Η στατιστική παιδεία αποτελεί προϋπόθεση για έναν πολίτη που θέλει να σκέφτεται ελεύθερα και να μην χειραγωγείται από τους αριθμούς. Αυτό προσδίδει και κοινωνική και εκπαιδευτική διάσταση.

Ζούμε σε έναν κόσμο όπου οι αριθμοί έχουν κατακλύσει την καθημερινότητά μας. Ποσοστά, μέσοι όροι, γραφήματα, δημοσκοπήσεις, δείκτες, μεταβολές, προβλέψεις, στατιστικές έρευνες. Από την τηλεοπτική ενημέρωση και τις ιστοσελίδες μέχρι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σχεδόν κάθε είδηση συνοδεύεται πλέον από κάποιον αριθμό. Όμως ένας αριθμός από μόνος του δεν λέει πάντα την αλήθεια. Για να το διατυπώσουμε καλύτερα, η αλήθεια που κρύβεται πίσω από έναν αριθμό εξαρτάται από το πώς αυτός συλλέχθηκε, πώς παρουσιάζεται και κυρίως πώς ερμηνεύεται.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η αξία της Στατιστικής.

Η Στατιστική δεν είναι απλώς ένα ακόμη κεφάλαιο των Μαθηματικών. Είναι ένας τρόπος να κατανοούμε την πραγματικότητα μέσα από τα δεδομένα. Μας βοηθά να συλλέγουμε, να οργανώνουμε, να αναλύουμε και να ερμηνεύουμε πληροφορίες, ώστε να μπορούμε να εξάγουμε τεκμηριωμένα συμπεράσματα.

Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, ότι η Στατιστική αποτελεί πλέον σημαντικό τμήμα των σύγχρονων προγραμμάτων σπουδών. Ήδη από το Γυμνάσιο οι μαθητές έρχονται σε επαφή με έννοιες όπως ο πληθυσμός και το δείγμα, οι πίνακες και οι γραφικές παραστάσεις, η μέση τιμή και η διάμεσος. Στο νέο πλαίσιο των Πολλαπλών Βιβλίων η παρουσία της ενισχύεται και στο Λύκειο, ενώ η Στατιστική εντάσσεται και στην εξεταστέα ύλη μαθημάτων που εξετάζονται πανελλαδικά. Η αναβάθμιση αυτή δεν είναι μια τυπική αλλαγή του αναλυτικού προγράμματος. Ανταποκρίνεται σε μια πραγματική ανάγκη της εποχής μας, αφού η Στατιστική βρίσκεται παντού:

Στην Ιατρική και τη Βιολογία.

Στην Οικονομία και την Κοινωνιολογία.

Στην Ψυχολογία και την Εκπαίδευση.

Στην Πληροφορική και τις Φυσικές Επιστήμες.

Στις επιχειρήσεις, στον αθλητισμό και στην επιστημονική έρευνα.

Σχεδόν κάθε σύγχρονη ερευνητική διαδικασία ξεκινά από δεδομένα. Τα δεδομένα πρέπει να συλλεχθούν, να οργανωθούν, να αναλυθούν και τελικά να ερμηνευθούν. Και όσο περισσότερο η επιστήμη βασίζεται στην έρευνα και στα δεδομένα, τόσο περισσότερο αυξάνεται η σημασία της Στατιστικής. Σε μια μεταπτυχιακή ή διδακτορική εργασία, για παράδειγμα, η έρευνα αποτελεί συχνά βασικό στοιχείο.

Αλλά η Στατιστική δεν αφορά μόνο τους επιστήμονες, αφορά όλους μας.

Όταν βλέπουμε στις ειδήσεις ότι «το 65% των πολιτών πιστεύει…».

Όταν ακούμε ότι «ο μέσος μισθός αυξήθηκε κατά 8%».

Όταν μια δημοσκόπηση εμφανίζει ένα κόμμα να προηγείται.

Όταν ένα γράφημα παρουσιάζει την πορεία του πληθωρισμού ή της ανεργίας.

Όταν μια ιατρική έρευνα ανακοινώνει ότι μια θεραπεία «μειώνει κατά 30% τον κίνδυνο».

Όταν συγκρίνουμε τις επιδόσεις δύο ομάδων μπάσκετ.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις καλούμαστε, συνειδητά ή ασυνείδητα, να ερμηνεύσουμε δεδομένα. Μπορούμε πράγματι να τα ερμηνεύσουμε;

Ένα ποσοστό μπορεί να ακούγεται εντυπωσιακό. Αλλά σε ποιο σύνολο αναφέρεται;

Μια μέση τιμή μπορεί να παρουσιάζεται ως χαρακτηριστική. Είναι όμως πράγματι αντιπροσωπευτική;

Μια δημοσκόπηση μπορεί να εμφανίζει μια διαφορά πέντε μονάδων. Είναι όμως αρκετή αυτή η διαφορά για να οδηγηθούμε σε ασφαλές συμπέρασμα;

Ένα γράφημα μπορεί να δείχνει μια θεαματική αύξηση. Ξεκινά όμως από το ίδιο σημείο αναφοράς;

Και μια έρευνα μπορεί να παρουσιάζει ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Γνωρίζουμε όμως πώς πραγματοποιήθηκε; Πόσοι συμμετείχαν; Πώς επιλέχθηκε το δείγμα; Ποιο ήταν το περιθώριο σφάλματος;

Αυτά δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι η ουσία.

Την εποχή της υπερπληροφόρησης, η ικανότητα να «διαβάζουμε» δεδομένα γίνεται μια μορφή πνευματικής άμυνας και απέναντι στη χειραγώγηση. Η χειραγώγηση δεν γίνεται πάντοτε με ψέματα. Μπορεί να γίνει και με αληθινούς αριθμούς που παρουσιάζονται με παραπλανητικό τρόπο.

Ένα γράφημα μπορεί να επιλέξει διαφορετική κλίμακα και να δημιουργήσει εντυπώσεις. Ένα ποσοστό μπορεί να αποσιωπήσει το απόλυτο μέγεθος στο οποίο αναφέρεται. Ένας μέσος όρος μπορεί να κρύψει τεράστιες αποκλίσεις. Μια συσχέτιση μπορεί να παρουσιαστεί σαν σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Το ζητούμενο είναι να μάθει να θέτει ερωτήματα όπως:

Από πού προέρχονται αυτά τα δεδομένα;

Ποιο είναι το δείγμα;

Πώς επιλέχθηκε;

Τι ακριβώς μετράμε;

Τι μας λέει πραγματικά ο μέσος όρος;

Πόσο αξιόπιστο είναι το συμπέρασμα;

Υπάρχει εναλλακτική ερμηνεία;

Αυτό είναι, τελικά, στατιστική σκέψη και δεν είναι χρήσιμη μόνο στον επιστήμονα ή στον ερευνητή. Είναι απαραίτητη στον ενεργό πολίτη που αντιμετωπίζει καθημερινά πραγματικά δεδομένα και πραγματικά προβλήματα, όπως:

Πόσο αυξήθηκε ο πληθυσμός μιας πόλης;

Πώς μεταβλήθηκε η θερμοκρασία τα τελευταία χρόνια;

Πώς εξελίχθηκαν οι τιμές βασικών αγαθών;

Τι δείχνουν τα αποτελέσματα μιας δημοσκόπησης;

Πώς παρουσιάζεται ένα στατιστικό στοιχείο σε διαφορετικά μέσα ενημέρωσης;

Μέσα από τέτοια ερωτήματα τα Μαθηματικά παύουν να είναι κάτι αποκομμένο από την πραγματικότητα. Ο καθένας αντιλαμβάνεται ότι οι αριθμοί δεν υπάρχουν μόνο στις σελίδες ενός σχολικού βιβλίου. Βρίσκονται παντού γύρω του.

Σε μια εποχή τεράστιας παραγωγής δεδομένων, αλλά και τεράστιας παραγωγής παραπληροφόρησης, η Στατιστική μας μαθαίνει κάτι πολύ σημαντικό. Να μην πιστεύουμε απλώς αυτό που δείχνουν οι αριθμοί, αλλά να μάθουμε να τους κάνουμε τις σωστές ερωτήσεις. Μας μαθαίνει να αμφισβητούμε δημιουργικά, να αξιολογούμε πληροφορίες, να αναζητούμε τεκμήρια και να εξάγουμε σωστά συμπεράσματα.

Θανάσης Βυρίνης

Μαθηματικός

Η στατιστική μας μαθαίνει να «διαβάζουμε» τον κόσμο μέσα από τους αριθμούς

Η σχετική Οδηγία εκδόθηκε πριν 4 χρόνια και πριν 2 χρόνια έγινε και ελληνικό δίκαιο, με το νόμο 5163 / 2024. Με τον οποίο η χώρα μας δεσμεύθηκε, να καλύπτεται τουλάχιστον το 80 % των Ελλήνων & των Ελληνίδων εργαζομένων από Σ.Σ.Ε.

Τον σχετικό νόμο και την εθνική κοινωνική συμφωνία, για την αποκατάσταση των Σ.Σ.Ε στην Ελλάδα, την προτείνει το ΠΑ.ΣΟ.Κ από το 2018 με την τότε πρόεδρο του την αείμνηστη Φώφη Γεννηματά, μέχρι & το 2021 και συνέχισε την σχετική πρόταση του με τον σημερινό πρόεδρο του Νίκο Ανδρουλάκη, γιατί :«οι καλύτερες αμοιβές των εργαζομένων συνδέονται με ισχυρά συστήματα συλλογικών διαπραγματεύσεων» (όπως το- νίζει και η ίδια η Commission) και όχι με τις αυξήσεις των κατώτατων μισθών.

Έτσι χώρες που έχουν ψηλό ποσοστό κάλυψης των εργαζομένων τους από Σ.Σ.Ε (μεταξύ των οποίων και χώρες που πέ- ρασαν οικονομική κρίση βλ. Πορτογαλία 83,3 %, Ισπανία 91,8 % κ.λ.π) έχουν και σαφώς καλύτερη αγοραστική δύναμη των πολιτών τους, από την αντίστοιχη των Ελλήνων, που δυστυχώς έχουν κάλυψη εργαζομένων από Σ.Σ.Ε μόνο 13,1 % !!!

Έτσι – σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Eurostar – ο ακαθάριστος ετήσιος διάμεσος μισθός, για εργαζόμε-νους με πλήρη απασχόληση : – στην Ελλλαδα είναι μόνο 17.954 € / τον χρόνο, ενώ

– είναι 39.800 € / τον χρόνο ο μέσος όρος των αντίστοιχων μισθών των 27 κρατών μελών της Ε.Ε.

Δηλαδή, η Eurostar επιβεβαιώνει, ότι μισθολογικά η χώρα μας σήμερα βρίσκεται πολύ κάτω (ούτε στο μισό !) από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Δυστυχώς, αυτά είναι τα αποτελέσματα της πολιτικής του κ. Τσίπρα κατά τα έτη 2018 και 2019 και του κ. Μητσοτάκη κατά την 7ετία, που αυτοδύναμος κυβερνά την Ελλάδα …

Οι κυβερνητικές πολιτικές (καθ’ όλη την τελευταία 10ετία) έχουν εγκαταλείψει τις ελληνίδες και τους έλληνες εργαζό- μένους στο έλεος των εργοδοτών, που συνάπτουν κυρίως ατομικές (σπάνια και επιχειρησιακές) συμβάσεις εργασίας, που δεν προσφέρουν αυξήσεις μισθών. Γεγονός, που το αναγνωρίζει και η Τράπεζα της Ελλάδας, στην επίσημη έκθεση της.

Το ΠΑ.ΣΟ.Κ στο πρόγραμμα του υποστηρίζει, πως η προστασία πρέπει να παρέχεται αποκλειστικά μέσα από τις Σ.Σ.Ε όπως συμβαίνει σε πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Ιταλία, Σουηδία, Δανία, Φινλανδία, Εσθονία, Βέλγιο, Αυστρία …).

Αντίθετα, η κυβέρνηση της Ν.Δ και προσωπικά ο κ. Μητσοτάκης στηρίζουν την ατελέσφορη μισθολογική πολιτική τους σε νομοθετούμενες αυξήσεις κατώτατου μισθού (σαφώς μικρότερες του πραγματικού πληθωρισμού) και «πανηγυρίζουν», γιατί ο κατώτατος μισθός φαίνεται να πλησιάζει τον – έτσι κι αλλιώς πολύ χαμηλό – ελληνικό διάμεσο μισθό.

Αποσιωπούν όμως το γεγονός, ότι αυτό συμβαίνει, γιατί δεν ανεβαίνει ο διάμεσος μισθός – καθηλώνεται – αφού όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι συνωστίζονται σε μεσαία και κυρίως σε χαμηλά μισθολογικά κλιμάκια.

Αποτέλεσμα : η αγοραστική δύναμη των ελληνικών νοικοκυριών είναι ουραγός μεταξύ των αντίστοιχων των χωρών της Ε.Ε.

Να ακόμη ένας από τους πολλούς λόγους που δείχνουν την ανάγκη πολιτικής αλλαγής, με αλλαγή εργασιακών πολιτικών.

Ρόδος 6 / 8 / 2026

Κοσμάς Σφυρίου.

Με 13,1% κάλυψη εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις, η Ελλάδα στον “πάτο” της ΕΕ

Η επικοινωνία αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο. Δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να ενημερώνονται για τις πρωτοβουλίες, τις αποφάσεις και τους στόχους μιας κυβέρνησης ή ενός πολιτικού προσώπου. Μέσα από αυτήν δημιουργείται διάλογος, καλλιεργείται η εμπιστοσύνη και ενισχύεται η διαφάνεια. Ένας πολιτικός που εργάζεται με συνέπεια οφείλει να επικοινωνεί αποτελεσματικά το έργο του, ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν τα αποτελέσματα των πολιτικών που εφαρμόζονται και να μπορούν να τα αξιολογούν.

Παράλληλα, όμως, η επικοινωνία έχει σαφή όρια. Δεν διαθέτει τη δύναμη να μετατρέψει την απουσία έργου σε επιτυχία ούτε μπορεί να αποκρύπτει επ’ αόριστον την αναποτελεσματικότητα. Οι πολίτες μπορεί αρχικά να επηρεαστούν από εντυπωσιακές παρουσιάσεις ή προσεγμένα μηνύματα, όμως η καθημερινή τους εμπειρία αποτελεί τον πιο αυστηρό κριτή. Η ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών, η κατάσταση της οικονομίας, η ασφάλεια, η παιδεία και η υγεία αποτυπώνουν την πραγματική αποτελεσματικότητα μιας πολιτικής και όχι τα επικοινωνιακά συνθήματα.

