Στην πράξη, αυτό δεν έγινε.

Και εδώ προκύπτει το βασικό ερώτημα. Γιατί δεν άλλαξε το παραγωγικό μοντέλο;

Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στη διαχείριση των πόρων. Βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν αντιμετωπίστηκαν οι βαθιές παθογένειες της οικονομίας και του πολιτικού συστήματος.

Δεν προχώρησαν οι μεταρρυθμίσεις που θα άνοιγαν τις αγορές, που θα ενίσχυαν τον ανταγωνισμό, που θα περιόριζαν πρακτικές συγκέντρωσης ισχύος.

Αντί να αλλάξει η δομή της οικονομίας, σε κρίσιμους τομείς διατηρήθηκαν συνθήκες που περιορίζουν τον ανταγωνισμό και μεταφέρουν το κόστος στην κοινωνία.

Έτσι, ένα εργαλείο που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοχλός αλλαγής, λειτούργησε τελικά ως μηχανισμός διαχείρισης της υπάρχουσας κατάστασης.

Τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι αμείλικτα.

Στεγαστικό. Βρίσκεις σπίτι;
Ακρίβεια. Βγαίνει ο μήνας;
Ενέργεια. Μειώθηκε το κόστος;
Πρωτογενής τομέας. Στηρίχθηκε ουσιαστικά;
Νησιά. Μετακινείσαι χωρίς να ματώνεις οικονομικά;

Αν οι απαντήσεις είναι αρνητικές, τότε το ζήτημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι ουσιαστικό.

Στεγαστικό – Δεν βρίσκουμε σπίτι

Σήμερα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να βρουν σπίτι. Ειδικά στην περιφέρεια και στα νησιά. Εκπαιδευτικοί, γιατροί, δημόσιοι λειτουργοί καλούνται να υπηρετήσουν σε περιοχές όπου η στέγη είτε δεν υπάρχει είτε είναι απαγορευτική.

Ένας μισθός 800 ή 900 ευρώ δεν καλύπτει ενοίκια 400 και 500 ευρώ, ενώ πολλές φορές δεν υπάρχει καν διαθέσιμο σπίτι.

Τα προγράμματα που εφαρμόστηκαν, όπως το «Σπίτι μου» και τα επιδόματα ενοικίου, κινήθηκαν στη λογική της ενίσχυσης της ζήτησης. Όταν όμως αυξάνεις τη ζήτηση χωρίς να αυξάνεις την προσφορά, οι τιμές ανεβαίνουν. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Το πρόβλημα δεν λύθηκε. Οξύνθηκε.

Εδώ προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα. Όταν υπάρχει υπεραπόδοση εσόδων, γιατί δεν αξιοποιείται για να δοθούν κίνητρα που αυξάνουν τα διαθέσιμα σπίτια; Γιατί δεν ενισχύεται η μακροχρόνια μίσθωση, ιδιαίτερα στα νησιά και την περιφέρεια;

Το ζήτημα δεν είναι τεχνικό. Είναι επιλογή.

Ακρίβεια – Δεν βγαίνει ο μήνας

Η ακρίβεια δεν είναι πια προσωρινή. Είναι μόνιμη.

Σε μια κανονική συνθήκη, μια οικογένεια θα έπρεπε να μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες της, να βγάζει τον μήνα και να κάνει και μια μικρή αποταμίευση για το μέλλον των παιδιών της.

Ο μισθός τελειώνει στις 15 ή στις 20 του μήνα. Και από εκεί και πέρα αρχίζει η πίεση. Υποχρεώσεις που μεταφέρονται, δανειακές ανάγκες, ακόμη και εκποίηση περιουσίας σε κάποιες περιπτώσεις.

Αυτό δεν είναι απλώς οικονομική δυσκολία. Είναι κοινωνική φθορά.

Και ενώ η ακρίβεια αποδίδεται συχνά σε εξωτερικούς παράγοντες, η απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε επιδόματα. Γιατί τα επιδόματα ανακουφίζουν προσωρινά, αλλά δεν αλλάζουν τους όρους της αγοράς.

Ενέργεια και καύσιμα – Πληρώνουμε χωρίς να αλλάζει κάτι

Στα καύσιμα, η εικόνα είναι γνωστή σε όλους. Ο πολίτης πληρώνει ακριβά και ένα μεγάλο μέρος της τιμής είναι φόροι.

Το εύλογο ερώτημα είναι απλό. Πώς γίνεται σε ένα ποσό που πληρώνει ο πολίτης, το μεγαλύτερο μέρος να μην αφορά το ίδιο το καύσιμο;

Αντί για παρεμβάσεις που θα μείωναν το κόστος στη βάση του, επιλέχθηκε η επιδότηση της κατανάλωσης. Δηλαδή, πρώτα πληρώνεις και μετά επιστρέφεται ένα μικρό μέρος.

Το πρόβλημα όμως παραμένει.

Πρωτογενής τομέας – Ακριβαίνει η παραγωγή, εγκαταλείπεται η γη

Οι άνθρωποι της παραγωγής βρίσκονται σε συνεχή πίεση.

Καύσιμα, ρεύμα, ζωοτροφές και πρώτες ύλες έχουν αυξηθεί σημαντικά. Το κόστος για να καλλιεργήσει ή να παράξει κάποιος έχει γίνει δυσβάσταχτο.

Την ίδια στιγμή, η στήριξη δεν είναι ανάλογη. Δεν υπάρχει σταθερό πλαίσιο ούτε κίνητρα για να μείνει ο νέος άνθρωπος στην παραγωγή. Η γη εγκαταλείπεται.

Σε αυτό το περιβάλλον, δεν μπορεί να αγνοηθεί και η εικόνα γύρω από τη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων. Υποθέσεις όπως αυτή του ΟΠΕΚΕΠΕ πλήττουν την εμπιστοσύνη και τον ίδιο τον παραγωγό.

Το αποτέλεσμα είναι συγκεκριμένο. Όταν ο πρωτογενής τομέας δεν στηρίζεται ουσιαστικά, το κόστος μεταφέρεται στον πολίτη. Στις νησιωτικές και τουριστικές περιοχές αυτό φαίνεται ακόμη περισσότερο. Τα βασικά αγαθά ακριβαίνουν.

Όταν δεν παράγεις, πληρώνεις ακριβότερα.

Νησιά και μετακινήσεις – Η μετακίνηση έγινε αβάσταχτο κόστος

Στα νησιά, η πραγματικότητα είναι ακόμη πιο σκληρή.

Το κόστος μετακίνησης έχει αυξηθεί τόσο που μια απλή μετακίνηση γίνεται οικονομικό βάρος. Για μια τετραμελή οικογένεια, ένα ταξίδι για μια ιατρική εξέταση μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή επιβάρυνση.

Η μετακίνηση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη.

Και όμως, σήμερα αντιμετωπίζεται σαν κόστος που βαραίνει τον πολίτη.

Η νησιωτικότητα, αντί να στηρίζεται, επιβαρύνεται.

Όταν μια κοινωνία δεν μπορεί να στεγαστεί, δεν μπορεί να μετακινηθεί και δεν μπορεί να βγάλει τον μήνα, τότε το πρόβλημα δεν είναι συγκυριακό. Είναι δομικό.

Το μεγάλο ζήτημα είναι ότι χάθηκε ο στόχος. Και ενώ όλα αυτά εξελίσσονται, η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται.

Περιστρέφεται γύρω από δικογραφίες, ελέγχους και υποθέσεις που απασχολούν ακόμη και ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η παρουσία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε ζητήματα διαχείρισης πόρων δεν είναι ένα απλό γεγονός. Είναι μια θεσμική υπενθύμιση ότι η διαφάνεια και η λογοδοσία δεν είναι επιλογή. Είναι υποχρέωση.

Όταν η συζήτηση μεταφέρεται από το αποτέλεσμα στη διαδικασία, σημαίνει ότι έχει χαθεί ο στρατηγικός στόχος.

Η ουσία είναι ότι το κράτος δεν λειτούργησε ως στρατηγικός κατευθυντής της οικονομίας.

Λειτούργησε ως διαχειριστής πόρων.Και αυτό κάνει τη διαφορά. Η χώρα δεν έχασε τα χρήματα. Έχασε την ευκαιρία να αλλάξει.

Η Δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα. Αλλά έχει ευθύνες.

Και η κοινωνία έχει το δικαίωμα να ζητά όχι απλώς διαχείριση,
αλλά κατεύθυνση.

Ταμείο Ανάκαμψης: Μια εθνική ευκαιρία που χάθηκε

Η οικονομική βάση: Πέντε αριθμοί που τα λένε όλα

Σας παραθέτω πέντε αριθμητικές πτυχές του πολέμου. Αυτά είναι τα αληθινά όπλα.

Πρώτον: 1,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Τόσο ιρανικό πετρέλαιο εισήγαγε η Κίνα τον Μάρτιο. Αποτελεί ρεκόρ όλων των εποχών. Κι αυτό εν μέσω πολέμου.

Δεύτερον: 126  δολάρια το βαρέλι Μπρεντ. Η υψηλότερη τιμή από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Τρίτον: 25 δισεκατομμύρια δολάρια. Τόσο κόστισε ήδη το Πεντάγωνο σε δύο μήνες. Οι Ιρανοί μιλάνε για 100 δισεκατομμύρια δολάρια.

Τέταρτον: 500 εκατομμύρια δολάρια. Τόσα ιρανικά κρυπτονομίσματα κατάσχεσαν οι ΗΠΑ.

Πέμπτον: 30 εκατομμύρια άνθρωποι. Τόσοι κινδυνεύουν να πέσουν στη φτώχεια παγκοσμίως λόγω της αύξησης της ενέργειας, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.

Αυτά  είναι οικονομικά νούμερα. Ο πόλεμος είναι απλώς το όχημα.

