να ξεκινήσουμε τη συνέντευξή μας από την πρωτοβουλία να ιδρύσετε τον Διεθνή Οργανισμό SDMED. Πώς συνδέεται το προσωπικό σας όραμα για τη βιώσιμη ανάπτυξη της Μεσογείου με τη σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα;
Σας ευχαριστώ θερμά για την ευκαιρία να μιλήσω για ένα όραμα που με συνοδεύει εδώ και περισσότερα από είκοσι χρόνια. Η ίδρυση του διεθνούς μη κερδοσκοπικού οργανισμού SDMED (www.sd-med.org) δεν ήταν απλώς η δημιουργία ενός ακόμη επιστημονικού δικτύου. Ήταν μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 με στόχο να δημιουργήσει έναν ευρωμεσογειακό χώρο συνεργασίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη, σε μια εποχή που αυτή αντιμετωπιζόταν κυρίως ως περιβαλλοντική πολιτική και όχι ως ζήτημα κοινωνικής συνοχής, διακυβέρνησης και εδαφικής ανθεκτικότητας.
Το SDMED γεννήθηκε από τη συνεργασία Ελλήνων και Γάλλων επιστημόνων και εξελίχθηκε σε ένα δίκτυο που συνδέει πανεπιστήμια, δημόσιους φορείς, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και επαγγελματίες. Η ιδιαιτερότητά του βρίσκεται κυρίως στη φιλοσοφία του. Το σύνθημά μας, «Προς τη φιλοσοφία της πράξης ως επιχειρησιακή πρακτική», εκφράζει την πεποίθηση ότι η γνώση αποκτά αξία μόνο όταν μετατρέπεται σε δημόσια πολιτική, χωρικό σχεδιασμό, θεσμική καινοτομία και συλλογική δράση. Με άλλα λόγια, λειτουργούμε ως ένα think-and-do tank: παράγουμε γνώση και ταυτόχρονα τη μεταφέρουμε στην πράξη μέσα από έργα και συνεργασίες.
Σήμερα η επιλογή της Μεσογείου αποδεικνύεται πιο επίκαιρη από ποτέ. Η περιοχή συγκεντρώνει τις μεγάλες προκλήσεις του 21ου αιώνα την κλιματική αλλαγή, τη λειψυδρία, την ενεργειακή μετάβαση, τη θαλάσσια ασφάλεια, τις μεταναστευτικές ροές και τις γεωπολιτικές εξελίξεις που καμία χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της.
Ακριβώς εδώ συναντάται το όραμα του SDMED με τη σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μετατοπίζεται από τη λογική των αποσπασματικών έργων προς πολιτικές αποστολών, χωρικής ανθεκτικότητας και συμμετοχικής διακυβέρνησης. Το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τον Ωκεανό, οι πολιτικές για τη γαλάζια οικονομία, η θαλάσσια χωροταξία και οι νέες στρατηγικές για τα νησιά και τις παράκτιες κοινότητες επιβεβαιώνουν ότι η Ευρώπη αναζητά ακριβώς αυτό που το SDMED υπηρετεί εδώ και δύο δεκαετίες: τη σύνδεση της επιστημονικής γνώσης με τη δημόσια πολιτική και την κοινωνική πράξη, με επίκεντρο τη Μεσόγειο και κόμβο την Ελλάδα.
Παράλληλα, οργανισμοί όπως το SDMED μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρες ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις τοπικές κοινωνίες, μεταφέροντας τόσο την επιστημονική γνώση προς την πολιτική όσο και τις εμπειρίες και τις ανάγκες των ίδιων των μεσογειακών κοινωνιών προς τα ευρωπαϊκά κέντρα λήψης αποφάσεων.
Θα έλεγα ότι η σημαντικότερη συνεισφορά του SDMED είναι η προσπάθεια διαμόρφωσης μιας νέας πολιτικής κουλτούρας για τη Μεσόγειο, όπου η βιώσιμη ανάπτυξη θα αποτελεί κοινό σχέδιο ειρήνης, εδαφικής συνοχής, πολιτισμού και δημοκρατικής συμμετοχής. Γιατί η γνώση πρέπει να μετατρέπεται σε κοινωνική μάθηση και σε συλλογική ικανότητα χωρικής αλλαγής. Αυτό πιστεύω ότι είναι και το σημαντικότερο μήνυμα της SDMED, για την επικείμενη συνεργασία για την γαλάζια οικονομία στην Ανατολική Μεσόγειο.

