Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες του powergame.gr, το 75% των φορέων του Δημοσίου έχει παραδώσει στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο «τρέχει» το εν λόγω Μητρώο, στοιχεία που αφορούν τα ακίνητα του (τα οποία ανήκουν στα Υπουργεία, τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, τους Δήμους, τα ασφαλιστικά ταμεία, κλπ.).

Αυτό σημαίνει πως μένει μόλις το 25% των δημοσίων φορέων να στείλει τα σχετικά στοιχεία και έτσι να κλείσει ο πρώτος μεγάλος κύκλος του σχεδίου αξιοποίησης της δημόσιας ακίνητης περιουσίας, ο οποίος αφορά την ψηφιακή καταγραφή τους.

Τα επόμενα βήματα
Ο επόμενος κύκλος θα προβλέπει την εξακρίβωση του βαθμού «ωριμότητας» των εγγεγραμμένων στο  Μητρώο Ακίνητης Περιουσίας του δημοσίου προκειμένου να αξιοποιηθούν. Ο βαθμός αυτός θα καθοριστεί από την ύπαρξη ή μη νομικών εκκρεμοτήτων σε βάρος κάθε ακίνητου, την ύπαρξη ή όχι νέου τοπογραφικού, κλπ.

Ο τελευταίος κύκλος του σχεδίου αξιοποίησης των ακινήτων του Δημοσίου προβλέπει την πλήρη κατηγοριοποίηση των ακινήτων, ανάλογα πχ με το αν βρίσκονται σε αστικά κέντρα ή εκτός αστικών κέντρων, αν είναι εντός σχεδίου, εκτός σχεδίου, την παλαιότητα τους και με το αν είναι αγροτεμάχια.

Υπό συζήτηση νέος φορέας διαχείρισης
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως σύμφωνα με το βασικό σενάριο που εξετάζει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είναι να «τρέξει» την αξιοποίηση των ακινήτων του δημοσίου ανά κατηγορία και μέσω ενός προγράμματος διαγωνισμών σε μαζική κλίμακα και φυσικά, κατά «κύματα» και σε «σύζευξη» με τη ζήτηση τόσο από πλευράς δημοσίων φορέων, όσο και από από πλευράς ιδιωτικών εταιρειών.

Το κρίσιμο ερώτημα, ενόψει της έναρξης της αξιοποίησης της νέου τύπου αξιοποίησης των ακινήτων του Δημοσίου, με «όχημα» το Μητρώο Ακίνητης Περιουσίας, είναι  αν το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αν θα συστήσει ένα νέο Φορέα (υπό την εποπτεία του) για να τρέξει τη διαδικασία αυτή.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο βρίσκεται υπό συζήτηση, αν και δεν έχει ληφθεί καμία σχετική απόφαση, σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr.

Ο ρόλος της ΕΤΑΔ και του Υπερ-Ταμείου
Εκτός συζήτησης, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, πάντως είναι το ενδεχόμενο να αναλάβει η Εταιρεία Διαχείρισης Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), η οποία ανήκει στο Υπερταμείο, την αξιοποίηση του συνόλου των ακινήτων του Δημοσίου.

Παρόλα αυτό, το θεσμικό πλαίσιο δίδει τη δυνατότητα στο Υπουργείο Οικονομικών να παραχωρήσει επιπλέον ακίνητα στην ΕΤΑΔ για αξιοποίηση.

Συγκεκριμένα, διάταξη του νόμου 5222/2025, προβλέπει πως «με κοινή απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού που εκδίδεται μετά από εισήγηση του Γενικού Γραμματέα Δημόσιας Περιουσίας μπορεί να ανατίθεται στην ΕΤΑΔ Α.Ε. η διαχείριση και αξιοποίηση ακινήτων εγγεγραμμένων στο Μ.Α.Π. επιπλέον των όσων ήδη έχουνε περιέλθει στην αρμοδιότητά της».

Πηγή: powergame.gr

Πώς και πότε θα ξεκινήσει η αξιοποίηση των ακινήτων του Δημοσίου με βάση το νέο Μητρώο

Η φιλοσοφία του νέου Κώδικα διαφοροποιείται σημαντικά από το μέχρι σήμερα καθεστώς. Δεν αντιμετωπίζει πλέον τη δημοτική περιουσία ως ένα σύνολο διάσπαρτων ακινήτων που απλώς πρέπει να προστατεύονται, αλλά ως περιουσιακό στοιχείο που οφείλει να παράγει οικονομική, αναπτυξιακή και κοινωνική αξία. Άλλωστε, ήδη από το άρθρο 545 προβλέπεται ότι οι δήμοι έχουν υποχρέωση όχι μόνο να προστατεύουν αλλά και να αξιοποιούν την περιουσία τους με επιμελή και αποδοτικό τρόπο, ενώ υποχρεώνονται να καταρτίζουν πρόγραμμα διαχείρισης και αξιοποίησης της περιουσίας τους.

 Υποχρεωτικό σχέδιο αξιοποίησης για κάθε δήμο
Η σημαντικότερη ίσως αλλαγή είναι ότι κάθε δήμος καλείται να αποκτήσει οργανωμένο σχέδιο διαχείρισης της ακίνητης περιουσίας του. Το πρόγραμμα δεν αποτελεί μια απλή απογραφή των ακινήτων, αλλά έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό, μέσω του οποίου θα αξιολογείται η κατάσταση κάθε περιουσιακού στοιχείου, οι δυνατότητες αξιοποίησής του, η αναπτυξιακή του προοπτική και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να αποφέρει έσοδα ή να καλύψει κοινωνικές ανάγκες.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι δήμοι καλούνται να αποκτήσουν πλήρη εικόνα της περιουσίας τους και να σταματήσει το φαινόμενο δημοτικά οικόπεδα, κτίρια και εκτάσεις να παραμένουν επί χρόνια εγκαταλελειμμένα ή χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο αξιοποίησης.

Από τις δωρεές μέχρι τις εκποιήσεις
Ο νέος Κώδικας προβλέπει ένα ευρύ φάσμα επιλογών για τη διαχείριση των δημοτικών ακινήτων. Οι δήμοι μπορούν να προχωρούν σε δωρεές ακινήτων όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος, να παραχωρούν δωρεάν τη χρήση δημοτικών ακινήτων σε άλλους δήμους, στο Δημόσιο, σε νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, οργανισμούς κοινής ωφέλειας, αλλά και σε κοινωφελείς ή φιλανθρωπικούς φορείς για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και υπό συγκεκριμένους όρους. Η παραχώρηση μπορεί να ανακληθεί εφόσον εκλείψουν οι λόγοι που την δικαιολογούν ή παραβιαστούν οι όροι της.

Παράλληλα, διατηρείται η δυνατότητα εκποίησης δημοτικών ακινήτων, καθώς και ανταλλαγής τους με άλλα ακίνητα όταν αυτό εξυπηρετεί τις ανάγκες του δήμου, ενώ προβλέπεται και η αγορά νέων ακινήτων για την κάλυψη δημοτικών λειτουργιών ή την υλοποίηση αναπτυξιακών σχεδίων.

Η κοινωνική αντιπαροχή γίνεται εργαλείο ανάπτυξης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για την αξιοποίηση δημοτικών ακινήτων μέσω σύμβασης κοινωνικής αντιπαροχής. Το νέο εργαλείο επιτρέπει στους δήμους να συνεργάζονται με ιδιώτες για την ανάπτυξη ή αξιοποίηση ακινήτων, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα κοινωνικές υποδομές ή κατοικίες που μπορούν να διατεθούν για κοινωνική στέγαση ή άλλους κοινωφελείς σκοπούς. Πρόκειται για μια διάταξη που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου το στεγαστικό πρόβλημα βρίσκεται στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας και αρκετοί δήμοι διαθέτουν ανενεργά ακίνητα χωρίς τους απαραίτητους πόρους για την αξιοποίησή τους.

Νέοι κανόνες για τις μισθώσεις
Εκτενείς είναι και οι ρυθμίσεις για τις εκμισθώσεις δημοτικών ακινήτων, που εξακολουθούν να αποτελούν τη βασική πηγή αξιοποίησης της δημοτικής περιουσίας. Ο Κώδικας καθορίζει τους όρους εκμίσθωσης, ενώ προβλέπει και το πλαίσιο για τις περιπτώσεις στις οποίες οι ίδιοι οι δήμοι χρειάζεται να μισθώσουν ακίνητα για τη στέγαση υπηρεσιών τους. Ως γενικός κανόνας προβλέπεται η διενέργεια δημοπρασίας, ενώ κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η απευθείας μίσθωση όταν έχουν προηγηθεί δύο άγονες δημοπρασίες ή όταν μόνο ένα συγκεκριμένο ακίνητο μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του δήμου. Παράλληλα, ρυθμίζεται και το δικαίωμα εκμετάλλευσης κυλικείων που λειτουργούν σε δημοτικά κτίρια.

Δεν αφορά μόνο οικόπεδα και κτίρια
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται στα αστικά ακίνητα. Περιλαμβάνει ειδικές ρυθμίσεις για τη διαχείριση και αξιοποίηση αγροτικών εκτάσεων, βοσκήσιμων γαιών, δημοτικών δασών και δενδροστοιχιών, καθώς και για τη χρηματοδοτική μίσθωση δημοτικών ακινήτων.

Παράλληλα, καθορίζονται οι διαδικασίες λειτουργίας των επιτροπών εκτίμησης της αξίας των ακινήτων, οι οποίες αποκτούν κρίσιμο ρόλο στις αγοραπωλησίες, τις ανταλλαγές και τις εκποιήσεις της δημοτικής περιουσίας.

Αυστηρότερο πλαίσιο για τα δημοτικά λατομεία
Ξεχωριστό κεφάλαιο αφιερώνεται στα δημοτικά λατομεία. Ο Κώδικας προβλέπει ότι η εκμετάλλευσή τους γίνεται είτε μέσω δημοπρασίας είτε με απευθείας σύμβαση στις περιπτώσεις που προβλέπει η νομοθεσία, ενώ απαγορεύεται η μεταβίβαση του δικαιώματος εκμετάλλευσης σε τρίτους χωρίς τις νόμιμες διαδικασίες.

Σε περίπτωση παραβίασης των όρων προβλέπονται αυστηρές οικονομικές κυρώσεις, ενώ ορίζονται με σαφήνεια οι αρμοδιότητες των δήμων ως προς τη διαχείριση των συγκεκριμένων φυσικών πόρων.

Στεγαστική πολιτική και σχολική περιουσία
Στο ίδιο κεφάλαιο εντάσσονται επίσης οι διατάξεις για τη στεγαστική αποκατάσταση δημοτών, μέσω αξιοποίησης δημοτικής γης, καθώς και ειδικές προβλέψεις για τη διαχείριση της σχολικής περιουσίας. Ο νέος Κώδικας καθορίζει ακόμη το πλαίσιο για τους κοινόχρηστους χώρους, τα δημοτικά νεκροταφεία και άλλες ειδικές κατηγορίες δημοτικής περιουσίας, συγκεντρώνοντας σε ένα ενιαίο νομοθέτημα διατάξεις που μέχρι σήμερα βρίσκονταν διάσπαρτες σε διαφορετικούς νόμους.

Χρηματοδοτική μίσθωση ως νέο εργαλείο αξιοποίησης
Στις σημαντικές καινοτομίες περιλαμβάνεται η δυνατότητα χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) δημοτικών ακινήτων. Η διάταξη δίνει στους δήμους ένα επιπλέον χρηματοδοτικό εργαλείο για την ανάπτυξη ή την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας τους, χωρίς να απαιτείται άμεση εκποίηση περιουσιακών στοιχείων.