ΗΠΑ: Η παγίδα του δολαρίου

Η Ουάσινγκτον ξόδεψε 25 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με αμερικανικές κυβερνητικές πηγές. Τα Στενά παραμένουν κλειστά και το αμερικανικό ναυτικό εφαρμόζει αποκλεισμό, αλλά το Ιράν δεν καταρρέει. Γιατί; Διότι οι ΗΠΑ δε θέλουν πραγματική κατάρρευση. Μια κατάρρευση του Ιράν θα άνοιγε κενό εξουσίας. Ποιος θα το γέμιζε; Πιθανότατα η Τουρκία, η Ρωσία ή ακόμα και η Κίνα. Κανένα από αυτά δε συμφέρει τις ΗΠΑ. Η μόνη εξαίρεση είναι η επιβολή φιλοαμερικάνικης κυβέρνησης, κάτι που είναι πραγματικά δύσκολο. Όχι όμως ακατόρθωτο.  Επιπλέον, οι ΗΠΑ εφάρμοσαν κυρώσεις στην κινεζική Hengli Petrochemical και δεσμεύτηκαν να επεκτείνουν την εκστρατεία «μέγιστης πίεσης» παντού. Όμως την ίδια στιγμή, ο Τραμπ διστάζει να εξαπολύσει νέα στρατιωτικά πλήγματα. Οι σύμβουλοί του χωρίζονται: άλλοι θέλουν περισσότερες κυρώσεις, άλλοι βόμβες. Ο Τραμπ παραμένει «απογοητευμένος αλλά ρεαλιστής». Ένας αξιωματούχος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Το μόνο που καταλαβαίνουν οι ηγέτες του Ιράν είναι βόμβες». Ωστόσο, ο πρόεδρος σταμάτησε να  βομβαρδίζει. Γιατί; Διότι μια «παγιωμένη» σύγκρουση πονάει πολιτικά. Οι ενδιάμεσες εκλογές απέχουν έξι μήνες, αλλά μια «καυτή» σύγκρουση θα εκτοξεύσει το πετρέλαιο πάνω από 120 δολάρια. Επομένως, οι ΗΠΑ έχουν επιλέξει την ηπιότερη κακή λύση: ούτε ειρήνη, ούτε πόλεμος. Μόνο συνέχιση και οικονομική ασφυξία.

Κίνα: Το γιουάν ανεβαίνει χωρίς σφαίρες

Η Κίνα παίζει ως τώρα, το πιο έξυπνο παιχνίδι. Αγοράζει ιρανικό πετρέλαιο με έκπτωση και το πληρώνει σε γιουάν. Μεταμφιέζει το πετρέλαιο ως «μαλαισιανό» ή «ινδονησιακό». Όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στη Hengli, η Hengli μεταβίβασε την κυριότητα της θυγατρικής της σε τοπική κινεζική αρχή που είναι νομικά αήττητη. Το Πεκίνο δηλώνει ρητά ότι απορρίπτει τις «παράνομες μονομερείς κυρώσεις». Παράλληλα, δε στέλνει ούτε έναν στρατιώτη στο Ιράν. Γιατί να το κάνει; Ο πόλεμος ήδη εξυπηρετεί τα συμφέροντά της. Οι ΗΠΑ «αιμορραγούν» οικονομικά, το πετρέλαιο μένει φθηνό για την κινεζική βιομηχανία, και το γιουάν εδραιώνεται ως εναλλακτικό νόμισμα για ενεργειακές συναλλαγές. Η μόνη ανησυχία του Πεκίνου είναι μήπως οι ΗΠΑ πιέσουν υπερβολικά, αναγκάζοντας την, είτε να χάσει τον προμηθευτή της είτε να εμπλακεί στρατιωτικά. Έτσι, η Κίνα κινείται σε μια λεπτή γραμμή: αγοράζει πολύ, αλλά διακριτικά. Αν οι ΗΠΑ «σφίξουν» ακόμα περισσότερο, η Κίνα μπορεί πάντα να αυξήσει τις αγορές από Ρωσία ή Σαουδική Αραβία. Συνεπώς, η Κίνα δε θέλει ούτε νίκη του Ιράν (γιατί τότε το Ιράν θα ανέβαζε τις τιμές) ούτε ήττα (γιατί τότε η Κίνα θα έχανε τον φτηνό προμηθευτή). Η Κίνα θέλει ακριβώς αυτό που συμβαίνει τώρα: έναν πόλεμο χαμηλής έντασης, υψηλής διάρκειας.

Ιράν: Η επιβίωση ως νίκη

Το Ιράν κατέρρευσε οικονομικά. Το ριάλ βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο από το 1979. Οι ΗΠΑ κατάσχεσαν περίπου 500 εκατομμύρια δολάρια σε κρυπτονομίσματα. Τα λιμάνια είναι αποκλεισμένα. Κι όμως, το Ιράν δε διαλύθηκε. Ο νέος ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δηλώνει ότι οι ξένες δυνάμεις αποσταθεροποιούν την περιοχή και προτείνει μια «νέα περιφερειακή τάξη». Η Τεχεράνη υπέβαλε πρόταση: ανοίγουμε τα Στενά, αλλά δε συζητάμε τα πυρηνικά. Οι ΗΠΑ απέρριψαν την πρόταση. Γιατί; Διότι, αν τα Στενά ανοίξουν χωρίς πυρηνική συμφωνία, τότε το Ιράν διατηρεί το μόνο διαπραγματευτικό του χαρτί και μάλιστα ζητά και χαράτσι διέλευσης. Η άρνηση των ΗΠΑ δείχνει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, δεν είναι παρά πρόφαση. Το Ιράν το γνωρίζει. Συνεπώς, το Ιράν αντέχει. Δεν μπορεί να νικήσει, αλλά μπορεί να μην ηττηθεί. Και η απλή συνέχιση της ύπαρξής του (ακόμα και υπό αποκλεισμό), αποτελεί ήδη μια μορφή νίκης. Γιατί αποδεικνύει στην Κίνα και τη Ρωσία ότι το Ιράν αξίζει στήριξη.

Τα κρυπτονομίσματα ως όπλο

Το Ιράν δεν μπορεί να χρησιμοποιεί πλέον το παγκόσμιο τραπεζικό σύστημα SWIFT. Οι ΗΠΑ τον απέκλεισαν. Έτσι, η Τεχεράνη στράφηκε στα κρυπτονομίσματα. Γιατί; Διότι τα κρυπτονομίσματα δεν περνούν από τράπεζες, δεν ελέγχονται από κεντρικές αρχές και μπορούν να διασχίσουν τα σύνορα χωρίς άδεια. Το Ιράν χρησιμοποιούσε Bitcoin και άλλα ψηφιακά νομίσματα, για να πληρώνει προμηθευτές, να λαμβάνει πληρωμές για πετρέλαιο και να κρατά αποθεματικά εκτός δολαρίου. Οι ΗΠΑ απάντησαν με μια επιχείρηση που ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ αποκάλεσε «κατάσταση κρίσης» για το Ιράν: κατάσχεσαν περίπου 500 εκατομμύρια δολάρια σε ιρανικά κρυπτοστοιχεία. Αυτό δεν είναι μικρό ποσό. Είναι περισσότερα από τον ετήσιο προϋπολογισμό πολλών μικρών κρατών. Ωστόσο, η κατάσχεση αυτή στέλνει και ένα μήνυμα σε όσους σκέφτονται να μιμηθούν το Ιράν: ούτε τα κρυπτονομίσματα δεν είναι ασφαλή, όταν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να τα «κυνηγήσουν». Το πραγματικό ερώτημα όμως είναι: το Ιράν σταμάτησε; Κανείς δεν το ξέρει. Τα κρυπτονομίσματα είναι ανώνυμα. Η Τεχεράνη μπορεί ήδη να έχει δημιουργήσει νέα πορτοφόλια. Μπορεί να έχει μεταφέρει τα υπόλοιπα σε αποκεντρωμένες πλατφόρμες που δεν μπορεί κανείς να κατάσχει. Επομένως, η μάχη των κρυπτονομισμάτων μόλις ξεκίνησε. Και αυτή η μάχη δεν έχει σύνορα.

Ρωσία: Η αποστράγγιση των ΗΠΑ

Ο στρατηγός Νταν Κέιν επιβεβαίωσε ενώπιον της Γερουσίας, ότι «η Ρωσία βοηθά το Ιράν». Δορυφορικές εικόνες, πληροφορίες, βελτιώσεις σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ο Πούτιν προειδοποίησε τον Τραμπ για «επιζήμιες συνέπειες». Γιατί το κάνει; Διότι κάθε δολάριο που ξοδεύουν οι ΗΠΑ στο Ιράν είναι ένα δολάριο λιγότερο για την Ουκρανία. Επιπλέον, οι υψηλές τιμές πετρελαίου ευνοούν τη Ρωσία, η οποία εξάγει αργό πετρέλαιο. Η Μόσχα θέλει τον πόλεμο να συνεχίζεται επ’ αόριστον. Δεν θέλει ούτε νίκη των ΗΠΑ (γιατί τότε οι ΗΠΑ θα στρέφονταν πλήρως στην Ουκρανία) ούτε νίκη του Ιράν (γιατί ένα πολύ ισχυρό Ιράν μπορεί να ανταγωνιστεί τη Ρωσία στις αγορές φυσικού αερίου). Έτσι, η Ρωσία κάνει ακριβώς ό,τι και η Κίνα: «ρίχνει» λάδι στη φωτιά, αλλά από απόσταση.

Το Ισραήλ: Η μόνη εξαίρεση

Το Ισραήλ ξεκίνησε αυτόν τον πόλεμο. Δεν παρασύρθηκε. Η επίσημη αιτιολογία μιλά για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η ανεπίσημη αλήθεια είναι πολύ βαθύτερη. Το Ισραήλ δεν νοιάζεται μόνο για βόμβες. Το Ισραήλ νοιάζεται ότι το Ιράν ελέγχει τα Στενά του Ορμούζ, πουλά πετρέλαιο σε γιουάν στην Κίνα και αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο στην ισραηλινή περιφερειακή κυριαρχία. Παράλληλα, ισραηλινές εταιρείες (όχι μόνο εντός Ισραήλ αλλά και μέσω συμφερόντων στις ΗΠΑ, στην Ευρώπη και αλλού), δραστηριοποιούνται στην ενέργεια, στην τεχνολογία, στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, ακόμα και στη διαχείριση κρίσεων. Η EAPC, μια εταιρεία αγωγών που ελέγχεται από ισραηλινά κεφάλαια, μπορεί να μεταφέρει πετρέλαιο από Ερυθρά Θάλασσα σε Μεσόγειο. Έτσι, το Ισραήλ γίνεται ενεργειακή γέφυρα την ώρα που το στενό  παραμένει κλειστό. Επιπλέον, ο πλήρης οικονομικός στραγγαλισμός του Ιράν (με κατάσχεση 500 εκατομμυρίων δολαρίων σε κρυπτονομίσματα, αποκλεισμό λιμανιών και καταστροφή του 70% της βαριάς βιομηχανίας του), δεν εξαλείφει μόνο την ικανότητα του Ιράν να χρηματοδοτεί τρομοκρατία. Δημιουργεί ένα κενό εξουσίας. Ποιος θα το γεμίσει; Το Ισραήλ και οι σύμμαχοί του, δηλαδή ΗΠΑ, Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ. Το κενό αυτό μεταφράζεται άμεσα σε οικονομικά οφέλη: νέες αγορές, έλεγχος ενεργειακών οδών, τεχνολογική κυριαρχία, ανοικοδόμηση υποδομών. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτελεί τη δικαιολογία, όχι τον σκοπό. Ο σκοπός είναι η πλήρης γεωοικονομική αναδιάταξη της Μέσης Ανατολής υπέρ του Ισραήλ υπό την ομπρέλα των ΗΠΑ. Η ερώτηση που κανείς δεν κάνει είναι: αν το Ιράν καταρρεύσει πλήρως, αν γίνει δηλαδή,  ένα αποτυχημένο κράτος με εμφύλιο, πρόσφυγες και χαμένη γενιά,  αυτό το χάος θα είναι πραγματικά ασφαλέστερο για το Ισραήλ από ένα Ιράν με πυρηνικά που παραμένει σταθερό; Η ισραηλινή ηγεσία έχει ήδη απαντήσει σε αυτή την ερώτηση με τις πράξεις της. Και η απάντηση είναι: προτιμάμε την κατάρρευση. Γιατί η κατάρρευση του Ιράν δεν είναι απειλή. Είναι ευκαιρία.