• Με αφορμή τις πρόσφατες εξαγγελίες του νέου Ευρωπαίου επιτρόπου Αλιείας και Ωκεανών, Κώστα Καδή, για τις νησιωτικές και παράκτιες κοινότητες, ως εμπειρογνώμων στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης, τι διαφορετικό θα δει στην καθημερινότητά του ένας κάτοικος των νησιών μας στα επόμενα χρόνια, πέρα από τα κείμενα πολιτικής;
Αν έπρεπε να συνοψίσω την απάντηση σε μία φράση, θα έλεγα ότι η μεγαλύτερη αλλαγή είναι η σταδιακή μετάβαση από την “πολιτική αποζημίωσης” στην “πολιτική ισότιμης πρόσβασης και διασύνδεσης”. Εφόσον οι στρατηγικές που παρουσίασε ο νέος, εμπνευσμένος κατά την άποψή μου, Ευρωπαίος επίτροπος για την Αλιεία και τους Ωκεανούς, κ. Κώστας Καδής, υλοποιηθούν με συνέπεια, ο κάτοικος ενός ελληνικού νησιού θα αρχίσει να βλέπει σταδιακά αλλαγές σε πέντε πολύ συγκεκριμένους τομείς. Πρώτον, στις μεταφορές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει ότι η προσβασιμότητα αποτελεί προϋπόθεση της εδαφικής συνοχής και όχι κοινωνική παροχή. H συζήτηση μετατοπίζεται από αποσπασματικές επιδοτήσεις προς ένα πραγματικό πλαίσιο ισοδυναμίας πρόσβασης για ανθρώπους, επιχειρήσεις και αγαθά. Δεύτερον, στις δημόσιες υπηρεσίες. Η νησιωτικότητα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ήδη από τον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών πολιτικών. Έτσι, ζητήματα όπως η υγεία, η εκπαίδευση, η ψηφιακή συνδεσιμότητα και οι βασικές υπηρεσίες δεν θα αντιμετωπίζονται ως “ειδικές εξαιρέσεις”, αλλά ως ενσωματωμένο στοιχείο της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Τρίτον, στην τοπική οικονομία. Οι νέες στρατηγικές δεν αντιμετωπίζουν τα νησιά αποκλειστικά ως τουριστικούς προορισμούς, αλλά ως περιοχές που μπορούν να αναπτυχθούν ολιστικά και ολοκληρωμένα, μέσω της γαλάζιας οικονομίας, της βιώσιμης αλιείας, της καινοτομίας, της θαλάσσια βιοτεχνολογίας και των τοπικών αλυσίδων αξίας. Έτσι δημιουργούνται περισσότερες και ποιοτικότερες θέσεις εργασίας για τους νέους. Τέταρτον, στη διαχείριση του θαλάσσιου χώρου. Για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή Ένωση συνδέει τόσο άμεσα τις πολιτικές για τα νησιά με τη θαλάσσια χωροταξία, την προστασία των οικοσυστημάτων και την ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή. Αυτό σημαίνει λιγότερες αποσπασματικές αποφάσεις και περισσότερο ολοκληρωμένο σχεδιασμό για αλιεία, τουρισμό, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και προστατευόμενες περιοχές.
Πέμπτον, και ίσως σημαντικότερο, αλλάζει η ίδια η φιλοσοφία της ευρωπαϊκής πολιτικής. Τα νησιά αντιμετωπίζονταν, κατά κανόνα, ως περιοχές με “μειονεκτήματα”. Οι νέες στρατηγικές επιχειρούν να τα αναγνωρίσουν ως γεωστρατηγικά κεφάλαια (assets) της Ευρώπης, ιδιαίτερα στη Μεσόγειο, όπου η ασφάλεια και η άμυνα, η ενεργειακή μετάβαση, η θαλάσσια οικονομία και η προστασία του περιβάλλοντος συνδέονται πλέον αδιάρρηκτα.
Τίθεται, φυσικά, μια σημαντική προϋπόθεση. Οι στρατηγικές αυτές δεν θα αλλάξουν, αφ’εαυτών, την καθημερινότητα των νησιωτών.
Η πραγματική δοκιμασία θα είναι η εφαρμογή τους από τα κράτη-μέλη λόγω και της επανεθνικοποίησης της Πολιτικής Συνοχής και κατά συνέπεια των πόρων του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εγκαταλείψουμε τη λογική των αποσπασματικών μέτρων και να διαμορφώσουμε μια συνεκτική εθνική πολιτική για τη νησιωτικότητα, αξιοποιώντας το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
• Η Ελλάδα έχει καθυστερήσει στη θεσμοθέτηση των εθνικών θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων. Ποιο είναι το κόστος αυτής της καθυστέρησης για μια περιοχή όπως τα Δωδεκάνησα, όπου συνυπάρχουν ο τουρισμός, η αλιεία και οι ενεργειακές επενδύσεις, ειδικά τώρα που η συζήτηση για τη χωροθέτηση Θαλάσσιων Αιολικών Πάρκων στο Αιγαίο προκαλεί έντονες ανησυχίες στις τοπικές κοινωνίες;
Το κόστος της καθυστέρησης δεν είναι διοικητικό. Είναι αναπτυξιακό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό και κυρίως γεωπολιτικό. Στα Δωδεκάνησα συνυπάρχουν τουρισμός, αλιεία, ναυσιπλοΐα, προστατευόμενες περιοχές, πολιτιστική κληρονομιά, κρίσιμες υποθαλάσσιες υποδομές και πλέον η προοπτική υπεράκτιων αιολικών πάρκων, όπως στη θαλάσσια περιοχή της Νότιας Ρόδου.
Χωρίς εγκεκριμένο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχέδιο, όλες αυτές οι δραστηριότητες αναπτύσσονται χωρίς κοινό στρατηγικό πλαίσιο, γεγονός που δημιουργεί συγκρούσεις, αβεβαιότητα για τις επενδύσεις, περιβαλλοντικές πιέσεις και δυσπιστία στις τοπικές κοινωνίες.
Στη συζήτηση για τα υπεράκτια αιολικά, το ουσιαστικό ερώτημα είναι πού, με ποιους όρους και μέσα από ποιά επιστημονική και κοινωνική διαδικασία θα χωροθετηθούν. Ως μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξίας έχω επισημάνει ότι το ισχύον ΕΧΠ για τις ΑΠΕ εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως σε ζώνες αποκλεισμού άλλων χρήσεων, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί ήδη προ δεκαετίας την αρμονική συνύπαρξη δραστηριοτήτων και τις πολυχρηστικές θαλάσσιες ζώνες. Χώρες όπως η Δανία, η Ολλανδία, το Βέλγιο αλλά και η Ιαπωνία σχεδιάζουν πρώτα τον θαλάσσιο χώρο και στη συνέχεια αδειοδοτούν τις επιμέρους δραστηριότητες.
Έτσι, η παραγωγή ενέργειας μπορεί να συνυπάρχει με την αλιεία, την προστασία της βιοποικιλότητας και την υποβρύχια πολιτιστική κληρονομιά. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, συχνά συμβαίνει το αντίθετο.
Για τα Δωδεκάνησα το διακύβευμα είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς πρόκειται για μια περιοχή υψηλής οικολογικής και γεωπολιτικής αξίας. Ένα σύγχρονο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχέδιο μπορεί να αποτελέσει εργαλείο ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος, την ανάπτυξη και την εθνική στρατηγική. Εξίσου σημαντική είναι η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Η κοινωνική αποδοχή επιτυγχάνεται με διαφάνεια, πρόσβαση στα επιστημονικά δεδομένα και ουσιαστική συμμετοχή στον σχεδιασμό από την αρχή. Η Ελλάδα οφείλει πλέον να ολοκληρώσει γρήγορα έναν επιστημονικά τεκμηριωμένο και συμμετοχικό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (πριν τις επικείμενες εκλογές!), ενσωματώνοντας τις ευρωπαϊκές καινοτομίες. Μόνο έτσι η θάλασσα θα αντιμετωπιστεί ως ενιαίος χώρος δημόσιας πολιτικής και όχι ως άθροισμα επιμέρους αδειοδοτήσεων.

• Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης φέρνει αλλαγές στους περιφερειακούς μηχανισμούς σχεδιασμού. Με την ακαδημαϊκή σας ιδιότητα στην Περιφερειακή Ανάπτυξη, πιστεύετε ότι η Δωδεκάνησος διαθέτει σήμερα την απαραίτητη διοικητική και επιστημονική ικανότητα ώστε να αξιοποιήσει τα νέα ευρωπαϊκά εργαλεία, ή χρειάζεται άμεση ενίσχυση;
Τη στιγμή που η Ευρώπη ενισχύει τη χωρική διάσταση της Πολιτικής Συνοχής, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σοβαρή θεσμική αντίφαση. Η συζήτηση για την Πολιτική Συνοχής μετά το 2027 συνοδεύεται από τάσεις επανεθνικοποίησης των ευρωπαϊκών πόρων.
Αν οι αποφάσεις συγκεντρωθούν περισσότερο στα κράτη-μέλη, η ανάγκη για ισχυρούς περιφερειακούς μηχανισμούς σχεδιασμού θα γίνει ακόμη μεγαλύτερη.
Ωστόσο, ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης φαίνεται να αποδυναμώνει ακριβώς αυτούς τους μηχανισμούς, καταργώντας Περιφερειακούς Αναπτυξιακούς Οργανισμούς και άλλες αποκεντρωμένες δομές που είχαν εξελιχθεί σε πολύτιμα εργαλεία τεχνικής υποστήριξης, ωρίμανσης έργων και αξιοποίησης ευρωπαϊκών πόρων.
Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση. Οι νέες ευρωπαϊκές πολιτικές δεν απαιτούν μόνο περισσότερους πόρους, αλλά ισχυρότερη διοικητική ικανότητα, πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και συνεργασία κράτους, Περιφερειών, δήμων, πανεπιστημίων, ερευνητικών φορέων και τοπικών κοινωνιών. Την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύει στις λειτουργικές εδαφικές στρατηγικές, η Ελλάδα κινδυνεύει να αποδυναμώσει τους θεσμούς που μπορούν να τις υλοποιήσουν.
Γι’ αυτό πιστεύω ότι η Δωδεκάνησος, όπως και όλες οι νησιωτικές Περιφέρειες, χρειάζεται κυρίως ενίσχυση των μηχανισμών διακυβέρνησης. Στη νέα ευρωπαϊκή περίοδο, οι χρηματοδοτήσεις θα εξαρτώνται όλο και περισσότερο από την ικανότητα των Περιφερειών να σχεδιάζουν και να υλοποιούν ολοκληρωμένες στρατηγικές και όχι απλώς να διαχειρίζονται επιδοτήσεις.
Η Δωδεκάνησος διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα: ισχυρή αυτοδιοικητική εμπειρία, δυναμικούς παραγωγικούς φορείς, αξιόλογο επιστημονικό δυναμικό και διεθνή παρουσία στον τουρισμό, τη ναυτιλία και τη γαλάζια οικονομία.
Εκείνο που λείπει είναι ένας μόνιμος περιφερειακός μηχανισμός στρατηγικού σχεδιασμού, που θα συνδέει την επιστήμη με τη δημόσια πολιτική. Για τον λόγο αυτό προτείνω τη δημιουργία ενός «Περιφερειακού Κέντρου Χωρικής Στρατηγικής, Προοπτικής και Καινοτομίας (Regional Spatial Foresight Hub)», ως γέφυρας μεταξύ αυτοδιοίκησης, πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων, επιχειρήσεων και κοινωνίας των πολιτών.
Τελικά, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η Δωδεκάνησος διαθέτει το απαραίτητο δυναμικό, αλλά αν θα της δοθούν τα θεσμικά εργαλεία για να το αξιοποιήσει. Στη νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα, το μεγαλύτερο συγκριτικό πλεονέκτημα δεν θα είναι οι επιδοτήσεις, αλλά η ικανότητα σχεδιασμού, πρόβλεψης και διακυβέρνησης. Αυτή θα καθορίσει ποιες Περιφέρειες θα πρωταγωνιστήσουν και ποιες θα υστερήσουν.
• Αποτελεί πάγιο αίτημα των νησιωτικών περιοχών και των δικτύων τους προς τις Βρυξέλλες η θεσμοθέτηση ενός μόνιμου, ειδικού ευρωπαϊκού πλαισίου για τα νησιά, στα πρότυπα των Εξόχως Απόκεντρων Περιφερειών, που θα κατοχυρώνει μόνιμες φορολογικές εξαιρέσεις. Με δεδομένο ότι η Ρόδος στερείται πλέον τους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ, την ώρα που σε άλλα νησιά της Περιφέρειάς μας ευτυχώς επανήλθαν, και με βάση το έργο σας ως εμπειρογνώμων στη σχετική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, θεωρείτε ότι αυτή η διεκδίκηση μπορεί να αποτελέσει το “κλειδί” για την επιστροφή των μειωμένων συντελεστών παντού, ή οι δημοσιονομικοί κανόνες της Ε.Ε. παραμένουν ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο;
Στην υψηλού επιπέδου διάσκεψη για τις στρατηγικές για τα νησιά και τις παράκτιες Κοινότητες που πραγματοποιήθηκε στην Πάφο στα τέλη Ιουνίου, μεγάλη πολιτική σημασία είχε η παρέμβαση του αντιπροέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Younous Omarjee, ο οποίος υποστήριξε ότι τα ευρωπαϊκά νησιά πρέπει να αποκτήσουν μόνιμο θεσμικό καθεστώς, ανάλογο με εκείνο των Εξόχως Απόκεντρων Περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δήλωση αυτή ανοίγει για πρώτη φορά τη συζήτηση για μια θεσμική κατοχύρωση της νησιωτικότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Η απάντησή λοιπόν στην ερώτησή σας αυτή είναι θετική. Ναι, η Δωδεκάνησος (περιλαμβανομένης της Ρόδου) πρέπει να διεκδικήσει το καθεστώς των Εξόχως Απόκεντρων Περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Απορώ, αν θέλετε, γιατί δεν το έχει κάνει μέχρι σήμερα, ενώ χωροθετείται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Ίσως ο λόγος είναι το υψηλό ΑΕΠ της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Ωστόσο το ΑΕΠ, είναι ένας άδικος δείκτης. Πόσο μάλλον όταν αυτός διαμορφώνεται με βάση την επισφαλή τουριστική μονοκαλλιέργεια και όχι μια πραγματική οικονομική διαφοροποίηση, με προστιθέμενη αξία και ανθεκτικότητα για την περιοχή. Αυτή η διεκδίκηση του καθεστώτος των Εξόχως Απόκεντρων Περιφερειών της ΕΕ μπορεί να αποτελέσει το “κλειδί” για βελτίωση συντελεστών σε όλους τους τομείς, ύστερα φυσικά από διαπραγμάτευση. Εδώ βεβαίως θα πρέπει να τονισθεί ότι τα νησιά της Δωδεκανήσου αποτελούν λειτουργικούς γεωπολιτικούς κόμβους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο όρος αυτός συνδέει τη θαλάσσια χωροταξία, τη γαλάζια οικονομία, την ενεργειακή μετάβαση, τις θαλάσσιες μεταφορές, την προστασία των οικοσυστημάτων, και την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία, δηλαδή τη μετάβαση που επιχειρεί να αποτυπώσει η νέα Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ στην οποία διετέλεσα σύμβουλος: από την πολιτική της περιφερειακής αντιστάθμισης στην πολιτική της στρατηγικής νησιωτικότητας.