Το εργαλείο αυτό μπορεί να αξιοποιηθεί κυρίως σε επενδύσεις που απαιτούν σημαντικά κεφάλαια, επιτρέποντας στους δήμους να αναπτύξουν ακίνητα μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων και να εξασφαλίσουν σταθερά έσοδα από τη διαχείρισή τους.

Επιτροπές εκτίμησης για μεγαλύτερη διαφάνεια
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διαδικασία αποτίμησης της αξίας των δημοτικών ακινήτων. Ο Κώδικας προβλέπει τη λειτουργία ειδικών επιτροπών εκτίμησης, οι οποίες θα έχουν καθοριστικό ρόλο πριν από κάθε αγορά, πώληση, ανταλλαγή ή άλλη αξιοποίηση ακινήτου.

Στόχος είναι να διασφαλίζεται ότι κάθε συναλλαγή πραγματοποιείται με αντικειμενικά κριτήρια και ότι προστατεύεται η περιουσία των δήμων από υποτιμημένες αποτιμήσεις ή αδιαφανείς διαδικασίες.

Η αξιοποίηση ως πηγή νέων εσόδων
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο κατά την οποία οι δήμοι καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης έργων, ενεργειακών παρεμβάσεων, κοινωνικών δομών και υποδομών, με περιορισμένους ίδιους πόρους. Η καλύτερη αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας μπορεί να δημιουργήσει νέα, σταθερά έσοδα για τους ΟΤΑ, μειώνοντας την εξάρτησή τους από κρατικές επιχορηγήσεις. Η δυνατότητα ανάπτυξης δημοτικών ακινήτων, αξιοποίησης αναξιοποίητων εκτάσεων ή εκμίσθωσης περιουσιακών στοιχείων μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τα οικονομικά των δήμων, ιδιαίτερα σε περιοχές με υψηλή ζήτηση για επενδύσεις ή τουριστική ανάπτυξη.

Παράλληλα, η αξιοποίηση της περιουσίας δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως οικονομικό εργαλείο. Μέσω της κοινωνικής αντιπαροχής και των ειδικών διατάξεων για τη στεγαστική αποκατάσταση, ο νέος Κώδικας επιτρέπει στους δήμους να χρησιμοποιούν τα ακίνητά τους και για την υλοποίηση κοινωνικών πολιτικών, ενισχύοντας τον δημόσιο χαρακτήρα της δημοτικής περιουσίας.

Το κρίσιμο ζήτημα της καταγραφής
Ωστόσο, το νέο θεσμικό πλαίσιο από μόνο του δεν αρκεί. Βασική προϋπόθεση για να λειτουργήσει είναι οι δήμοι να γνωρίζουν με ακρίβεια τι διαθέτουν. Η καταγραφή της ακίνητης περιουσίας εξακολουθεί να αποτελεί ανοιχτή πρόκληση για αρκετούς ΟΤΑ, καθώς υπάρχουν ακίνητα με ελλιπή στοιχεία, εκκρεμότητες στο Κτηματολόγιο, ασαφή ιδιοκτησιακά καθεστώτα ή παλαιές παραχωρήσεις που δεν έχουν επικαιροποιηθεί. Χωρίς πλήρες περιουσιολόγιο και σύγχρονη ψηφιακή αποτύπωση, ακόμη και οι πιο σύγχρονες διατάξεις δύσκολα μπορούν να αποδώσουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Το επόμενο βήμα είναι οι επενδύσεις
Η πραγματική δοκιμασία του νέου Κώδικα θα ξεκινήσει όταν οι δήμοι κληθούν να εφαρμόσουν στην πράξη τις νέες δυνατότητες που τους παρέχονται. Οι δημοτικές αρχές θα πρέπει να αξιολογήσουν ποια ακίνητα μπορούν να αποφέρουν έσοδα, ποια πρέπει να αξιοποιηθούν για κοινωνικούς σκοπούς και ποια μπορούν να προσελκύσουν ιδιωτικά κεφάλαια μέσω συνεργασιών ή μακροχρόνιων μισθώσεων. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν μετατρέψει τη δημοτική περιουσία σε βασικό αναπτυξιακό εργαλείο, χρηματοδοτώντας νέες υποδομές, έργα αστικής ανάπλασης και κοινωνική κατοικία μέσα από την ενεργητική διαχείριση των ακινήτων τους.

Σύμφωνα με την επεξεργασία στοιχείων και της BluPeak Estate Analytics στο συγκεντρωτικό αρχείο Κτηματολογίου ανά Δήμο, στους 332 Δήμους της χώρας εμφανίζονται συνολικά 389.556 εγγραφές και δικαιώματα που σχετίζονται με δημοτική ακίνητη περιουσία. Από αυτά, 194.787 αφορούν ΚΑΕΚ, δηλαδή μοναδικούς αριθμούς ταυτότητας ακινήτων στο Κτηματολόγιο, ενώ 194.769 αφορούν εγγραφές ή δικαιώματα που συνδέονται με τη δημοτική ακίνητη περιουσία.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική στους Δήμους με το μεγαλύτερο πλήθος καταγραφών. Ο Δήμος Γρεβενών εμφανίζει 10.960 εγγραφές, ο Δήμος Μετεώρων 9.849, ο Δήμος Κιλκίς 9.577, ο Δήμος Αγρινίου 8.414 και ο Δήμος Τρικκαίων 7.428. Πρόκειται για μεγέθη που δεν αφορούν απλώς τεχνικές καταχωρήσεις σε ένα μητρώο. Αφορούν δημόσια περιουσία, η οποία πρέπει να προστατευθεί, να ταυτοποιηθεί, να αποτιμηθεί και, όπου είναι εφικτό, να αξιοποιηθεί.

Η έρευνα δείχνει ότι 126 Δήμοι εμφανίζουν πάνω από 1.000 εγγραφές, ενώ 54 Δήμοι εμφανίζουν πάνω από 2.500 εγγραφές. Μεγέθη που είναι αδύνατο να ελεγχθούν αποτελεσματικά με αποσπασματικά αρχεία, χειρόγραφες καταστάσεις ή μεμονωμένα excel που τηρούνται ξεχωριστά από κάθε υπηρεσία. Η διαχείριση ενός τόσο μεγάλου αριθμού δικαιωμάτων απαιτεί ενιαίο ψηφιακό μητρώο, διασταύρωση δεδομένων και σαφή εικόνα για το νομικό, τεχνικό και οικονομικό προφίλ κάθε ακινήτου.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον όγκο των δεδομένων. Αφορά κυρίως την ποιότητά τους. Σε 56 Δήμους δεν εμφανίζεται συμπληρωμένο συνολικό πλήθος εγγραφών, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι εγγραφές Κωδικού Αριθμού Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) ή ΕΚ είναι μηδενικές. Αυτό δημιουργεί ένα κρίσιμο διοικητικό ερώτημα. Πρόκειται πιθανότατα για Δήμους χωρίς καταγεγραμμένα δικαιώματα ή για Δήμους των οποίων η περιουσία δεν έχει αποτυπωθεί επαρκώς στο διαθέσιμο μητρώο.

Πηγή: powergame.gr

Δήμοι: Το σχέδιο για τα “ξεχασμένα” ακίνητα, πώς ανοίγει ο δρόμος για την αξιοποίησή τους

Η σημερινή παρουσία και αυτοψία του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στο χώρο του παλιού Νοσοκομείου Ρόδου, αποτελεί μια εξέλιξη με ιδιαίτερη βαρύτητα και συμβολισμό για το νησί μας.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η παρουσία του Υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, γεγονός που αποτυπώνει ότι το ζήτημα της αξιοποίησης του ιστορικού αυτού κτηρίου τίθεται πλέον σε υψηλή κυβερνητική προτεραιότητα.

Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια εγκατάλειψης, το ιστορικό αυτό κτήριο επανέρχεται δυναμικά στο επίκεντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος, γεγονός που δημιουργεί βάσιμες προσδοκίες ότι μπορεί να ξεκινήσει μια ουσιαστική διαδικασία αποκατάστασης και αξιοποίησής του.

Η Ν.ΙΑ.ΣΥΣ χαιρετίζει το ενδιαφέρον που επιδεικνύεται σε ανώτατο κυβερνητικό επίπεδο, καθώς και τις στοχευμένες ενέργειες του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου, Γιώργου Χατζημάρκου, ο οποίος διαχρονικά αναδεικνύει την ανάγκη διάσωσης και αξιοποίησης του χώρου, θέτοντας τις βάσεις για μια ρεαλιστική και λοποιήσιμη προοπτική.

Παράλληλα, εκφράζουμε τη σαφή και έμπρακτη στήριξή μας στο αίτημα του Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου, όπως αυτό διατυπώθηκε από τον Πρόεδρό του, Ηλία Τσέρκη, το οποίο αποτέλεσε τη θρυαλλίδα των εξελίξεων και ανέδειξε με υπευθυνότητα τις δυνατότητες αξιοποίησης του παλιού Νοσοκομείου προς όφελος της τοπικής κοινωνίας.

Σημαντική εξέλιξη αποτελεί και η στάση του Διοικητή του Γενικού Νοσοκομείου Ρόδου, Νίκου Καραμαρίτη, ο οποίος από την πρώτη στιγμή συμφώνησε με τον Περιφερειάρχη για την κατεύθυνση της παραχώρησης του κτηρίου στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, συμβάλλοντας καθοριστικά στην επιτάχυνση των εξελίξεων και στη διαμόρφωση μιας κοινής γραμμής για το μέλλον του ακινήτου.

Το παλιό Νοσοκομείο δεν είναι απλώς ένα εγκαταλελειμμένο κτήριο. Είναι ένα σύμβολο ιστορίας, προσφοράς και δυνατοτήτων. Μπορεί και πρέπει να μετατραπεί σε έναν σύγχρονο πυρήνα πολιτισμού, υγείας και κοινωνικής δραστηριότητας. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι η ώρα των αποφάσεων και της ευθύνης.

Η παρουσία του Πρωθυπουργού στη Ρόδο και στο συγκεκριμένο χώρο δίνει το μήνυμα ότι το ζήτημα μπορεί να περάσει από τη στασιμότητα στη λύση.

Ως παράταξη δηλώνουμε παρόντες σε κάθε σοβαρή και τεκμηριωμένη προσπάθεια που θα οδηγήσει στην αναγέννηση αυτού του εμβληματικού χώρου, με σεβασμό στην ιστορία του και όραμα για το μέλλον της Ρόδου.

Μάριος Κλωνάρης: Σημαντική η επίσκεψη του Πρωθυπουργού στο παλιό νοσοκομείο

Στο επίκεντρο της επικαιρότητας επανέρχεται το παλιό Νοσοκομείο Ρόδου, ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα και ιστορικά ακίνητα της πόλης, καθώς η σημερινή πρωθυπουργική αυτοψία στις κτιριακές του εγκαταστάσεις αναμένεται να σηματοδοτήσει νέες εξελίξεις για το μέλλον του. Το ζήτημα της ιδιοκτησίας, της χρήσης και της αξιοποίησης του ακινήτου απασχολεί επί σειρά ετών την τοπική κοινωνία, με την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου να εμφανίζεται πλέον ως ο φορέας που διαθέτει τα χρηματοδοτικά εργαλεία για την ολική ανακαίνισή του. Στο κείμενο που ακολουθεί, ο κ. Κουμπιάδης αποτυπώνει τη νομική βάση της υπόθεσης, τη σχέση του ακινήτου με τον Δήμο Ρόδου και τις πρόσφατες εξελίξεις της διεκδίκησης.