Η ιστορία έχει αποδείξει ότι οι πολιτικοί που αφήνουν ουσιαστικό αποτύπωμα είναι εκείνοι που εργάστηκαν με όραμα, σχέδιο και συνέπεια. Έθεσαν ως προτεραιότητα τη δημιουργία υποδομών, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών και την προώθηση μεταρρυθμίσεων με μακροπρόθεσμο όφελος για τις επόμενες γενιές. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επικοινωνία λειτουργεί συμπληρωματικά, αναδεικνύοντας ένα έργο που ήδη υπάρχει και παράγει μετρήσιμα αποτελέσματα.

Αντίθετα, όταν η πολιτική περιορίζεται σε υποσχέσεις, δηλώσεις και επικοινωνιακές εντυπώσεις, χωρίς αντίκρισμα στην πράξη, η αξιοπιστία φθείρεται. Καμία τεχνική επικοινωνίας δεν μπορεί να διατηρήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα μια εικόνα που δεν στηρίζεται στην πραγματικότητα. Η έλλειψη έργου γίνεται αντιληπτή από τους πολίτες, οι οποίοι τελικά αξιολογούν τους εκπροσώπους τους με βάση όσα πέτυχαν και όχι με βάση όσα είπαν.

Συνεπώς, η επικοινωνία δεν είναι αυτοσκοπός αλλά μέσο. Είναι ένα ισχυρό εργαλείο που μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών μόνο όταν συνοδεύεται από ουσιαστική δράση, συνέπεια και αποτελεσματικότητα. Η πραγματική αξία ενός πολιτικού δεν μετριέται από την ικανότητά του να διαμορφώνει εντυπώσεις, αλλά από την προσήλωσή του στην παραγωγή έργου με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον. Η επικοινωνία μπορεί να αναδείξει το έργο, όμως ποτέ δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ουσία του.

Η επικοινωνία είναι εργαλείο, η παραγωγή έργου είναι η ουσία

Μετά τον δημόσιο διάλογο που άνοιξε σχετικά με την ανάδειξη της δωρικής κληρονομιάς της Ρόδου, ήρθε η στιγμή να περάσουμε από τις ιδέες στις πράξεις.

Δεν χρειάζονται πάντα μεγάλα έργα και τεράστιοι προϋπολογισμοί. Συχνά, οι πιο ουσιαστικές αλλαγές ξεκινούν από μικρές, έξυπνες και συμβολικές παρεμβάσεις που αλλάζουν την εικόνα ενός τόπου.

Κάποτε, ο Κολοσσός της Ρόδου υποδεχόταν συμβολικά όσους έφταναν στο νησί, αποτελώντας το εμβληματικό του ορόσημο. Σήμερα, η φυσική πύλη εισόδου είναι κυρίως το αεροδρόμιο. Ας το μετατρέψουμε στη σύγχρονη “Πύλη των Δωριέων”, από όπου κάθε επισκέπτης θα κάνει την πρώτη του γνωριμία με τον τον Δωριέα, τον Διαγόρα, τη δωρική κληρονομιά και τη μεγάλη ιστορία της Ρόδου.

Σήμερα, ο επισκέπτης τι βλέπει;

Το αεροδρόμιό μας ονομάζεται «Διαγόρας».

Και όμως, αν ρωτήσουμε τους περισσότερους επισκέπτες:

«Ποιος ήταν ο Διαγόρας;»

Η απάντηση πιθανότατα θα είναι:

«Δεν γνωρίζω.»

Γιατί;

Διότι μέσα στο αεροδρόμιο δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα που να εξηγεί ποιος ήταν. Δεν υπάρχει μια φωτογραφία, μια προτομή, μια σύντομη ιστορία, ένα στοιχείο που να δημιουργεί σύνδεση.

Το όνομα από μόνο του δεν αρκεί.

Το αεροδρόμιο είναι η πρώτη και η τελευταία εικόνα της Ρόδου

Ο επισκέπτης σχηματίζει την πρώτη του εντύπωση μέσα στα πρώτα λεπτά.

Σήμερα, η εικόνα που λαμβάνει είναι σχεδόν αποκλειστικά εμπορική:

διαφημίσεις,
bars,
ξενοδοχεία,
τουριστικές υπηρεσίες.
Έτσι, στο μυαλό του η Ρόδος γίνεται απλώς ήλιος, θάλασσα και διασκέδαση.

Όμως η Ρόδος δεν είναι μόνο αυτό. Είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μέρη στον κόσμο.

Όταν ο επισκέπτης γνωρίζει ότι βρίσκεται στον τόπο του Διαγόρα, του Δωριέα, του Κολοσσού, τότε αλλάζει εντελώς ο τρόπος που αντιλαμβάνεται τον προορισμό.

Και αυτό δεν είναι απλώς πολιτισμός. Είναι και στρατηγική.

Γιατί έχει σημασία ακόμη και για τον τουρισμό;

Η επιστήμη του marketing και του destination branding είναι ξεκάθαρη:

Όσο μεγαλύτερη ιστορική, πολιτιστική και συναισθηματική αξία αποκτά ένας προορισμός, τόσο αυξάνεται η αντιλαμβανόμενη αξία του.

Και όταν αυξάνεται η αντιλαμβανόμενη αξία:

αυξάνεται η ποιότητα του τουρισμού,
αυξάνεται η διάθεση για μεγαλύτερη παραμονή,
αυξάνεται η κατανάλωση,
και ένας προορισμός μπορεί να υποστηρίξει υψηλότερη αξία στις υπηρεσίες του.
Με απλά λόγια:

Δεν αναδεικνύουμε μόνο έναν τουριστικό προορισμό. Αναδεικνύουμε μια ταυτότητα, μια ιστορία και έναν πολιτισμό που κάνουν τη Ρόδο μοναδική.

Υπάρχουν ήδη παραδείγματα

Στο Αεροδρόμιο της Αθήνας υπάρχει η προτομή του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Είναι αυτονόητο ότι μια τόσο σημαντική ιστορική προσωπικότητα τιμάται στον χώρο που φέρει το όνομά της.

Γιατί, λοιπόν, στο Αεροδρόμιο «Διαγόρας» να μην υπάρχει ούτε μία ουσιαστική αναφορά στον ίδιο τον Διαγόρα;

Πρακτικές προτάσεις με ελάχιστο κόστος

Ως κοινωνία των πολιτών, μέσα από το Gabriel Misios Initiative, θεωρούμε ότι μπορούμε να συμβάλουμε δημιουργικά, μαζί με τον  φορέα διαχείρισης του αεροδρομίου, την Περιφέρεια Ν.Αιγαίου, και άλλους θεσμικούς φορείς, ώστε να υλοποιηθούν παρεμβάσεις με πολύ μεγάλο όφελος και πολύ μικρό κόστος.

1. Ο Διαγόρας να αποκτήσει επιτέλους «πρόσωπο»

Μία προτομή ή φωτογραφική απεικόνιση.
Σύντομο ιστορικό κείμενο στα ελληνικά και στα αγγλικά.
Παρουσίαση του Διαγόρα στην ιστοσελίδα του αεροδρομίου.
Το όνομα υπάρχει ήδη.

Αυτό που λείπει είναι η ιστορία πίσω από το όνομα.

2. Θεματικά banners στις αφίξεις και στις αναχωρήσεις

Αντί ο επισκέπτης να βλέπει αποκλειστικά εμπορικές διαφημίσεις, μπορεί να γνωρίζει παράλληλα και τη Ρόδο.

Με θεματικές ενότητες όπως για παράδειγμα:

Διαγόρας ο Ρόδιος
Δωριεύς ο Ρόδιος
Ο Κολοσσός της Ρόδου
Οι Δωριείς
Η Ελληνιστική Ρόδος
Η Ναυτική δύναμη της Ρόδου
Οι μεγάλοι Ρόδιοι επιστήμονες και φιλόσοφοι
Στις αφίξεις δημιουργείται η πρώτη επαφή.

Στις αναχωρήσεις ο επισκέπτης, περιμένοντας την πτήση του, έχει χρόνο να διαβάσει και να ανακαλύψει ακόμη περισσότερα.

3. Ψηφιακή οθόνη πολιτισμού

Μία μεγάλη οθόνη που θα προβάλλει συνεχώς διαφορετικές θεματικές ενότητες.

Παραδείγματα:

ιστορικά πρόσωπα της Ρόδου,
τοπικά ιστορικά σωματεία,
πολιτιστικοί σύλλογοι,
παραδοσιακά δρώμενα,
επετειακές εκδηλώσεις,
σημαντικές ιστορικές στιγμές.
Το περιεχόμενο θα μπορούσε να ανανεώνεται συνεχώς, με τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας και των πολιτιστικών φορέων.

Έτσι το αεροδρόμιο δεν θα αποτελεί μόνο σημείο διέλευσης.

Θα γίνει ένας ζωντανός χώρος προβολής της Ρόδου.

4. Μελλοντικά: ένας μικρός εκθεσιακός χώρος

Σε δεύτερο στάδιο, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας μικρός χώρος με:

αντίγραφα αρχαιοτήτων,
διαδραστικές οθόνες,
τρισδιάστατες απεικονίσεις,
χρονολόγιο της ιστορίας της Ρόδου,
ψηφιακή παρουσίαση του Κολοσσού,
διαδρομή της δωρικής εξάπλωσης στη Μεσόγειο.
Όχι ένα μεγάλο μουσείο.

Ένα μικρό αλλά σύγχρονο σημείο πολιτισμού, αντάξιο της ιστορίας του τόπου.

Η Ρόδος είναι η Πύλη των Δωριέων

Η Ρόδος δεν είναι απλώς ένα ακόμη ελληνικό νησί.

Είναι η Πύλη των Δωριέων.

Από εδώ αναπτύχθηκε ένας πολιτισμός που επηρέασε ολόκληρη τη Μεσόγειο και ευρύτερα τον κόσμο.

Εδώ μεγαλούργησε η ελληνιστική Ρόδος.

Εδώ αναδείχθηκαν προσωπικότητες που άφησαν το αποτύπωμά τους στην παγκόσμια ιστορία.

Αυτή την ταυτότητα οφείλουμε να την παρουσιάζουμε από το πρώτο κιόλας λεπτό που κάποιος πατά το πόδι του στο νησί.

Η ανάδειξη της ιστορίας μας επίσης δεν αφορά μόνο τους επισκέπτες. Αφορά πρώτα απ’ όλα εμάς τους ίδιους. Όσο καλύτερα γνωρίζουμε τον τόπο μας και τις προσωπικότητες που τον ανέδειξαν, τόσο περισσότερο τον σεβόμαστε και τόσο περισσότερο αντιλαμβανόμαστε την αξία του. Όταν συνειδητοποιούμε ότι ζούμε και περπατάμε σε έναν τόπο με τόσο βαθιές ιστορικές ρίζες, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο τον φροντίζουμε. Μικρές καθημερινές πράξεις, μεγαλύτερος σεβασμός στον δημόσιο χώρο και περισσότερη διάθεση να αναδείξουμε αυτόν τον μοναδικό τόπο.

Δεν είναι θέμα αντιπαράθεσης

Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν και άλλα σημαντικά ζητήματα γύρω από το αεροδρόμιο:

Υποδομές, Μεταφορές, Λειτουργικά θέματα. Όλα είναι σημαντικά.

Εμείς όμως επιλέγουμε να ξεκινήσουμε από κάτι που μπορεί να μας ενώσει όλους.

Από τον πολιτισμό. Από την ιστορία μας.

Από κάτι που μπορεί να υλοποιηθεί γρήγορα, με μικρό κόστος και με μεγάλο συμβολισμό και όφελος.

Η κοινωνία των πολιτών μπορεί να βοηθήσει

Ως Gabriel Misios Initiative, δηλώνουμε ότι είμαστε πρόθυμοι να συμβάλουμε ενεργά.

Με ιδιωτικές πρωτοβουλίες.

Με εθελοντική εργασία για την υλοποίηση της πρότασης και όλες τις  απαραίτητες υπηρεσίες Μάρκετινγκ.

Με επιστημονική και ιστορική τεκμηρίωση.

Με συνεργασίες.

Στόχος δεν είναι να επιβαρύνουμε κανέναν.

Στόχος είναι να ενώσουμε δυνάμεις και να πετύχουμε το μεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσμα με το μικρότερο δυνατό κόστος.

Το επόμενο βήμα

Οι πρώτες συζητήσεις με φορείς και πολίτες είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικές.

Το επόμενο βήμα είναι η άμεση έναρξη οργανωμένου διαλόγου με τον φορέα διαχείρισης του αεροδρομίου, τους τοπικούς φορείς και όλους όσοι θέλουν και μπορούν να συμβάλουν στην άμεση υλοποίηση αυτών των προτάσεων.

Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ότι η πρωτοβουλία έχει ήδη βρει θετική ανταπόκριση από εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών. Μεταξύ αυτών, ο Αντιπεριφερειάρχης κ. Χρήστος Ευστρατίου, καθώς και ο ιστορικός ερευνητής κ. Δημήτρης Χονδρός, οι οποίοι αγκάλιασαν την ιδέα της ανάδειξης της δωρικής κληρονομιάς της Ρόδου και τους ευχαριστούμε ιδιαίτερα.

Γιατί όταν ο επισκέπτης φεύγει από τη Ρόδο, δεν πρέπει να θυμάται μόνο τις παραλίες της.

Πρέπει να θυμάται ότι επισκέφθηκε έναν τόπο που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία του κόσμου.

Και αυτό το ταξίδι πρέπει να ξεκινά από την πρώτη στιγμή.

Από το αεροδρόμιο.

Εκατομμύρια επιβάτες περνούν από το αεροδρόμιο «Διαγόρας». Οι περισσότεροι έφυγαν χωρίς να μάθουν ποιος ήταν ο Διαγόρας.

Μετά τον δημόσιο διάλογο που άνοιξε σχετικά με την ανάδειξη της δωρικής κληρονομιάς της Ρόδου, ήρθε η στιγμή να περάσουμε από τις ιδέες στις πράξεις.

Δεν χρειάζονται πάντα μεγάλα έργα και τεράστιοι προϋπολογισμοί. Συχνά, οι πιο ουσιαστικές αλλαγές ξεκινούν από μικρές, έξυπνες και συμβολικές παρεμβάσεις που αλλάζουν την εικόνα ενός τόπου.

Κάποτε, ο Κολοσσός της Ρόδου υποδεχόταν συμβολικά όσους έφταναν στο νησί, αποτελώντας το εμβληματικό του ορόσημο. Σήμερα, η φυσική πύλη εισόδου είναι κυρίως το αεροδρόμιο. Ας το μετατρέψουμε στη σύγχρονη “Πύλη των Δωριέων”, από όπου κάθε επισκέπτης θα κάνει την πρώτη του γνωριμία με τον τον Δωριέα, τον Διαγόρα, τη δωρική κληρονομιά και τη μεγάλη ιστορία της Ρόδου.

Σήμερα, ο επισκέπτης τι βλέπει;

Το αεροδρόμιό μας ονομάζεται «Διαγόρας».