• Στην ευρωπαϊκή ατζέντα ξεχωρίζει το “OceanEye”, μια πρωτοβουλία για την ψηφιακή παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος σε πραγματικό χρόνο με τη χρήση high-tech μέσων και δορυφόρων. Πόσο ρεαλιστικό είναι να φτάσει σύντομα η εφαρμογή τέτοιων τεχνολογιών στα νησιά μας, και τι θα άλλαζε αυτό πρακτικά στη διαχείριση της υπεραλίευσης ή της ρύπανσης στα νερά μας;
Το OceanEye, εφόσον υλοποιηθεί στο πλαίσιο του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τον Ωκεανό, μπορεί να εξελιχθεί σε μια ευρωπαϊκή ψηφιακή υποδομή αντίστοιχη του Copernicus για την ξηρά. Θα αξιοποιεί δορυφορικά δεδομένα, τεχνητή νοημοσύνη, αισθητήρες και ψηφιακά δίδυμα (digital twins) για τη συνεχή παρακολούθηση των θαλασσών.
Για τη Δωδεκάνησο, η τεχνολογία αυτή είναι απολύτως ρεαλιστική. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Ελλάδα θα συμμετάσχει στη διαμόρφωσή της ή θα περιοριστεί στον ρόλο του τελικού χρήστη. Τα οφέλη είναι ιδιαίτερα σημαντικά. Θα επιτρέπει τον έγκαιρο εντοπισμό παράνομης αλιείας, θαλάσσιας ρύπανσης, μεταβολών στην ποιότητα των υδάτων και πιέσεων στα προστατευόμενα οικοσυστήματα, ώστε οι αρμόδιες αρχές να παρεμβαίνουν προληπτικά και όχι εκ των υστέρων. Αυτό σημαίνει καλύτερη προστασία των φυσικών πόρων αλλά και των επαγγελματιών αλιέων που τηρούν τους κανόνες.
Όμως τα δεδομένα από μόνα τους δεν αρκούν. Χρειάζονται διοικητική ικανότητα, επιστημονική τεκμηρίωση και αποτελεσματική διακυβέρνηση για να μετατραπούν σε δημόσια πολιτική. Γι’ αυτό θεωρώ ότι το OceanEye πρέπει να συνδεθεί άμεσα με τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, ώστε τα δεδομένα να αξιοποιούνται όχι μόνο για επιτήρηση, αλλά και για τη συνεχή προσαρμογή των θαλάσσιων σχεδίων στις πραγματικές μεταβολές των οικοσυστημάτων και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Άλλες ευρωπαϊκές χώρες βρίσκονται ήδη στη δεύτερη και τρίτη γενιά θαλάσσιων σχεδίων. Για μια νησιωτική χώρα όπως η Ελλάδα, αυτή η μετάβαση σε μια ψηφιακά υποστηριζόμενη και προσαρμοστική διακυβέρνηση της θάλασσας είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και στρατηγικής αυτονομίας, προστασίας του θαλάσσιου πλούτου, φυσικού και πολιτισμικού και βιώσιμης ανάπτυξης των νησιών μας.
• Η πράσινη μετάβαση της ακτοπλοΐας συζητείται έντονα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όμως για τα νησιά μας η διασύνδεση είναι ζήτημα επιβίωσης. Ποιες υποδομές θεωρείτε ότι λείπουν σήμερα από τα λιμάνια της Δωδεκανήσου για να ακολουθήσουν αυτή την πορεία, χωρίς να επιβαρυνθεί η ακτοπλοϊκή σύνδεση ή το κόστος για τον πολίτη;
Η απανθρακοποίηση της ναυτιλίας και η πράσινη μετάβαση της ακτοπλοΐας δεν είναι μόνο τεχνολογικό ζήτημα. Για τη Δωδεκάνησο είναι πρωτίστως ζήτημα εδαφικής συνοχής. Αν οδηγήσει σε ακριβότερα εισιτήρια ή λιγότερα δρομολόγια, θα έχει αποτύχει ως δημόσια πολιτική.
Η πρόκληση δεν αφορά μόνο τα νέα πλοία, αλλά και τα λιμάνια. Χρειάζονται ηλεκτροδότηση από την ξηρά (shore-side electricity), υποδομές για καθαρά καύσιμα και σύγχρονα ενεργειακά και ψηφιακά συστήματα. Κυρίως όμως, αυτές οι επενδύσεις πρέπει να ενταχθούν σε έναν ενιαίο περιφερειακό σχεδιασμό, ώστε τα λιμάνια της Δωδεκανήσου να λειτουργούν ως ένα διασυνδεδεμένο δίκτυο και όχι αποσπασματικά.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να διασφαλίσει ότι το κόστος της μετάβασης δεν θα μετακυλισθεί στους νησιώτες. Εδώ το Μεταφορικό Ισοδύναμο πρέπει να λειτουργήσει όχι ως επιδοματική πολιτική, αλλά ως μόνιμος μηχανισμός ισότιμης πρόσβασης. Η πράσινη μετάβαση πρέπει να σημαίνει καλύτερες και καθαρότερες μεταφορές, όχι ακριβότερες.
Η Δωδεκάνησος μπορεί να αποτελέσει ευρωπαϊκό πρότυπο πράσινης νησιωτικής ναυτιλίας. Με την πολυνησία, τον τουρισμό και τη στρατηγική θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο, μπορεί να γίνει πρότυπο βιώσιμης νησιωτικής συνδεσιμότητας και γαλάζιας οικονομίας, αρκεί όλα να ενταχθούν σε έναν ολοκληρωμένο νησιωτικό και θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.
• Έχοντας διατελέσει ειδική σύμβουλος στην ΕΟΚΕ για τη διαμόρφωση της γνωμοδότησης για τις πολιτικές των ευρωπαϊκών νησιών, πιστεύετε ότι οι Βρυξέλλες κατανοούν πλήρως τι σημαίνει νησιωτικότητα, με όρους λειψυδρίας, γεωγραφικής απομόνωσης και ενεργειακής εξάρτησης, ή εξακολουθούν να σχεδιάζουν με μια γενική, οριζόντια λογική;
Θα έλεγα ότι η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα σε ένα σημείο καμπής. Για πρώτη φορά αναγνωρίζει ότι η νησιωτικότητα δεν είναι απλώς μια γεωγραφική ιδιαιτερότητα, αλλά μια διαρθρωτική συνθήκη που επηρεάζει κάθε δημόσια πολιτική. Αυτό αποτυπώνεται και στην Ευρωπαϊκή στρατηγική για τα νησιά, και στην γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ στην οποία είχα την τιμή να συμβάλω, ως σύμβουλος του εισηγητή, νησιώτη συμπατριώτη μου, κ.Γιάννη Βαρδακαστάνη.
Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει απόσταση ανάμεσα στην αναγνώριση του προβλήματος και στον τρόπο σχεδιασμού των πολιτικών. Πολύ συχνά εφαρμόζεται μια οριζόντια λογική, σαν όλα τα ευρωπαϊκά εδάφη να ξεκινούν από τις ίδιες συνθήκες.
Τα νησιά, όμως, αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα αυξημένο κόστος μεταφορών, λειψυδρία, ενεργειακή εξάρτηση, περιορισμένες οικονομίες κλίμακας, δυσκολότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης, αλλά και ιδιαίτερες γεωπολιτικές προκλήσεις, ειδικά στην Ανατολική Μεσόγειο. Αυτές οι προκλήσεις λειτουργούν σωρευτικά και απαιτούν διαφορετική προσέγγιση.
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι περισσότερες επιδοτήσεις, αλλά η ενσωμάτωση της νησιωτικής διάστασης σε κάθε ευρωπαϊκή πολιτική. Αυτό σημαίνει ότι κάθε νέα νομοθεσία για την ενέργεια, το περιβάλλον ή τις μεταφορές πρέπει να αξιολογείται εκ των προτέρων ως προς τις επιπτώσεις της στα νησιά. Αυτή είναι η λογική της ρήτρας νησιωτικότητας (Island Proofing) και του Islands Pact, που προτείναμε στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ. Αν πετύχουμε αυτή τη μετάβαση, η νησιωτικότητα δεν θα αντιμετωπίζεται πλέον ως πρόβλημα που χρειάζεται αποζημίωση, αλλά ως «ιδιαίτερη μορφή λειτουργικής εδαφικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης», που απαιτεί διαφορετικό σχεδιασμό. Αυτό, πιστεύω, είναι το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ευρωπαϊκής προγραμματικής περιόδου.
• Κλείνοντας, ποιο θεωρείτε το πιο επείγον και άμεσο βήμα που πρέπει να κάνει η Ελλάδα τους επόμενους μήνες, ώστε τα Δωδεκάνησα να μην μείνουν στο περιθώριο αυτής της νέας ευρωπαϊκής στροφής προς τη Γαλάζια Οικονομία;
Αγαπητή κ.Φώτη, η Ελλάδα έχει μπροστά της μια ιστορική ευκαιρία. Αν κινηθεί έγκαιρα, με βάση τις νέες Ευρωπαϊκές στρατηγικές και πρωτοβουλίες, τα Δωδεκάνησα μπορούν να γίνουν ευρωπαϊκό πρότυπο για τη Γαλάζια Οικονομία και τη βιώσιμη νησιωτική ανάπτυξη, ως ένας πολύ διακριτός «λειτουργικός χώρος» μεγάλης σημασίας. Η επήρεια των Δωδεκανήσων εξασφαλίζει και την Αποκλειστική Οικονομική ζώνη Ελλάδας-Κύπρου στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο σημείο αυτό, η εκπόνηση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδίου που περιλαμβάνει τα Δωδεκάνησα, αποτελεί προτεραιότητα, για ένα λόγο παραπάνω ότι δεν έχει ακόμα θεσμοθετηθεί το Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Νοτίου Αιγαίου.
Η παρούσα κυβέρνηση δίνει προτεραιότητα στα τομεακά Ειδικά Χωροταξικά πλαίσια (ΕΧΠ-ΑΠΕ, ΕΧΠ-βιομηχανίας, ΕΧΠ-Τουρισμού) και όχι στα ολοκληρωμένα Περιφερειακά πλαίσια μεταξύ των οποίων είναι τα Θαλάσσια χωροταξικά πλαίσια. Αυτή η διαδικασία πρέπει να αντιστραφεί.
Τα τομεακά πλαίσια οφείλουν να εναρμονίζονται προς τα Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια τα οποία είναι στρατηγικά, ολοκληρωμένα, προσαρμοστικά, λαμβάνουν υπόψη τους τη διάδραση γης-θάλασσας, τις σωρευτικές επιδράσεις των θαλάσσιων δραστηριοτήτων, την αντίστοιχη περιβαλλοντική επιβάρυνση, και έχουν υψηλή γεωπολιτική αξία ως εργαλεία ήπιας οριοθέτησης (soft delimitation tools).
Το Θαλάσσιο Χωροταξικό σχέδιο Νοτίου Αιγαίου, αν προτεραιοποιηθεί, θα αποτελέσει πραγματικά ατμομηχανή για την ανάπτυξη των Δωδεκανήσων αλλά και ευρύτερα του Αιγαίου.
Αν καθυστερήσει, άλλοι θα σχεδιάσουν το μέλλον της Ανατολικής Μεσογείου χωρίς εμάς. Τα νησιά μας δεν είναι μία περιφέρεια της Ευρώπης, είναι το θαλάσσιο σύνορό της και αποτελούν προπύργια γεωπολιτικής, περιβαλλοντικής και αναπτυξιακής αξίας. Η θέση τους δεν είναι στο περιθώριο των ευρωπαϊκών εξελίξεων, αλλά στην πρώτη γραμμή της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής.