Στην επιστολή του αναφέρονται τα εξής:

Η νομική πραγματικότητα, η σχέση με τον Δήμο Ρόδου και οι πρόσφατες εξελίξεις αναφορικά με τη διεκδίκηση από την Περιφέρεια του παλιού Νοσοκομείου Ρόδου, με σκοπό την ολική ανακαίνιση και αξιοποίησή του.

Νέες εξελίξεις θα φέρει με απόλυτη βεβαιότητα η “ante portas” σημερινή πρωθυπουργική αυτοψία (13 Ιουνίου 2026) στις κτιριακές εγκαταστάσεις, ιδιαίτερα στις εγκαταλελειμμένες, του παλιού Νοσοκομείου Ρόδου.

Όλα δείχνουν ότι ο κύκλος της εγκατάλειψης τείνει να κλείσει οριστικά για το ιστορικό αυτό ακίνητο της πόλης της Ρόδου.

Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα, είναι ο μόνος φορέας που διαθέτει τα απαραίτητα χρηματοδοτικά εργαλεία, για να «τρέξει» άμεσα τις μελέτες.

Νομική κατάσταση

Πλήρης Κυριότητα: Το ακίνητο ανήκε ιστορικά στο Υπουργείο Υγείας (πρώην Κοινωνικών Υπηρεσιών).

Νομοθετική Μεταβίβαση: Με το Άρθρο 38 του Νόμου 5102/2024, ολόκληρο το ακίνητο παραχωρήθηκε αυτοδικαίως, κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή, στο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου «Ανδρέας Παπανδρέου».

Καταγραφή: Το Νοσοκομείο ανέλαβε την επιμέλεια της έκθεσης απογραφής και την καταχώρηση στα κτηματολογικά βιβλία.

Η σχέση με τον Δήμο Ρόδου (Χρήση)

Παραχώρηση Χρήσης: Ο Δήμος Ρόδου δεν ήταν ποτέ ιδιοκτήτης, αλλά του έχει παραχωρηθεί η χρήση τμημάτων του συγκροτήματος με παλαιότερες αποφάσεις (με ορίζοντα έως το 2037).

Η Ρήτρα της ΚΥΑ: Η αρχική παραχώρηση του 2008 (που δημοσιεύθηκε στις αρχές του 2009) έθετε ως απαράβατο όρο την ενεργοποίηση των κτιρίων εντός 5 ετών.

Η Ανάκληση στην Πράξη: Ήδη από το 2013, το Υπουργείο Υγείας είχε εγείρει ζητήματα για το γεγονός ότι ο Δήμος αξιοποίησε μόνο ένα μικρό μέρος (π.χ. νέα πτέρυγα για τις Οικονομικές Υπηρεσίες, ΔΟΠ) και άφησε το υπόλοιπο συγκρότημα να ρημάζει. Ειδικότερα:

Πράγματι έχει παραχωρηθεί η χρήση τμημάτων του συγκροτήματος με παλαιότερες αποφάσεις (με ορίζοντα έως το 2037), με την υπ’ αριθ. ΔΥ8γ/ΓΠ/143643/23.12.2008 κ.υ.α. των Υπουργών Εσωτερικών, Οικονομίας & Οικονομικών και Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και συγκεκριμένα παραχωρήθηκε δωρεάν κατά χρήση, το σύνολο των κτιριακών εγκαταστάσεων του παλιού Νοσοκομείου Ρόδου (ιδιοκτησίας της 2ης ΔΥΠΕ Πειραιώς και Αιγαίου) στο Δήμο Ρόδου, εξαιρουμένων των εγκαταστάσεων που είχαν παραχωρηθεί κατά χρήση ή κατά κυριότητα σε άλλους φορείς, για χρονικό διάστημα 30 ετών (μέχρι το 2037), αλλά τέθηκε όρος της αυτοδίκαιης ανάκλησης της ανωτέρω απόφασης παραχώρησης για όσες κτιριακές εγκαταστάσεις μείνουν αχρησιμοποίητες μετά την παρέλευση πέντε ετών από την υπογραφή της. Γεγονός είναι ότι για τα εγκαταλελειμμένα κτίρια μάλλον δεν ανέγνωσαν καλά την νομική πραγματικότητα, καθώς η ως άνω υπ’ αριθμ. ΔΥ8γ/ΓΠ/143643/23.12.2008 ΚΥΑ όριζε ρητά τον διαλυτικό όρο της αυτοδίκαιης ανάκλησης (ρήτρα 5ετούς μη χρήσης). Εφόσον ο βασικός κεντρικός κορμός του συγκροτήματος παρέμεινε εγκαταλελειμμένος και ανεκμετάλλευτος, η παραχώρηση γι’ αυτά τα κτίρια έχει ανακληθεί νομικά και αυτοδίκαια.

Οι πρόσφατες εξελίξεις (2026)

Διεκδίκηση από την Περιφέρεια: Τον Φεβρουάριο του 2026, ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου, μαζί με τους επικεφαλής 12 τοπικών φορέων, απέστειλε κοινή επιστολή προς το Υπουργείο Υγείας ζητώντας τη δωρεάν παραχώρηση της χρήσης και διαχείρισης ολόκληρου του ακινήτου στην Περιφέρεια, με σκοπό την ολική ανακαίνιση και αξιοποίησή του.

Ο Δικηγορικός Σύλλογος Ρόδου, κατά τα τελευταία 20 χρόνια, έχει αναδείξει επίσημα την ανάγκη επισκευής του Παλαιού Νοσοκομείου, προτείνοντας μέρος του συγκροτήματος να αξιοποιηθεί για τη μεταφορά δικαστικών υπηρεσιών (όπως έχει συζητηθεί ιστορικά και με το Υπουργείο Δικαιοσύνης). Ήδη έχει μεταφερθεί και λειτουργεί σε 2 ορόφους της νέας πτέρυγας του πενταώροφου κτιρίου το Κτηματολογικό γραφείο Δωδεκανήσου.

Ερώτημα: Η δημόσια επιχειρηματολογία μεμονωμένα, για άλλους χώρους, ωφελεί στην παρούσα φάση;

Γιάννης Κουμπιάδης: Ο διαλυτικός όρος της πενταετίας που άλλαξε τα δεδομένα για το παλιό Νοσοκομείο Ρόδου

– Μπορεί ένας ιδιώτης να χρησιμοποιήσει δασική έκταση του Δημοσίου;

Μπορεί αλλά μόνο με άδεια. Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να διευκρινιστεί πως ο ιδιώτης δεν αποκτά ιδιοκτησία, αλλά ένα περιορισμένο δικαίωμα χρήσης, το οποίο παραχωρείται για συγκεκριμένο σκοπό και χρονικό διάστημα.

Η χρήση αυτή ελέγχεται συνεχώς από τις δασικές υπηρεσίες και μπορεί να ανακληθεί, εφόσον δεν τηρούνται οι προβλεπόμενοι όροι.

– Ποιες δράσεις/ επεμβάσεις επιτρέπονται εντός των δασικών εκτάσεων;

Η δασική νομοθεσία επιτρέπει την επέμβαση σε δασικές εκτάσεις, πάντα όμως εντός του προβλεπόμενου νομικού πλαισίου: δηλαδή της μη μεταβολής του προορισμού του δάσους. Κι αυτό ύστερα από έγκριση.

Ετσι, οι δράσεις/επεμβάσεις που είναι κατ’ εξαίρεση επιτρεπτές, μεταξύ άλλων, αφορούν:

Εκμεταλλεύσεις πρωτογενούς τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία κ.λπ.).

Κατασκευή κοινόχρηστων – κοινωφελών υποδομών αλλά και έργων υποδομών (οδοποιία κ.ά.).

Βιομηχανικές εγκαταστάσεις (όπως μονάδες μεταποίησης γεωργικών προϊόντων, οινοποιεία, αποσταγματοποιεία, ποτοποιεία, εμφιαλωτήρια, ελαιοτριβεία, σφαγεία, δεξαμενές αποθήκευσης πετρελαιοειδών).

Μεταλλεία – λατομεία.

Εργα πολιτιστικού χαρακτήρα.

Εγκαταστάσεις αθλητισμού, εκπαίδευσης, περίθαλψης, έρευνας, υδατοδρομίων, διαδρομών αγώνων μοτοποδηλάτων, θρησκευτικής φύσεως κ.ά.

– Τι απαγορεύεται;

Απαγορεύεται ξεκάθαρα η ανέγερση κατοικιών. Επιπλέον, απαγορεύονται οι αυθαίρετες εκχερσώσεις, η αλλαγή χρήσης της γης χωρίς άδεια αλλά και κάθε δραστηριότητα που οδηγεί σε ουσιαστική υποβάθμιση του δασικού οικοσυστήματος.

– Ποιες τουριστικές εγκαταστάσεις επιτρέπονται εντός των δασικών εκτάσεων;

Επιτρέπονται, ύστερα από σχετικό αίτημα, οι επεμβάσεις που αφορούν στη δημιουργία ξενοδοχειακών καταλυμάτων κατηγορίας 4 ή 5 αστέρων, χιονοδρομικών κέντρων, εγκαταστάσεων αξιοποίησης ιαματικών πηγών υδροθεραπευτηρίων, κέντρων θαλασσοθεραπείας, εγκαταστάσεων ιατρικού τουρισμού καθώς και η δημιουργία γκολφ.

– Από τι συνοδεύεται το σχετικό αίτημα;

Το σχετικό αίτημα για τη χορήγηση έγκρισης επέμβασης, συνοδεύεται από έκθεση τουριστικής αξιοποίησης στην οποία αιτιολογείται ότι η επέμβαση αυτή αποτελεί το μόνο πρόσφορο μέσο για την ικανοποίηση του δημοσίου συμφέροντος, κι αυτό με τη μικρότερη δυνατή απώλεια δασικού πλούτου.

– Τι ισχύει για τα σύνθετα τουριστικά καταλύματα;

Επιτρέπεται η επέμβαση σε ιδιωτικά δάση και δασικές εκτάσεις για τη δημιουργία σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων.

Το ίδιο ισχύει και για εγκαταστάσεις Ειδικής Τουριστικής Υποδομής, κάτω όμως από ειδικούς όρους και προϋποθέσεις.

–  Κι αν η επέμβαση γίνει σε ιδιωτική δασική έκταση;

Οταν η επέμβαση για τη δημιουργία των προαναφερόμενων σύνθετων τουριστικών καταλυμάτων και εγκαταστάσεων Ειδικής Τουριστικής Υποδομής, γίνεται εξ ολοκλήρου σε ιδιωτική έκταση αμιγώς δασικού χαρακτήρα, τότε το εμβαδόν της έκτασης αυτής πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστο 500 στρέμματα.

– Τι ισχύει για την κάλυψη;

Η συνολική έκταση των χώρων που καταλαμβάνουν οι τουριστικές εγκαταστάσεις (δηλαδή η κάλυψη) δεν μπορεί να υπερβεί το 10% της έκτασης για την οποία εγκρίνεται η επέμβαση προς τουριστική αξιοποίηση.

– Και για τον συντελεστή δόμησης;

Ο συντελεστής δόμησης υπολογίζεται στο ως άνω του 10% της έκτασης και καθορίζεται κλιμακωτά. Στην πράξη, εγκρίνονται εγκαταστάσεις όπως ορειβατικά καταφύγια, μικρές υποδομές αναψυχής ή οικοτουριστικά καταλύματα περιορισμένης κλίμακας.

Διευκρίνιση: οι παρεμβάσεις αυτές, σχεδιάζονται με τέτοιο τρόπο που θα πρέπει να μην αλλοιώνεται το τοπίο και να αποφεύγεται η εκτεταμένη δόμηση.