Και όμως, αν ρωτήσουμε τους περισσότερους επισκέπτες:

«Ποιος ήταν ο Διαγόρας;»

Η απάντηση πιθανότατα θα είναι:

«Δεν γνωρίζω.»

Γιατί;

Διότι μέσα στο αεροδρόμιο δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα που να εξηγεί ποιος ήταν. Δεν υπάρχει μια φωτογραφία, μια προτομή, μια σύντομη ιστορία, ένα στοιχείο που να δημιουργεί σύνδεση.

Το όνομα από μόνο του δεν αρκεί.

Το αεροδρόμιο είναι η πρώτη και η τελευταία εικόνα της Ρόδου

Ο επισκέπτης σχηματίζει την πρώτη του εντύπωση μέσα στα πρώτα λεπτά.

Σήμερα, η εικόνα που λαμβάνει είναι σχεδόν αποκλειστικά εμπορική:

διαφημίσεις,
bars,
ξενοδοχεία,
τουριστικές υπηρεσίες.
Έτσι, στο μυαλό του η Ρόδος γίνεται απλώς ήλιος, θάλασσα και διασκέδαση.

Όμως η Ρόδος δεν είναι μόνο αυτό. Είναι ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μέρη στον κόσμο.

Όταν ο επισκέπτης γνωρίζει ότι βρίσκεται στον τόπο του Διαγόρα, του Δωριέα, του Κολοσσού, τότε αλλάζει εντελώς ο τρόπος που αντιλαμβάνεται τον προορισμό.

Και αυτό δεν είναι απλώς πολιτισμός. Είναι και στρατηγική.

Γιατί έχει σημασία ακόμη και για τον τουρισμό;

Η επιστήμη του marketing και του destination branding είναι ξεκάθαρη:

Όσο μεγαλύτερη ιστορική, πολιτιστική και συναισθηματική αξία αποκτά ένας προορισμός, τόσο αυξάνεται η αντιλαμβανόμενη αξία του.

Και όταν αυξάνεται η αντιλαμβανόμενη αξία:

αυξάνεται η ποιότητα του τουρισμού,
αυξάνεται η διάθεση για μεγαλύτερη παραμονή,
αυξάνεται η κατανάλωση,
και ένας προορισμός μπορεί να υποστηρίξει υψηλότερη αξία στις υπηρεσίες του.
Με απλά λόγια:

Δεν αναδεικνύουμε μόνο έναν τουριστικό προορισμό. Αναδεικνύουμε μια ταυτότητα, μια ιστορία και έναν πολιτισμό που κάνουν τη Ρόδο μοναδική.

Υπάρχουν ήδη παραδείγματα

Στο Αεροδρόμιο της Αθήνας υπάρχει η προτομή του Ελευθερίου Βενιζέλου.

Είναι αυτονόητο ότι μια τόσο σημαντική ιστορική προσωπικότητα τιμάται στον χώρο που φέρει το όνομά της.

Γιατί, λοιπόν, στο Αεροδρόμιο «Διαγόρας» να μην υπάρχει ούτε μία ουσιαστική αναφορά στον ίδιο τον Διαγόρα;

Πρακτικές προτάσεις με ελάχιστο κόστος

Ως κοινωνία των πολιτών, μέσα από το Gabriel Misios Initiative, θεωρούμε ότι μπορούμε να συμβάλουμε δημιουργικά, μαζί με τον  φορέα διαχείρισης του αεροδρομίου, την Περιφέρεια Ν.Αιγαίου, και άλλους θεσμικούς φορείς, ώστε να υλοποιηθούν παρεμβάσεις με πολύ μεγάλο όφελος και πολύ μικρό κόστος.

1. Ο Διαγόρας να αποκτήσει επιτέλους «πρόσωπο»

Μία προτομή ή φωτογραφική απεικόνιση.
Σύντομο ιστορικό κείμενο στα ελληνικά και στα αγγλικά.
Παρουσίαση του Διαγόρα στην ιστοσελίδα του αεροδρομίου.
Το όνομα υπάρχει ήδη.

Αυτό που λείπει είναι η ιστορία πίσω από το όνομα.

2. Θεματικά banners στις αφίξεις και στις αναχωρήσεις

Αντί ο επισκέπτης να βλέπει αποκλειστικά εμπορικές διαφημίσεις, μπορεί να γνωρίζει παράλληλα και τη Ρόδο.

Με θεματικές ενότητες όπως για παράδειγμα:

Διαγόρας ο Ρόδιος
Δωριεύς ο Ρόδιος
Ο Κολοσσός της Ρόδου
Οι Δωριείς
Η Ελληνιστική Ρόδος
Η Ναυτική δύναμη της Ρόδου
Οι μεγάλοι Ρόδιοι επιστήμονες και φιλόσοφοι
Στις αφίξεις δημιουργείται η πρώτη επαφή.

Στις αναχωρήσεις ο επισκέπτης, περιμένοντας την πτήση του, έχει χρόνο να διαβάσει και να ανακαλύψει ακόμη περισσότερα.

3. Ψηφιακή οθόνη πολιτισμού

Μία μεγάλη οθόνη που θα προβάλλει συνεχώς διαφορετικές θεματικές ενότητες.

Παραδείγματα:

ιστορικά πρόσωπα της Ρόδου,
τοπικά ιστορικά σωματεία,
πολιτιστικοί σύλλογοι,
παραδοσιακά δρώμενα,
επετειακές εκδηλώσεις,
σημαντικές ιστορικές στιγμές.
Το περιεχόμενο θα μπορούσε να ανανεώνεται συνεχώς, με τη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας και των πολιτιστικών φορέων.

Έτσι το αεροδρόμιο δεν θα αποτελεί μόνο σημείο διέλευσης.

Θα γίνει ένας ζωντανός χώρος προβολής της Ρόδου.

4. Μελλοντικά: ένας μικρός εκθεσιακός χώρος

Σε δεύτερο στάδιο, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένας μικρός χώρος με:

αντίγραφα αρχαιοτήτων,
διαδραστικές οθόνες,
τρισδιάστατες απεικονίσεις,
χρονολόγιο της ιστορίας της Ρόδου,
ψηφιακή παρουσίαση του Κολοσσού,
διαδρομή της δωρικής εξάπλωσης στη Μεσόγειο.
Όχι ένα μεγάλο μουσείο.

Ένα μικρό αλλά σύγχρονο σημείο πολιτισμού, αντάξιο της ιστορίας του τόπου.

Η Ρόδος είναι η Πύλη των Δωριέων

Η Ρόδος δεν είναι απλώς ένα ακόμη ελληνικό νησί.

Είναι η Πύλη των Δωριέων.

Από εδώ αναπτύχθηκε ένας πολιτισμός που επηρέασε ολόκληρη τη Μεσόγειο και ευρύτερα τον κόσμο.

Εδώ μεγαλούργησε η ελληνιστική Ρόδος.

Εδώ αναδείχθηκαν προσωπικότητες που άφησαν το αποτύπωμά τους στην παγκόσμια ιστορία.

Αυτή την ταυτότητα οφείλουμε να την παρουσιάζουμε από το πρώτο κιόλας λεπτό που κάποιος πατά το πόδι του στο νησί.

Η ανάδειξη της ιστορίας μας επίσης δεν αφορά μόνο τους επισκέπτες. Αφορά πρώτα απ’ όλα εμάς τους ίδιους. Όσο καλύτερα γνωρίζουμε τον τόπο μας και τις προσωπικότητες που τον ανέδειξαν, τόσο περισσότερο τον σεβόμαστε και τόσο περισσότερο αντιλαμβανόμαστε την αξία του. Όταν συνειδητοποιούμε ότι ζούμε και περπατάμε σε έναν τόπο με τόσο βαθιές ιστορικές ρίζες, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο τον φροντίζουμε. Μικρές καθημερινές πράξεις, μεγαλύτερος σεβασμός στον δημόσιο χώρο και περισσότερη διάθεση να αναδείξουμε αυτόν τον μοναδικό τόπο.

Δεν είναι θέμα αντιπαράθεσης

Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν και άλλα σημαντικά ζητήματα γύρω από το αεροδρόμιο:

Υποδομές, Μεταφορές, Λειτουργικά θέματα. Όλα είναι σημαντικά.

Εμείς όμως επιλέγουμε να ξεκινήσουμε από κάτι που μπορεί να μας ενώσει όλους.

Από τον πολιτισμό. Από την ιστορία μας.

Από κάτι που μπορεί να υλοποιηθεί γρήγορα, με μικρό κόστος και με μεγάλο συμβολισμό και όφελος.

Η κοινωνία των πολιτών μπορεί να βοηθήσει

Ως Gabriel Misios Initiative, δηλώνουμε ότι είμαστε πρόθυμοι να συμβάλουμε ενεργά.

Με ιδιωτικές πρωτοβουλίες.

Με εθελοντική εργασία για την υλοποίηση της πρότασης και όλες τις  απαραίτητες υπηρεσίες Μάρκετινγκ.

Με επιστημονική και ιστορική τεκμηρίωση.

Με συνεργασίες.

Στόχος δεν είναι να επιβαρύνουμε κανέναν.

Στόχος είναι να ενώσουμε δυνάμεις και να πετύχουμε το μεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσμα με το μικρότερο δυνατό κόστος.

Το επόμενο βήμα

Οι πρώτες συζητήσεις με φορείς και πολίτες είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικές.

Το επόμενο βήμα είναι η άμεση έναρξη οργανωμένου διαλόγου με τον φορέα διαχείρισης του αεροδρομίου, τους τοπικούς φορείς και όλους όσοι θέλουν και μπορούν να συμβάλουν στην άμεση υλοποίηση αυτών των προτάσεων.

Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό ότι η πρωτοβουλία έχει ήδη βρει θετική ανταπόκριση από εκπροσώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών. Μεταξύ αυτών, ο Αντιπεριφερειάρχης κ. Χρήστος Ευστρατίου, καθώς και ο ιστορικός ερευνητής κ. Δημήτρης Χονδρός, οι οποίοι αγκάλιασαν την ιδέα της ανάδειξης της δωρικής κληρονομιάς της Ρόδου και τους ευχαριστούμε ιδιαίτερα.

Γιατί όταν ο επισκέπτης φεύγει από τη Ρόδο, δεν πρέπει να θυμάται μόνο τις παραλίες της.

Πρέπει να θυμάται ότι επισκέφθηκε έναν τόπο που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία του κόσμου.

Και αυτό το ταξίδι πρέπει να ξεκινά από την πρώτη στιγμή.

Από το αεροδρόμιο.

Νεκτάριος Μίσιος- The Gabriel Misios Initiative

Η πύλη των Δωριέων: Το Αεροδρόμιο της Ρόδου, μπορεί να συστήσει στον κόσμο τον Διαγόρα και τη μεγάλη ιστορία του νησιού

Είναι κάτι άλλο : ο Θανάσης Λάλας, και οι υπόλοιποι στα βιβλία του, δεν αναμοχλεύουν απλώς την φιλοσοφία – την «γειώνουν» στο σήμερα με έναν απλό αλλά όχι απλουστευτικό τρόπο.
Και με μια μηχανική προσαρμογής χωρίς εκπτώσεις : ρωτάνε εσκεμμένα τα σημαίνοντα, στον κάθε αρχαίο σοφό, με προέκταση των ερωτήσεων για τα σημαινόμενα τους.
Κάθε διάλογος δεν αναδεικνύει απλά τον φιλόσοφο ως συνεντευξιαζόμενο στο εδώ και τώρα (ότι πιο απλό θα μπορούσε ένας …Θανάσης Λάλας).
Οι διάλογοι και οι ερωτήσεις δεν έχουν την κλασική στυλιζαρισμένη εκδοχή του φιλοσοφικού κειμένου με ερωταπαντήσεις.
Ο Επίκτητος πχ είναι « ο δούλος που έγινε δάσκαλος της ελευθερίας» και που μας δείχνει μας δείχνει πώς να ξεχωρίζουμε όσα εξαρτώνται από εμάς, από εκείνα που δεν εξαρτώνται .
Ο δε Επίκουρος αναλύει το «τετραφάρμακο», δηλαδή το τετραπλό γιατρικό :
– Μη φοβάσαι τους θεούς.
– Μη φοβάσαι τον θάνατο.
– Το καλό είναι εύκολο να το αποκτήσεις.
– Το κακό είναι εύκολο να το αντέξεις
Στο βιβλίο για τον Πλάτωνα ο Θανάσης Λαλας με τον Σταμάτη Κωνσταντινίδη αναρωτιούνται αν  διαβάζοντας σήμερα τον μεγάλο φιλόσοφο της «ιδανικής πολιτείας» μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι και πιο δίκαιοι  – είτε σε ατομικό είτε και σε συλλογικό επίπεδο.
Και ρωτούν τον Πλάτωνα τι ρόλο παίζουν οι νόμοι, η εκπαίδευση, η ηθική, στην συγκρότηση και της πολιτείας και του πολίτη.
Αυτά ρωτούν πάνω-κάτω και στον Σωκράτη προσπαθώντας όμως να γίνουν αυτοί οι αλογόμυγες και να μάθουν από την «Απολογία» του, τις εσωτερικές μας σκιές, την μαιευτική, το πώς «κατέβασε» την σκέψη ο Σωκράτης από τον ουρανό στη γη και στην πόλη.
Τον δε Αριστοτέλη, εκτός από οντολογικά ερωτήματα, τον προκαλούν αρκετά για τον Μέγα Αλέξανδρο, και σχεδόν…. προβοκατόρικα.
Και ρωτούν ευθέως τον Αριστοτέλη αν πέρασε τελικά από δίκη ( ! ) και ποιοι είναι άραγε εκείνοι που είχαν κινηθεί εναντίον του.
Αφήνω για το τέλος τα βιβλία- διαλόγους που εμένα προσωπικά που άρεσαν περισσότερο :
– για τον Περικλή, όπου τα γραφόμενα μέσα στο βιβλίο είναι έξοχη ερμηνεία και χρήσιμη  εκδοχή περί ηγεσίας, δημοκρατίας, διακυβέρνησης, διαχείρισης της πόλης.
– για τον Θουκυδίδη, και την φοβερή ανάλυση για το πώς το μεγάλο ιστορικό του νυστέρι επικρατεί σχεδόν σε κάθε δωμάτιο αποφάσεων σύγχρονης γεωπολιτικής εξουσίας.
– και τέλος για τον Αριστοφάνη : το πώς έβγαζε τα άπλυτα της πόλης στην δημόσια θέα, πως το χιούμορ του και η σάτιρα μπορούσε και μπορεί να μας εισχωρήσει στα βαθιά νοήματα των καιρών.
Και πως το γέλιο και η ειρωνεία είναι «πολιτικές» πράξεις (αν και σκοτώνουν τον μιντιακό ναρκισσισμό πολλών νευρωτικών celebrities  της εξουσίας)
Το βιβλίο για τον Αριστοφάνη έχει διαλόγους που πραγματικά κάνουν τον αναγνώστη να συμμετέχει σε μια διαχρονική σάτιρα, μια διασκεδαστική επιθεώρηση, τόσο επίκαιρη, τόσο αληθινή.
Ο Θανάσης Λαλας και οι συνεργάτες του, στα βιβλία αυτά μας θυμίζουν ότι η ελληνική σκέψη είναι πηγή της αλήθειας.
Και οι θεατρικοί διάλογοι είναι αποκωδικοποιητές του νοήματος.
Πιείτε λοιπόν απολαυστικά τον καφέ σας μαζί με τους σοφούς της Αρχαίας Ελλάδας, και με τον Θανάση Λάλα να τους «ακτινογραφεί». Και πιστέψτε με αξίζει το καφενείο, πολύ …

Ενα διασκεδαστικό καφενείο βιβλίων 

Προς: Τον Δήμαρχο Ρόδου
Κονοποίηση: Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου, κ. Γιώργο Χατζημάρκο / Πρόεδρο Δικηγορικού Συλλόγου Ρόδου, κ. Βασίλη Καταβενάκη / Τοπικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης

Θέμα: Ύστατη έκκληση για σύμπνοια και συντονισμό όλων ανεξαιρέτως των αρμοδίων φορέων με το αναπτυξιακό έργο της Περιφέρειας για το Νέο Δικαστικό Μέγαρο και την Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Αξιότιμε κ. Δήμαρχε,

Με την παρούσα επιστολή επιθυμώ να εκφράσω την έντονη ανησυχία μου, καθώς ,όπως πιστεύω, και της τοπικής κοινωνίας, για τις συνεχιζόμενες επιφυλάξεις και τις γραφειοκρατικές ενστάσεις που φέρονται ότι προβάλλονται από πλευράς του Δήμου, απ΄ όπου κι αν προέρχονται, σε πολιτικό ή διοικητικό επίπεδο, σχετικά με την ανέγερση του Νέου Δικαστικού Μεγάρου , για το οποίο ήδη έχει κριθεί ο ακάλυπτος χώρος των 15.000 τ.μ του Παλιού Νοσοκομείου , ως ο πιο κατάλληλος και άμεσα πραγματοποιήσιμος .