ΗΑΕ εκτός ΟΠΕΚ.  Ο θάνατος του καρτέλ

Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον ΟΠΕΚ αποτελεί ένα ακόμα οικονομικό όπλο. Η μία ανάγνωση λέει ότι τα ΗΑΕ αποχώρησαν μόνα τους, αποδυναμώνοντας το καρτέλ. Σε αυτή την περίπτωση, οι ΗΠΑ χάνουν έναν παραδοσιακό σύμμαχο που βοηθούσε στη σταθεροποίηση των τιμών. Η άλλη ανάγνωση, λέει ότι ο Τραμπ σχεδίασε αυτή την αποχώρηση για να πιέσει περισσότερο. Πώς; Δίνοντας στα ΗΑΕ την άδεια να αυξήσουν την παραγωγή χωρίς πλαφόν, ο Τραμπ μπορεί να ρίξει τις τιμές του πετρελαίου. Χαμηλότερες τιμές σημαίνουν μικρότερο πληθωρισμό στις ΗΠΑ, πλήγμα στα έσοδα του Ιράν και της Ρωσίας, και μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη για την Ουάσινγκτον. Το Καζακστάν και το Ιράκ παρακολουθούν. Αν ακολουθήσουν, ο ΟΠΕΚ καταρρέει οριστικά. Ποιος κερδίζει από αυτή την κατάρρευση; Οι μεγάλοι καταναλωτές πετρελαίου (ΗΠΑ, Κίνα, Ευρώπη) που θέλουν χαμηλές τιμές. Και ποιος χάνει; Οι μεγάλοι παραγωγοί που εξαρτώνται από υψηλές τιμές (Ρωσία, Ιράν, ακόμα και η Σαουδική Αραβία). Έτσι, η αποχώρηση των ΗΑΕ δεν είναι απλή διπλωματική κίνηση. Είτε οι ΗΠΑ «έχασαν» έναν σύμμαχο είτε «χρησιμοποίησαν» έναν σύμμαχο ως όπλο, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: η πίεση στο Ιράν αυξάνεται, και οι τιμές γίνονται ένα ακόμα πεδίο μάχης.

Ο πραγματικός χαμένος: 30 εκατομμύρια άνθρωποι

Όσο οι πέντε παίκτες παίζουν το παιχνίδι τους, ο κόσμος πληρώνει. Τα 125 δολάρια το βαρέλι μεταφράζονται σε ακριβότερο ρεύμα, θέρμανση, μεταφορές, λιπάσματα, τρόφιμα. Ο επικεφαλής του Προγράμματος Ανάπτυξης του ΟΗΕ προειδοποίησε: πάνω από 30 εκατομμύρια άνθρωποι κινδυνεύουν να βυθιστούν στη φτώχεια. Οι χώρες της Ευρώπης, της Αφρικής και της Ασίας αιμορραγούν. Η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία βλέπουν τον πληθωρισμό να ανεβαίνει. Η Αίγυπτος, η Τυνησία, το Πακιστάν βρίσκονται στα όρια κοινωνικής έκρηξης. Κανείς όμως από τους μεγάλους παίκτες όμως, δεν ενδιαφέρεται. Οι ΗΠΑ απορροφούν το κόστος ως αντίτιμο για την υπεροχή του δολαρίου. Η Κίνα απορροφά το κόστος ως αντίτιμο για την έκπτωση στο πετρέλαιο. Η Ρωσία απορροφά το κόστος ως αντίτιμο για την αποστράγγιση των ΗΠΑ. Το Ιράν απορροφά το κόστος ως αντίτιμο για την επιβίωσή του. Οι φτωχοί του πλανήτη δεν έχουν κανένα αντίτιμο. Απλώς πληρώνουν.

Το ερώτημα που κανείς δεν απαντά

Αν όλοι χάνουν (έστω και λίγο) και μόνο το Ισραήλ έχει να κερδίσει κάτι συγκεκριμένο, γιατί συνεχίζεται; Η απάντηση είναι σκληρή: γιατί η εναλλακτική είναι χειρότερη. Για τις ΗΠΑ, μια πραγματική ειρήνη σημαίνει αποδοχή ότι το Ιράν θα συνεχίσει να πουλά πετρέλαιο σε γιουάν,  πράγμα που υπονομεύει το δολάριο. Για την Κίνα, μια πραγματική ειρήνη σημαίνει άνοιγμα των Στενών και σταθεροποίηση των τιμών, που σημαίνει τέλος στην έκπτωση. Για τη Ρωσία, μια πραγματική ειρήνη σημαίνει ότι οι ΗΠΑ μπορούν να στρέψουν ξανά όλη τους την προσοχή στην Ουκρανία. Για το Ιράν, μια πραγματική ειρήνη σημαίνει παραδοχή ότι το πυρηνικό πρόγραμμα τίθεται υπό έλεγχο. Κανένας παίκτης, λοιπόν, δεν έχει συμφέρον να τερματιστεί η σύγκρουση. Το μόνο που τους ενώνει είναι η διατήρηση του τέλματος. Και αυτό το τέλμα ονομάζεται «πόλεμος».

Γι’ αυτό δεν θα τελειώσει γρήγορα ποτέ

Όλα όσα περιγράψαμε: κλειστά Στενά, 125 δολάρια το βαρέλι, κατάσχεση 500 εκατομμυρίων σε κρυπτονομίσματα, αποχώρηση ΗΑΕ από ΟΠΕΚ, ισραηλινές εταιρείες που περιμένουν την κατάρρευση του Ιράν συμβαίνουν λίγες εβδομάδες πριν συναντηθούν Τραμπ και Σι. Δύο ισότιμοι παίκτες, με τις ΗΠΑ να έχουν ένα μικρό προβάδισμα. Η Κίνα όμως δεν πτοείται. Κρατάει κρυφά χαρτιά: τη Ρωσία, τον παγκόσμιο Νότο, τα  αμερικανικά ομόλογα, τις εναλλακτικές οδούς συναλλαγών σε γιουάν. Δεν τα χρησιμοποιεί ακόμα. Περιμένει το λάθος. Η πραγματική παρτίδα δεν θα κριθεί στα Στενά ή στις κυρώσεις. Θα κριθεί σε ένα δωμάτιο χωρίς παράθυρα, χωρίς δημοσιογράφους, χωρίς κάμερες. Εκεί, πρόσωπο με πρόσωπο, Τραμπ και Σι θα ανταλλάξουν κόκκινες γραμμές. Θα συζητήσουν για Ιράν, αλλά θα κλείσουν συμφωνία για Ταϊβάν. Θα μιλήσουν για πετρέλαιο, αλλά θα παζαρέψουν για το γιουάν. Κανείς δεν θα μάθει ποτέ τι ακριβώς ειπώθηκε. Μόνο οι κινήσεις που θα ακολουθήσουν θα αποκαλύψουν αν αυτή η συνάντηση ήταν κατάπαυση ή προθέρμανση. Μέχρι τότε, η σκακιέρα παραμένει στη θέση της. Τα πιόνια 30 εκατομμύρια άνθρωποι, οι οικονομίες της Ευρώπης, οι φτωχοί του πλανήτη–συνεχίζουν να πληρώνουν. Και οι δύο παίκτες κοιτάζονται στα μάτια, περιμένοντας ποιος θα ανοιγοκλείσει πρώτος τα βλέφαρα.

Κανείς δεν κερδίζει – Όλοι πληρώνουν. Και στο βάθος, η συνάντηση Τραμπ – Σι – Η αλήθεια που δεν σου λένε

Το πρόσωπο που αναλαμβάνει τη θέση του γραμματέα είναι ο Γιάννης Βαρδακαστάνης
Στο κόμμα της Χαριλάου Τρικούπη στήθηκαν τρεις κάλπες στη συνεδρίαση της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής με τα μέλη του Οργάνου να ψηφίζουν για τη θέση του γραμματέα, του Πολιτικού Συμβουλίου και της Επιτροπής Δεοντολογίας Εφαρμογής Καταστατικού και Πιστοποίησης (ΕΔΕΚΑΠ).

Προηγήθηκε η ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη που κήρυξε την έναρξη του προεκλογικού αγώνα του κόμματος, εξαπολύοντας βολές κατά της κυβέρνησης και του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Τα αποτελέσματα των ψηφοφοριών στο ΠΑΣΟΚ έχουν ως εξής:
Εκλογή Γραμματέα Κ.Π.Ε.

Ψήφισαν: 317

Γιάννης Βαρδακαστάνης: 279

Λευκά: 30

Άκυρα: 8

Σταυροδοσία Πολιτικού Συμβουλίου – Εκλέγονται:

(Ψήφισαν: 317 / Λευκά: 1)

1. Κώστας Τσουκαλάς 261

2. Μιλένα Αποστολάκη 251

3. Μανώλης Χριστοδουλάκης 230

4. Παύλος Γερουλάνος 228

5. Ανδρέας Σπυρόπουλος 226

6. Μιχάλης Κατρίνης 226

7. Άννα Διαμαντοπούλου 224

8. Όλγα Μαρκογιαννάκη 220

9. Παύλος Χρηστίδης 211

10. Θανάσης Γλαβίνας 201

11. Χάρης Δούκας 192

12. Κώστας Σκανδαλίδης 184

13. Νίκος Μήλης 181

14. Λευτέρης Καρχιμάκης 176

15. Κώστας Παπαδημητρίου 174

16. Μιχάλης Αεράκης 174

17. Μαρία Δαφέρμου 170

18. Μάρα Κουκουδάκη 159

19. Κατερίνα Σολωμού 144

20. Έφη Χαλάτση 131

21. Φίλιππος Σαχινίδης 129

22. Τόνια Αντωνίου 124

23. Μιχάλης Τζελέπης 121

Σταυροδοσία ΕΔΕΚΑΠ – Εκλέγονται:

(Ψήφισαν: 317, Άκυρα: 1, Λευκά:2)

1. Κόκκιας  Σάκης 190

2. Καπώνης Δημοσθένης 184

3. Ζούπη Εύα 159

4. Παπαγιανάκης Κώστας 159

5. Τσούνης Χρήστος 159

6. Μηνοβγιούδης Στέλιος 156

7. Μπίνα Στέλλα 156

8. Πολίτης Θωμάς 150

9. Τσακάλου Δανάη 150

10. Αυξεντίου Κατερίνα 140

11. Τσαρος Περικλής 137

12. Νούσιος Βασίλης 124

13. Κατσίλας Γρηγόρης 123

14. Σιώζου Σεβαστή 120

15. Κονδύλης Χάρης 118

Η μεγάλη πλειοψηφία των στελεχών του οργάνου εκλέχθηκαν στην Κεντρική Επιτροπή με τη στήριξη της ηγετικής ομάδας.