Στέλλα Κυβέλου: «Τα Δωδεκάνησα είναι το γεωστρατηγικό κεφάλαιο της Ευρώπης»

Όπως ανέφερε «ο οινοτουρισμός συνδυάζει την αμπελουργική παράδοση, την οινοποιία, τη γαστρονομία, τον πολιτισμό και τη φιλοξενία σε μία ολοκληρωμένη εμπειρία, συμβάλλοντας στην επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, στη γεωγραφική διασπορά της επισκεψιμότητας και στην ουσιαστική ενίσχυση των τοπικών οικονομιών».

Ειδική μνεία έκανε η Υπουργός Τουρισμού στις πρωτοβουλίες που έχουν ληφθεί σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο για την ενίσχυση του οινοτουρισμού, όπως η λειτουργία τουριστικών καταλυμάτων και χώρων εστίασης εντός των οινοποιείων, αλλά και η καθιέρωση του Σήματος Επισκέψιμου Οινοποιείου. «Σήμερα,115 οινοποιεία σε ολόκληρη τη χώρα διαθέτουν Σήμα Επισκέψιμου Οινοποιείου, γεγονός που επιβεβαιώνει τη δυναμική που έχει αναπτύξει ο ελληνικός οινοτουρισμός. Η εξέλιξη αυτή δεν ενισχύει μόνο το τουριστικό προϊόν της χώρας. Αναδεικνύει, τον ελληνικό οίνο στις διεθνείς αγορές και ενισχύει την αναγνωρισιμότητα των γηγενών ποικιλιών μας. Παράλληλα, δημιουργεί ουσιαστικές συνέργειες ανάμεσα στον τουρισμό, την πρωτογενή παραγωγή και την οινογαστρονομία», υπογράμμισε.

Η κα Κεφαλογιάννη ενημέρωσε μεταξύ άλλων τα μέλη ότι προχωρά η επικαιροποίηση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης για το Σήμα Επισκέψιμου Οινοποιείου, προκειμένου οι προδιαγραφές λειτουργίας να συμβαδίζουν με τις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς και τις απαιτήσεις των επισκεπτών αλλά και να ενισχυθεί το υψηλό επίπεδο ποιότητας που χαρακτηρίζει τον ελληνικό οινοτουρισμό.

Μια ακόμα πρωτοβουλία που βρίσκεται σε εξέλιξη, τόνισε η Υπουργός είναι η δημιουργία ενός Εθνικού Δικτύου Διασύνδεσης Αγροδιατροφής, Γαστρονομίας και Τουρισμού. «Στόχος μας είναι η προώθηση εξατομικευμένων τουριστικών εμπειριών και η ενίσχυση της προβολής των τοπικών προϊόντων. Δημιουργούμε έναν ψηφιακό χάρτη που θα αναδεικνύει επιχειρήσεις, παραγωγούς και γαστρονομικές διαδρομές σε όλη τη χώρα. Ήδη, η πρώτη σύμβαση του έργου έχει ολοκληρωθεί και έχουν δημοσιευθεί τα παραδοτέα της», επεσήμανε η κυρία Κεφαλογιάννη, προσθέτοντας πως το προσεχές διάστημα αναμένεται να ξεκινήσει η υλοποίηση της δεύτερης σύμβασης, που αφορά το branding και τις ενέργειες δημοσιότητας του Δικτύου, με ορίζοντα ολοκλήρωσης την 30η Νοεμβρίου 2026.

Κλείνοντας την ομιλία της, τόνισε ότι ο οινοτουρισμός μπορεί να εξελιχθεί σε έναν ακόμη ισχυρότερο μοχλό ποιοτικής και βιώσιμης ανάπτυξης για την ελληνική περιφέρεια: «Με σχέδιο και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, μπορούμε να αναδείξουμε ακόμη περισσότερο τον μοναδικό χαρακτήρα του ελληνικού οινοτουρισμού και να τον καταστήσουμε διεθνώς αναγνωρίσιμο, ως μια εμπειρία που εκφράζει την αυθεντική ταυτότητα της Ελλάδας»

.

Κεφαλογιάννη: «Ο οινοτουρισμός κατέχει ξεχωριστή θέση στη διαμόρφωση ενός διαφοροποιημένου και βιώσιμου τουριστικού μοντέλου»

Εστιάζοντας στην θερινή τουριστική σεζόν, ο κ. Ρουσσάκης, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ σημειώνει ότι «παρά το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί τους τελευταίους μήνες στη διεθνή τουριστική αγορά, αντιμετωπίζουμε την εφετινή σεζόν με συγκρατημένη αισιοδοξία». Με τα τρέχοντα δεδομένα, η Χάλκη σημειώνει ικανοποιητική επισκεψιμότητα ενώ έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να εδραιωθεί ως ένας ξεχωριστός προορισμός που προσελκύει τόσο Έλληνες όσο και επισκέπτες από πλήθος διεθνών αγορών, οι οποίοι αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες, υψηλή ποιότητα υπηρεσιών και προορισμούς με ιδιαίτερο χαρακτήρα, σύμφωνα με τον κ. Ρουσσάκη. «Το νησί μας αποτελεί έναν μικρό παράδεισο στο Αιγαίο, όπου το γαλάζιο της θάλασσας συναντά τη γαλήνη της φύσης. Με την αυθεντική του ομορφιά, τα γραφικά σοκάκια και τη ζεστή φιλοξενία των ανθρώπων του, προσφέρει μια μοναδική εμπειρία σε κάθε επισκέπτη. Είναι ένας τόπος που σε προσκαλεί να χαλαρώσεις, να απολαύσεις τη στιγμή και να δημιουργήσεις αξέχαστες αναμνήσεις. Παράλληλα, η στρατηγική μας επένδυση στη βιωσιμότητα, στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και στην ανάδειξη των μοναδικών χαρακτηριστικών του νησιού έχει ενισχύσει σημαντικά την αναγνωρισιμότητα της Χάλκης στο εξωτερικό και την Ελλάδα» τονίζει ο Αντιδήμαρχος Οικονομικής Ανάπτυξης και Τουρισμού Δήμου Χάλκης.