Η Ρόδος έχει ήδη πληρώσει βαρύτατο τίμημα σε μια διαχρονική στασιμότητα υποδομών που ξεπερνά τα τριάντα χρόνια. Ο εμβληματικός χώρος του Παλιού Νοσοκομείου, μια έκταση 50 στρεμμάτων στην καρδιά της πόλης, παραμένει κατά 80% αναξιοποίητος και εγκαταλελειμμένος για 26 ολόκληρα χρόνια, από το 2000.

Απέναντι σε αυτή τη χρόνια αδράνεια, η Ρόδος έχει την τύχη να διαθέτει έναν κεντρικό συντελεστή ανάπτυξης και έναν πραγματικό μπροστάρη: τον Περιφερειάρχη Γιώργο Χατζημάρκο. Με τη γνωστή του διορατικότητα και την αδιαμφισβήτητη αποτελεσματικότητα που τον διακρίνει, ο κ. Χατζημάρκος ανέλαβε να βγάλει το νησί από το τέλμα, ιδιαίτερα σ΄ αυτόν τον εγκαταλελειμμένο δημόσιο χώρο. Είναι εκείνος που πήρε επάνω του το Master Plan, ξεπερνώντας αγκυλώσεις δεκαετιών, και οδήγησε την κυβέρνηση και τον Υπουργό Δικαιοσύνης, Γιώργο Φλωρίδη, να δεσμευτούν ρητά ότι η Ρόδος θα αποκτήσει το πιο σύγχρονο Δικαστικό Μέγαρο στη χώρα, στον χώρο του Παλιού Νοσοκομείου. Μην παραβλέπεται όμως η εξαιρετική συνεργασία και η καλή χημεία που τον συνδέει στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο, δηλαδή με τον ίδιο τον Πρωθυπουργό της Χώρας, ο οποίος πάντοτε ανταποκρίνεται άμεσα και θετικά στα αιτήματα του, που ταυτίζονται με αυτά της τοπικής κοινωνίας, όπως εξ άλλου αποδείχτηκε και με την τελευταία πρόσφατη επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Ρόδο. Την ίδια ακριβώς ηγετική ικανότητα επιδεικνύει ο Περιφερειάρχης και στην επίλυση του χρόνιου στεγαστικού προβλήματος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Με μεθοδικές ενέργειες, ξεκλείδωσε επιτέλους η πολύτιμη δωρεά της έκτασης 11,5 στρεμμάτων από την οικογένεια Καζούλη–Καράβα επί της Λεωφόρου Ρόδου–Καλλιθέας. Έτσι, ένα σώμα πρώτης γραμμής φεύγει από ένα ακατάλληλο κτήριο 100 ετών στο κέντρο , ώστε να αποκτήσει επιτέλους η Ρόδος έναν νέο σύγχρονο, ασφαλή επιχειρησιακό σταθμό.

Στη τεράστια αναπτυξιακή προσπάθεια του Γιώργου Χατζημάρκου, η τοπική κοινωνία βρίσκει έναν επίσης καλό σύμμαχο στο πρόσωπο του νέου Προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Ρόδου, τον Βασίλη Καταβενάκη. Ο κ. Καταβενάκης, επιδεικνύοντας αποφασιστικότητα και άμεσα αντανακλαστικά έδωσε ξεκάθαρο στίγμα προόδου. Με τη σθεναρή και θεσμικά άρτια παρέμβασή του, συντάχθηκε απόλυτα με τη γραμμή της Περιφέρειας, εξέφρασε τον δίκαιο προβληματισμό όλου του νομικού κόσμου απέναντι στις φερόμενες αντιρρήσεις του Δήμου και κατέστησε σαφές ότι η ανακύκλωση ενστάσεων αποτελεί επικίνδυνο πισωγύρισμα.

Είναι μάλιστα εντυπωσιακό ότι κανένας άλλος θεσμικός ή επιστημονικός φορέας του νησιού δεν συντάσσεται με τις φερόμενες επιφυλάξεις του Δήμου. Αντιθέτως, η κυβέρνηση, ο Πρωθυπουργός, ο νομικός κόσμος και οι πολίτες αναγνωρίζουν και στηρίζουν και το έργο και τις συνεχείς προσπάθειες του Περιφερειάρχη. Όταν η κεντρική διοίκηση, η Περιφέρεια, οι ευεργέτες-δωρητές και η νέα δραστήρια ηγεσία του Δικηγορικού Συλλόγου συντονίζονται υποδειγματικά κάτω από την καθοδήγηση του κ. Χατζημάρκου, θεωρώ ότι αδικείται ο Δήμαρχος να εμφανίζεται ο Δήμος Ρόδου ως τροχοπέδη.

Τα πολεοδομικά και χωροταξικά ζητήματα οφείλουν να επιλύονται με ταχύτητα από τις υπηρεσίες σας προς όφελος του κοινού καλού. Όσοι επιλέγουν το δρόμο των καθυστερήσεων ή βάζουν τυχόν προσκόμματα στο έργο του Περιφερειάρχη, αναλαμβάνουν υψίστη κοινωνική ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.

Γνωρίζοντας προσωπικά, κ. Δήμαρχε, τη σοβαρότητα και την εμπιστοσύνη που δείχνετε στον γόνιμο και τεκμηριωμένο διάλογο – αντίλογο, επιτρέψτε μου να κάνω μια ειλικρινή επίκληση στην εξαιρετική συνεργασία και τη καλή χημεία που μας συνδέει. Επίσης δεν θα διστάσω να επαναλάβω τα ίδια , όποτε θεωρώ αναγκαίο, όπως εξ άλλου και σε σας εκφράστηκα αυθόρμητα και ενημερωτικά πρόσφατα και για την στενή γόνιμη συνεργασία που είχα επί δύο θητείες ως εκλεγμένος Πρόεδρος της ΟΚΕ Δωδεκανήσου με τον Γιώργο Χατζημάρκο, ως Πρόεδρο τότε του ΕΒΕΔ και όπως σας δήλωσα από τότε που αναμείχθηκε ο Γιώργος Χατζημάρκος στη πολιτική οι συναντήσεις ή επαφές μαζί του ήσαν τυχαίες και ποτέ στο γραφείο του. Δεν έπαυσα όμως να ασκώ δημόσια και επώνυμα το συνταγματικό μου δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης και για τα τοπικά θέματα.

Αγαπητέ Δήμαρχε

Η Ρόδος δεν έχει την πολυτέλεια για άλλες χαμένες ευκαιρίες. Πάνω απ΄ όλα κάνω επίκληση στην ειλικρινή αγάπη σας για τη Ρόδο , την οποία εκδηλώνετε έμπρακτα, όπου σας επιτρέπουν οι δυνατότητες σας.

Με πίστη στην πολιτική σας κρίση και στη διάθεσή σας να ακούτε τη φωνή της αλήθειας, σας καλώ και εγώ ατομικά και ως μέλος του ΔΣΡ να παρέμβετε προσωπικά και αποφασιστικά, ώστε να αρθούν άμεσα οι όποιες επιφυλάξεις , συντελώντας ουσιαστικά σ΄ αυτή τη μεγάλη αναπτυξιακή πορεία. Είναι η ώρα ο Δήμος και εσείς προσωπικά με την θεσμικό σας κύρος να βγείτε μπροστά ως εγγυητές της προόδου και όχι να δίδεται η εντύπωση ότι ο Δήμος Ρόδου ενεργεί ως παρατηρητής της στασιμότητας.

Ρόδος 25-07-2026

Με βαθύτατη εκτίμηση,

Ιωάννης,Σ.Κουμπιάδης

Δικηγόρος

Ύστατη έκκληση για σύμπνοια και συντονισμό για το δικαστικό μέγαρο

Η μεσαιωνική παρέμβαση έγινε σε μια ελληνιστική πόλη, που δημιουργήθηκε με την αντίληψη, ότι πόλη δεν είναι απλώς ένας τόπος κατοικίας ή άμυνας, αλλά η οργανωμένη έκφραση μιας κοινωνίας, της οικονομικής της δύναμης, της πολιτικής της οργάνωσης και του πολιτισμού της.

Αυτή η αντίληψη συνδέθηκε με το όνομα του Ιπποδάμου του Μιλήσιου. Ο Ιππόδαμος δεν χάραζε δρόμους, αλλά ήταν ένας από τους πρώτους στοχαστές της πόλης. Κατανόησε ότι ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται ο χώρος επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η ίδια η κοινωνία. Για αυτό η Ρόδος δεν αποτελεί μόνο ένα σημαντικό παράδειγμα αρχαίας πολεοδομίας. Αποτελεί ένα παράδειγμα πολιτικής σκέψης αποτυπωμένης στον χώρο.

Στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., ο ελληνικός κόσμος βρισκόταν σε περίοδο μεγάλων αλλαγών. Ο Πελοποννησιακός πόλεμος είχε μεταβάλει τις ισορροπίες και η Ανατολική Μεσόγειος εισερχόταν σε μια νέα εποχή. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι τρεις μεγάλες πόλεις της Ρόδου —η Ιαλυσός, η Κάμειρος και η Λίνδος— πήραν μια απόφαση που θα άλλαζε οριστικά την ιστορία του νησιού: να δημιουργήσουν μια νέα κοινή πρωτεύουσα. Στην προσπάθεια αυτή συνδέεται η μορφή του Δωριέα, γιου του μεγάλου Ολυμπιονίκη Διαγόρα, μιας οικογένειας που είχε αποκτήσει πανελλήνιο κύρος μέσα από τις αθλητικές και πολιτικές της επιτυχίες. Η ίδρυση της νέας πόλης δεν ήταν απλή μεταφορά πληθυσμών. Ήταν η δημιουργία μιας νέας πολιτείας.

Οι Ρόδιοι αντιλήφθηκαν ότι η εποχή απαιτούσε μια πόλη διαφορετική: οργανωμένη, οικονομικά ισχυρή, πολιτικά σταθερή και ικανή να αξιοποιήσει τη μοναδική γεωγραφική της θέση. Δεν δημιούργησαν μια πόλη γύρω από ένα παλαιό κέντρο. Σχεδίασαν μια πόλη με συγκεκριμένο σκοπό.

Η επιλογή του βόρειου άκρου του νησιού δεν ήταν τυχαία. Η νέα πόλη βρισκόταν στο σημείο όπου μπορούσε να ελέγχει το θαλάσσιο πέρασμα ανάμεσα στη Ρόδο και την απέναντι μικρασιατική γη, την Περαία της Ρόδου. Η Περαία δεν αποτελούσε απλώς μια γειτονική περιοχή. Για αιώνες ήταν τμήμα του ροδιακού κόσμου, συνδεδεμένη με το νησί οικονομικά, πολιτικά και γεωγραφικά.

Οι Ρόδιοι δεν αντιλαμβάνονταν τη θάλασσα ως διαχωριστικό όριο. Την αντιλαμβάνονταν ως χώρο επικοινωνίας, αφού από αυτά τα νερά περνούσαν οι θαλάσσιοι δρόμοι που συνέδεαν την Ανατολή με τη Δύση και τον Βορρά με τον Νότο. Η Ρόδος βρισκόταν στο σημείο συνάντησης των δρόμων προς τη Μικρά Ασία, την Κύπρο, την Αίγυπτο και ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.

Η αξία του Ιπποδάμου δεν βρίσκεται μόνο στις τεχνικές λύσεις που πρότεινε. Βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι συνέδεσε την πολεοδομία με τη λειτουργία της πολιτείας. Για τον Ιππόδαμο η πόλη δεν ήταν ένα άθροισμα δρόμων και κτιρίων. Ήταν ένας ζωντανός οργανισμός.

Η διάταξη των δρόμων, η θέση των δημόσιων χώρων, η σχέση κατοικίας, αγοράς, ιερών και διοικητικών κτιρίων δεν ήταν απλές τεχνικές επιλογές. Ήταν επιλογές που επηρέαζαν τον τρόπο ζωής των πολιτών.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Αριστοτέλης, στα «Πολιτικά», όταν αναφέρεται στον Ιππόδαμο, δεν τον παρουσιάζει απλώς ως πολεοδόμο, αλλά ως άνθρωπο που ασχολήθηκε με τη δομή της πολιτείας, την κατανομή της γης και την οργάνωση της κοινωνίας. Η σκέψη του ήταν βαθύτερη, μια σωστά οργανωμένη πόλη μπορούσε να συμβάλει στη δημιουργία μιας καλύτερα οργανωμένης κοινωνίας.