Πηγή: in.gr

ΠΑΣΟΚ: Τα τελικά αποτελέσματα των ψηφοφοριών για την ανάδειξη των οργάνων

Η ίδια αφιέρωσε τη ζωή της μετά το τραγικό τροχαίο του παιδιού της στην ίδρυση του ΕΥΘΥΤΑ για την αποφυγή τροχαίων ατυχημάτων ειδικά στη Ρόδο.  Πολλές φορές βρισκόμασταν κι εμείς συμμέτοχοι σε δράσεις του ΕΥΘΥΤΑ διότι η Ελένη Καρύδη φρόντιζε να βρίσκεται παρούσα ανάμεσά μας με τη δράση της και την παρουσία των εκπροσώπων του ΕΥΘΥΤΑ.

Σε περιόδους υψηλών συναισθηματικών φορτίσεων όπως τις γιορτές βλέπαμε αυτοκίνητα μετά από τροχαία συμβολικά τοποθετημένα σε κεντρικά σημεία της πόλης μας προκειμένου να ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος και οι πολίτες του νησιού μας.  Πολλές φορές φίλοι και γνωστοί μας μέλη και εθελοντές του ΕΥΘΥΤΑ ήταν παρόντες σε ποδηλατικούς αγώνες και άλλες εκδηλώσεις του νησιού προκειμένου να στείλουν το ηχηρό μήνυμα κατά των τροχαίων ατυχημάτων.

Η δράση της Ελένης Καρύδη πέρασε σε άλλο επίπεδο αφού βραβεύτηκε πολλές φορές από εθνικούς φορείς και συνετέλεσε σε νομοθετικές ρυθμίσεις για την ποινικοποίηση της εγκατάλειψης των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων.

Προσωπικά δεν την γνώριζα αλλά τη θαύμαζα γιατί ο αγώνας που έκανε ήταν ένας ιερός αγώνας για τη πρόληψη τροχαίων ατυχημάτων αφού η ίδια βίωσε την τραγική και άδικη απώλεια του παιδιού της από τροχαίο.  Επίσης πολλοί γνωστοί μου και φίλοι ήταν μέλη του ΕΥΘΥΤΑ και μας βοηθούσαν εθελοντικά στις ποδηλατικές διοργανώσεις.

Αυτό που με συγκινούσε με την Ελένη Καρύδη ήταν το πάθος της για να προστατεύσει όλο τον υπόλοιπο κόσμο που δεν γνώριζε προσωπικά από τα τροχαία ατυχήματα.  Η αλήθεια είναι ότι τη θαύμαζα κρυφά, τον πόνο της και την αγάπη της για το συνάνθρωπο, την αυταπάρνησή της και αυτό που την έκανε τόσο δυνατή ήταν ο πόνος της και που μετέτρεψε σε δύναμη για τον συνάνθρωπο.

Όντας θύμα τροχαίου ατυχήματος με παράσυρση και εγκατάλειψη συνειδητοποίησα ότι μία στιγμή ανυπαρξίας του θύτη, μπορεί να στοιχίσει σε έναν ή πολλούς το δικαίωμα στη ζωή.  Εκείνη την στιγμή βίωσα μια εμπειρία μεταξύ ζωής και θανάτου κι αδύναμη σε μια στιγμή αγωνίας ενός δευτερολέπτου όταν το αμάξι με παρέσυρε, πάτησε και με έριξε από το ποδήλατο εγκαταλείποντάς με στο οδόστρωμα.  Στις 2/8/2019 το τροχαίο αυτό μου άλλαξε το πρόσωπο, το σώμα μου, την καθημερινότητά μου, την υγεία μου, τις φοβίες μου, το λόγο μου, την εικόνα μου από τους άλλους ανθρώπους γύρω μου, τη ζωή μου.  Διαμορφώθηκε διαφορετικά η αντίληψή μου για τους ανθρώπους γύρω μου, τους θεσμούς, τη Δικαιοσύνη, την οικογένειά μου και εν τέλει για το πώς βλέπω τον κόσμο ολόκληρο.

Εύχομαι τιμή για την Ελένη Καρύδη και  η μνήμη και το παράδειγμα της, για γίνει ένας φωτεινός σηματοδότης για την προστασία των ανθρώπων και των θυμάτων από τροχαία ατυχήματα. Την ορθή λειτουργία της Δικαιοσύνη και των Θεσμοί ώστε να αποφεύγονται τα τροχαία αλλά και τη δικαίωση των θυμάτων των τροχαίων ατυχημάτων αφού τελικά από θαύμα ζήσαμε.

Ελένη Ν. Καραγιάννη
Αθλήτρια  Ποδηλασίας
Απόφ.Τμ.Μεσογ.Σπουδών ΠΑ
Msc Προηγμένα Συστήματα Διοίκησης ΠΑΔΑ

Ελένη Καρύδη – Φύλακας Άγγελος των δρόμων

Εκεί προ ημερών, ο ουγγρικός λαός που δήλωνε σε όλες τις δημοσκοπήσεις ότι ήθελε πολιτική αλλαγή, δεν έμεινε αδρανής και αδιάφορος στις καρέκλες ή στις πολυθρόνες του την ημέρα των εκλογών. Πήγε μαζικά στις κάλπες σε ποσοστό 80 % !

Ας συγκρίνουμε αυτό το ποσοστό συμμετοχής στην Ουγγαρία, με τα ποσοστά συμμετοχής στις τρεις (3) πιο πρόσφατες ελληνικές βουλευτικές εκλογές : – τον Σεπτέμβρη του 2015, ποσοστό συμμετοχής 56, 16 % (κυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α – ΑΝ.ΕΛ),
– τον Ιούλιο του 2019, ποσοστό συμμετοχής 57, 78 % (αυτοδύναμη κυβέρνηση Ν.Δ),
– τον Ιούνιο του 2023, ποσοστό συμμετοχής 53, 74 % (αυτοδύναμη κυβέρνηση Ν.Δ).

Εκείνο που είναι ιδιαίτερα αρνητικά εντυπωσιακό, είναι το πολύ χαμηλό ποσοστό επί των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, με το οποίο κυβερνάται η Ελλάδα – από αυτοδύναμη κυβέρνηση της Ν.Δ – τα τελευταία 7 χρόνια. Συγκεκριμένα. :
Το 2019 αναδείχθηκε αυτοδύναμη κυβέρνηση της Ν.Δ, με ποσοστό ψήφων επί των εγγεγραμμένων ΜΟΝΟ 22, 5 % !
Το 2023 αναδείχθηκε αυτοδύναμη κυβέρνηση της Ν.Δ, με ποσοστό ψήφων επί των εγγεγραμμένων ΜΟΝΟ 21, 5 % !
Αυτά τα εντυπωσιακά χαμηλά ποσοστά για τις ΑΥΤΟΔΥΝΑΜΕΣ κυβερνήσεις δείχνουν την ατελή & άδικη Δημοκρατία μας και οφείλονται βέβαια :
τόσο στον απαράδεκτο εκλογικό νόμο της ενισχυμένης αναλογικής, που δίνει αυτοδυναμία με τόσα μικρά ποσοστά επί των εγγεγραμμένων στους εκλογικούς καταλόγους πολιτών και δεν δίνει έδρες bonus ( ! ) σε συνασπισμό κομμάτων, όταν αυτός αναδειχθεί πρώτος στις εκλογές,
όσο και στα πολύ μικρά ποσοστά των Ελλήνων και των Ελληνίδων που ψηφίζουν / υπερβολική αποχή στις εκλογές !

Πριν τις πρόσφατες εκλογές στην Ουγγαρία, σε όλες τις δημοσκοπήσεις, οι πολίτες δήλωναν πως δεν θέλουν για μια ακόμη 4ετία τον πρωθυπουργό Όρμπαν και το κόμμα του και με πολύ ψηλά ποσοστά προτιμούσαν ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ.
Και βέβαια καταλάβαιναν, πως η πολιτική αλλαγή δεν πρόκειται να έλθει «εξ ουρανού», αλλά μόνο με την ψήφο τους.
Έτσι, έτρεξαν στις κάλπες σε πολύ ψηλό ποσοστό 80 % ( ! ) επί των εγγεγραμμένων και έφεραν την πολιτική αλλαγή ψηφίζοντας το κόμμα της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης.

Στην Ελλάδα, στις δημοσκοπήσεις (τουλάχιστον αυτές που δημοσιεύθηκαν το 2026) όλων των εταιρειών, οι πολίτες ζητούν ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ, σε ποσοστά που κυμαίνονται μεταξύ του 60 %, με 70 % και δεν πιστώνουν τη Ν.Δ, με τρίτη συνεχή αυτοδύναμη διακυβέρνηση.
Πρέπει όμως κι εδώ να κατανοήσουν, πως η πολιτική αλλαγή δεν πρόκειται να έλθει «εξ ουρανού». Να αντιληφθούν πως ΜΕ ΠΟΣΟΣΤΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 53 %, με 57 % ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΔΕΝ ΕΡΧΕΤΑΙ !
Πρέπει να συνειδητοποιήσουν πως είναι απόλυτος παραλογισμός, να είναι κάποιος δυσαρεστημένος και να απέχει από τις εκλογές, αφού τις εξελίξεις τις διαμορφώνουν οι συμμετέχοντες και ποτέ οι απέχοντες.
Πρέπει να αποφασίσουν να πάνε μαζικά στις κάλπες, όπως έπραξαν προ ημερών οι Ούγγροι πολίτες-συμμετοχή 80%.

Αυτή η συζήτηση, για τη μέγιστη δυνατή συμμετοχή στις εκλογές και την ελαχιστοποίηση της αποχής, γίνεται μέρα με την ημέρα όλο και πιο επίκαιρη, αφού στο Μέγαρο Μαξίμου οι προτάσεις για πρόωρες εκλογές είναι ήδη προτεραιότητα. Εξ άλλου, το φθινόπωρο 2026, αν δεν γίνουν εκλογές (πολύ πιθανό), θα είναι η αρχή μιας 6μηνης προεκλογικής περιόδου.
Και η συζήτηση αυτή αφορά όλους τους Έλληνες πολίτες και τον καθένα & την κάθε μια ξεχωριστά, γιατί ο ρόλος της μαζι- κής συμμετοχής τους στις εκλογές είναι καταλυτικός, για την ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ.