Στο επίκεντρο ενεργειακή μετάβαση και υποδομές
Η Χάλκη αποτελεί ήδη διεθνές παράδειγμα ενεργειακής μετάβασης, καθώς ήταν από τα πρώτα ελληνικά νησιά που υλοποίησαν ολοκληρωμένο πρόγραμμα παραγωγής καθαρής ενέργειας μέσω φωτοβολταϊκού πάρκου και ενεργειακής κοινότητας, μειώνοντας σημαντικά το ενεργειακό της αποτύπωμα. Όπως εξηγεί μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσσάκης, δημιουργήθηκε φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 1 μεγαβάτ σε δημοτική έκταση του νησιού. Το έργο επέτρεψε στον Δήμο να μηδενίσει σχεδόν το ενεργειακό κόστος για δημοτικές παροχές, όπως αντλιοστάσια, μονάδες αφαλάτωσης, δημοτικό φωτισμό και δημοτικά κτίρια και εγκαταστάσεις. Τα περιβαλλοντικά οφέλη είναι ιδιαίτερα θετικά: Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα μειώνονται κατά περίπου 1.800 τόνους CO₂ ετησίως. Η συνολική οικονομική εξοικονόμηση για την τοπική κοινωνία υπολογίζεται μεταξύ 180.000 και 250.000 ευρώ τον χρόνο.

«Ωστόσο, η βιώσιμη ανάπτυξη δεν περιορίζεται μόνο στην ενέργεια, αλλά απαιτεί ολοκληρωμένες παρεμβάσεις στις υποδομές, στη διαχείριση των φυσικών πόρων και στον τουριστικό σχεδιασμό» τονίζει ο κ. Ρουσσάκης.

Σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν δρομολογηθεί σημαντικά έργα που φιλοδοξούν να αναβαθμίσουν την ποιότητα ζωής των κατοίκων και ταυτόχρονα να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα του νησιού απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ανάμεσα στις βασικές προτεραιότητες συγκαταλέγονται η αναβάθμιση των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης, η βελτίωση των λιμενικών εγκαταστάσεων, η συντήρηση του οδικού δικτύου, καθώς και παρεμβάσεις για την προστασία των ακτών και των δημόσιων χώρων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Όπως αναφέρει ο κ. Ρουσσάκης «η λειψυδρία αποτελεί πλέον μόνιμη πρόκληση για τα μικρά νησιά, καθώς η αυξημένη τουριστική κίνηση κατά τους θερινούς μήνες πολλαπλασιάζει τις ανάγκες σε νερό. Για τον λόγο αυτό προωθούνται έργα εκσυγχρονισμού των δικτύων, περιορισμού των απωλειών και ενίσχυσης της επάρκειας μέσω σύγχρονων τεχνολογιών και αξιοποίησης μονάδων αφαλάτωσης».

Παράλληλα, η δημοτική αρχή δίνει έμφαση στη διατήρηση της ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας του νησιού. Ο οικισμός του Εμπορειού, με τα νεοκλασικά κτίρια και το παραδοσιακό πολεοδομικό του αποτύπωμα, αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητας της Χάλκης και σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα για έναν τουρισμό υψηλής ποιότητας. Η προστασία του δομημένου περιβάλλοντος συνδέεται άμεσα με τις πολιτικές για την αποφυγή άναρχης δόμησης και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

«Το μεγάλο ζητούμενο, ωστόσο, παραμένει η φέρουσα ικανότητα του νησιού» τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσσάκης. Όπως εξηγεί, πρόκειται για μια έννοια που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στον δημόσιο διάλογο για τον ελληνικό τουρισμό. Η φέρουσα ικανότητα δεν αφορά μόνο τον αριθμό των επισκεπτών που μπορεί να υποδεχθεί ένας προορισμός, αλλά και τα όρια αντοχής των φυσικών πόρων, των υποδομών, των υπηρεσιών και της ίδιας της τοπικής κοινωνίας. Στη Χάλκη, όπου οι διαθέσιμοι πόροι είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένοι, η ισορροπία αυτή είναι ιδιαίτερα εύθραυστη, σύμφωνα με τον κ. Ρουσσάκη. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ο πληθυσμός του νησιού αυξάνεται πολλαπλάσια, γεγονός που επιβαρύνει τα δίκτυα ύδρευσης, τη διαχείριση απορριμμάτων, τις μεταφορές και τις υπηρεσίες υγείας. Παράλληλα, η αυξημένη επισκεψιμότητα δημιουργεί πιέσεις στο φυσικό περιβάλλον και στις παραλίες, οι οποίες αποτελούν τον βασικό πόλο έλξης των επισκεπτών.

Η τοπική αρχή μέσω του κυρίου Ρουσσάκη, υποστηρίζει ότι η απάντηση δεν βρίσκεται στον περιορισμό της ανάπτυξης, αλλά στον σωστό σχεδιασμό της. «Στόχος είναι η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, η προσέλκυση επισκεπτών με ενδιαφέρον για τη φύση, τον πολιτισμό και τις εναλλακτικές δραστηριότητες, καθώς και η αποφυγή φαινομένων μαζικού τουρισμού που έχουν ήδη εμφανιστεί σε άλλους δημοφιλείς προορισμούς του Αιγαίου» αναφέρει ο Αντιδήμαρχος Οικονομικής Ανάπτυξης και Τουρισμού Δήμου Χάλκης.

Σημαντικό ρόλο καλείται να διαδραματίσει και ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Η αξιοποίηση έξυπνων εφαρμογών για τη διαχείριση της ενέργειας, του νερού, της κυκλοφορίας και των δημοτικών υπηρεσιών μπορεί να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη λειτουργία του νησιού και στη βελτίωση της εμπειρίας κατοίκων και επισκεπτών. Η Χάλκη φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε ένα πρότυπο «έξυπνου νησιού», όπου η τεχνολογία θα λειτουργεί ως εργαλείο βιώσιμης ανάπτυξης και όχι ως αυτοσκοπός.

Ενίσχυση της μόνιμης κατοίκησης
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η ενίσχυση της μόνιμης κατοίκησης. «Όπως συμβαίνει σε πολλά μικρά νησιά, η δημογραφική συρρίκνωση αποτελεί διαχρονική πρόκληση. Η διατήρηση σχολείου, δομών υγείας, βασικών δημοσίων υπηρεσιών και αξιόπιστων ακτοπλοϊκών συνδέσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε οι νέοι να επιλέξουν να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στον τόπο τους» αναφέρει ο κ. Ρουσσάκης.

Η ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική κρίση αποτελεί επίσης κρίσιμο άξονα σχεδιασμού. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, οι περίοδοι παρατεταμένης ξηρασίας και ο αυξημένος κίνδυνος ακραίων καιρικών φαινομένων καθιστούν αναγκαίες επενδύσεις στην πολιτική προστασία, στην εξοικονόμηση νερού, στην ενεργειακή αυτονομία και στην προστασία των οικοσυστημάτων.