Στην ιπποδάμεια αντίληψη κάθε τμήμα της πόλης είχε έναν συγκεκριμένο ρόλο. Οι δρόμοι εξασφάλιζαν τη λειτουργία και την επικοινωνία. Η αγορά αποτελούσε το κέντρο της οικονομικής και πολιτικής ζωής. Τα ιερά συνέδεαν την πόλη με τη θρησκευτική της ταυτότητα. Τα γυμνάσια δεν ήταν μόνο χώροι άθλησης, αλλά χώροι παιδείας και διαμόρφωσης του πολίτη. Η ακρόπολη εξέφραζε την ιστορική μνήμη και το κύρος της πόλης. Η επιβλητικότητα αυτή συμπληρώθηκε και από τα δεκάδες αγάλματα που στόλιζαν την πόλη και αποτελούσαν πρότυπα για τους πολίτες.

Η πολεοδομία, επομένως, δεν ήταν απλώς θέμα αισθητικής ή πρακτικής ανάγκης. Ήταν θέμα πολιτισμού. Η πόλη έπρεπε να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος να προσαρμόζεται σε έναν τυχαίο χώρο.

Η Ρόδος δεν σχεδιάστηκε ως μια κλειστή πόλη άμυνας. Σχεδιάστηκε ως πόλη επικοινωνίας. Οι λιμένες της δεν ήταν απλώς εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης εμπορίου. Ήταν οι πύλες μιας κοινωνίας που ήθελε να συμμετέχει στις μεγάλες εξελίξεις της Μεσογείου. Η αγορά της δεν ήταν μόνο τόπος συναλλαγών. Ήταν ο χώρος όπου συναντιόνταν άνθρωποι, ιδέες και συμφέροντα. Η ακρόπολη και τα δημόσια μνημεία της δεν λειτουργούσαν μόνο ως σύμβολα εξουσίας. Ήταν η έκφραση μιας κοινής ταυτότητας. Η μεγαλύτερη συμβολή του Ιπποδάμου ήταν ότι έθεσε ένα ερώτημα που παραμένει επίκαιρο: Ποια πόλη θέλουμε να δημιουργήσουμε;

Για τους αρχαίους Έλληνες ο πολίτης δεν ήταν απλώς κάτοικος. Ήταν μέρος ενός κοινού εγχειρήματος. Αυτό ακριβώς κάνει τη Ρόδο του Ιπποδάμου τόσο σημαντική. Δεν αποτελεί μόνο ένα αρχαιολογικό παράδειγμα ορθολογικής πολεοδομίας. Αποτελεί μια υπενθύμιση ότι κάθε πόλη είναι τελικά αποτέλεσμα των αξιών που υπηρετούν οι άνθρωποί της.

Η γεωγραφία και ο σχεδιασμός συνεργάστηκαν για να δημιουργήσουν μια από τις σημαντικότερες πόλεις του αρχαίου κόσμου. Η Ρόδος είχε το πλεονέκτημα της θέσης. Ο Ιππόδαμος έδωσε τη λογική της οργάνωσης. Οι Ρόδιοι έδωσαν την πολιτική βούληση. Το αποτέλεσμα ήταν μια πόλη που κατάφερε να μετατρέψει τη γεωγραφία της σε ιστορική δύναμη. Δεν ήταν απλώς μια πόλη πάνω στη θάλασσα. Ήταν μια πόλη της θάλασσας.

Η πόλη απέκτησε δύναμη επειδή κατάφερε να μετατρέψει τη γεωγραφική της θέση σε πολιτική και οικονομική ισχύ. Η Ρόδος βρισκόταν σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία της Ανατολικής Μεσογείου. Από τους λιμένες της περνούσαν πλοία που συνέδεαν διαφορετικούς κόσμους, το Αιγαίο με τη Μικρά Ασία, την Ελλάδα με την Αίγυπτο, την Ανατολή με τη Δύση. Η πόλη δεν πλούτισε επειδή απομονώθηκε. Πλούτισε επειδή έγινε κόμβος επικοινωνίας. Οι Ρόδιοι κατάλαβαν ότι η πραγματική δύναμη μιας πόλης δεν βρίσκεται μόνο στην έκταση της επικράτειάς της, αλλά στην ικανότητά της να δημιουργεί δίκτυα. Αυτό ήταν το μεγάλο πλεονέκτημα της Ρόδου, να βρίσκεται ανάμεσα σε κόσμους και να λειτουργεί ως σύνδεσμος μεταξύ τους.

Η ιστορία αυτή δεν σώζεται μόνο στα αρχαία κείμενα και στα μνημεία. Σώζεται και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η υποβρύχια αρχαιολογία στην ευρύτερη περιοχή της Ρόδου και της Περαίας της Ρόδου έχει αποκαλύψει έναν κόσμο συνεχούς ναυτικής δραστηριότητας.

Τα ναυάγια αποτελούν πραγματικές «χρονοκάψουλες». Μέσα από τα φορτία τους μπορούμε να παρακολουθήσουμε τις εμπορικές διαδρομές, τα προϊόντα που διακινούνταν και τις σχέσεις ανάμεσα σε μακρινές περιοχές. Τα πλοία μετέφεραν όχι μόνο προϊόντα. Μετέφεραν τεχνικές, γνώσεις, ιδέες και τρόπους ζωής.

Η πόλη του Ιπποδάμου δημιούργησε το πλαίσιο. Η ναυτική και εμπορική δραστηριότητα δημιούργησε την ακμή. Η κοινωνία των Ροδίων δημιούργησε τη συνέχεια.

Η εμπορική ακμή της Ρόδου συνδέθηκε και με την πολιτική της σταθερότητα. Οι Ρόδιοι δεν περιορίστηκαν στο να εκμεταλλευτούν τη θέση τους ως λιμάνι. Δημιούργησαν ένα σύστημα που επέτρεψε στην πόλη να λειτουργεί ως αξιόπιστος χώρος εμπορίου. Η φήμη της Ρόδου ως ασφαλούς και οργανωμένου εμπορικού κέντρου αποτέλεσε σημαντικό κεφάλαιο της δύναμής της.

Ακόμη και η περίφημη ροδιακή ναυτική νομοθεσία, που αργότερα επηρέασε το ναυτικό δίκαιο της Μεσογείου, δείχνει μια κοινωνία που αντιλαμβανόταν ότι το εμπόριο χρειάζεται κανόνες, εμπιστοσύνη και θεσμούς. Και εδώ συναντάμε ξανά τη βασική ιδέα του Ιπποδάμου, η δύναμη μιας πόλης δεν βρίσκεται μόνο στον πλούτο της, αλλά στην οργάνωση που επιτρέπει στον πλούτο αυτό να υπηρετεί την κοινωνία.

Η αρχαία Ρόδος δεν ήταν μια πόλη στα όρια του ελληνικού κόσμου. Ήταν μια πόλη στο κέντρο του. Η θάλασσα που σήμερα μπορεί να φαίνεται ως φυσικό σύνορο, για τους Ροδίους ήταν ο χώρος μέσα στον οποίο κινούνταν η ιστορία τους. Γι’ αυτό η επιλογή της θέσης της νέας πόλης ήταν τόσο σημαντική. Οι Ρόδιοι δεν αναζητούσαν απλώς ένα ασφαλές σημείο για να κατοικήσουν. Αναζητούσαν το σημείο από όπου θα μπορούσαν να συμμετέχουν στις μεγάλες κινήσεις της εποχής τους. Και το βρήκαν. Στο βόρειο άκρο του νησιού, απέναντι από την Περαία της Ρόδου, εκεί όπου συναντιούνταν οι δρόμοι της Μεσογείου.

Οι μεγάλες πόλεις δεν επιβιώνουν μόνο επειδή διατηρούν μνημεία. Επιβιώνουν επειδή διατηρούν μνήμη. Η Ρόδος είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα μιας πόλης που δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ πραγματικά. Πέρασε από διαφορετικές εποχές, γνώρισε διαφορετικούς κυρίαρχους και δέχθηκε διαφορετικές πολιτισμικές επιρροές, αλλά διατήρησε έναν σταθερό πυρήνα: την ικανότητα να ενσωματώνει νέες πραγματικότητες χωρίς να χάνει τη βαθύτερη ταυτότητά της. Η αρχαία Ρόδος του Ιπποδάμου δεν εξαφανίστηκε όταν άλλαξαν οι εποχές.

Ο αστικός χώρος συνέχισε να χρησιμοποιείται, να μεταμορφώνεται και να προσαρμόζεται στις νέες ανάγκες. Κάθε νέα περίοδος πρόσθεσε το δικό της στρώμα πάνω στην προηγούμενη. Η πόλη δεν αντικαταστάθηκε. Συσσωρεύτηκε.

Ακριβώς αυτή η στρατηγική σημασία εξηγεί γιατί, στους αιώνες που ακολούθησαν, η Ρόδος προσέλκυσε το ενδιαφέρον διαφορετικών δυνάμεων.

Άραβες, Γενουάτες, Βενετοί, Ιωαννίτες Ιππότες, Οθωμανοί και Ιταλοί αντιμετώπισαν τη Ρόδο όχι ως έναν απλό τόπο. Την αντιμετώπισαν ως έναν κόμβο. Κάθε δύναμη προσπάθησε να εντάξει το νησί στη δική της στρατηγική.

Όμως υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στη δημιουργία της αρχαίας πόλης και στις μεταγενέστερες διεκδικήσεις. Οι αρχαίοι Ρόδιοι δημιούργησαν ένα σύστημα. Οι μεταγενέστεροι προσπάθησαν να το χρησιμοποιήσουν.

Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό μάθημα της Ρόδου. Ένας τόπος αποκτά πραγματική δύναμη όταν οι άνθρωποί του κατανοούν τη θέση του. Η γεωγραφία από μόνη της δεν δημιουργεί πολιτισμό. Χρειάζεται διορατικότητα.

Οι Ρόδιοι του 408/407 π.Χ. είδαν κάτι που δεν ήταν αυτονόητο, ότι ένα νησί μπορεί να γίνει κέντρο ενός κόσμου. Αυτό το στοιχείο εξηγεί και τη μεταγενέστερη ιστορία της. Η Ρόδος δεν άλλαζε επειδή έχανε τη σημασία της. Άλλαζαν οι εποχές και κάθε νέα δύναμη προσπαθούσε να ερμηνεύσει τη σημασία της με τον δικό της τρόπο. Η πόλη παρέμενε ο ίδιος γεωγραφικός και πολιτισμικός κόμβος.

Η ιστορία της Ρόδου μετά την αρχαιότητα δεν είναι η ιστορία ενός τόπου που απλώς πέρασε από τη μια εξουσία στην άλλη. Είναι η ιστορία ενός τόπου που κάθε εποχή προσπάθησε να ερμηνεύσει και να αξιοποιήσει τη μοναδική του θέση. Η Ρόδος παρέμενε πάντοτε το ίδιο στρατηγικό σημείο της Ανατολικής Μεσογείου, αλλά κάθε δύναμη που την κατείχε της έδινε διαφορετικό νόημα.

Όταν οι Ιωαννίτες Ιππότες εγκαταστάθηκαν στη Ρόδο στις αρχές του 14ου αιώνα, αναγνώρισαν αμέσως τη στρατηγική αξία της. Δεν δημιούργησαν μια νέα πόλη από το μηδέν. Παρέλαβαν μια πόλη με βαθιά ιστορική μνήμη και την μετέτρεψαν σε ένα από τα ισχυρότερα οχυρωμένα κέντρα της Μεσογείου. Τα τείχη, το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, η Οδός των Ιπποτών και τα διοικητικά τους κτίρια δεν ήταν μόνο αρχιτεκτονικά έργα. Ήταν πολιτικές δηλώσεις. Η μεσαιωνική Ρόδος εξέφραζε την παρουσία μιας δυτικής χριστιανικής δύναμης σε έναν χώρο όπου συναντιόνταν διαφορετικοί πολιτισμοί και θρησκείες. Οι Ιππότες κατάλαβαν ότι η δύναμη της Ρόδου δεν ήταν μόνο στα τείχη της. Ήταν στη θέση της. Ένα νησί ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία μπορούσε να λειτουργήσει ως στρατιωτικό, εμπορικό και διπλωματικό κέντρο.

Η κατάληψη της Ρόδου από τους Οθωμανούς το 1522 άλλαξε τον πολιτικό χαρακτήρα της πόλης. Η Ρόδος εντάχθηκε πλέον σε μια μεγάλη αυτοκρατορία της Ανατολικής Μεσογείου. Η πόλη δεν έχασε τη σημασία της. Αντίθετα, συνέχισε να αποτελεί ένα σημαντικό σημείο ελέγχου των θαλάσσιων δρόμων. Όμως ο ρόλος της άλλαξε. Από προπύργιο μιας δυτικής στρατιωτικής δύναμης μετατράπηκε σε τμήμα μιας μεγάλης ανατολικής αυτοκρατορικής διοίκησης. Η πόλη συνέχισε να κατοικείται από διαφορετικές κοινότητες, διατηρώντας τη σύνθετη ταυτότητα που χαρακτήριζε πάντοτε τη Ρόδο. Βέβαια κατοικήθηκε από Τούρκους και έχασε την πολιτισμική της ταυτότητα.

Η ιταλική κατάληψη της Ρόδου το 1912 άνοιξε μια νέα περίοδο. Οι Ιταλοί δεν αντιμετώπισαν τη Ρόδο ως έναν απλό στρατιωτικό σταθμό. Αναγνώρισαν το ιστορικό βάρος του τόπου και επιχείρησαν να δημιουργήσουν μια νέα αφήγηση για το νησί. Η πολιτική τους βασίστηκε σε μια σύνθετη αντίληψη, ότι η Ρόδος ήταν ταυτόχρονα αρχαία ελληνική, βυζαντινή, μεσαιωνική, οθωμανική και μεσογειακή. Η ανάδειξη της μεσαιωνικής πόλης των Ιπποτών, η αποκατάσταση μνημείων και η νέα αρχιτεκτονική παρουσία τους δεν ήταν μόνο έργα αισθητικής. Ήταν και πράξεις πολιτικής. Η ιστορική μνήμη μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως στοιχείο νομιμοποίησης της παρουσίας μιας δύναμης.

Εδώ βρίσκεται μια ουσιαστική διαφορά. Η αρχαία Ρόδος του Ιπποδάμου δημιουργήθηκε από μια κοινωνία που σχεδίαζε τον χώρο για να οργανώσει την πολιτεία της. Η ιταλική Ρόδος σχεδιάστηκε από μια διοίκηση που χρησιμοποιούσε τον χώρο για να εκφράσει την κρατική της παρουσία. Η νέα πόλη που δημιουργήθηκε έξω από την παλαιά μεσαιωνική περιοχή είχε διαφορετική λογική:

διοικητικά κτίρια,

στρατιωτικές εγκαταστάσεις,

νέους άξονες κυκλοφορίας,

χώρους που εξέφραζαν τη σύγχρονη διοίκηση και την ιταλική αισθητική.

Οι παραδοσιακοί οικισμοί των Ροδίων, όπως τα Μαράσια, παρέμειναν ένας διαφορετικός κοινωνικός χώρος.