-Τι ισχύει με τα φωτοβολταϊκά για τις δασικές εκτάσεις;

Γενικά ισχύει ο εξής κανόνας: εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης ηλιακής ενέργειας από φωτοβολταϊκούς σταθμούς σε δάση και αναδασωτέες εκτάσεις απαγορεύονται.

– Σε ποια όμως περίπτωση επιτρέπεται;

Επιτρέπεται σε δασικές εκτάσεις που εκχερσώθηκαν ή παραχωρήθηκαν για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια. Κι αυτό υπό την προϋπόθεση, ότι μετά το πέρας της νόμιμης λειτουργίας των εγκαταστάσεων αυτών, σύμφωνα και με τους όρους της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, ή την για οποιονδήποτε λόγο απομάκρυνσή τους, η έκταση θα πρέπει να επανέλθει στην πρότερη κατάσταση.

– Τι ισχύει για τις χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις;

Με βάση τα προβλεπόμενα (σ.σ.: ν. 4859/2021) επιτρέπεται η επέμβαση σε δάση και δασικές εκτάσεις ως και σε δημόσιες χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις, ύστερα από έγκριση του συντονιστή της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, και έπειτα από εισήγηση της οικείας Δασικής Αρχής.

– Τι γίνεται στην περίπτωση που υπάρχουν κυρωμένοι δασικοί χάρτες;

Οταν πρόκειται για επέμβαση σε χορτολιβαδικές και βραχώδεις εκτάσεις που βρίσκονται σε περιοχές όπου υπάρχουν κυρωμένοι δασικοί χάρτες, η εισήγηση της οικείας Δασικής Αρχής χορηγείται εντός προθεσμίας 2 μηνών από το αίτημα του ενδιαφερομένου. Σημείωση: σε περίπτωση επέμβασης από τρίτους στις ιδιωτικού χαρακτήρα εκτάσεις που προστατεύονται από τις διατάξεις του προαναφερόμενου νόμου, απαιτείται και η έγγραφη συναίνεση του ιδιοκτήτη.

– Τι ισχύει για τις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις σε δάση, δασικές ή δημόσιες εκτάσεις;

Εδώ ισχύουν τα εξής: ύστερα από εισήγηση της Επιτροπής Σταυλισμού, με απόφαση του αρμοδίου δασάρχη, χορηγείται άδεια για την εγκατάσταση εντός δασών και δασικών εκτάσεων, καθώς και δημοσίων εκτάσεων κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, εκτροφείων θηραμάτων, ιχθυοτροφείων, εκτροφείων γουνοφόρων και ιδίως επισκέψιμων κτηνοτροφικών μονάδων εκτροφής απειλουμένων με εξαφάνιση αυτοχθόνων φυλών αγροτικών ζώων, με σκοπό τη διάσωση, διάδοση, προβολή και παραδοσιακή διαχείριση του προαναφερθέντος ζωικού κεφαλαίου και των προϊόντων του.

– Πού δεν επιτρέπεται;

Δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση των προαναφερόμενων μονάδων, με εξαίρεση τη μελισσοκομία, σε δάση και δασικές εκτάσεις που προστατεύονται, σε εκτάσεις που βρίσκονται εντός λεκανών απορροής χειμάρρων πόλεων ή οικισμών, σε δάση και δασικές εκτάσεις που προσφέρονται για αναψυχή και τον τουρισμό.

Τι ισχύει για τη γεωργικήεκμετάλευση
-Πότε επιτρέπεται η γεωργική εκμετάλλευση των δασικών εκτάσεων;

Η εκχέρσωση δασών προς απόδοση σε αγροτική οποιασδήποτε φύσης καλλιέργεια απαγορεύεται. Κατ’ εξαίρεση, επιτρέπεται η από γεωργικούς συνεταιρισμούς, ομάδες παραγωγών ή φυσικά πρόσωπα εκχέρσωση δασικών εκτάσεων ή η χρήση από αυτούς ασκεπούς έκτασης ή διάκενου (δηλαδή «ξέφωτου») εντός δάσους ή δασικής έκτασης, εμβαδού έως 30 στρέμματα όταν πρόκειται για φυσικά πρόσωπα, για γεωργική ή δενδροκομική καλλιέργεια ή για φύτευση σε ανάμειξη αγρίων και οπωροφόρων ή καρποφόρων δένδρων ή για φύτευση δασικών ειδών για την απόδοση προϊόντων, ιδίως κάστανων, καρυδιών και τρούφας, ή για δημιουργία αμπελώνων ή φυτειών αρωματικών φυτών.

-Τι άλλο επιτρέπεται;

Επιτρέπεται, επίσης, η διά εμβολιασμού εξημέρωση άγριων οπωροφόρων ή καρποφόρων δένδρων. Δηλαδή το μπόλιασμα. Επίσης εντός των ως άνω εκτάσεων επιτρέπονται κατασκευές που εξυπηρετούν τη γεωργική εκμετάλλευση, κατ΄ εφαρμογή της σχετικής περί των κατασκευών αυτών νομοθεσίας.

-Πώς χορηγείται η έγκριση;

Η έγκριση για τη γεωργική εκμετάλλευση χορηγείται κατόπιν σχετικής οικονομοτεχνικής μελέτης βιωσιμότητας της γεωργικής εκμετάλλευσης. Οι δημόσιες εκτάσεις ως και οι κοινόχρηστες και διαθέσιμες εποικιστικές δασικές εκτάσεις μπορούν να διατεθούν σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα για δενδροκομική ή γεωργική καλλιέργεια και εκμετάλλευση κατόπιν της σχετικής μελέτης και κάτω από ειδικές προϋποθέσεις.

Πηγή: in.gr

Αξιοποίηση δασικών εκτάσεων υπό προϋποθέσεις

Την θέση του σχετικά με την αξιοποίηση του παλιού νοσοκομείου Ρόδου, ξεκαθάρισε στη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου, ο περιφερειάρχης κ. Γιώργος Χατζημάρκος.
Εισηγούμενος το θέμα: «Λήψη απόφασης για την κατάθεση αιτήματος στο υπουργείο Υγείας για την παραχώρηση των εγκαταστάσεων του παλιού Νοσοκομείου Ρόδου στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου», ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής:
«Να πω εδώ ότι το αίτημα έχει ήδη κατατεθεί γραπτώς υπό τύπον επιστολής, δικής μου επιστολής που συνοδεύεται με τις υπογραφές την οποία προσυπογράφουν ακόμη 12 τοπικοί φορείς. Είναι οι φορείς που με επισκέφτηκαν για να μου πουν ότι “κάτι πρέπει να κάνετε με το παλιό νοσοκομείο”. Είναι τεράστιες εγκαταστάσεις σε μια πολύ μεγάλη έκταση στο κέντρο της πόλης, μέσα στον πολεοδομικό ιστό. Αυτές οι εγκαταστάσεις είναι σε πάρα πολύ άσχημη κατάσταση αυτή τη στιγμή και κάπου πρέπει να υπάρξει ένα σχέδιο. Συμφώνησα, καθώς για να μπορούμε να παρέμβουμε πρέπει να υπάρχει μια ενιαία –καταρχήν- αντιμετώπιση. Ένα σχέδιο για όλο αυτό, ένα κέντρο λήψης αποφάσεων. Κι έτσι υπογράψαμε. Προσωπικά (αν θέλετε το πιστεύετε αυτό) είπα και στον κύριο δήμαρχο της Ρόδου όταν έγινε η σύσκεψη, ότι δεν ήξερα πως το παλιό νοσοκομείο της Ρόδου είχε ήδη παραχωρηθεί σε παλαιότερο χρόνο στον Δήμο Ρόδου. Και σήμερα που μιλάμε βρίσκεται σε ισχύ η παραχώρηση των εγκαταστάσεων στον Δήμο της Ρόδου. Γι’ αυτό κάλεσα τον δήμαρχο και του είπα ότι πράγματι δεν το ήξερα. Ούτε ο υπουργός το ήξερε όταν πήρε την επιστολή και μάλιστα, έβαλε τις νομικές υπηρεσίες του Υπουργείου να ψάξουν να βρουν όλο τον φάκελο των εγκαταστάσεων, το νομικό status, το ιδιοκτησιακό, τις μερίδες, τις παραχωρήσεις που έχουν γίνει κ.λπ.
Βρήκαμε ότι στο τέλος όλο μαζί έχει παραχωρηθεί στο Δημόσιο.
Επικοινώνησα με τον κ. δήμαρχο γιατί δεν ήθελα να νομίζει ότι πήγαμε να κάνουμε με κάποιο τρόπο κάτι ανταγωνιστικό. Εκείνο που μου είπε είναι ότι δεν είχε καμία αντίρρηση να υπάρχει ένα κέντρο λήψης αποφάσεων και μία ενιαία αντιμετώπιση πάνω σε αυτό. Δηλαδή, να υπάρχει μια συναντίληψη. Αυτό ήταν και το θέμα που τέθηκε από τους φορείς. Και ήταν μια δική τους επιθυμία αν θα μπορούσε να αποφευχθεί να μετεκατασταθούν μέχρι να φτιαχτεί (όταν με το καλό και οπότε ξεκινήσουν να φτιάχνονται τα δικαστήρια της Ρόδου, που και αυτά είναι σε τραγική κατάσταση). Ξεκάθαρα είπα ότι εγώ τέτοια δέσμευση δεν παίρνω απέναντι στους φορείς, διότι δεν μπορώ να σκεφτώ ότι θ’ αφήσουμε τον τόπο χωρίς δικαιοσύνη».

Είπε ακόμη, ότι υπήρξε επικοινωνία ανάμεσα στον δήμαρχο Ρόδου και τον υπουργό Δικαιοσύνης.
«Ούτως ή άλλως είπαμε ότι θα καθίσουμε μαζί οι δύο φορείς, δηλαδή ο Δήμος και η Περιφέρεια να κάνουμε μια μεγάλη συζήτηση για τις χρήσεις που θέλουμε εκεί, για το πώς φανταζόμαστε όλο αυτό τον τεράστιο χώρο. Και τώρα, είναι η ευκαιρία, καθώς βρίσκεται σε εξέλιξη το πολεοδομικό σχέδιο. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να διαφωνήσουμε. Νομίζω ότι θα μπορέσουμε να το κάνουμε αφού έχουμε ήδη συμφωνήσει να το κάνουμε ‘παρέα’, ν’ αρχίσουμε να δρομολογούμε σιγά σιγά τις παρεμβάσεις. Άλλωστε, δεν μπορεί να γίνει όλο μαζί. Είναι ένα πάρα πολύ μεγάλο έργο και όπως καταλαβαίνετε είναι πάρα πολλά τα λεφτά που χρειάζονται. Όμως, μπορούμε να τα βάλουμε σε μια προτεραιοποίηση, να συμφωνήσουμε ποια είναι η σειρά και ν’ αρχίσουμε να κάνουμε μελέτες. Να προχωράμε για το τι θα γίνει, να δούμε και το νομικό κομμάτι σχετικά με το πώς παραχωρείται περιουσία του δημοσίου. Δεν είναι μόνον η κυριότητα του υπουργείου Υγείας, είναι 2-3 υπουργεία…» και ζήτησε να ληφθεί απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου ώστε να προωθηθεί και επισήμως.
Ακολούθησε αρκετή ώρα έντασης με την επικεφαλής της ελάσσονος μειοψηφίας κα Χρύσα Καραγιάννη, η οποία εξέφρασε μια σειρά από αντιρρήσεις -αν και το θέμα ψηφίστηκε ομοφώνως.