Καταλυτικός ο ρόλος της συμμετοχής στις εκλογές για πολιτική αλλαγή

Αν πραγματικά θέλουμε ( ; ) να καταργηθούν τα ρουσφέτια και να περιορίσουμε το «πολιτικό χρήμα», πρέπει να τολμή-σουμε να αλλάξουμε το εκλογικό σύστημα στην χώρα μας και να θεσπίσουμε σύστημα, που ήδη εφαρμόζεται με επιτυχία σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Προσωπικά πιστεύω (και τα έχω προτείνει – γραπτώς – εδώ και πολλά χρόνια) τα εξής :
μεγάλο τμήμα (π.χ 50 %) των βουλευτών να εκλέγεται από μικρές μονοεδρικές περιφέρειες, στις οποίες το κάθε κόμμα να έχει έναν υποψήφιο και τον αναπληρωτή του και αυτό να γίνεται σε όλη την επικράτεια (πλειοψηφικό σύστημα).Έτσι κατά την προεκλογική περίοδο (& όχι μόνο) δεν θα υπάρχουν διαγκωνισμοί μεταξύ συνυποψηφίων, δεν θα διακινείται προς υποψηφίους πολιτικό χρήμα και δεν θα γίνονται σπατάλες, για να αντιμετωπιστούν αυτοί οι ανταγωνισμοί.
Το υπόλοιπο μεγάλο (π.χ 50 %) των βουλευτών να εκλέγεται με απλή αναλογική και με λίστα του κάθε κόμματος ανά ευρύτερη εκλογική περιφέρεια. Δηλαδή, ένα μεικτό σύστημα, που να αντικαταστήσει την σημερινή ενισχυμένη αναλο- γική, με τις σταυροδοσίες (του 1 ή των 2 ή και πλέον σταυρών προτίμησης, ανάλογα με το μέγεθος της περιφέρειας).

Αυτό που επιχείρησε ο πρωθυπουργός – με το άστοχο «διάγγελμα» του – δεν είχε σκοπό την κατάργηση των «ρουσφε- τιών», αλλά να αλλάξει την «ατζέντα» της εσωτερικής πολιτικής επικαιρότητας της χώρας μας. «Ατζέντα» στην οποία κυριαρχούν : – η ακρίβεια και η συνεχής μείωση της αγοραστικής δύναμης των Ελλήνων και την Ελληνίδων,
– η σιδηροδρομική τραγωδία στα Τέμπη (με δίκες σε εξέλιξη),
– οι υποκλοπές τηλεφωνικών συνομιλιών / παγιδεύσεις τηλεφώνων με το predator (με νέα στοιχεία …),
– οι όλο και διευρυνόμενες διαστάσεις του σκανδάλου Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε και πολλά άλλα,
που έχουν αποδείξει την «εκτρωματική» λειτουργία του «επιτελικού κράτους» του κ. Μητσοτάκη (που δεν είναι κράτος δικαίου), που έχει εκθέσει διεθνώς την χώρα μας και έκανε την Δημοκρατία μας να είναι «παράδειγμα προς αποφυγή».

Το «διάγγελμα» του πρωθυπουργού έγινε σε λάθος χρονική στιγμή, με λάθος τρόπο και με μια θεαματική «κωλοτού- μπα». «Κωλοτούμπα», γιατί ; Γιατί είπε :
Πάρτε, να έχετε να συζητάτε στα κανάλια, στα ραδιόφωνα & να δημοσιεύετε στον τύπο, το ασυμβίβαστο του υπουργού, με το βουλευτικό αξίωμα, που θέλω να θεσπίσουμε το 2027.
Πριν έξι (6) μήνες, σε ραδιοφωνική εκπομπή του Σκάι, κάποιος δήλωνε κατηγορηματικά : – «Διαφωνώ απολύτως με το ασυμβίβαστο, γιατί θα άλλαζε ο πυρήνας του πολιτεύματος μας. Αυτό παραπέμπει σε πολίτευμα προεδρικής Δημοκρα – τίας. Εξ άλλου, δεν υπάρχει κανένα κοινοβουλευτικό πολιτικό σύστημα, στο οποίο να ισχύει το ασυμβίβαστο».
Ποιος τα έλεγε αυτά ; Μα, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ! Τώρα γιατί λέει τα αντίθετα ; Να ‘χουμε να λέμε …

Η «ατζέντα» της εσωτερικής πολιτικής επικαιρότητας δεν άλλαξε (ακρίβεια, μείωση αγοραστικής δύναμης, σκάνδαλα, αλεπάλληλες έρευνες από την Δικαιοσύνη – που λόγω «περιφοράς» φακέλων, σταδιακά οδηγούν σε παραγραφές ευθυνών κυβερνητικών παραγόντων – κ.λ.π), γιατί είναι η ζώσα πραγματικότητα των Ελλήνων πολιτών και της ελληνικής πολιτείας.
Δηλαδή, αυτή η προσπάθεια του πρωθυπουργού να αλλάξει την «ατζέντα» απέτυχε ! Τώρα, τι άλλο περιμένουμε να κάνει ;

Θέλουμε να πάψουν τα “ρουσφέτια” – Να αλλάξουμε το εκλογικό σύστημα η προσπάθεια του Πρωθυπουργού να αλλάξει την ατζέντα απέτυχε!

Στις 24 Μαρτίου είχα δώσει στην δημοσιότητα άρθρο μου με τίτλο «Έρευνες επιβεβαιώνουν πως Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ ΚΑΤΗΦΟΡΟ».
Δυστυχώς, έρχονται τώρα οι αλεπάλληλες δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για το σκάνδαλο του Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε, έρχονται η καταδικαστική απόφαση για το σκάνδαλο των υποκλοπών και η εμπλοκή της κυβέρνησης σ’ αυτό (Ταλ Ντίλιαν), έρχονται η δίκη χωρίς κανένα πολιτικό πρόσωπο στο εδώλιο & η πρώτη καταδικαστική απόφαση για την τραγωδία Τεμπών και επιβεβαιώνουν, πως πραγματικά Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ «ΚΑΤΗΦΟΡΟ» !

Μιλώ για την πρώτη δικαστική απόφαση για την τραγωδία των Τεμπών που είναι καταδικαστική για το ελληνικό δημόσιο.
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο της Αθήνας καταδίκασε το ελληνικό δημόσιο, με αναλυτικό σκεπτικό, που μπορεί να συνοψιστεί στο ακόλουθο απόσπασμα της απόφασης : «… η απουσία κρίσιμων συστημάτων ασφαλείας : (α) η μη εγκατάσταση του αυτόματου συστήματος ETCS τηλεδιοίκησης και σηματοδότησης, δεν απέτρεψε το να βρεθούν 2 τρένα στην ίδια γραμμή, β) η μη λειτουργία του συστήματος GSMR, δεν επέτρεψε στους μηχανοδηγούς των τρένων, να αντιληφθούν έγκαιρα την συγκρουσιακή τους πορεία …
Κατόπιν αυτών, το δικαστήριο άγεται στην κρίση, ότι το ελληνικό δημόσιο – δια του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών- άσκησε πλημμελώς την κατά τα ανωτέρω εποπτική αρμοδιότητα του σε θέματα σιδηροδρομικής ασφάλειας & ΣΥΝΕΒΑΛΕ ΑΙΤΙΩΔΩΣ, δια της παράνομης αυτής παράλειψης, στο ζημιογόνο αποτέλεσμα, ενώ αυτό μπορούσε να αποτραπεί».

Να θυμηθούμε τα γεγονότα, που προηγήθηκαν της σιδηροδρομικής τραγωδίας στα Τέμπη με τους 57 νεκρούς και αυτά που έγιναν μετά την τραγωδία :
Λίγες μέρες πριν την μετωπική σύγκρουση των τρένων (στις 15 /2/ 2023) η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέπεμψε την χώρα μας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, για την μη υλοποίηση της σύμβασης 717 τηλεδιοίκησης & σηματοδότησης στον σιδη- ροδρομικό άξονα Αθήνα – Θεσαλονίκη – Προμαχώνας.
Το φθινόπωρο η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έστειλε στην Βουλή την σχετική με την σύμβαση ποινική δικογραφία I. 000551, με την οποία ζητούσε από την Βουλή, να προχωρήσει η δικαστική διερεύνηση των Κ. Καραμανλή και Χρ. Σπίρτζη.
Το Νοέμβρη του 2023, το ΠΑ.ΣΟ.Κ κατέθεσε την πρόταση του, για σύσταση Προανακριτικής Επιτροπής, προκειμένου να διερευνηθούν ΤΥΧΟΝ ποινικές ευθύνες : του πρώην υπουργού Χρήστου Σπίρτζη & του υπουργού Κώστα Καραμανλή, για τη μη υλοποίηση της σύμβασης 717, που είχε καταληκτική προθεσμία την 26η Σεπτέμβρη 2016.

Η κυβέρνηση και η Κοινοβουλευτική Ομάδα της Ν.Δ απέρριψαν αυτή την πρόταση, υποστηρίζοντας στην Ολομέλεια της Βουλής, ότι «δεν υπάρχει ουσιώδης συνάφεια της μη υλοποίησης της σύμβασης 717, με την τραγωδία».
Όμως, η καταδικαστική απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου της Αθήνας (που δημοσιεύθηκε προχθές 3 Απριλίου) ανέ- τρεψε τον ισχυρισμό της κυβέρνησης και της Ν.Δ, αφού αποφάνθηκε, ότι η μη υλοποίηση της σύμβασης 717 «ΣΥΝΕΒΑΛΕ ΑΙΤΙΩΔΩΣ στο ζημιογόνο αποτέλεσμα».