Οι Ιταλοί δημιούργησαν ένα ιδιαίτερο υβριδικό περιβάλλον, όπου συναντήθηκαν στοιχεία της δυτικής αρχιτεκτονικής, της ανατολικής Μεσογείου και της τοπικής ιστορικής παράδοσης.

Η ιστορία της Ρόδου δεν είναι μόνο μια αφήγηση για το παρελθόν. Είναι ένας καθρέφτης μέσα στον οποίο μπορούμε να δούμε και το παρόν. Γιατί πίσω από την πολεοδομική σκέψη του Ιπποδάμου υπάρχει ένα ερώτημα που παραμένει διαχρονικό: Τι είναι αυτό που κάνει μια πόλη πραγματικά μεγάλη; Είναι μόνο τα κτίρια; Είναι μόνο τα μνημεία; Είναι η οικονομική της δύναμη; Ή μήπως είναι κάτι βαθύτερο, δηλαδή η ποιότητα της κοινωνίας που τη δημιουργεί και τη διαχειρίζεται;

Αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο μάθημα που μας αφήνει διαχρονικά η Ρόδος. Μια πόλη μπορεί να έχει εξαιρετικά μνημεία, πλούσια ιστορία και σημαντική γεωγραφική θέση. Όμως τίποτα από αυτά δεν αρκεί αν η κοινωνία χάσει την αντίληψη του κοινού καλού. Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν ότι η πολιτεία απαιτεί αρετή. Όχι με την έννοια της τελειότητας, αλλά με την έννοια της ευθύνης, του μέτρου και της συμμετοχής. Η δημοκρατία πάνω από όλα είναι και υποχρέωση. Δεν σημαίνει απλώς ότι όλοι έχουν ίση φωνή, αλλά ότι όλοι έχουν ευθύνη για το αποτέλεσμα της κοινής πορείας.

Οι Ρόδιοι του 408/407 π.Χ. δεν γνώριζαν ποια θα ήταν η τύχη της πόλης τους στους επόμενους αιώνες. Η ίδρυση της νέας πόλης ήταν μια πράξη στρατηγικής σκέψης. Ήταν η επιλογή μιας γενιάς να δημιουργήσει κάτι που θα ξεπερνούσε τη δική της ζωή. Αυτό είναι το χαρακτηριστικό των μεγάλων έργων. Δεν δημιουργούνται μόνο για αυτούς που τα κατασκευάζουν. Δημιουργούνται για αυτούς που θα έρθουν μετά.

Σήμερα, όταν στεκόμαστε μπροστά στα τείχη της Ρόδου, βλέπουμε την ισχύ της μεσαιωνικής πολιτείας. Όταν περπατούμε στους δρόμους της Παλιάς Πόλης, βλέπουμε τα ίχνη πολλών αιώνων. Αλλά κάτω από όλα αυτά υπάρχει μια παλαιότερη ιδέα. Η ιδέα μιας πόλης που γνώριζε τη θέση της στον κόσμο. Μιας πόλης που δεν φοβήθηκε την επαφή με άλλους πολιτισμούς. Μιας πόλης που μετέτρεψε τη γεωγραφία της σε δύναμη. Μιας πόλης που κατάλαβε ότι η οργάνωση του χώρου είναι ταυτόχρονα οργάνωση της κοινωνίας. Αυτή είναι η μεγάλη κληρονομιά του Ιπποδάμου. Όχι μόνο οι ευθείες γραμμές των δρόμων. Αλλά η σκέψη πίσω από αυτές. Ότι μια πόλη πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο. Και ότι ο άνθρωπος έχει ευθύνη απέναντι στην πόλη.

Η Ρόδος δεν είναι σπουδαία μόνο επειδή διατήρησε τείχη, παλάτια και μνημεία. Είναι σπουδαία επειδή διατήρησε μια ιδέα. Την ιδέα ότι μια πόλη μπορεί να γίνει έκφραση πολιτισμού, παιδείας και συλλογικής δημιουργίας. Ο Ιππόδαμος σχεδίασε μια πόλη που κοίταζε προς τον κόσμο. Οι Ρόδιοι την έκαναν κέντρο της Μεσογείου.

Σήμερα βέβαια δεν έχουμε Δωριέα ή Ιππόδαμο. Έχουμε όμως ακόμη την ίδια ανάγκη που είχαν και εκείνοι, ανθρώπους που να αντιλαμβάνονται την πόλη όχι ως χώρο προσωπικής εξυπηρέτησης, αλλά ως κοινό δημιούργημα και συλλογική ευθύνη. Όταν η ισότητα δεν συνοδεύεται από παιδεία και σύνεση, μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις, στην επικράτηση του ιδιωτικού συμφέροντος έναντι του κοινού αγαθού. Ίσως γι’ αυτό πολλές φορές οι μεγάλες ιδέες της πόλης μοιάζουν σήμερα μακρινές. Όχι επειδή χάθηκαν, αλλά επειδή απα

ιτούν ανθρώπους που να μπορούν να τις υπηρετήσουν.

Ροδος του Ιππόδαμου μια πόλη που σχεδιάστηκε για να συναντά τον κόσμο του μέλλοντος

Τα στοιχεία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, χιλιάδες τοπικές εφημερίδες έχουν κλείσει τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας εκατοντάδες «ειδησεογραφικές ερήμους», δηλαδή περιοχές χωρίς ουσιαστική τοπική ενημέρωση. Αντίστοιχες πιέσεις καταγράφονται στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Γαλλία, ενώ και στην Ελλάδα ο περιφερειακός Τύπος έχει υποστεί σημαντική συρρίκνωση από το 2007 και μετά. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν αφορά μόνο τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων του κλάδου, αλλά την ίδια την ποιότητα της δημοκρατίας.

«Ψήφος εμπιστοσύνης» των τοπικών κοινωνιών στον περιφερειακό Τύπο
Στο αθηνοκεντρικό κράτος, με την υπερσυγκέντρωση των μεγαλύτερων Μέσων Ενημέρωσης, συχνά υποτιμάται η σημασία των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης. Κι όμως, η εμπιστοσύνη των τοπικών κοινωνιών προς αυτά λειτουργεί ως παρήγορο αντίβαρο στη γενικευμένη κρίση αξιοπιστίας των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.

Σύμφωνα με τα ευρήματα του Digital News Report 2026 του Ινστιτούτου Reuters, την ώρα που η συνολική εμπιστοσύνη των πολιτών στις ειδήσεις βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ο περιφερειακός Τύπος εξακολουθεί να διατηρεί μια ισχυρή σχέση εμπιστοσύνης με τις τοπικές κοινωνίες. Η αντίθεση αυτή αποτυπώνει τη διαχρονική αξία της ενημέρωσης που βρίσκεται κοντά στον πολίτη και στα προβλήματα της καθημερινότητάς του.

Ο περιφερειακός Τύπος αποτελεί πολύτιμο κεφάλαιο, όχι μόνο για τις τοπικές κοινωνίες που υπηρετεί αλλά και για τη χώρα συνολικά. Αναδεικνύει προβλήματα που διαφορετικά δύσκολα θα έφταναν στην κεντρική διοίκηση και λειτουργεί ως ένας πολύτιμος δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ περιφέρειας και κράτους. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως Γενικός Γραμματέας του Πρωθυπουργού, είχαμε δημιουργήσει ειδική ομάδα με αρμοδιότητα την καθημερινή παρακολούθηση των περιφερειακών Μέσων Ενημέρωσης. Μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορούσαμε να εντοπίζουμε εγκαίρως προβλήματα που απασχολούσαν τις τοπικές κοινωνίες και να παρεμβαίνουμε αποτελεσματικότερα για την επίλυσή τους.

Ταυτόχρονα, τα περιφερειακά Μέσα ασκούν ουσιαστικό έλεγχο στους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς εξουσίας, ενισχύοντας τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και την πολυφωνία. Συμβάλλουν στην τοπική ανάπτυξη, στηρίζουν τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις μέσω της προβολής τους και δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας. Παράλληλα, λειτουργούν ως φυτώριο νέων δημοσιογράφων, δίνοντας ευκαιρίες σε ανθρώπους που διαφορετικά δύσκολα θα μπορούσαν να ακολουθήσουν το επάγγελμα.

Δεν είναι όμως μόνο αυτά. Τα τοπικά μέσα, και ιδιαίτερα οι εφημερίδες, αποτελούν πολύτιμο ιστορικό αρχείο, καταγράφοντας τη μικροϊστορία κάθε τόπου, τις αντιδράσεις των πολιτών στις μεγάλες εθνικές προκλήσεις και την πορεία των τοπικών κοινωνιών μέσα στον χρόνο. Πάνω απ’ όλα, όμως, υπηρετούν τη Δημοκρατία. Ενισχύουν τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, καλλιεργούν ισχυρότερους δεσμούς με τον τόπο τους και ενδυναμώνουν το αίσθημα του ανήκειν στην τοπική κοινότητα. Πώς να είναι, άλλωστε, κανείς πολιτικά ενεργός όταν αισθάνεται ότι η φωνή του δεν ακούγεται;

Υπάρχουν βιώσιμες λύσεις για την ανάταξη των περιφερειακών ΜΜΕ
Έχοντας, λοιπόν, κατανοήσει τη σημασία και την αναγκαιότητα των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης, οφείλουμε να εξετάσουμε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για τη στήριξή τους, ώστε να συνεχίσουν να επιτελούν τον κρίσιμο ρόλο τους. Πρώτο και βασικό βήμα είναι η διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής για τα περιφερειακά ΜΜΕ, μέσα από τη συνεργασία της Πολιτείας με τους εκπροσώπους του κλάδου, με στόχο την ενίσχυση της βιωσιμότητας και της ανταγωνιστικότητάς τους.

Στην κατεύθυνση αυτή, θα μπορούσε να εξεταστεί η κάλυψη του κόστους συνδρομών των περιφερειακών Μέσων σε ειδησεογραφικά και φωτογραφικά πρακτορεία, καθώς και η χρηματοδότηση προγραμμάτων επιμόρφωσης των δημοσιογράφων τους. Εξίσου σημαντικό είναι να εφαρμοστεί στην πράξη η πρόβλεψη για τη διάθεση του 30% της κρατικής διαφήμισης στα περιφερειακά Μέσα Ενημέρωσης, ενώ απαιτείται και ουσιαστική βελτίωση του προγράμματος στήριξης του έντυπου Τύπου, με μεγαλύτερη διάρκεια, σαφείς κανόνες κατανομής των πόρων και λιγότερη γραφειοκρατία.

Η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει ότι υπάρχουν εφαρμόσιμες λύσεις. Το πρόγραμμα Local News Partnership του BBC, το Local Journalism Initiative του Καναδά, αλλά και τα εργαλεία στήριξης που εφαρμόζονται στη Γαλλία, δείχνουν ότι η ενίσχυση της περιφερειακής ενημέρωσης μπορεί να συνδυαστεί με την προστασία της ανεξαρτησίας και της πολυφωνίας. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να ανακαλύψει τον τροχό. Μπορεί να αξιοποιήσει τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και να τις προσαρμόσει στις δικές της ανάγκες.

Είναι επιτακτικό, λοιπόν, η Πολιτεία να αναλάβει πρωτοβουλίες για τη στήριξη των περιφερειακών μέσων ενημέρωσης. Πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στις δυνάμεις της αγοράς. Διαφορετικά, ολοένα και περισσότερες περιοχές της χώρας κινδυνεύουν να μετατραπούν σε «ερήμους ενημέρωσης», με σοβαρές συνέπειες για την πολυφωνία, τη λογοδοσία και τη δημοκρατική συμμετοχή των πολιτών.

Ας μην έχουμε αυταπάτες. Η εξαφάνιση των π εριφερειακών Μέσων θα έχει σοβαρές επιπτώσεις για τη δημοκρατική λειτουργία και την κοινωνική συνοχή της χώρας μας. Θα εγκαταλείψουμε την προσπάθεια στήριξης της περιφερειακής πολυφωνίας σε μια τόσο κρίσιμη συγκυρία; «Φτάσε εκεί που δεν μπορείς και ο πιο σωστός δρόμος είναι ο ανήφορος», έλεγε ο Νίκος Καζαντζάκης. Αυτόν τον δρόμο οφείλουμε να ακολουθήσουμε.

Πηγή: taxydromos.gr

Περιφερειακά Μέσα: Όαση πληροφόρησης και όχι «έρημος ενημέρωσης»

Δεν είμαστε οι αδέκαστοι κριτές των ανθρώπων που διοικούν ούτε οι σημαιοφόροι της επανάστασης. Είμαστε απλοί καθημερινοί άνθρωποι που δίνουμε τις προσωπικές μας μάχες κι ας μας συγχωρεθεί η απογοήτευση αυτή.

Μέσα σε προβλήματα που βιώνουμε καθημερινά διδαχθήκαμε να ξεπερνάμε τις δυσκολίες μας βρίσκοντας σαν διέξοδο ή λίγη ηρεμία μέσα από δραστηριότητες όπως ένας απλός περίπατος ή ακόμα κι ένα τρέξιμο στην παραλιακή οδό ή σε κάποιο πάρκο, ποδηλατώντας ή ακόμα και κολυμπώντας ή ψαρεύοντας στη θάλασσα αφού η Ρόδος είναι νησί και μάλιστα από τα πιο περήφανα για την ιστορία της.

Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια βιώνουμε μέσα από τον χρόνο να δυσχεραίνει καθημερινά η πρόσβασή μας σε απλούς χώρους αναψυχής ή ακόμα και οι μετακινήσεις μας πεζοί, ποδηλατώντας ή ε αυτοκίνητο ή ακόμα και κολυμπώνας.

Προβλήματα όπως το κυκλοφοριακό, η κακή συντήρηση του οδοστρώματος σε κάθε γειτονιά ή χωριό, τα κατεστραμμένα πεζοδρόμια, η εγκατάλειψη των πάρκων και η αύξηση της παραβατικότητας και η εγκατάλειψη των παραλιών και του παραλιακού μετώπου εν γένει θυμίζουν μια πόλη που οδεύει προς την απομόνωση. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα οι τουρίστες επιλέγουν τη διαμονή τους σε γειτονιές στα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης γύρω μας και οι ίδιοι βιώνουν τις καταστάσεις αυτές που ζούμε κι εμείς καθημερινά.

Στην άσχημη αυτή εικόνα που βιώνουμε πολίτες έρχονται να προστεθούν οι απαγορεύσεις χρήσης όπως πρόσφατα του Τραμπολίνο της Ρόδου όπου εκεί δημιουργήθηκε ένα επιπλέον ζήτημα με την άκομψη αφαίρεση της σκάλας αφού με τις κομμένες λαμαρίνες κάποιοι κολυμβητές τραυματίστηκαν, ενώ υφίστανται επικίνδυνα σχοινιά για τους βουτηχτές οι οποίοι είναι επισκέπτες 2-3 ημερών και δεν μπορούν γνωρίζουν τι έχει συμβεί αλλά τελικά ποιος πείστηκε για το πως οδηγήθηκαν εκεί τα πράγματα.