Χατζημάρκος για το παλιό νοσοκομείο: «Να καθίσουμε μαζί να κάνουμε μια συζήτηση για το πώς θα το αξιοποιήσουμε»

Η ειδική διοικητική προσφυγή που στρεφόταν κατά της απόφασης 358/2025 του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Ρόδου για την έναρξη της διαδικασίας αξιοποίησης συγκεκριμένου ακινήτου, γνωστού ως Ψιμορίφειο, δεν προχώρησε στην ουσία της υπόθεσης. Η απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου κατέληξε σε απόρριψη για τυπικούς λόγους, κρίνοντας ότι η προσβαλλόμενη πράξη στερείται εκτελεστότητας και συνεπώς δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμο αντικείμενο προσφυγής στο συγκεκριμένο στάδιο.
Το ζήτημα αφορά ακίνητο, συνολικής επιφάνειας 19.130 τμ, το οποίο χαρακτηρίζεται κληροδότημα του Ευάγγελου Ψιμόριφου και αντιμετωπίζεται ως κεφάλαιο αυτοτελούς διαχείρισης υπέρ του Δήμου Ρόδου στο πλαίσιο του ν. 4182/2013 περί κοινωφελών περιουσιών.
Η υπόθεση ξεκινά με την υποβολή ειδικής διοικητικής προσφυγής στις 07 Ιανουαρίου 2026 από τους Μιχαήλ Ζησιμάτο, Αναστασία Μας και Ερρίκο Μας, οι οποίοι στράφηκαν κατά της απόφασης 358/2025 του Δημοτικού Συμβουλίου Ρόδου.
Η απόφαση 358/2025 του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Ρόδου, που αποτέλεσε τον πυρήνα της προσφυγής, περιγράφεται ως απόφαση που ελήφθη κατά πλειοψηφία και ενέκρινε την έναρξη της διαδικασίας αξιοποίησης του συγκεκριμένου ακινήτου, δηλαδή του Ψιμορίφειου. Στο κείμενο της διοικητικής απόφασης η έννοια της αξιοποίησης συνδέεται ευθέως με διαδικασία εκποίησης κοινωφελούς περιουσίας, η οποία διέπεται από ειδικό πλαίσιο και απαιτεί διαδοχικά στάδια εγκρίσεων

Η ουσία της διοικητικής κρίσης δεν αφορά το αν η αξιοποίηση είναι ορθή ή συμφέρουσα, αλλά το αν η συγκεκριμένη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου παράγει από μόνη της άμεσα έννομα αποτελέσματα, δηλαδή αν είναι εκτελεστή διοικητική πράξη που μπορεί να προσβληθεί με ειδική διοικητική προσφυγή για λόγους νομιμότητας.
Η απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου στηρίζεται στη λογική του παραδεκτού, δηλαδή εξετάζει πρώτα αν η προσφυγή μπορεί να κριθεί επί της ουσίας. Στο πλαίσιο αυτό περιγράφονται οι βασικές προϋποθέσεις που πρέπει να συντρέχουν, με κεντρικό στοιχείο τη φύση της προσβαλλόμενης πράξης.
Κατά το σκεπτικό, δεν προσβάλλονται παραδεκτά πράξεις που στερούνται εκτελεστότητας. Και η συγκεκριμένη απόφαση 358/2025, όπως εκτιμάται, εντάσσεται σε κατηγορία πράξεων που υπόκεινται σε έγκριση και δεν ολοκληρώνονται πριν υπάρξει ρητή εγκριτική πράξη της αρμόδιας διοικητικής αρχής. Ειδικά για ακίνητα κοινωφελών περιουσιών, όπως το Ψιμορίφειο, η διαδικασία εκποίησης προβλέπει κατ’ αρχήν έγκριση και οδηγίες από την αρμόδια υπηρεσία, στη συνέχεια δημόσια πρόσκληση ενδιαφέροντος με ανάρτηση και τέλος εκ νέου έγκριση του αποτελέσματος μετά την επιλογή πλειοδότη.
Με απλά λόγια, η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου αντιμετωπίζεται ως βήμα προπαρασκευαστικό και όχι ως τελική διοικητική πράξη που δεσμεύει άμεσα και παράγει αυτοτελή αποτελέσματα χωρίς πρόσθετες εγκρίσεις. Αυτός είναι ο λόγος που η προσφυγή απορρίπτεται ως απαράδεκτη και δεν φτάνει σε ουσιαστικό έλεγχο των αιτιάσεων των προσφευγόντων.
Επιπλέον καταγράφεται ότι, σύμφωνα με την απόφαση 1560/2008 του Εφετείου Αθηνών και σχετικό έγγραφο του Υπουργείου Οικονομικών με ημερομηνία 20 Φεβρουαρίου 2008, έχει διαπιστωθεί ανέφικτο εκπλήρωσης του σκοπού του διαθέτη, γεγονός που οδηγεί σε υποχρέωση εκποίησης του ακινήτου από τον διαχειριστή, δηλαδή τον Δήμο Ρόδου. Το σημείο αυτό φωτίζει γιατί η υπόθεση δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή επιλογή πολιτικής ή διαχείρισης, αλλά ως διαδικασία που εμφανίζεται συνδεδεμένη με προηγούμενη δικαστική διαπίστωση.

Απαράδεκτη κρίθηκε η προσφυγή για την αξιοποίηση του Ψιμορίφειου ακινήτου

Στο προσκήνιο επανέρχεται δυναμικά το ζήτημα της αξιοποίησης του παλιού Νοσοκομείου της Ρόδου, μετά την προ μηνών δημόσια τοποθέτηση του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και την οργανωμένη κινητοποίηση επαγγελματικών και κοινωνικών φορέων του νησιού. Υπενθυμίζεται ότι ο υπουργός, μιλώντας στην τηλεόραση «Κόσμος», εμφανίστηκε ανοιχτός σε κάθε τεκμηριωμένη πρόταση της Περιφέρειας, του Δήμου ή άλλου φορέα, επισημαίνοντας ότι η εικόνα εγκατάλειψης «προσβάλλει την πόλη» και διαβεβαιώνοντας πως, ακόμη και αν δεν υπάρξει τοπική πρωτοβουλία, θα αναζητήσει λύση εντός της θητείας του. «Είναι μεγάλο περιουσιακό στοιχείο στο κέντρο της πόλης και δεν μου αρέσει να είναι ερειπωμένο», ανέφερε χαρακτηριστικά. Το ζήτημα έχει αναδείξει επανειλημμένα με δημοσιεύματά της η «δ» εκτιμώντας ότι υπάρχουν ενεργοί πολίτες και απ’ ό,τι διαφαίνεται και φορείς που ενδιαφέρονται για την αναστροφή αυτής της απαράδεκτης εικόνας.
Επίσημο αίτημα συνάντησης με την Περιφέρεια
Το συγκρότημα, που θεμελιώθηκε το 1924 ως Ospedale Regio di Rodi και εγκαινιάστηκε το 1926, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ιταλικής αρχιτεκτονικής περιόδου. Μετά την ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου περιήλθε στο ελληνικό Δημόσιο και από το 2000, όταν οι υπηρεσίες υγείας μεταφέρθηκαν στο νέο Γενικό Νοσοκομείο «Ανδρέας Παπανδρέου», εγκαταλείφθηκε ουσιαστικά. Παρότι έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο από το 1986, η εικόνα του σήμερα προκαλεί έντονο προβληματισμό. Σπασμένα παράθυρα, βανδαλισμένοι εσωτερικοί χώροι, ετοιμόρροποι τοίχοι και παραμελημένοι κήποι συνθέτουν ένα σκηνικό εγκατάλειψης στο κέντρο της πόλης. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται τοπικοί φορείς, την τελευταία 25ετία έχουν καταγραφεί 19 πυρκαγιές στον χώρο, ενώ έχουν εντοπιστεί και τρεις σοροί σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, περιστατικά που μεταφέρουν το ζήτημα από το επίπεδο της αισθητικής υποβάθμισης σε εκείνο της δημόσιας ασφάλειας και υγείας. Στις αρχές του 2026 καταγράφεται μια νέα, συντονισμένη προσπάθεια να ανοίξει θεσμικά ο φάκελος της αξιοποίησης. Με επίσημο έγγραφο, εκπρόσωποι επαγγελματικών και κοινωνικών φορέων απευθύνουν αίτημα συνάντησης προς τον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου Γιώργο Χατζημάρκο, ζητώντας ουσιαστικό διάλογο με αντικείμενο «την αξιοποίηση του παλιού Νοσοκομείου Ρόδου».
Στο κείμενο επισημαίνεται ότι πρόκειται για μία από τις πλέον υποβαθμισμένες περιοχές της πόλης, η οποία θα μπορούσε να μετατραπεί σε σύγχρονο πόλο έλξης για κατοίκους και επισκέπτες, εφόσον υπάρξει συντονισμένη παρέμβαση. Υπενθυμίζεται, μάλιστα, ότι έχει ήδη γίνει «αρχή αναβάθμισης» με την ανακαίνιση της νέας πτέρυγας και τη στέγαση της Πολεοδομίας και άλλων υπηρεσιών, με καθοριστική -όπως αναφέρεται-συμβολή της Περιφέρειας. Σήμερα, στον χώρο στεγάζεται από το 2011 ο Ιατρικός Σύλλογος Ρόδου, ενώ στην πρόσθια όψη του συγκροτήματος λειτουργούν υπηρεσίες της Περιφέρειας και κοινωνικές δομές. Το γεγονός αυτό, όπως υπογραμμίζουν οι φορείς, αποδεικνύει ότι το ακίνητο δεν είναι «νεκρό», αλλά παραμένει μερικώς ενεργό, την ώρα που σημαντικά τμήματά του παραμένουν εγκαταλελειμμένα και επικίνδυνα. Το αίτημα συνυπογράφουν, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου Ηλίας Τσέρκης, ο πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Γιάννης Πάππου, η πρόεδρος του ΤΕΕ Δωδεκανήσου Μαίρη Παπανδρέου, εκπρόσωποι επιστημονικών συλλόγων, τουριστικών και επαγγελματικών φορέων, καθώς και συνδικαλιστικών και πολιτιστικών οργανώσεων, μια συμμαχία που αποτυπώνει το εύρος της ανησυχίας στην τοπική κοινωνία.
Η συζήτηση για το μέλλον του παλιού Νοσοκομείου δεν περιορίζεται πλέον στη διαπίστωση της φθοράς. Αγγίζει ζητήματα ασφάλειας, ποιότητας ζωής, αστικής αναζωογόνησης και πολιτιστικής κληρονομιάς. Η αξιοποίησή του μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για την αναβάθμιση ολόκληρου του κέντρου της Ρόδου και να δώσει νέα ταυτότητα σε έναν χώρο που σήμερα λειτουργεί ως «κενό» στον αστικό ιστό. Το επόμενο βήμα θα κριθεί στο πεδίο της θεσμικής συνεργασίας, αν η πρόσκληση του υπουργού και η πρωτοβουλία των φορέων θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένο σχέδιο με σαφές ιδιοκτησιακό και διοικητικό πλαίσιο. Για τη Ρόδο, το παλιό Νοσοκομείο δεν είναι απλώς ένα εγκαταλελειμμένο κτήριο, είναι ένα σύμβολο που καλείται να επιλέξει αν θα παραμείνει ερείπιο ή θα μετατραπεί σε μοχλό αναγέννησης.