Με αυτή την δικαστική απόφαση επιβεβαιώνεται, πως η Ν.Δ «έκρυψε πίσω» από το άρθρο 86 του Συντάγματος τον υπουργό Υποδομών & Μεταφορών Κώστα Καραμανλή, ώστε η Ελληνική Δικαιοσύνη να μην έχει την δικαιοδοσία, να διερευ-νήσει την ΤΥΧΟΝ ποινική ευθύνη του, για την σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών.
Και δεν έφθανε αυτό, αλλά ο κ. Μητσοτάκης δεν του απέδωσε ούτε καν πολιτική ευθύνη για την τραγωδία των 57 νεκρών ! Τον έχρισε υποψήφιο βουλευτή και του έδωσε την δυνατότητα, να βρίσκεται στο Κοινοβούλιο μέχρι το 2027. Και λέω μέχρι, γιατί τώρα – που βγήκε η πρώτη καταδικαστική απόφαση για τα Τέμπη (θα ακολουθήσουν κι άλλες) & στη νέα δικογραφία για τον Ο.Π.Ε.Κ.Ε.Π.Ε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ζητά την δικαστική διερεύνηση του Κώστα Αχ. Καραμανλή (μεταξύ 14 άλλων) – ο πρώην υπουργός δήλωσε, ότι δεν θα είναι υποψήφιος βουλευτής κατά τις επόμενες εκλογές.
Άραγε, πρόκειται για ανάληψη πολιτικής ευθύνης ; Και έτσι να είναι, δε νομίζετε πως είναι πολύ όψιμη και όχι άμεση ;

Πρώτη καταδίκη για την τραγωδία των Τεμπων

Η δεκαετής οικονομική κρίση δεν υπήρξε μόνο μια περίοδος δημοσιονομικής προσαρμογής. Ήταν μια εμπειρία συλλογικού τραύματος. Μισθοί και συντάξεις μειώθηκαν, η ανεργία εκτοξεύτηκε και η κοινωνική συνοχή δοκιμάστηκε σκληρά. Πολλοί ένιωσαν πως οι θυσίες τους δεν οδήγησαν σε ένα ξεκάθαρο και δίκαιο αποτέλεσμα. Αντίθετα, δημιουργήθηκε η αίσθηση ότι η χώρα λειτουργούσε ως πεδίο εφαρμογής πολιτικών που συχνά αποδείχθηκαν αναποτελεσματικές.

Πριν προλάβει η κοινωνία να επουλώσει αυτές τις πληγές, ακολούθησε η υγειονομική κρίση. Τα περιοριστικά μέτρα, αν και επιβεβλημένα υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ενίσχυσαν το αίσθημα απομόνωσης και αβεβαιότητας. Η καθημερινότητα άλλαξε δραστικά και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς άρχισε να κλονίζεται ακόμα περισσότερο.

Στη συνέχεια, η ενεργειακή κρίση και οι διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις επιβάρυναν περαιτέρω την ήδη εύθραυστη οικονομική κατάσταση. Η αύξηση του κόστους ζωής, σε συνδυασμό με μισθούς που δεν ακολουθούν τον ίδιο ρυθμό, έχει οδηγήσει πολλές οικογένειες σε οικονομική ασφυξία. Η έννοια της «ακρίβειας» δεν είναι πια ένας αφηρημένος όρος, αλλά μια καθημερινή αγωνία, πώς θα βγει ο μήνας, πώς θα καλυφθούν οι βασικές ανάγκες.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αποκάλυψη φαινομένων διαφθοράς εντείνει το αίσθημα αδικίας. Όταν οι πολίτες βλέπουν τους θεσμούς να αμφισβητούνται, ακόμη και εκείνους που παραδοσιακά αποτελούσαν πυλώνες εμπιστοσύνης, όπως η δικαιοσύνη, τότε η απογοήτευση μετατρέπεται σε θυμό. Και ο θυμός, όταν δεν βρίσκει διέξοδο, μετασχηματίζεται σε παραίτηση.

Ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η στάση των νέων ανθρώπων. Αντί να αποτελούν φορείς ελπίδας και αλλαγής, πολλοί από αυτούς επιλέγουν τη φυγή. Η μετανάστευση δεν είναι πλέον μόνο οικονομική επιλογή, αλλά και ψυχολογική ανάγκη. Είναι μια σιωπηλή δήλωση ότι δεν πιστεύουν πως μπορούν να χτίσουν το μέλλον τους στη χώρα τους. Και αυτή η «διαρροή» ανθρώπινου δυναμικού στερεί από την Ελλάδα το πιο πολύτιμο κεφάλαιό της.

Ωστόσο, η απαισιοδοξία, όσο διάχυτη κι αν είναι, δεν αποτελεί μονόδρομο. Η αναγνώριση της κατάστασης είναι το πρώτο βήμα για την αλλαγή της. Οι κοινωνίες έχουν αποδείξει ότι μπορούν να ανακάμψουν, όταν επενδύσουν στην εμπιστοσύνη, τη διαφάνεια και τη συλλογική προσπάθεια. Το ζητούμενο δεν είναι να αγνοηθεί η πραγματικότητα, αλλά να μετατραπεί σε αφετηρία για μια νέα πορεία.

Ίσως, τελικά, η εποχή της απαισιοδοξίας να είναι και μια περίοδος αφύπνισης. Ένα σημείο καμπής, όπου η ανάγκη για ουσιαστική αλλαγή γίνεται πιο επιτακτική από ποτέ.

Ζούμε την εποχή της απαισιοδοξίας

Θα πρέπει να εξαρθεί  η   αξιέπαινη πρωτοβουλία των 47  Δικηγορικών Συλλόγων ,   δια των Διοικητικών τους Συμβουλίων και προσωπικά των Προέδρων μεταξύ των οποίων πρωταγωνιστικό ρόλο είχε  και συνεχίζει  ο Δικηγορικός Σύλλογος Ρόδου και προσωπικά  ο πρώην Πρόεδρος  Βασίλειος  Περίδης, ακολουθώντας δε επάξια ο νέος Πρόεδρος Βασίλειος Καταβενάκης με το νέο Διοικητικό  Συμβούλιο. Η πρωτοβουλία αυτή των 47  Δικηγορικών Συλλόγων  αποτελεί βαθειά  θεσμική παρέμβαση, καθώς η παρουσία τους: Διασφαλίζει τη διαφάνεια: Η ενεργός παρουσία των νομικών συλλόγων εγγυάται την τήρηση των κανόνων δικαίου σε μια υπόθεση που συγκλόνισε το πανελλήνιο. Προασπίζει το δημόσιο συμφέρον:  Αναδεικνύει τον ρόλο του δικηγόρου ως συλλειτουργού της Δικαιοσύνης και θεματοφύλακα  των κοινωνικών αξιών. Στηρίζει  έμπρακτα  τα  θύματα:  Προσφέρει ηθικό και νομικό ανάστημα στις οικογένειες των θυμάτων,  διαμηνύοντας  ότι η  κοινωνία  των  πολιτών  και  ο  νομικός  κόσμος  απαιτούν  πλήρη  διαλεύκανση.

Η δίκη για την τραγωδία των Τεμπών δεν αποτελεί απλώς μια δικαστική εκκρεμότητα, αλλά μια κομβική στιγμή για την αξιοπιστία των θεσμών στη χώρα μας. Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων και της Συντονιστικής Επιτροπής να συμμετάσχουν ενεργά στη διαδικασία, αποτελεί μια πράξη υψηλής ευθύνης.. Η πρωτοβουλία των Δικηγορικών Συλλόγων και προσωπικά των Προέδρων τους, οι οποίοι με τη στάση τους δίνουν σάρκα και οστά στον ρόλο του δικηγόρου ως υπερασπιστή του δημοσίου συμφέροντος. Η απόφασή τους να σταθούν δίπλα στα θύματα και τις οικογένειές τους, παρεμβαίνοντας θεσμικά σε μια υπόθεση που πλήγωσε ανεπανόρθωτα την ελληνική κοινωνία, στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα: Η απόδοση δικαιοσύνης δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά μια απαίτηση για αλήθεια και κάθαρση.                   Τέτοιες πρωτοβουλίες τιμούν τον νομικό κόσμο και ενισχύουν την ελπίδα των πολιτών ότι η Πολιτεία και οι λειτουργοί της διαθέτουν τα ανακλαστικά να προστατεύσουν το δίκαιο. Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια.

ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ,  ΜΕΤΑ ΚΑΙ  ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ,   ΜΕ ΤΟΝ ΚΩΔΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΤΟΥ  «ΠΑΡΙΣΤΑΜΕΝΟΥ ΣΤΗ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ  ΩΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ», ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΕΝΤΑ ΜΕ ΤΟΝ «ΠΑΡΙΣΤΑΜΕΝΟ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ» .

Η αλλαγή με τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας του 2019,  από τον  « παριστάμενο, ως πολιτικώς ενάγοντα» στον  «παριστάμενο, για την υποστήριξη της κατηγορίας», δεν είναι απλά λεκτική, αλλά έχει βαθιά ουσιαστική και νομική σημασία. Οι βασικοί λόγοι της μεταβολής αυτής είναι οι εξής:

1.      Ο παλιός όρος παρέπεμπε στην «πολιτική αγωγή», δηλαδή στην απαίτηση αποζημίωσης. Πλέον, το ποινικό δικαστήριο δεν ασχολείται με την επιδίκαση αποζημιώσεων (εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων). Ο παριστάμενος πλέον για την υποστήριξη της κατηγορίας συμμετέχει στη δίκη αποκλειστικά για να βοηθήσει στην απόδειξη της ενοχής του κατηγορουμένου και όχι για να εισπράξει χρήματα μέσω της ποινικής διαδικασίας. Δηλαδή,  με τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας του 2019,  υπάρχει πλέον αποσύνδεση από την αστική αξίωση   και ή περιουσιακή ζημία, θα πρέπει κατά κανόνα να ζητείται  από τα αστικά δικαστήρια , δηλαδή από την καθιέρωση  του παριστάμενου για την υποστήριξη της κατηγορίας έγινε μεταφορά των αστικών διεκδικήσεων στα Πολιτικά Δικαστήρια.

Συνοπτικά, η αλλαγή αντανακλά τη στροφή του νομοθέτη προς μια ποινική δίκη που επικεντρώνεται στο αδίκημα και την τιμωρία, απαλλάσσοντας το ποινικό δικαστήριο από το βάρος της εξέτασης ιδιωτικών οικονομικών διαφορών. Ακριβώς, η αλλαγή αυτή προσδίδει μια νέα διάσταση που σχετίζεται άμεσα με τη συμμετοχή των Δικηγορικών Συλλόγων στη δίκη των Τεμπών. Η ουσιαστική αυτή μεταβολή λειτουργεί ως εξής:

Διεύρυνση του Σκοπού: Με τον νέο Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, η παράσταση δεν αποσκοπεί πλέον στην είσπραξη χρημάτων (αστική αξίωση), αλλά στην υποστήριξη της κατηγορίας για την αναζήτηση της αλήθειας. Αυτό ευθυγραμμίζεται με τον θεσμικό ρόλο των Δικηγορικών Συλλόγων, οι οποίοι, βάσει του άρθρου 90 του Κώδικα Δικηγόρων, έχουν καθήκον να παρεμβαίνουν για ζητήματα ευρύτερου κοινωνικού ενδιαφέροντος και για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι παρίστανται στα Τέμπη ως συλλειτουργοί της δικαιοσύνης , που προασπίζονται το συλλογικό συμφέρον για την πλήρη διαλεύκανση της υπόθεσης.

ΤΑ ΑΝΤΕΠΕΙΧΗΡΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ.