«Ωστόσο, καμία στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης δεν μπορεί να αποδώσει χωρίς τη συμμετοχή των ανθρώπων που ζουν και επισκέπτονται το νησί» τονίζει ο κ. Ρουσσάκης και συμπληρώνει: «Η μεγαλύτερη πρόκληση για τη Χάλκη δεν είναι μόνο η υλοποίηση των έργων ή η ενίσχυση των υποδομών, αλλά η καλλιέργεια μιας κοινής κουλτούρας σεβασμού προς τον τόπο. Οι μόνιμοι κάτοικοι, οι επαγγελματίες, αλλά και οι χιλιάδες επισκέπτες που επιλέγουν κάθε χρόνο το νησί, καλούνται να γίνουν οι καλύτεροι πρεσβευτές του. Να αγαπήσουν περισσότερο τη Χάλκη, να σεβαστούν το φυσικό της περιβάλλον, την αρχιτεκτονική της, την ιστορία της και τους περιορισμένους φυσικούς της πόρους».

Όπως τονίζει ο Αντιδήμαρχος Οικονομικής Ανάπτυξης και Τουρισμού Δήμου Χάλκης, η υπεύθυνη συμπεριφορά στην καθημερινότητα, από την εξοικονόμηση νερού και τη σωστή διαχείριση των απορριμμάτων έως τον σεβασμό στους δημόσιους χώρους και την τοπική κοινωνία, αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη επένδυση για το μέλλον του νησιού.

«Γιατί η πραγματική αξία της Χάλκης δεν βρίσκεται μόνο στις φυσικές ομορφιές της ή στα έργα που υλοποιούνται. Βρίσκεται στην αυθεντικότητά της, στην ανθρώπινη κλίμακά της και στην ποιότητα της εμπειρίας που προσφέρει. Αυτά είναι τα στοιχεία που την κάνουν να ξεχωρίζει από άλλους προορισμούς και τα οποία πρέπει να διαφυλαχθούν» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Ρουσσάκης.

«Η εμπειρία της Χάλκης δείχνει ότι η βιώσιμη ανάπτυξη στα μικρά νησιά δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στην αύξηση των τουριστικών αφίξεων. Απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, επενδύσεις στις δημόσιες υποδομές, προστασία του περιβάλλοντος και συνεχή αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας, ώστε η ανάπτυξη να μην υπονομεύει τα ίδια τα χαρακτηριστικά που καθιστούν τον προορισμό ελκυστικό» υποστηρίζει ο κ. Ρουσσάκης και συνεχίζει: «Το επόμενο διάστημα, η πρόκληση για τη Χάλκη θα είναι να μετατρέψει τις σημαντικές επενδύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη σε ένα συνεκτικό αναπτυξιακό μοντέλο, το οποίο θα εξασφαλίζει υψηλή ποιότητα ζωής για τους κατοίκους, ισχυρή τοπική οικονομία και αποτελεσματική προστασία του φυσικού και πολιτιστικού της πλούτου».

Η επιτυχία αυτού του εγχειρήματος, σύμφωνα με τον κ. Ρουσσάκη, δεν θα κριθεί μόνο από τους δείκτες ανάπτυξης ή τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά από το κατά πόσο οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να αγαπούν και να προστατεύουν τον τόπο τους. «Εάν η τοπική κοινωνία και οι επισκέπτες μοιραστούν αυτή την κοινή ευθύνη, η Χάλκη μπορεί να αποτελέσει ένα διεθνές πρότυπο βιώσιμης νησιωτικής ανάπτυξης. Γιατί, τελικά, αυτό που κάνει έναν προορισμό πραγματικά μοναδικό και ξεχωριστό δεν είναι μόνο οι φυσικές του ομορφιές ή οι υποδομές του, αλλά οι άνθρωποι που τον σέβονται, τον φροντίζουν και τον αφήνουν καλύτερο από ό,τι τον βρήκαν. Αυτό είναι και το στοιχείο που θα κάνει τη διαφορά για τη Χάλκη τις επόμενες δεκαετίες» τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Αντιδήμαρχος Οικονομικής Ανάπτυξης και Τουρισμού Δήμου Χάλκης.

Πηγή: insider.gr

Χάλκη: Το στοίχημα της βιώσιμης ανάπτυξης σε ένα μικρό νησί με μεγάλες προσδοκίες

«Έξυπνος» Δήμος σημαίνει και πράσινος Δήμος. Σε μια πιο απλή διατύπωση, αυτό μπορεί π.χ. να ερμηνεύεται στην πράξη με τη χρήση λιγότερου χαρτιού, λιγότερες άσκοπες μετακινήσεις, καθαρότερο περιβάλλον κ.ά. Με την τεχνολογία να μην αποτελεί, παράλληλα, πολυτέλεια για την τοπική αυτοδιοίκηση και εν τέλει να γίνεται το «όχημα» για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Με διαφάνεια στη διοίκηση, με ευκολότερη εξυπηρέτηση του πολίτη. Με επένδυση σε δίκτυα, συλλογή data και αισθητήρες, για να «αναπνεύσει» μια πόλη, να μειωθεί το ενεργειακό της αποτύπωμα και πόσα άλλα.

Σε πρόσφατο πάνελ της έκθεσης Attica Green Expo 2026, ο πρόεδρος του Pleiades Innovation Ecosystem (οικοσύστημα του ομίλου Quest και της εταιρείας πληροφορικής Uni Systems), Αντώνης Κασσάνο, ανέλυσε πλήθος θεμάτων, με επίκεντρο την επιτάχυνση της μετάβασης των Δήμων της Ελλάδας σε πιο «έξυπνα» και ανθεκτικά αστικά μοντέλα, όπως έγραψε το newmoney. Όμως εξ ίσου σημαντικά θεωρούνται και τα όσα αποκάλυψαν οι τοπικοί άρχοντες συγκεκριμένων περιοχών της χώρας στην ίδια συζήτηση, με αακριβή παραδείγματα.

Ψηφιακός βοηθός, StudentX, droneport
Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου, Γιάννης Φωστηρόπουλος, ανέδειξε το Κέντρο Καινοτομίας ως το βασικό στοιχείο που συνδέει την πόλη με το ευρύτερο οικοσύστημα καινοτομίας. Τόνισε ότι ο Δήμος αναπτύσσει ήδη σημαντικές καινοτόμες λύσεις, οι οποίες όμως πρέπει να έχουν πάντα επίκεντρο τον άνθρωπο και τις πραγματικές ανάγκες του πολίτη.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τον ψηφιακό βοηθό της πόλης, ένα bot που δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να επικοινωνούν και να εξυπηρετούνται ακόμη και εκτός εργάσιμων ωρών και ημερών. Η συγκεκριμένη προσέγγιση δείχνει πώς η τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει την προσβασιμότητα, την ταχύτητα εξυπηρέτησης και τη σχέση του δημότη με τον Δήμο.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε επίσης στο έργο της πλατφόρμας StudentX, το οποίο υλοποιείται μέσα από το οικοσύστημα των Πλειάδων και εφαρμόζεται πιλοτικά σε λύκεια του Δήμου. Ο Δήμαρχος υπογράμμισε τη σημασία της συμμετοχής της πόλης σε δράσεις που αφορούν τον επαγγελματικό προσανατολισμό, την έμπνευση των παιδιών και την υποστήριξη της καθημερινής μαθησιακής διαδικασίας. Επισήμανε, ταυτόχρονα, ότι τέτοιες πρωτοβουλίες μπορούν να επεκταθούν και σε άλλες εκπαιδευτικές και κοινωνικές δράσεις.