Εφθασε η ώρα; Από την εγκατάλειψη στη διεκδίκηση

Η εικόνα του παλιού Νοσοκομείου στη Ρόδο αποτελεί εδώ και χρόνια σημείο τριβής ανάμεσα σε θεσμούς, υπηρεσίες και την τοπική κοινωνία. Στην καρδιά της πόλης, στην περιοχή που συνδέεται ιστορικά με το ιταλικό Ospedale Regio, ένα κτιριακό σύμπλεγμα ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής αξίας, που θεμελιώθηκε το 1924 και εγκαινιάστηκε το 1926, έχει περάσει σταδιακά από τη λειτουργικότητα στην εγκατάλειψη.
Η μετεγκατάσταση των υπηρεσιών υγείας στο νέο Γενικό Νοσοκομείο «Ανδρέας Παπανδρέου» άφησε πίσω, από το 2000 και μετά, έναν χώρο που, σύμφωνα με την περιγραφή κατοίκων και τοπικών παραγόντων, μετατράπηκε σε πεδίο φθοράς, βανδαλισμών και κινδύνων.
Στις αρχές του 2026 καταγράφεται μια νέα, οργανωμένη προσπάθεια να ανοίξει θεσμικά ο φάκελος της αξιοποίησης.
Με έγγραφο οι εκπρόσωποι φορέων της Ρόδου απευθύνονται επίσημα στον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου κ. Γεώργιο Χατζημάρκο, ζητώντας συνάντηση με αντικείμενο «την αξιοποίηση του παλιού Νοσοκομείου Ρόδου».
Στο κείμενο, ο πυρήνας του αιτήματος συνδέεται με την ανάγκη για άμεσο, ουσιαστικό και θεσμικό διάλογο, με στόχο να ανακτηθεί η ζωντάνια μιας «από τις πλέον υποβαθμισμένες περιοχές της πόλης» και να μετατραπεί σε σύγχρονο πόλο έλξης για κατοίκους και επισκέπτες.
Το αίτημα των φορέων και το μήνυμα προς την Περιφέρεια
Το επίσημο αίτημα συνάντησης δεν διατυπώνεται ως γενική διαμαρτυρία. Πατά πάνω σε συγκεκριμένες αναφορές για την κατάσταση του χώρου και επιχειρεί να θέσει πολιτικά και διοικητικά το ζήτημα, υπογραμμίζοντας ότι υπάρχουν ήδη αποδείξεις πως μπορεί να υπάρξει αποτέλεσμα όταν υπάρχει συντονισμός. Στο κείμενο υπενθυμίζεται ότι έγινε «αρχή αναβάθμισης» με την ανακαίνιση της νέας πτέρυγας και τη στέγαση της Πολεοδομίας και άλλων υπηρεσιών, με «καθοριστική συμβολή» του Περιφερειάρχη, ώστε να ενισχυθεί το επιχείρημα ότι μια μεγαλύτερη παρέμβαση είναι εφικτή, εφόσον οργανωθεί.
Παράλληλα, καταγράφεται ως κομβική λεπτομέρεια ότι ο Ιατρικός Σύλλογος Ρόδου στεγάζεται στον χώρο του παλαιού Νοσοκομείου από το 2011 έως σήμερα, ενώ στην πρόσθια όψη του κτιριακού συγκροτήματος στεγάζονται υπηρεσίες της Περιφέρειας και κοινωνικές υπηρεσίες. Το στοιχείο αυτό λειτουργεί διπλά. Από τη μία, δείχνει ότι τμήμα του συμπλέγματος παραμένει ενεργό και άρα δεν μιλάμε για «νεκρό» οικόπεδο. Από την άλλη, φωτίζει την αντίφαση ενός χώρου που χρησιμοποιείται μερικώς, ενώ ταυτόχρονα σημαντικές ζώνες του εμφανίζονται, σύμφωνα με τους φορείς, εγκαταλελειμμένες και επικίνδυνες.
Κατά τα τελευταία 25 έτη, σημειώθηκαν επανειλημμένα σοβαρά περιστατικά στο παλιό Νοσοκομείο. Συγκεκριμένα αναφέρονται 16 πυρκαγιές, οι οποίες τέθηκαν υπό έλεγχο με άμεση επέμβαση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Επιπλέον, γίνεται μνεία σε 3 σορούς που εντοπίστηκαν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, ως ένδειξη της έκτασης της εγκατάλειψης και των κινδύνων. Οι αναφορές αυτές μεταφέρουν το ζήτημα από το πεδίο της αισθητικής ή της ιστορικής μνήμης στο πεδίο της δημόσιας ασφάλειας, της υγείας και της καθημερινής λειτουργίας της πόλης.
Η κινητοποίηση δεν εμφανίζεται ως μεμονωμένη παρέμβαση ενός φορέα. Στο έγγραφο σημειώνεται ότι προ 2 μηνών, με πρωτοβουλία του προέδρου του Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στη στέγη του Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου, με συμμετοχή φορέων που καλύπτουν το τεχνικό, επαγγελματικό, τουριστικό, εργασιακό και πολιτιστικό πεδίο.
Το αίτημα προς τον περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου υπογράφουν:
Ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Ρόδου Ηλίας Ι. Τσέρκης.
Ο πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Ιωάννης Πάππου.
Ο πρόεδρος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου Κωνσταντίνος Ζωγραφίδης.
Η πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου Μαρία Θ. Παπανδρέου.
Ο πρόεδρος του Οδοντιατρικού Συλλόγου Δωδεκανήσου Νικόλαος Κ. Διακογεωργίου.
Ο πρόεδρος Φυσικοθεραπευτών Δωδεκανήσου Βασίλειος Η. Τσαγκαράκης.
Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Οπτικών Οπτομετρών Θωμάγγελος Μιχαλάκης.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Ρόδου Ιωάννης Παπαβασιλείου.
Ο πρόεδρος των Ξεναγών Ρόδου Δημήτριος Σαλαχούρης.
Ο πρόεδρος Αστυνομικών Υπαλλήλων Νότιας Δωδεκανήσου Εμμανουήλ Ανδρουλάκης.
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Δωδεκανησιακών Παροικιακών Συλλόγων Νικόλαος Κωνσταντινίδης.
Ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Ρόδου και της Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Ρόδου Παναγιώτης Εγγλέζος.

Το ιστορικό βάρος του κτηρίου και η εικόνα εγκατάλειψης στο κέντρο της πόλης
Στο δημόσιο αφήγημα της τελευταίας περιόδου, όπως έχει καταγραφεί σε τοπικά δημοσιεύματα, το παλιό Νοσοκομείο περιγράφεται ως μνημείο που ρημάζει στο κέντρο της πόλης, με εικόνες διάλυσης στον περιβάλλοντα χώρο και στο εσωτερικό, με σπασμένα ανοίγματα, βανδαλισμούς και συσσώρευση απορριμμάτων. Γίνεται επίσης αναφορά σε επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές, σε παρουσία περιθωριοποιημένων ομάδων και σε μια καθημερινότητα που, για όσους κινούνται γύρω από την οδό Ερυθρού Σταυρού, μετατρέπει το κτήριο σε σταθερή εστία ανησυχίας. Η συζήτηση αυτή επιβαρύνεται από το γεγονός ότι το κτήριο έχει κηρυχθεί διατηρητέο από το 1986 και άρα η εγκατάλειψη ακουμπά και σε υποχρεώσεις προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.
Το ιστορικό του χώρου είναι σαφές. Πρόκειται για ιταλικό κτιριακό απόθεμα που εντάχθηκε μετά το 1948 στο ελληνικό δημόσιο, προσαρμόστηκε στις ανάγκες δεκαετιών και τουριστικής ανάπτυξης, και τελικά έμεινε χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο διάσωσης και επανένταξης. Η αντίθεση ανάμεσα στην ιστορική του αξία και στη σημερινή του εικόνα είναι ένας από τους βασικούς λόγους που το θέμα επανέρχεται σταθερά στην τοπική ατζέντα.
Ιδιοκτησιακό και αρμοδιότητες, το υπόβαθρο των εμπλοκών
Σημαντικό κομμάτι της συζήτησης για το παλιό Νοσοκομείο αφορά στο ποιος έχει τον κύριο λόγο και ποιος μπορεί να αναλάβει την ευθύνη υλοποίησης. Σύμφωνα με όσα έχουν παρουσιαστεί στο παρελθόν, το 2021 εκδόθηκε διαπιστωτική πράξη από υπηρεσία του Υπουργείου Υγείας, με την οποία περιήλθε στο Γενικό Νοσοκομείο Ρόδου «Ανδρέας Παπανδρέου» η κυριότητα ακινήτων που περιγράφονται ως ακίνητο του παλαιού νοσοκομείου Ρόδου, με την ευθύνη της μεταγραφής να αποδίδεται στη Διοίκηση του Νοσοκομείου. Στο ίδιο πλαίσιο έχουν καταγραφεί και παλαιότερες αποφάσεις παραχώρησης κατά χρήση, όπως κοινή υπουργική απόφαση του 2008 για δωρεάν παραχώρηση των κτιριακών εγκαταστάσεων στον Δήμο Ρόδου για 30 έτη, υπό όρους που προέβλεπαν αυτοδίκαιη ανάκληση για εγκαταστάσεις που θα έμεναν αχρησιμοποίητες μετά την παρέλευση 5 ετών από την υπογραφή.
Στο ιστορικό αυτό εντάσσονται και επεισόδια που ανέδειξαν τη δυσκολία της «συγκατοίκησης» υπηρεσιών και της μεταστέγασης δημόσιων δομών, καθώς σε προηγούμενες απόπειρες αξιοποίησης τμημάτων του κτηρίου είχαν προκύψει αντιρρήσεις ως προς το εάν επιτρέπεται η εγκατάσταση υπηρεσιών πέραν των δομών του Δήμου, με αποτέλεσμα να μένουν σχέδια στα χαρτιά. Αυτό το πλέγμα αποφάσεων, όρων και εμπλεκόμενων φορέων είναι το σημείο όπου η νέα πρωτοβουλία των υπογραφόντων επιδιώκει να δημιουργήσει ένα καθαρό κανάλι επικοινωνίας με την Περιφέρεια, ώστε να υπάρξει συγκεκριμένος σχεδιασμός και όχι μια ακόμη ανταλλαγή αρμοδιοτήτων.
Τι επιχειρεί να πετύχει η νέα πρωτοβουλία και ποια είναι τα κρίσιμα ζητούμενα
Το έγγραφο των φορέων τοποθετεί ως πρώτο στόχο την έναρξη θεσμικού διαλόγου, με προτάσεις και σκέψεις που θα κατατεθούν «με πνεύμα συνεργασίας» και με «κοινό στόχο την ουσιαστική αναβάθμιση και επαναξιοποίηση της περιοχής». Στην πράξη, η πρωτοβουλία δείχνει να επιδιώκει 3 παράλληλες κατευθύνσεις.
Η πρώτη είναι η άμεση αντιμετώπιση των κινδύνων, με όρους ασφάλειας, υγιεινής, πυρασφάλειας και ελέγχου πρόσβασης, ώστε να σταματήσει η επανάληψη συμβάντων που έχουν ήδη καταγραφεί, όπως οι πυρκαγιές και τα περιστατικά που αποδίδονται στην εγκατάλειψη τμημάτων του χώρου.
Η δεύτερη είναι η αποσαφήνιση του πλαισίου συνεργασίας ανάμεσα στην Περιφέρεια, τον Δήμο και τους φορείς που έχουν ιδιοκτησιακό ή διοικητικό ρόλο, ώστε να μην παραμένει το ακίνητο σε ένα γκρίζο καθεστώς όπου όλοι αναγνωρίζουν το πρόβλημα, αλλά κανείς δεν εμφανίζεται με σαφές χρονοδιάγραμμα πράξεων.
Η τρίτη είναι η ανάδειξη του παλιού Νοσοκομείου ως αναπτυξιακού κόμβου, με χρήσεις που να επιστρέφουν ζωή σε μια υποβαθμισμένη περιοχή και να δίνουν στη Ρόδο έναν νέο πόλο έλξης. Στον δημόσιο διάλογο των προηγούμενων ετών έχουν κατατεθεί ιδέες που κινούνται από εκπαιδευτικές και πανεπιστημιακές δομές έως πολιτιστικές λειτουργίες, κοινωνικές υπηρεσίες και χρήσεις που ενισχύουν τη σύνδεση με την τουριστική ταυτότητα του νησιού. Η ύπαρξη πολλών πιθανών σεναρίων, ωστόσο, δεν αρκεί αν δεν υπάρξει φορέας συντονισμού, ωριμότητα μελετών και συμφωνία για το ποιος αναλαμβάνει τι.