Σε όσους , ήθελαν αντιταχθεί , κατά την  έναρξη της δίκης της τραγωδίας των Τεμπών ,  οι Δικηγορικοί Σύλλογοι , έχουν να  αντικρούουν , βασιζόμενοι στη νέα φιλοσοφία του ΚΠΔ και τον θεσμικό τους ρόλο, με τα εξής, μεταξύ άλλων,  αντεπειχηρήματά τους :

·        Προάσπιση του Δημοσίου Συμφέροντος:  Ο Κώδικας Δικηγόρων (άρθρο 90) τους αναγορεύει σε συλλειτουργούς της δικαιοσύνης με υποχρέωση να παρεμβαίνουν όταν πλήττονται θεμελιώδη αγαθά. Το δυστύχημα των Τεμπών δεν είναι μια ιδιωτική διαφορά, αλλά ένα έγκλημα που συγκλόνισε τη δημόσια τάξη.

·        Η «Ουσιαστική» Αλλαγή του Όρου:  Αφού ο νόμος δεν ζητά πλέον «αστική αποζημίωση» (χρήματα), αλλά υποστήριξη της κατηγορίας, ένας θεσμικός φορέας μπορεί να παρίσταται για να διασφαλίσει ότι η κατηγορία θα ερευνηθεί σε βάθος, χωρίς να είναι ο ίδιος το βιολογικό θύμα.

·        Προστασία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: Επικαλούνται την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), τονίζοντας ότι σε εγκλήματα που θίγουν το δικαίωμα στη ζωή, η κοινωνία των πολιτών (μέσω των Συλλόγων) έχει δικαίωμα να επιτηρεί την ορθή απονομή δικαιοσύνης.

·        Νομολογιακό Προηγούμενο: Θυμίζουν ότι η παρουσία τους έχει γίνει δεκτή στο παρελθόν σε υποθέσεις μεγάλου κοινωνικού βάρους (π.χ. δίκη Χρυσής Αυγής, πυρκαγιά στο Μάτι), όπου κρίθηκε ότι η συμμετοχή τους βοηθά στην αποκάλυψη της αλήθειας.

·        Ρόλος «Θεματοφύλακα»: Η παρουσία των Συλλόγων στη δίκη των Τεμπών (όπως επιβεβαιώθηκε και στην έναρξη της δίκης τον Μάρτιο του 2026) στοχεύει στη διασφάλιση της διαφάνειας και της ορθής απονομής δικαιοσύνης. Ενεργούν δηλαδή ως εγγυητές ότι η διαδικασία θα διεξαχθεί με απόλυτο σεβασμό στους δικονομικούς κανόνες, χωρίς να απαιτείται να είναι οι ίδιοι «βιολογικά θύματα».

Η συμμετοχή τους θεωρείται «δικονομικά στέρεη»  ακριβώς επειδή εστιάζει στην ηθική και κοινωνική διάσταση του εγκλήματος, υπηρετώντας το δημόσιο συμφέρον και την αλήθεια.

Διασφάλιση της Δημοσιότητας και Διαφάνειας: Η παρουσία θεσμικών φορέων λειτουργεί ως «δικλείδα ασφαλείας» για την τήρηση των κανόνων της δίκαιης δίκης, αποτρέποντας τυχόν απόπειρες υποβάθμισης της διαδικασίας. Επειδή η δίκη των Τεμπών έχει τεράστιο όγκο δεδομένων, η παρουσία των Συλλόγων προσθέτει επιστημονικό κύρος και νομική τεκμηρίωση, λειτουργώντας συμπληρωματικά προς τους συγγενείς των θυμάτων που εστιάζουν στην προσωπική τους οδύνη.

ΟΙ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΙ ΣΥΛΛΟΓΟΙ ΠΑΡΙΣΤΑΝΤΑΙ ΘΕΣΜΙΚΑ: Στη δίκη για το δυστύχημα των Τεμπών, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2026 στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας, ήδη οι Δικηγορικοί Σύλλογοι παρίστανται θεσμικά. Η νομιμοποίησή τους βασίζεται στα εξής σημεία:

·        Νομοθετικό Έρεισμα (Άρθρο 90 Κωδ. Δικ.): Το άρθρο 90 του Κώδικα Δικηγόρων ορίζει ρητά ότι οι Σύλλογοι παρεμβαίνουν για ζητήματα γενικότερου κοινωνικού και εθνικού ενδιαφέροντος. Η νομολογία έχει δεχθεί επανειλημμένα ότι τέτοιας κλίμακας τραγωδίες εμπίπτουν σε αυτή τη διάταξη.

·        Προηγούμενα Δικαστικά Δεδομένα: : Η παράσταση των Δικηγορικών Συλλογών έχει γίνει δεκτή σε αρκετές μεγάλες δίκες τα τελευταία χρόνια, δημιουργώντας ένα ισχυρό δικαστικό προηγούμενο , όπως: .

·        Δίκη Χρυσής Αυγής: Ο Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών (ΔΣΑ) δήλωσε παράσταση πολιτικής αγωγής (με το τότε ισχύον δίκαιο) για το αδίκημα της εγκληματικής οργάνωσης. Παρά τις σφοδρές ενστάσεις της υπεράσπισης, το δικαστήριο την έκανε δεκτή, αναγνωρίζοντας ότι η δράση μιας τέτοιας οργάνωσης πλήττει ευθέως το δημόσιο συμφέρον και τη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος, το οποίο οι δικηγόροι οφείλουν να προασπίζουν βάσει του άρθρου 90 του Κώδικα Δικηγόρων.                                 – -Υπόθεση “Μάτι”: Στη δίκη για τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι, η παράσταση των Συλλόγων έγινε επίσης δεκτή. Το δικαστήριο αναγνώρισε ότι η διαλεύκανση των αιτιών μιας τέτοιας εθνικής τραγωδίας αποτελεί ζήτημα γενικότερου κοινωνικού ενδιαφέροντος. Η συμμετοχή τους κρίθηκε απαραίτητη για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της ορθής απονομής δικαιοσύνης.

– Πρόσφατη Δίκη Τεμπών (2026): Στη δίκη που διεξάγεται στη Λάρισα, η Ολομέλεια των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων παρίσταται ήδη από το 2023 για την υποστήριξη της κατηγορίας.  Η συμμετοχή τους ξεκίνησε πολύ νωρίς, ήδη από το στάδιο της ανάκρισης , ακολουθώντας μια στρατηγική θεσμικής πίεσης. Συγκεκριμένα:

·        Δήλωση από τον Μάρτιο του 2023: Ήδη λίγες εβδομάδες μετά το δυστύχημα, 47 Δικηγορικοί Σύλλογοι της χώρας κατέθεσαν δήλωση παράστασης προς υποστήριξη της κατηγορίας ενώπιον του Ειδικού Εφέτη Ανακριτή στη Λάρισα.

·        Κατά τη διάρκεια της προδικασίας, οι Σύλλογοι (μέσω της Ολομέλειας των Προέδρων) δεν παρέμειναν θεατές.

·        Υπέβαλαν αιτήματα και υπομνήματα για κρίσιμα ζητήματα, όπως η ανάγκη για περαιτέρω έρευνα στον χώρο του δυστυχήματος και το ζήτημα της εκταφής, τονίζοντας ότι η δικαστική κρίση δεν πρέπει να αφήσει καμία σκιά .

·        Με την έναρξη της δίκης τον Μάρτιο του 2026, οι Σύλλογοι δήλωσαν εκ νέου την παράστασή τους στο ακροατήριο. Εκεί, η παρουσία τους πήρε και έναν επιπλέον ρόλο: τη διαμαρτυρία για τις συνθήκες διεξαγωγής της δίκης (χωρητικότητα αίθουσας), ζητώντας να διασφαλιστεί η δημοσιότητα και η αξιοπρέπεια της διαδικασίας.

. Η παρουσία τους, , θεωρείται πλέον δικονομικά εδραιωμένη, καθώς η αποστολή τους για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (άρθρο 90) ταυτίζεται με την ανάγκη της κοινωνίας για μια δίκαιη και πλήρη δίκη.

Εν όψει της μεγάλης δίκης για την τραγωδία των Τεμπών

Η χώρα βιώνει σήμερα μια συστηματική θεσμική υποχώρηση που αγγίζει τον πυρήνα του Κράτους Δικαίου. Η υπερσυγκέντρωση εξουσίας έχει οδηγήσει στην απαξίωση των Ανεξάρτητων Αρχών, στη μετατροπή του Κοινοβουλίου σε μηχανισμό απλής επικύρωσης προειλημμένων αποφάσεων και στη συρρίκνωση κάθε ουσιαστικού ελέγχου επί της εκτελεστικής εξουσίας. Αυτή η διάβρωση των δημοκρατικών αντιβάρων δεν πλήττει μόνο τη διαφάνεια· υπονομεύει την ίδια την εμπιστοσύνη του πολίτη προς τους θεσμούς, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου η Τοπική Αυτοδιοίκηση και οι κοινωνικοί εταίροι περιθωριοποιούνται.

Αυτή η θεσμική διολίσθηση δεν είναι τυχαία, είναι η λογική συνέπεια των αρχηγικών κομματικών δομών. Όταν τα κόμματα οργανώνονται προσωποκεντρικά, με περιορισμένη εσωτερική λογοδοσία και αδύναμες συλλογικές διαδικασίες, η μεταφορά αυτού του μοντέλου στη διακυβέρνηση της χώρας καθίσταται αναπόφευκτη. Το πρόβλημα, επομένως, δεν αφορά μόνο το πρόσωπο που κυβερνά, αλλά τη λειτουργία των πολιτικών οργανισμών που παράγουν την εξουσία.

Όταν η εσωτερική δημοκρατία των κομμάτων αποδυναμώνεται, αποδυναμώνεται τελικά και η ίδια η δημοκρατία της χώρας.

Το Άρθρο 29 του Συντάγματος ορίζει ότι τα κόμματα οφείλουν να υπηρετούν την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Ωστόσο δεν προβλέπει συγκεκριμένες εγγυήσεις εσωκομματικής δημοκρατίας. Δεν κατοχυρώνει σαφή δικαιώματα για τα μέλη, ούτε επιβάλλει θεσμική λογοδοσία στις ηγεσίες.

Αυτό το θεσμικό κενό επέτρεψε σταδιακά τη μετάβαση από τα «κόμματα αρχών» στα «κόμματα μηχανισμών». Η κρίση αντιπροσώπευσης που βιώνει σήμερα η δημοκρατία δεν είναι άσχετη με το γεγονός ότι οι πολιτικοί οργανισμοί λειτουργούν συχνά ως κλειστά συστήματα, όπου η συμμετοχή των μελών περιορίζεται και η εξουσία συγκεντρώνεται.