Σε πολλά σημεία που η στάθμευση οχημάτων επιτρέπεται βρωμιά και δυσωδία από τους διάφορους που στήνουν τέντες και διάφορα άλλα νοικοκυριά μέσα σε οχήματα για να περάσουν τις μέρες του καλοκαιριού δημιουργώντας μια ακόμα δυσάρεστη και απογοητευτική εικόνα για όλους μας.

Δεν μπορούμε πραγματικά να χαρακτηρίσουμε τι μπορεί να οδήγησε στις εικόνες αυτές, Ίσως να φταίει χάσαμε την ποιότητά μας σαν άνθρωποι, παρακολουθούμε τη καθημερινότητα μέσα από τις όμορφες διαστρεβλωμένες εικόνες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αφού δεν μπορούμε πλέον εύκολα να μετακινηθούμε στο νησί και στην πόλη μας και να δούμε την πραγματικότητα αποφασισμένοι να βελτιώσουμε τις συνθήκες πρόσβασης για όλους.

Τελικά καταφέραμε να «κακογεράσουμε» το όμορφο νησί μας θελημένα ή άθελά μας φθάνοντας στο συμπέρασμα ότι όλη αυτή η εγκατάλειψη οδήγησε σταδιακά σε απαγορεύσεις που μας στερούν την ελευθερία μετακινήσεων και ελεύθερης πρόσβασης σε πάρκα, πλατείες, ιστορικά κτίρια κυρίως στην αγαπημένη μας θάλασσα που μας θεραπεύει.

Ελένη Ν. Καραγιάννη
Αθλήτρια Τριάθλου
Απόφ.Τμ.Μεσογ.Σπουδών ΠΑ
Msc Προηγμένα Συστήματα Διοίκησης ΠΑΔΑ

Η εγκατάλειψη στην πόλη της Ρόδου που οδηγεί σε απαγορεύσεις και απογοητεύσεις

Με κάποιον κ.Αλέξη Τσίπρα, που ήταν αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης από τον Ιούλιο του 2019, έως τον Ιούνιο του 2023, έχει κάποια συγγένεια ; Γιατί εκείνος απέδειξε πλήρη αδυναμία να πείσει τους έλληνες πολίτες κι εκείνοι στις εκλογές του Ιουνίου 2023 του έδωσαν 17,83 % και του είπαν «δεν σε αναγνωρίζουμε ως εναλλακτική κυβερνητική λύση».

Σήμερα, με Αξιωματική Αντιπολίτευση το ΠΑ.ΣΟ.Κ, η Ν.Δ καταγράφεται – σχεδόν απ’ όλες τις δημοσκοπήσεις – κάτω από το 30 %. Με κάποιον κ. Αλέξη Τσίπρα αρχηγό της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης, η Ν.Δ πήρε στις εκλογές του ‘23 το 41 % !

Άρα, ποιος απέδειξε, ότι υπήρχε τεράστιο κενό στον χώρο της αντιπολίτευσης ;

Ποιος απέδειξε μεγαλύτερο κενό στον προοδευτικό χώρο ; Η σημερινή Αξιωματική Αντιπολίτευση ή ο κ. Τσίπρας ;
Τώρα, που «άλλαξε ο Μανωλιός και έβαλε τα ρούχα του αλλιώς», γιατί να πιστέψουμε πως θα πάει καλύτερα από το 2023 ; Όλες οι δημοσκοπήσεις – που δημοσιεύθηκαν μέχρι σήμερα – καταγράφουν εκτίμηση ψήφου για τον κ. Τσίπρα μικρότερη από το 17,83 %, για το οποίο παραιτήθηκε από πρόεδρος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.

Ο κατακερματισμός της αντιπολίτευσης δεν προκλήθηκε από το ΠΑ.ΣΟ.Κ. Το Κίνημα, με πρόεδρο την αείμνηστη Φώφη Γεννηματά, αποκατέστησε την ενότητα του το 2016, η οποία και συνεχίζεται, με την προεδρία του Νίκου Ανδρουλάκη.

Τον κατακερματισμό τον προκάλεσε ο κ.Τσίπρας, που έφερε στο πολιτικό προσκήνιο τον κ.Κασσελάκη και η εκλογή του ως προέδρου του ΣΥ.ΡΙΖ.Α οδήγησε σε δυό (2) διασπάσεις. Τώρα, ο ίδιος ο κ. Τσίπρας προκάλεσε και 3η διάσπαση και η μετεξέλιξη της σε ενοποίηση του άλλοτε ενιαίου ΣΥ.ΡΙΖ.Α (με την «μετακόμιση» όλων ( ; ) των πρώην συντρόφων στην ΕΛ.Α.Σ), «περνά» τόσο μέσα από την αυτοδιάλυση της Νέας Αριστεράς, όσο και από την οδυνηρή αυτοδιάλυση του ίδιου του… «πατρικού» ΣΥ.ΡΙΖ.Α.

Σύμφωνα με την πρόσφατη δημοσκόπηση της Merton Analysis, από το σύνολο των ψήφων που παίρνει ο κ. Τσίπρας (η

ΕΛ.Α.Σ), μόνο το 6 % προέρχεται από το ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ενώ, σύμφωνα με δημοσκόπηση της MRB, από το σύνολο των ψήφων που παίρνει το ΠΑ.ΣΟ.Κ, το 4,1 % προέρχεται από τον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Άρα, αυτή την στιγμή, η «διαρροή ατόφιων ψηφοφόρων»του 2023 της σημερινής Αξιωματικής Αντιπολίτευσης προς τον κ. Τσίπρα :

σύμφωνα με την Metron Analysis είναι περίπου το 2 % των ψήφων που του δίνουν οι δημοσκοπήσεις και
σύμφωνα με την πρόσφατη δημοσκόπηση της Interview είναι 0 % των δημοσκοπικών ψήφων του.
Όλες οι δημοσκοπήσεις, όλων των εταιρειών, καταγράφουν, πως 65 – 70 % των Ελλήνων πολιτών θέλουν πολιτική αλλαγή.

Και θέλουν πολιτική αλλαγή : – για να εφαρμοστεί κυβερνητικό πρόγραμμα, που να ανατρέπει το «οι φτωχοί φτωχότεροι, οι της μεσαίας τάξης φτωχοί και οι λίγοι πλούσιοι πλουσιότεροι» της διακυβέρνησης Ν.Δ – Μητσοτάκη,

για τιμωρηθεί η ακραία διαφθορά, που έχει γίνει συνώνυμη του «επιτελικού κράτους» Μητσοτάκη – Ν.Δ,
για να αποκατασταθεί η ομαλή και συνταγματική λειτουργία των Θεσμών της Δημοκρατίας και της Δικαιοσύνης κ.λ.π.
Όμως, για να γίνει αυτό πρέπει ένα ικανό τμήμα των πολιτών που το 2023 ψήφισαν τη Ν.Δ ή που επέλεξαν την αποχή από τις εκλογές, να επιλέξει ένα άλλο κόμμα της αντιπολίτευσης. Πρέπει λοιπόν να απαντηθεί το ερώτημα :

ποιο αντιπολιτευόμενο κόμμα έχει περισσότερες πιθανότητες να το πετύχει αυτό ;
Η ΕΛ.Α.Σ του κ. Τσίπρα, που με το που επανεμφανίστηκε, αυξήθηκε η συσπείρωση της Ν.Δ ;
Ή το ΠΑ.ΣΟ.Κ, που έχει αυξημένη επιρροή στους κεντρώους ψηφοφόρους, που το 2023 ψήφισαν τη Ν.Δ ;
Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΘΕΛΕΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ! Η ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ΜΠΟΡΕΙ ; ΑΝ ΝΑΙ, ΠΩΣ ;

Εγώ είμαι βέβαιος, πως οι βασικοί πολιτικοί αρχηγοί (Μητσοτάκης, Ανδρουλάκης και Τσίπρας) κάνουν σχέδια δεύτερων βουλευτικών εκλογών, ενώ δηλώνουν, πως θα υπάρχουν μόνο πρώτες εκλογές, όπως είναι λογικό, αφού επιδιώκουν να μεγιστοποιήσουν το ποσοστό τους σ’ αυτές. Ποια είναι τα σχέδια τους ;

Ο κ. Μητσοτάκης επιδιώκει, να έλθει πρώτος και να πάρει όσο μπορεί περισσότερες έδρες bonus στις πρώτες εκλογές και να στοχεύσει στην αυτοδυναμία στις δεύτερες εκλογές, με τον ίδιο ή με τροποποιημένο εκλογικό νόμο ( ; ).
Οι άλλοι δύο, που διακηρύσσουν την πολιτική αλλαγή, δηλώνουν πως έχουν ως στόχο την 1η θέση στις πρώτες εκλογές Πιστεύουν, πως με την ίδρυση κόμματος του κ. Σαμαρά, η Ν.Δ δεν θα ξεπεράσει το 25 % και δεν θα πάρει έδρες bonus. Έτσι πιστεύουν, πως θα ανοίξει ο δρόμος σχηματισμού κυβέρνησης πολιτικής αλλαγής. Απ’ τις 1ες εκλογές ; Χλωμό …
Και αν δεν πετύχει την 1η θέση κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης, όποιο έλθει δεύτερο έχει σχέδιο να την διεκδικήσει στις δεύτερες εκλογές, ώστε να σχηματιστεί κυβέρνηση πολιτικής αλλαγής. Αυτό θα γίνει, αν η λαϊκή πλειοψηφία έχει την βούληση και πάει μαζικά στις κάλπες, μειώνοντας την αποχή στο ελάχιστο, όπως έγινε στην αλλαγή του Όρμπαν.
Σε κάθε περίπτωση, τόσο οι έλληνες πολίτες, όσο και τα πολιτικά κόμματα, καλό θα είναι να «συμφιλιωθούν» με την ιδέα (και να προετοιμαστούν σχετικά), πως και η Ελλάδα θα κυβερνηθεί από κυβερνήσεις συνεργασίας, με βάση προγραμ-ματικές συγκλήσεις, όπως συμβαίνει στις 22 από τις 27 χώρες – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο λαός θέλει πολιτική αλλαγή – Η αντιπολίτευση μπορεί;

Το νερό δεν είναι ένα απλό αγαθό. Είναι δημόσιο αγαθό. Είναι όρος ζωής, ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Ιδίως στα νησιά, η πρόσβαση σε επαρκές, ποιοτικό και προσιτό νερό δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για να μπορεί ένας τόπος να κατοικείται, να λειτουργεί και να αντέχει.

Η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα κινείται σε σωστή κατεύθυνση όταν αναγνωρίζει τη σημασία του νερού και την ανάγκη καλύτερης διαχείρισής του. Όμως για τα νησιά χρειάζεται κάτι περισσότερο από γενικές αναφορές. Χρειάζεται ειδική πολιτική.

Και αυτό δεν είναι απλώς πολιτική άποψη. Είναι συνταγματική υποχρέωση.

Το άρθρο 101 παρ. 4 του Συντάγματος προβλέπει ότι ο νομοθέτης και η Διοίκηση οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών περιοχών. Με απλά λόγια, το κράτος όταν σχεδιάζει πολιτικές δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τα νησιά σαν να έχουν τις ίδιες συνθήκες με την ηπειρωτική χώρα.

Η νησιωτικότητα, λοιπόν, δεν είναι ένα σύνθημα. Δεν είναι μια λέξη που μπαίνει στα κείμενα για να ακούγονται πιο ολοκληρωμένα. Είναι υποχρέωση που πρέπει να γίνεται πράξη.

Στο νερό αυτό είναι απολύτως αναγκαίο.

Στα νησιά, το πρόβλημα της ύδρευσης δεν είναι μόνο πώς θα παραχθεί περισσότερο νερό. Αυτό, σε αρκετές περιπτώσεις, είναι αναγκαίο. Όμως δεν αρκεί.

Το πραγματικό ερώτημα είναι πιο δύσκολο:

Πώς θα έχουμε αρκετό και ποιοτικό νερό, χωρίς να πτωχεύουν οι υπηρεσίες ύδρευσης των Δήμων και των ΔΕΥΑ και χωρίς να πληρώνουν οι μόνιμοι κάτοικοι το βάρος της εποχικής αιχμής;

Όποιος έχει υπηρετήσει την Αυτοδιοίκηση σε νησιωτικό Δήμο γνωρίζει καλά ότι η ύδρευση δεν είναι ένα απλό τεχνικό θέμα. Είναι καθημερινή ευθύνη. Είναι κόστος ενέργειας, γεωτρήσεις, αντλιοστάσια, αφαλατώσεις, δίκτυα, βλάβες, διαρροές, δεξαμενές, ποιότητα νερού, αποχέτευση, προσωπικό, συμβάσεις, εισπράξεις και αγωνία να μη μείνει ο τόπος χωρίς νερό.

Στα νησιά έχουμε μικρό μόνιμο πληθυσμό, αλλά πολύ μεγάλη εποχική πίεση. Έχουμε αυξημένες ανάγκες το καλοκαίρι, ακριβή ενέργεια, παλιά δίκτυα, απώλειες νερού, τεχνική υποστελέχωση και σε πολλές περιοχές κίνδυνο υφαλμύρινσης του υδροφόρου ορίζοντα. Δηλαδή, όταν αντλούμε περισσότερο νερό απ’ όσο αντέχει το φυσικό σύστημα, το θαλασσινό νερό μπορεί να μπει στα υπόγεια νερά και να τα καταστήσει ακατάλληλα.

Γι’ αυτό δεν μπορούμε να συζητάμε μόνο για νέες μονάδες παραγωγής νερού. Πρέπει να συζητάμε και για το υδατικό ισοζύγιο, το κόστος, τις απώλειες, την ενέργεια, τη συντήρηση, τη διαφάνεια και τη βιωσιμότητα των υπηρεσιών ύδρευσης.

Πριν ζητήσουμε περισσότερο νερό, πρέπει να ξέρουμε τι γίνεται με το νερό που ήδη έχουμε.

Πρέπει να γνωρίζουμε πόσο νερό παράγεται ή αντλείται, πόσο μπαίνει στο δίκτυο, πόσο χάνεται, πόσο τιμολογείται, πόσο εισπράττεται και πόσο τελικά κοστίζει το χρήσιμο κυβικό. Αυτό είναι το υδατικό ισοζύγιο. Χωρίς αυτό, δεν υπάρχει σοβαρή πολιτική νερού.

Δεν μπορεί το κράτος να πληρώνει κάθε καλοκαίρι για να παράγεται ακριβό νερό, όταν μεγάλο μέρος του παραγόμενου νερού χάνεται ή δεν γίνεται ποτέ έσοδο για την υπηρεσία ύδρευσης.