Συμμαχία φορέων ζητά από την Περιφέρεια σχέδιο διάσωσης και αξιοποίησης για το εγκαταλελειμμένο παλιό Νοσοκομείο Ρόδου

Νέα ώθηση στην αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας την οποία διαχειρίζεται, επιχειρεί να δώσει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε χθες βράδυ στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εξετάστηκαν οι τελευταίες λεπτομέρειες, αλλά και οι επόμενες κινήσεις για την πιο δυναμική και αποδοτική διαχείριση της δημόσιας περιουσίας.

Η αρχή γίνεται με τη νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα που ανοίγει από σήμερα στο gov.gr και θα υποδέχεται αιτήσεις ιδιωτών για παραχώρηση της απλής χρήσης τμήματος αιγιαλού ή παραλίας σε όμορη επιχείρηση ή ναυταθλητικό σωματείο.

Η παραχώρηση απλής χρήσης τμήματος αιγιαλού και παραλίας χωρίς δημοπρασία, για χρονικό διάστημα από ένα (1) έως τρία (3) έτη, επιτρέπεται στις κατωτέρω επιχειρήσεις και ναυταθλητικά σωματεία, μετά από αίτημά τους, εφόσον λειτουργούν νόμιμα σε χώρο όμορο του τμήματος αιγιαλού και παραλίας:

α) κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα,

β) ενοικιαζόμενα επιπλωμένα δωμάτια – διαμερίσματα

γ) οργανωμένες τουριστικές κατασκηνώσεις (camping),

δ) καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, και

ε) ναυταθλητικά σωματεία που φέρουν την ειδική αθλητική αναγνώριση και είναι εγγεγραμμένα στο ηλεκτρονικό μητρώο αθλητικών σωματείων.

Η διαδικασία
Εξαιρετικά για την πρώτη εφαρμογή της πλατφόρμας, για εφέτος και μόνον, οι αιτήσεις για τις παραλίες θα μπορούν να υποβληθούν από τους ενδιαφερόμενους έως και τις 15 Μαρτίου. Από το 2027 όμως θα υποβάλλονται στις αρχές κάθε έτους και έως τις 28 Φεβρουαρίου. Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται αποκλειστικά μέσω της πλατφόρμας. Κατ’ εξαίρεση, σε περιπτώσεις μόνο όπου η πλατφόρμα τίθεται εκτός λειτουργίας (πχ λόγω αναβάθμισης ή συντήρησης) οι διαδικασίες μπορεί να διεκπεραιώνονται και μέσω μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, το οποίο αποστέλλεται στην ηλεκτρονική διεύθυνση της κατά τόπο αρμόδιας κτηματικής υπηρεσίας, εντός των νομίμων προθεσμιών.

Όσον αφορά τις εκκρεμείς αιτήσεις που έχουν υποβληθεί έγχαρτα διεκπεραιώνονται εκτός της πλατφόρμας, ενώ σε περίπτωση ηλεκτρονικής επανυποβολής της αίτησης η αρχική αίτηση λογίζεται ως μη υποβληθείσα.

Σύμφωνα και με τη σχετική απόφαση (11996ΕΞ/27.1.2026), οι ενδιαφερόμενοι θα κάνουν την είσοδό τους στην πλατφόρμα με τη χρήση κωδικών Taxisnet και θα βρίσκουν προσυμπληρωμένα τα στοιχεία του χρήστη (ονοματεπώνυμο, ΑΦΜ, κ.λπ.).

Στην αίτησή τους θα απαιτείται να συμπληρώσουν τα κατωτέρω στοιχεία:

α) Τον Α.Φ.Μ. του νομικού προσώπου ή ατομικής επιχείρησης την οποία εκπροσωπούν,

β) την επωνυμία του νομικού προσώπου ή ατομικής επιχείρησης,

γ) τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του χρήστη,

δ) την κατά τόπο αρμόδια για την παραχώρηση κτηματική υπηρεσία,

ε) την περιφερειακή ενότητα στην οποία βρίσκεται το προς παραχώρηση τμήμα αιγιαλού ή παραλίας,

στ) το εμβαδόν του προς παραχώρηση τμήματος,

ζ) τον σκοπό της παραχώρησης και

η) τη διάρκεια της παραχώρησης.

Εκτός από την αίτηση, οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να υποβάλλουν και τα εξής δικαιολογητικά:

α) Αίτηση υπεύθυνη δήλωση ή, εφόσον ο ενδιαφερόμενος είναι νομικό πρόσωπο, αίτηση υπεύθυνη δήλωση ότι ενεργεί υπό την ιδιότητα του εκπροσώπου του νομικού προσώπου

β) αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας που έχει εκδοθεί εντός τριάντα (30) ημερών πριν την υποβολή της αίτησης,

γ) άδεια λειτουργίας ή γνωστοποίηση της λειτουργίας καταστήματος υγειονομικού ενδιαφέροντος, κατά περίπτωση,

δ) βεβαίωση από την οποία προκύπτει η έναρξη δραστηριότητας στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. και ο αντίστοιχος Κωδικός Αριθμός Δραστηριότητας (Κ.Α.Δ.) της επιχείρησης,

ε) απόσπασμα υποβάθρου ορθοφωτοχάρτη ή απόσπασμα υποβάθρου ορθοφωτοχάρτη από την εφαρμογή «Θέαση ορθοφωτοχαρτών» μέσω της Ε.Ψ.Π. gov.gr ή απόσπασμα τοπογραφικού διαγράμματος καθορισμού οριογραμμών αιγιαλού και παραλίας, στον οποίο αποτυπώνεται ο κοινόχρηστος χώρος του τμήματος αιγιαλού ή παραλίας, που πρόκειται να παραχωρηθεί ή απόσπασμα διαγράμματος, στο οποίο αποτυπώνονται οι οριογραμμές αιγιαλού παραλίας ή παλαιού αιγιαλού, εάν υφίσταται, καθώς και ο κοινόχρηστος χώρος αιγιαλού παραλίας, που πρόκειται να παραχωρηθεί και

στ) υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986 υπογεγραμμένη από μηχανικό, στην οποία βεβαιώνεται ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την παραχώρηση του τμήματος αιγιαλού ή παραλίας.

Ο υποψήφιος υποχρεούται να μεταφορτώσει στην πλατφόρμα αρχεία που θα απεικονίζουν την αιτούμενη έκταση και το όριο του διαχειριζόμενου από την επιχείρηση ακινήτου προς την ακτογραμμή, ενώ κατά την οριστική υποβολή της αίτησης αποδίδεται σε αυτήν μοναδικός αριθμός πρωτοκόλλου.

Η υπογραφή της Σύμβασης
Μετά τον έλεγχο των δικαιολογητικών, γίνεται προέγκριση και ο υποψήφιος ενημερώνεται μέσω μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου να προχωρήσει στην πληρωμή του ορισθέντος τιμήματος εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών.

Εφόσον η προθεσμία παρέλθει άπρακτη, η αίτηση τίθεται στο αρχείο.

Στη συνέχεια ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει στην πλατφόρμα το αποδεικτικό πληρωμής του οικείου ηλεκτρονικού παραβόλου (eparavolo) που αντιστοιχεί στο ορισθέν τίμημα, το οποίο δεσμεύεται από τον αρμόδιο υπάλληλο.

Ο προϊστάμενος της Κτηματικής Υπηρεσίας υπογράφει ψηφιακά το σχέδιο της σύμβασης παραχώρησης με τη χρήση εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπογραφής, επιλέγει στην πλατφόρμα το πεδίο «Έγκριση» και αποστέλλει στον ενδιαφερόμενο σχετική ειδοποίηση με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, με το οποίο προσκαλεί τον τελευταίο να αναρτήσει την ψηφιακά υπογεγραμμένη σύμβαση στην πλατφόρμα εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών. Η τελική υπογραφή του σχεδίου σύμβασης γίνεται ψηφιακά, με τη χρήση εγκεκριμένης ηλεκτρονικής υπογραφής ή μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής gov.gr «Ψηφιακή Βεβαίωση Εγγράφου».

Στη συνέχεια η σύμβαση αναρτάται στο πρόγραμμα «Διαύγεια». Η διαλειτουργικότητα της πλατφόρμας με το αντίστοιχο υποσύστημα του Ο.Π.Σ. «Ψηφιακές Υπηρεσίες Δημόσιας Περιουσίας και Εθνικών Κληροδοτημάτων» (Ψ.Υ.ΔΗ.ΠΕ.Ε.Κ.), με το Μητρώο Συμβάσεων Παραχώρησης Απλής Χρήσης Αιγιαλού και Παραλίας, με το Εθνικό Μητρώο Πολιτών (Ε.Μ.Επ.), την υπηρεσία χορήγησης ηλεκτρονικού παραβόλου (e – paravolo), το Σύστημα TAXIS για την έκδοση φορολογικής ενημερότητας και το πρόγραμμα «Διαύγεια», πρόκειται να λειτουργήσει παραγωγικά από 30 Ιουνίου 2026.

Πηγή: newmoney.gr

Νέο μοντέλο αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας από το ΥΠΕΘΟ – Αρχή με την πλατφόρμα για τις παραλίες

Στη λίστα των ακινήτων που σχεδιάζει η διοίκηση να αξιοποιήσει άμεσα βρίσκεται το παραλιακό ακίνητο στη Μύκονο, πρόκειται για το διώροφο ακίνητο συνολικής επιφάνειας 150 τ.μ. στον Γυαλό, το οποίο, μένει εδώ και δεκαετίες αναξιοποίητο. Το εν λόγω κτίσμα μπορούσε να πωληθεί ή να ενοικιαστεί σε ιδιώτες ή να στεγάσει το τοπικό κατάστημα των ΕΛΤΑ . Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η αξία του συγκεκριμένου ακινήτου το οποίο βρίσκεται σε μία από τις πιο προνομιούχες θέσεις στη Χώρα της Μυκόνου, φτάνει τα 10 εκατομμύρια ευρώ. Μέχρι τη δεκαετία του 1990, στο συγκεκριμένο οίκημα στεγαζόταν το υποκατάστημα των Ελληνικών Ταχυδρομείων Μυκόνου. Παράλληλα, στο στόχαστρο βρίσκεται και ένα ακίνητο στην Καβάλα με εκτιμώμενη αξία 3 εκατ. ευρώ. Μεταξύ των ακινήτων που έχουν πάρει το δρόμο της αξιοποίησης ειναι το ακίνητο στην Καισαριανή, το οποίο έχει αποτιμηθεί στα 6 εκατ. ευρώ. Το εν λόγω ακίνητο που βρίσκεται επί της οδού Ανδριανουπόλεως 45 που ήταν στο παρελθόν κατάστημα ΕΛΤΑ, πέρασε στη Premia και αναμένεται να μετατραπεί σε φοιτητικές κατοικίες, δυναμικότητας περίπου 151 δωματίων. Στην περίπτωση της Καισαριανής, στο ισόγειο του κτιρίου προβλέπονται εμπορικές χρήσεις, όπως σούπερ μάρκετ και χώρος ταχυφαγίας. Η εστία αναμένεται να είναι έτοιμη για τη σεζόν τον Σεπτέμβριο του 2026.