Αναφέρθηκε επίσης στη δημιουργία του πρώτου διαδημοτικού droneport, ως ένα έργο με ιδιαίτερη σημασία αλλά και σημαντικές προκλήσεις. Το έργο αυτό αναδεικνύει ζητήματα όπως οι πιστοποιήσεις, οι αδειοδοτήσεις, οι χρηματοδοτήσεις, η συνεργασία με την αγορά και η ανάγκη ενεργοποίησης των υπηρεσιακών στελεχών του Δήμου. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των Πλειάδων είναι καταλυτικός, καθώς λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ Δήμου, αγοράς, τεχνολογικών φορέων και ευρύτερου οικοσυστήματος.

Ένα droneport (αερολιμένας/σταθμός drones) είναι μια εξειδικευμένη εγκατάσταση σχεδιασμένη για την απογείωση, προσγείωση, τη φόρτιση ή τον ανεφοδιασμό και τη συντήρηση μη επανδρωμένων εναέριων οχημάτων (drones).

Υπενθυμίζεται, ότι το PalaioFaliro.Lab, το πρώτο τοπικό εργαστήριο καινοτομίας στην Αττική, ιδρύθηκε με επιδίωξη να λειτουργεί ως κόμβος συνεργασίας μεταξύ Δήμου, πανεπιστημίων, επιχειρήσεων και πολιτών, με στόχο την ανάπτυξη έξυπνων και βιώσιμων λύσεων στους τομείς της υγείας, της κινητικότητας, της ενέργειας, της ψηφιακής διακυβέρνησης και της πολιτικής προστασίας.

 
Net Zero Cities και event STEM
Σε άλλα ζητήματα, ο Δήμαρχος Καλαμάτας Θανάσης Βασιλόπουλος επικεντρώθηκε στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που δημιουργεί η πορεία της πόλης προς την κλιματική ουδετερότητα και τη συμμετοχή της στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για Net Zero Cities. Ανέδειξε τα σημαντικά βήματα που έχει κάνει ο Δήμος στον τομέα της καινοτομίας, καθώς και τη σταθερή προσπάθεια να μετατραπεί η Καλαμάτα σε πόλη που λαμβάνει αποφάσεις με βάση δεδομένα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο μεγάλο ετήσιο event STEM και καινοτομίας που διοργανώνει ο Δήμος Καλαμάτας με πολύ μεγάλη επιτυχία. Το event αυτό λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την εκπαίδευση, την τεχνολογία και την καλλιέργεια κουλτούρας καινοτομίας στους νέους.

Παράλληλα, ο Δήμαρχος αναφέρθηκε στο έργο του Ψηφιακού Διδύμου της πόλης, μέσα από το οποίο συλλέγονται και αξιοποιούνται δεδομένα για ενεργειακές καταναλώσεις, περιβαλλοντικούς δείκτες και άλλες λειτουργίες του Δήμου. Τα δεδομένα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία μοντέλων πρόβλεψης, την παρακολούθηση κρίσιμων δεικτών και την υποστήριξη καλύτερων αποφάσεων.

Το βασικό μήνυμα της τοποθέτησής του ήταν ότι μια «έξυπνη» πόλη δεν είναι απλώς μια πόλη που χρησιμοποιεί τεχνολογία. Είναι μια πόλη που αξιοποιεί τα δεδομένα, τη γνώση και τη συνεργασία για να λειτουργεί προς όφελος του πολίτη.

GR-eco Island και το έργο BVLOS
Σειρά πήραν δυο νησιά. Ο Αντιδήμαρχος του Δήμου Χάλκης Βασίλης Ρουσσάκης, ανέδειξε τις ιδιαίτερες προκλήσεις ενός μικρού νησιωτικού Δήμου, ο οποίος έχει περίπου 200 μόνιμους κατοίκους, αλλά κατά τη θερινή περίοδο μπορεί να φτάσει τους 2.000 κατοίκους και επισκέπτες.

Κεντρικός στόχος του Δήμου είναι, μέσα από την ενεργειακή κοινότητα και τις σχετικές δράσεις, να μειωθεί ουσιαστικά το ενεργειακό κόστος για τους πολίτες. Σε αυτή την κατεύθυνση, έργα που σχετίζονται με την ηλεκτροκίνηση, τη βελτιωμένη διαχείριση απορριμμάτων και την αξιοποίηση συνεργειών μέσα από το οικοσύστημα των Πλειάδων αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.

Η Χάλκη, ως το πρώτο GR-eco Island, αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα του πώς ένας μικρός Δήμος μπορεί, μέσα από στοχευμένες συνεργασίες και καινοτόμα έργα, να μεγιστοποιήσει τα οφέλη για τους κατοίκους του, να μειώσει το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα και να λειτουργήσει ως πρότυπο βιώσιμης νησιωτικής ανάπτυξης.

Ο Δήμαρχος Κω, Θεοδόσης Νικηταράς, ανέδειξε δύο βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο Δήμος και στις οποίες η συνεργασία με τις Πλειάδες μπορεί να προσφέρει ουσιαστική αξία. Η πρώτη αφορά τον τουρισμό. Ο Δήμος δέχεται κάθε χρόνο πολύ μεγάλο αριθμό επισκεπτών, πολλοί από τους οποίους παραμένουν κυρίως εντός των ξενοδοχειακών μονάδων, ιδιαίτερα λόγω του μοντέλου all-inclusive. Στόχος του Δήμου είναι να δημιουργήσει, μέσα από καινοτόμες εφαρμογές, δράσεις, συμπράξεις και νέες εμπειρίες, τις συνθήκες ώστε οι επισκέπτες να βγουν στην πόλη, να γνωρίσουν την τοπική αγορά, να καταναλώσουν τοπικά προϊόντα και υπηρεσίες και να ενισχύσουν την τοπική οικονομία.

Η δεύτερη βασική προτεραιότητα αφορά την πολιτική προστασία. Σε συνέχεια του επιτυχημένου πιλοτικού έργου BVLOS (Beyond Visual Line of Sight) μεταξύ Κω και Ψέριμου, ο Δήμος επιδιώκει να ενισχύσει τις δράσεις που έχουν ήδη ξεκινήσει σε συνεργασία με τις Πλειάδες και να δημιουργήσει ένα τοπικό οικοσύστημα πολιτικής προστασίας, με έμφαση στην πρόληψη, ιδιαίτερα σε σχέση με τον κίνδυνο πυρκαγιών.

Το οικοσύστημα αυτό πρέπει να είναι συμμετοχικό, συνεργατικό και φιλικό προς την τοπική κοινωνία. Μέσα από την υποστήριξη των Πλειάδων, ο Δήμος στοχεύει να ενισχύσει την ικανότητά του να προλαμβάνει κινδύνους, να αξιοποιεί τεχνολογικά εργαλεία και να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.

Συνεργασίες, κουλτούρα, δεδομένα
Το βασικό συμπέρασμα της συζήτησης είναι ότι οι έξυπνες και βιώσιμες πόλεις δεν χτίζονται μόνο με τεχνολογία. Χτίζονται με συνεργασίες, κουλτούρα, δεδομένα, συμμετοχή των πολιτών και ουσιαστική σύνδεση της πόλης με την αγορά και την έρευνα.

Τα Κέντρα Καινοτομίας και το οικοσύστημα των Πλειάδων μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης αυτής της μετάβασης, βοηθώντας τους Δήμους να περάσουν από την αποσπασματική υιοθέτηση τεχνολογιών σε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο αστικής καινοτομίας, όπου κάθε λύση σχεδιάζεται με επίκεντρο τον άνθρωπο, την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Πηγή: newmoney.gr

Πώς οι Δήμοι γίνονται Smart Cities – Τα παραδείγματα σε Παλαιό Φάληρο, Καλαμάτα, Χάλκη και Κω