Πρώτα υδατικό ισοζύγιο, έλεγχος, μετρήσεις, απώλειες και κόστος. Μετά νέα παραγωγή.

Με απλά λόγια:

Δεν μπορεί να παράγουμε ακριβά για να χάνουμε ακριβά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι είμαστε απέναντι σε νέες μονάδες παραγωγής νερού. Κάθε άλλο. Σε πολλά νησιά είναι απαραίτητες. Όμως κάθε νέα παραγωγή πρέπει να συνοδεύεται από σχέδιο μείωσης απωλειών, σωστή υδρομέτρηση, έλεγχο της κατανάλωσης ενέργειας και καθαρή εικόνα για το πραγματικό κόστος του νερού.

Πρέπει επίσης να υπάρχει αξιολόγηση της υπηρεσίας ύδρευσης που θα λειτουργήσει το έργο. Δεν αρκεί να χρηματοδοτούμε νέες υποδομές. Πρέπει να ξέρουμε αν ο Δήμος ή η ΔΕΥΑ μπορεί να τις συντηρήσει, να τις μετρήσει, να τις λειτουργήσει σωστά και να τις κρατήσει βιώσιμες.

Νέο έργο χωρίς σχέδιο λειτουργικής βελτίωσης του παρόχου μπορεί να γίνει νέο βάρος για τον Δήμο και τους πολίτες.

8+1 προτάσεις και μία βασική προϋπόθεση
Με βάση αυτή την εμπειρία, κατέθεσα στη δημόσια διαβούλευση μια δέσμη προτάσεων για να γίνει η νησιωτικότητα πραγματική πολιτική στο νερό και όχι απλή αναφορά σε ένα κείμενο.

1. Η νησιωτικότητα να μπει καθαρά στη Στρατηγική
Η Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα πρέπει να αναφέρει ρητά ότι η πολιτική για το νερό στα νησιά σχεδιάζεται με βάση το άρθρο 101 παρ. 4 του Συντάγματος.

Η νησιωτικότητα πρέπει να σημαίνει ειδικά μέτρα, ειδικούς δείκτες και ειδική χρηματοδότηση. Όχι γενικές αναφορές χωρίς εφαρμογή.

2. Ειδικό κεφάλαιο για τα νησιά και τις υπηρεσίες ύδρευσης
Στο κεφάλαιο αυτό πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ο μόνιμος πληθυσμός, η εποχική αύξηση, το ενεργειακό κόστος, οι απώλειες δικτύου, η υφαλμύρινση του υδροφόρου ορίζοντα, η τεχνική στελέχωση και η οικονομική δυνατότητα κάθε Δήμου ή ΔΕΥΑ.
Παράλληλα, πρέπει να υπάρχει κοινό ελάχιστο πλαίσιο για τα τοπικά σχέδια νερού των νησιωτικών Δήμων και ΔΕΥΑ. Δεν μπορεί κάθε τοπικό σχέδιο να συντάσσεται με διαφορετικό τρόπο και χωρίς να καταγράφει τα ίδια βασικά στοιχεία.
Κάθε τοπικό σχέδιο νερού πρέπει να περιλαμβάνει, με ενιαίο και συγκρίσιμο τρόπο:
το υδατικό ισοζύγιο, τις πηγές νερού, τις γεωτρήσεις, τις δεξαμενές, τα αντλιοστάσια, την παραγωγή νερού, τις απώλειες δικτύου, το νερό που τιμολογείται, το νερό που εισπράττεται, το κόστος ανά κυβικό, την κατανάλωση ενέργειας ανά κυβικό, την κατάσταση των βασικών υποδομών, τον κίνδυνο υφαλμύρινσης του υδροφόρου ορίζοντα και τις ανάγκες συντήρησης ή νέων έργων.
Με απλά λόγια, πριν ζητήσει ένας Δήμος ή μια ΔΕΥΑ νέο έργο, πρέπει να υπάρχει καθαρή εικόνα για το νερό που ήδη διαθέτει, το νερό που χάνει, το κόστος που πληρώνει και τις υποδομές που πρέπει να προστατεύσει.
Χωρίς κοινά στοιχεία, δεν μπορεί να υπάρξει δίκαιη σύγκριση, σωστή χρηματοδότηση και σοβαρή πολιτική νερού για τα νησιά.
Γιατί άλλο είναι να σχεδιάζεις πολιτική νερού για μια μεγάλη πόλη και άλλο για ένα νησί με μικρό μόνιμο πληθυσμό, μεγάλες καλοκαιρινές ανάγκες και περιορισμένες τεχνικές υπηρεσίες.
3. Κόστος και ενέργεια ανά κυβικό νερού
Κάθε έργο ύδρευσης, άντλησης, μεταφοράς, αφαλάτωσης ή νέας παραγωγής νερού πρέπει να συνοδεύεται από δύο απλούς αλλά κρίσιμους δείκτες: πόσο κοστίζει το κυβικό νερού και πόσο ρεύμα χρειάζεται για κάθε κυβικό νερού. Δηλαδή €/m³ και kWh/m³.

Αυτό πρέπει να γίνει υποχρεωτικό. Γιατί δεν αρκεί να λέμε ότι ένα έργο θα παράγει νερό. Πρέπει να ξέρουμε και πόσο θα κοστίζει αυτό το νερό κάθε μέρα στη λειτουργία του.

Στα νησιά, το νερό συχνά περνά από γεωτρήσεις, αντλιοστάσια, μεταφορές, πιεστικά συστήματα ή αφαλατώσεις. Όλα αυτά χρειάζονται ρεύμα. Άρα το ενεργειακό κόστος είναι βασικό μέρος του πραγματικού κόστους του νερού.

Και υπάρχει ακόμα ένα κρίσιμο σημείο: αυτοί οι δείκτες δεν πρέπει να υπολογίζονται μόνο στο νερό που παράγεται, αλλά και στο νερό που τελικά τιμολογείται.

Γιατί άλλο είναι να παράγεις 1.000 κυβικά και άλλο να φτάνουν, να μετρώνται και να πληρώνονται τα μισά. Αν το μισό νερό χάνεται ή δεν τιμολογείται, τότε το πραγματικό κόστος του νερού που φέρνει έσοδο διπλασιάζεται.

Άρα, ένα έργο δεν πρέπει να κρίνεται μόνο από το πόσο νερό παράγει. Πρέπει να κρίνεται από το πόσο κοστίζει το νερό που τελικά φτάνει στον πολίτη, μετριέται, τιμολογείται και πληρώνεται.

Χωρίς αυτή την εικόνα, δεν ξέρουμε αν ένα έργο λύνει το πρόβλημα ή αν απλώς δημιουργεί νέο κόστος για τον Δήμο, τη ΔΕΥΑ και τελικά τον πολίτη.

4. Καμία νέα παραγωγή χωρίς υδατικό ισοζύγιο, μείωση απωλειών και αξιολόγηση του παρόχου
Οι νέες μονάδες παραγωγής νερού μπορεί να είναι αναγκαίες. Όμως δεν μπορεί να χρηματοδοτείται νέα παραγωγή χωρίς πρώτα να υπάρχει καθαρό υδατικό ισοζύγιο.

Πρέπει να ξέρουμε πόσο νερό παράγεται, πόσο μπαίνει στο δίκτυο, πόσο χάνεται, πόσο τιμολογείται, πόσο εισπράττεται και πόσο τελικά κοστίζει το χρήσιμο κυβικό.

Παράλληλα, η χρηματοδότηση νέων έργων πρέπει να συνδέεται με σχέδιο μείωσης απωλειών, σωστή υδρομέτρηση, παρακολούθηση της κατανάλωσης και αξιολόγηση της λειτουργικής κατάστασης της υπηρεσίας ύδρευσης που θα τα λειτουργήσει.

Δεν αρκεί να δίνουμε χρήματα για νέα έργα. Πρέπει να ξέρουμε αν η υπηρεσία που θα τα λειτουργήσει μπορεί να τα συντηρήσει, να τα μετρήσει, να τα πληρώσει και να τα κρατήσει βιώσιμα.

Δεν έχει νόημα να χρηματοδοτούμε συνεχώς νέες μονάδες παραγωγής, αν την ίδια στιγμή δεν γνωρίζουμε τι χάνεται στο δίκτυο, τι μετριέται, τι τιμολογείται και τι μπορεί πραγματικά να συντηρήσει ο Δήμος ή η ΔΕΥΑ.

Αν δεν ξέρουμε τι χάνεται, δεν μπορούμε να ξέρουμε τι πραγματικά λείπει. Και αν παράγουμε ακριβό νερό σε δίκτυα με μεγάλες απώλειες, τότε δεν λύνουμε το πρόβλημα. Το μεγαλώνουμε.

Δεν μπορεί να παράγουμε ακριβά για να χάνουμε ακριβά.

5. Δημόσιος έλεγχος στις συμβάσεις παραγωγής νερού
Χρειάζεται καθαρός δημόσιος έλεγχος στις συμβάσεις παραγωγής ή προμήθειας νερού.

Δεν μπορεί μια σύμβαση να εμφανίζεται απλώς ως «προμήθεια κυβικών», όταν στην πράξη ο ιδιώτης λειτουργεί, συντηρεί ή επισκευάζει δημόσια μονάδα παραγωγής.

Η τεχνική υποστήριξη από ιδιώτες μπορεί να είναι χρήσιμη σε ορισμένες περιπτώσεις. Όμως ο δημόσιος φορέας πρέπει να έχει τον έλεγχο στην παραγωγή, στο κόστος, στα δεδομένα και στην τελική τιμή.

Δημόσιο νερό δεν σημαίνει μόνο δημόσιες εγκαταστάσεις. Σημαίνει δημόσιος έλεγχος στον τρόπο που το νερό παράγεται, κοστολογείται και φτάνει στον πολίτη.

Όταν ο ιδιώτης πληρώνεται για το νερό που παράγει, αλλά ο Δήμος ή η ΔΕΥΑ πληρώνει το ρεύμα, τις απώλειες και το οικονομικό ρίσκο, τότε ο ιδιώτης έχει το σίγουρο έσοδο και η δημόσια υπηρεσία κρατά τον δύσκολο λογαριασμό.

Αυτό δεν είναι σωστό μοντέλο για το δημόσιο νερό.

6. Προστασία των πολύ μικρών κατοικημένων νησιών
Για τα πολύ μικρά κατοικημένα νησιά, το νερό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο με στενά ανταποδοτικά κριτήρια.

Εκεί το νερό είναι όρος ζωής, κατοίκησης και δημογραφικής αντοχής. Σε μια περίοδο που πολλά μικρά νησιά δίνουν μάχη για να κρατήσουν μόνιμους κατοίκους, η πρόσβαση σε βασική και προσιτή ποσότητα νερού δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για να μείνουν οικογένειες, εργαζόμενοι και νέοι άνθρωποι στον τόπο τους.

Το νερό δεν πρέπει να γίνεται αντικίνητρο παραμονής.

Χρειάζεται εγγυημένη βασική ποσότητα νερού για τους μόνιμους κατοίκους, με προστατευμένη τιμή στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης.

Από εκεί και πάνω, η κατανάλωση πρέπει να χρεώνεται προοδευτικά.

Προστατεύουμε την ανάγκη, όχι τη σπατάλη.

7. Ταμείο Νησιωτικής Υδατικής Ανθεκτικότητας
Χρειάζεται ειδικό χρηματοδοτικό εργαλείο για τα νησιά.

Ένα Ταμείο Νησιωτικής Υδατικής Ανθεκτικότητας, που θα στηρίζει έργα μείωσης απωλειών, αντικατάστασης δικτύων, τηλεμετρίας, υδρομέτρησης, ενεργειακής αναβάθμισης αντλιοστασίων, προστασίας από την υφαλμύρινση του υδροφόρου ορίζοντα και τεχνικής υποστήριξης μικρών Δήμων και ΔΕΥΑ.

Δεν μπορεί ο μόνιμος κάτοικος ενός νησιού να πληρώνει μόνος του υποδομές που πρέπει να αντέχουν πληθυσμούς πολλαπλάσιους λόγω της τουριστικής αιχμής.

8. Οι υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης να αναγνωριστούν ως υποδομές μείζονος σημασίας
Στα νησιά, οι υποδομές ύδρευσης και αποχέτευσης δεν είναι απλά τεχνικά έργα.

Είναι υποδομές ζωής, δημόσιας υγείας, περιβαλλοντικής προστασίας και παραμονής πληθυσμού.

Μια σοβαρή βλάβη σε αντλιοστάσιο, δεξαμενή, αγωγό, μονάδα παραγωγής νερού ή εγκατάσταση αποχέτευσης μπορεί σε ένα νησί να δημιουργήσει άμεσο πρόβλημα στην καθημερινότητα, στην υγεία, στο περιβάλλον και στην οικονομική λειτουργία του τόπου.

Γι’ αυτό χρειάζονται τακτικός τεχνικός έλεγχος, προληπτική συντήρηση, σχέδια έκτακτης ανάγκης, δημόσια παρακολούθηση και προτεραιότητα χρηματοδότησης για τις κρίσιμες υποδομές.

Και μία βασική προϋπόθεση: εφαρμογή
Όλα τα παραπάνω δεν έχουν αξία αν μείνουν στα χαρτιά.

Κάθε πρόβλεψη για τις νησιωτικές υπηρεσίες ύδρευσης πρέπει να έχει υπεύθυνο φορέα, χρονοδιάγραμμα, πηγή χρηματοδότησης, δείκτη αξιολόγησης και δημόσια παρακολούθηση της προόδου.

Ιδίως η χρηματοδότηση νέων έργων πρέπει να συνδέεται με καθαρό υδατικό ισοζύγιο, μείωση απωλειών, έλεγχο κόστους, ενεργειακή αποδοτικότητα και σχέδιο λειτουργικής βελτίωσης του παρόχου.

Χωρίς αυτά, ακόμη και οι σωστές κατευθύνσεις κινδυνεύουν να μείνουν ευχολόγιο.

Η νησιωτικότητα στο νερό δεν μπορεί να μένει αφηρημένος όρος. Πρέπει να γίνει εφαρμοσμένη πολιτική.

Με σχέδιο. Με μετρήσεις. Με χρηματοδότηση. Με δημόσιο έλεγχο. Με προστασία των μόνιμων κατοίκων. Με βιώσιμες υπηρεσίες ύδρευσης.

Στα νησιά δεν αρκεί να παράγεις νερό. Πρέπει να το παράγεις σωστά, να το μετράς, να το προστατεύεις, να το τιμολογείς δίκαια και να μη διαλύεις οικονομικά τις υπηρεσίες ύδρευσης.

Ο στόχος είναι απλός και καθαρός:

Δημόσιο νερό.
Βιώσιμες υπηρεσίες ύδρευσης.

Γράφει ο Λευτέρης Πέντες
πρώην Δήμαρχος Πάτμου

Η νησιωτικότητα να γίνει πράξη στην Εθνική Στρατηγική για τα Ύδατα