H δημόσια εταιρεία διαθέτει συνολικά 82 ακίνητα σε όλη τη χώρα. Ενα μέρος αυτών χρησιμοποιείται για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών του οργανισμού, ενώ τα υπόλοιπα κρίνονται κατάλληλα για εμπορική αξιοποίηση μέσα από μισθώσεις και συνεργασίες. Η συνολική εμπορική αξία του χαρτοφυλακίου εκτιμάται ότι ανέρχεται περίπου στα 120 εκατ. ευρώ, ποσό που αποτυπώνει το μέγεθος και τη σημασία της ακίνητης περιουσίας των ΕΛΤΑ, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ως «όπλο» για την ενίσχυση των οικονομικών του οργανισμού. Σε κάθε περίπτωση, τα ακίνητα συνιστούν έναν από τους βασικούς πυλώνες του σχεδίου διάσωσης, καθώς μπορούν να αποφέρουν άμεσα έσοδα ή να λειτουργήσουν ως μοχλός στρατηγικών συνεργασιών.

Δεύτερος πυλώνας: H αναδιάταξη του δικτύου
Ο δεύτερος πυλώνας του σχεδίου διάσωσης αφορά την αναδιάταξη του δικτύου καταστημάτων, μια διαδικασία που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και κρίσιμη αναστάτωση για εβδομάδες. Το θέμα είχε οδηγήσει τότε και στην παραίτηση του διευθύνοντος συμβούλου των ΕΛΤΑ, κ. Σκλήκα. Υπό το βάρος των εξελίξεων, η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει ότι θα επανεξετάσει το σχέδιο για το κλείσιμο 150 καταστημάτων.

Σύμφωνα με πληροφορίες του powergame.gr, τελικά από τα 150 καταστήματα που προβλεπόταν να κλείσουν, για τα 100 έχουν ήδη βρεθεί εναλλακτικές λύσεις. Αυτές περιλαμβάνουν τη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας με άλλα καταστήματα που θα λειτουργούν ως αντιπρόσωποι των ΕΛΤΑ. Για τα υπόλοιπα 50 καταστήματα, σε εξέλιξη βρίσκεται αντίστοιχη συζήτηση με τις ίδιες πληροφορίες να αναφέρουν ότι, αν για κάποια από αυτά δεν βρεθεί εναλλακτική λύση, τότε θα παραμείνουν ανοιχτά. Άλλωστε, όπως είχε τονίσει τότε η κυβέρνηση, ο στόχος είναι η εξυπηρέτηση της περιφέρειας και όχι το κλείσιμο καταστημάτων χωρίς πρόβλεψη για αντικατάσταση. Κατά συνέπεια, μέρος των 150 καταστημάτων ενδέχεται τελικά να μη βάλει λουκέτο, εφόσον δεν διασφαλιστεί η συνέχεια της εξυπηρέτησης μέσω άλλου σχήματος.

Τρίτος πυλώνας: O τεχνολογικός εκσυγχρονισμός
Πέρα από την αξιοποίηση των ακινήτων και την αναδιάταξη του δικτύου καταστημάτων, το σχέδιο διάσωσης των Ελληνικών Ταχυδρομείων στηρίζεται ακόμη σε δύο βασικούς πυλώνες. Ο τρίτος αφορά τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό του οργανισμού. Μέχρι πρόσφατα, τα ΕΛΤΑ λειτουργούσαν με πληροφοριακό σύστημα ηλικίας περίπου 30 ετών, γεγονός που θεωρείται ενδεικτικό των σοβαρών υστερήσεων στον ψηφιακό τομέα. Είναι χαρακτηριστικό ότι ένας οργανισμός με έσοδα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ δεν διέθετε καν ERP, δηλαδή ολοκληρωμένο σύστημα επιχειρηματικού λογισμικού.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το νέο σύστημα που έχει εγκατασταθεί από την ελληνική εταιρεία Entersoftone. Στο πεδίο του τεχνολογικού εκσυγχρονισμού, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία ενός σύγχρονου συστήματος που θα υποστηρίζει λειτουργίες track & trace, δηλαδή την πλήρη ιχνηλάτηση των αποστολών σε πραγματικό χρόνο. Σήμερα, τα ΕΛΤΑ δεν διαθέτουν ενιαίο σύστημα παρακολούθησης, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει σαφής εικόνα για το πού βρίσκεται κάθε αντικείμενο και σε ποιο στάδιο της διανομής του. Η απουσία αυτής της βασικής λειτουργίας θεωρείται σοβαρή επιχειρησιακή αδυναμία, που υπονομεύει τόσο την ποιότητα των υπηρεσιών όσο και την αξιοπιστία του οργανισμού.

Η εγκατάσταση του νέου πληροφοριακού συστήματος αναμένεται να καλύψει αυτά τα κενά, επιτρέποντας στα ΕΛΤΑ να αποκτήσουν σύγχρονες δυνατότητες διαχείρισης διανομών και εξυπηρέτησης πελατών, εναρμονίζοντάς τα με τα διεθνή πρότυπα που ισχύουν σήμερα στον κλάδο των ταχυδρομικών και ταχυμεταφορικών υπηρεσιών.

Παράλληλα, σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται ο ανοικτός διαγωνισμός για την ανάθεση σε ανάδοχο ιδιώτη της λειτουργίας και συντήρησης των κέντρων διαλογής σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη με τη μορφή υπηρεσίας για οκτώ έτη. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί τη μετάβαση της διαχείρισης των κέντρων σε ιδιωτικά χέρια. Πρόκειται για τα δύο βασικά κέντρα των ΕΛΤΑ, στο Κρυονέρι και στο Ωραιόκαστρο αντίστοιχα, όπου συγκεντρώνονται όλες οι επιστολές και τα αντικείμενα. Εκεί πραγματοποιείται η ταξινόμησή τους, πριν διανεμηθούν στα κατά τόπους σημεία για την τελική παράδοση στον παραλήπτη.

Ο τέταρτος πυλώνας: Τραπεζικές υπηρεσίες και το ιταλικό μοντέλο
Ο τέταρτος πυλώνας αφορά την ενίσχυση των εσόδων από τραπεζικές υπηρεσίες, μέσω της αξιοποίησης της συνεργασίας που έχουν τα ΕΛΤΑ με την Eurobank. Το μοντέλο αυτό παραπέμπει σε αντίστοιχες πρακτικές που έχουν εφαρμοστεί στην Ιταλία, με στόχο τα ταχυδρομεία να μετατραπούν σε έναν ισχυρό τραπεζικό διαμεσολαβητή, διευρύνοντας τις πηγές εσόδων τους και ενισχύοντας τη βιωσιμότητά τους μακροπρόθεσμα.

Το παράδειγμα της Ιταλίας θεωρείται ενδεικτικό για το πού μπορούν να φτάσουν τα ταχυδρομεία όταν συνδυάσουν σωστά τις υποδομές τους με χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Τα ιταλικά ταχυδρομεία έχουν μετατραπεί σε έναν από τους ισχυρότερους παίκτες του τραπεζικού συστήματος της χώρας, λειτουργώντας ουσιαστικά ως ολοκληρωμένος χρηματοπιστωτικός οργανισμός. Αυτό το μοντέλο αποτελεί σημείο αναφοράς και για τα Ελληνικά Ταχυδρομεία στο σκέλος της τραπεζικής συνεργασίας.

 Σε πτώση μία δεκαετία και το σημείο καμπής
Το 2020 σηματοδότησε την απαρχή της πρώτης συντεταγμένης προσπάθειας για να εξέλθουν τα ΕΛΤΑ από τη δίνη της χρηματοοικονομικής κρίσης, βάζοντας τέλος σε μια μακρά περίοδο περίπου δέκα ετών πτωτικής πορείας και στασιμότητας. Στο διάστημα αυτό είχαν καταγραφεί σοβαρές δυσλειτουργίες και περιορισμένες διορθωτικές παρεμβάσεις, με αποτέλεσμα τα αρνητικά ίδια κεφάλαια και οι σωρευμένες ζημίες να αποτελούν τη σταθερή και δυσμενή εικόνα στους ισολογισμούς της θυγατρικής του Υπερταμείου. Η εκκίνηση, ωστόσο, μιας οργανωμένης προσπάθειας ανάταξης δημιούργησε για πρώτη φορά τις προϋποθέσεις για μια πιο συστηματική και ρεαλιστική επανεκκίνηση.

Το οικονομικό «νοικοκύρεμα» της περιόδου εκείνης στηρίχθηκε κυρίως στην εφαρμογή ενός εκτεταμένου προγράμματος εθελουσίας εξόδου 2.000 εργαζομένων, με στόχο τη μείωση του μόνιμου προσωπικού και την εξοικονόμηση περίπου 75 εκατ. ευρώ ετησίως. Αν και η διαδικασία αυτή είχε σημαντικό κόστος –άνω των 112 εκατ. ευρώ– αποτέλεσε μια κρίσιμη διαρθρωτική παρέμβαση για τον εξορθολογισμό των λειτουργικών δαπανών. Παράλληλα, το ελληνικό Δημόσιο, ως μοναδικός μέτοχος, ενίσχυσε αποφασιστικά τη ρευστότητα του οργανισμού με 250 εκατ. ευρώ, μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου κατά 100 εκατ. ευρώ και μέσω διευθέτησης των οφειλών από την καθολική υπηρεσία, ύψους περίπου 150 εκατ. ευρώ, προσφέροντας έναν απαραίτητο δημοσιονομικό «αερόσακο» για τη σταθεροποίηση της κατάστασης.

Η αρχική αυτή προσπάθεια ανάταξης συνάντησε, βεβαίως, σειρά αντικειμενικών δυσκολιών όπως γενικευμένες και τυποποιημένες λύσεις, περαιτέρω μείωση εσόδων, τις αναταράξεις της πανδημίας, αλλά και αστοχίες σε επίπεδο διοίκησης. Σε αυτά προστέθηκε, το 2022, και η σοβαρή κυβερνοεπίθεση στα υπολογιστικά συστήματα των ΕΛΤΑ, με υποκλοπή αρχείων που περιείχαν τιμολόγια, εταιρικά έγγραφα και προσωπικά δεδομένα πολιτών. Την ίδια χρονιά, οι ζημίες διαμορφώθηκαν στα 27,9 εκατ. ευρώ, ενώ τα αρνητικά ίδια κεφάλαια ανήλθαν στα 102,3 εκατ. ευρώ.

Παρά το ασφυκτικό αυτό πλαίσιο, η συγκυρία λειτούργησε τελικά ως καταλύτης, καθώς κατέστησε σαφές ότι η αναθεώρηση του επιχειρηματικού μοντέλου δεν ήταν απλώς μια ακόμη επιλογή, αλλά επιτακτική ανάγκη και ακριβώς πάνω σε αυτή τη συνειδητοποίηση άρχισε να χτίζεται η σημερινή στρατηγική επανεκκίνησης των ΕΛΤΑ, με στόχο έναν πιο σύγχρονο, βιώσιμο και ανταγωνιστικό οργανισμό.

Πηγή: powergame.gr

ΕΛΤΑ: Η αξιοποίηση των ακινήτων και οι τέσσερις πυλώνες του σχεδίου διάσωσης