Το ΠΑΣΟΚ υπήρξε ιστορικά ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα πολιτικής δύναμης που οικοδομήθηκε μέσα από τη συμμετοχή της κοινωνίας και την αυτοοργάνωση των μελών του.

Σε μια περίοδο όπου το πολιτικό και κοινωνικό κατεστημένο ήταν βαθιά εδραιωμένο, το ΠΑΣΟΚ κατάφερε να συγκροτήσει ένα ισχυρό κοινωνικό ρεύμα, ακριβώς επειδή διέθετε ζωντανές οργανώσεις, ενεργά μέλη και συλλογικές διαδικασίες. Οι τοπικές οργανώσεις, τα συνέδρια, οι εσωκομματικές συζητήσεις και οι ανοιχτές διαδικασίες διαμόρφωναν πολιτική. Έτσι τα μηνύματα του κινήματος έφταναν στην κοινωνία όχι ως επικοινωνιακή στρατηγική, αλλά ως αποτέλεσμα συμμετοχικής πολιτικής λειτουργίας.

Αυτή η οργανική σχέση κόμματος και κοινωνίας ήταν που επέτρεψε στο ΠΑΣΟΚ να εκφράσει ευρύτερα κοινωνικά στρώματα και να προχωρήσει σε βαθιές μεταρρυθμίσεις που σημάδεψαν τη μεταπολιτευτική Ελλάδα.

Σήμερα όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική σε όλο το πολιτικό και κομματικό φάσμα. Η αποδυνάμωση των συλλογικών κομματικών διαδικασιών, η μετατόπιση της πολιτικής προς την επικοινωνιακή διαχείριση και η υποχώρηση της συμμετοχής των μελών έχουν δημιουργήσει ένα κενό ανάμεσα στα κόμματα και την κοινωνία. Και αυτό το κενό τροφοδοτεί την κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα.

Η ανάγκη θεσμικής κατοχύρωσης της δημοκρατικής λειτουργίας των κομμάτων δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, η εμπειρία της πολιτικής κρίσης του 20ού αιώνα οδήγησε στη ρητή συνταγματική ρύθμιση των κομμάτων.

Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η Γερμανία. Μετά την κατάρρευση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης και την εμπειρία του ναζισμού, οι συνταγματολόγοι του μεταπολεμικού γερμανικού κράτους κατέληξαν σε ένα σαφές συμπέρασμα: η δημοκρατία δεν μπορεί να προστατευθεί εάν τα κόμματα που τη συγκροτούν δεν λειτουργούν δημοκρατικά.

Για τον λόγο αυτό, το γερμανικό Σύνταγμα (Grundgesetz) προβλέπει ρητά ότι:

«Η εσωτερική οργάνωση των πολιτικών κομμάτων οφείλει να ανταποκρίνεται στις δημοκρατικές αρχές».

Η διάταξη αυτή δεν είναι συμβολική. Αποτελεί θεσμική εγγύηση ότι οι πολιτικοί οργανισμοί, οι βασικοί φορείς παραγωγής πολιτικής εξουσίας, οφείλουν να λειτουργούν με κανόνες δημοκρατίας, διαφάνειας και συμμετοχής των μελών.

Δεν είναι τυχαίο ότι ώριμες δημοκρατίες της Ευρώπης επέλεξαν να θεσμοθετήσουν τέτοιες εγγυήσεις. Αναγνώρισαν ότι η ποιότητα της δημοκρατίας μιας χώρας ξεκινά από τον τρόπο που λειτουργούν τα πολιτικά της κόμματα.

Η αναγκαία τομή: Από την ανάθεση στη συμμετοχή

Το ΠΑΣΟΚ, ως η ιστορική παράταξη των μεγάλων δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων, οφείλει να ηγηθεί μιας νέας θεσμικής τομής: της αναθεώρησης του Άρθρου 29 του Συντάγματος.

Μιας αναθεώρησης που θα προβλέπει:

Υποχρεωτική δημοκρατική εσωτερική οργάνωση για όλους τους πολιτικούς σχηματισμούς
Συνταγματική κατοχύρωση των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων των μελών
Περιοδική και ουσιαστική λογοδοσία της ηγεσίας και των οργάνων
Διαφανείς διαδικασίες στη λήψη αποφάσεων και τη λειτουργία των κομμάτων
Θεσμοθέτηση ψηφιακών εργαλείων συμμετοχής και εσωκομματικών δημοψηφισμάτων για κρίσιμα ζητήματα
Το ΠΑΣΟΚ οφείλει να θέσει την αναθεώρηση του Άρθρου 29 ως σαφή πολιτική δέσμευση της επόμενης συνταγματικής αναθεώρησης, προτείνοντας συγκεκριμένες θεσμικές εγγυήσεις για την εσωκομματική δημοκρατία και την ουσιαστική συμμετοχή των μελών.

Στην ψηφιακή εποχή, η συμμετοχή και ο έλεγχος είναι πλέον τεχνικά εφικτά — άρα και θεσμικά αναγκαία. Στόχος δεν είναι να περιοριστεί η πολιτική δράση των κομμάτων, αλλά να τεθούν ελάχιστες εγγυήσεις που θα αποτρέπουν την υπερσυγκέντρωση εξουσίας και θα ενισχύουν τη συλλογική λειτουργία.

Η δημοκρατία δεν εξαντλείται στην εκλογή ηγεσιών. Θωρακίζεται όταν το μέλος διαθέτει πραγματικά δικαιώματα: συμμετοχή στις κρίσιμες αποφάσεις, πρόσβαση στην ενημέρωση και δυνατότητα ελέγχου της εξουσίας. Χωρίς ισχυρά μέλη, τα κόμματα μετατρέπονται σε μηχανισμούς — και οι μηχανισμοί παράγουν συγκεντρωτική εξουσία.

Το ΠΑΣΟΚ οφείλει να μετατρέψει το Συνέδριό του σε αφετηρία μιας ευρύτερης δημοκρατικής ανασυγκρότησης της χώρας.

Δεν πρόκειται απλώς για μια πολιτική εναλλαγή στην εξουσία. Πρόκειται για την ανάγκη οικοδόμησης ενός νέου πολιτικού υποδείγματος που θα αποκαθιστά την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και θα επανασυνδέει την πολιτική με την κοινωνία.

Η δημοκρατία πρέπει να επιστρέψει στην κοινωνία και τα κόμματα να ξαναγίνουν εργαλεία συμμετοχής.

Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα για το μέλλον της χώρας.

Βάιος Καλοπήτας
Μέλος ΚΠΕ ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής

Μια νέα δημοκρατική αρχιτεκτονική: Η ευθύνη του ΠΑΣΟΚ

Η ελληνική νομολογία συνήθως :Αποδέχεται ως πολιτικώς ενάγοντες θιγόμενους πολίτες ή φορείς που έχουν υποστεί άμεση ζημία. Δεν αποδέχεται συλλογικούς φορείς με γενικό θεσμικό ή κοινωνικό ενδιαφέρον ως πολιτικώς ενάγοντες, εκτός αν υπάρχει συγκεκριμένη ζημία ή άμεσο έννομο συμφέρον που αναγνωρίζεται από το δικαστήριο. Άρα, από καθαρά νομική σκοπιά, το δικαστήριο δεν θα σφάλει αν απορρίψει τη δήλωση παράστασης πολιτικής αγωγής ή αν αποβάλει τους Συλλόγους από την πολιτική αγωγή, επειδή ο ΚΠΔ δεν προβλέπει ρητά τέτοιο δικαίωμα σε συλλογικούς φορείς χωρίς ζημία.Το δικαστήριο δεν παραβιάζει τον νόμο αν βασιστεί στο γράμμα του ΚΠΔ και δεν επιτρέψει την παράσταση του Δικηγορικού Συλλόγου, ως πολιτικώς ενάγοντα. Η απόφαση δεν κρίνεται αυθαίρετη ή εσφαλμένη: απλώς εφαρμόζει τις διατάξεις περί ενεργητικής νομιμοποίησης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ: Η νομολογία δέχεται την παράσταση πολιτικής αγωγής νομικών προσώπων μόνο εφόσον υφίσταται άμεση προσβολή εννόμου αγαθού τους. Δεν έχει αναγνωρισθεί ενεργητική νομιμοποίηση συλλογικών φορέων για λόγους γενικού ή θεσμικού ενδιαφέροντος. Συνεπώς, η παράσταση Δικηγορικών Συλλόγων ως πολιτικώς εναγόντων δεν βρίσκει έρεισμα στη νομολογία.

Η Επιχειρηματολογία υπέρ της νομιμοποίησης των Δικηγορικών Συλλόγων:

Μπορεί να υποστηριχθεί ότι: Οι Δικηγορικοί Σύλλογοι υπέστησαν Ηθική Βλάβη ως ΘΕΣΜΟΙ, λόγω της σοβαρής διατάραξης της εμπιστοσύνης στη λειτουργία του κράτους, που σχετίζεται με τη υπόθεση και άρα το έννομο συμφέρον δεν είναι αποκλειστικά περιουσιακό ή ατομικό, ότι υφίστανται παραλείψεις του κρατικού μηχανισμού, που πλήττουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στη Δικαιοσύνη και τους Θεσμούς, ότι έχουν το ίδιο έννομο αγαθό (θεσμικό κύρος και αποστολή), που υφίσταται προσβολή. Μπορεί να γίνει επίκληση του άρθρου 20 Συντάγματος (δικαίωμα δικαστικής προστασίας), της αρχής του κράτους δικαίου (άρθρο 25), ότι δεν είναι απλά σωματεία είναι νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με θεσμική αποστολή και άρα έχουν καθήκον να παρεμβαίνουν όταν διακυβεύεται η ορθή απονομή της δικαιοσύνης και ότι η συμμετοχή τους στη δίκη συνδέεται με λειτουργική αναγκαιότητα και όχι από απλό ενδιαφέρον και Άρα μπορεί να υποστηριχθεί ότι:«Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η έννοια του άμεσου εννόμου συμφέροντος πρέπει να ερμηνεύεται ευρύτερα, ώστε να καλύπτει και θεσμικούς φορείς που εκπροσωπούν το συλλογικό ενδιαφέρον για δικαιοσύνη.», ότι σε άλλα πεδία Δικαίου, αναγνωρίζεται actio popularis ή συλλογική προστασία (π.χ. περιβαλλοντικές υποθέσεις και οτι άρα δεν είναι ξένη προς το δίκαιο η ιδέα της διευρυμένης νομιμοποίησης που μπορεί να μεταφερθεί κατ’ αναλογία σε εξαιρετικές ποινικές υποθέσεις. Ολα αυτά και άλλα πολλά επιχειρήματα υπέρ της μιάς ή της άλλης απόψεως που μπορούν να προβληθούν και επί των οποίων θα κληθεί να αποφασίσει το Δικαστήριο προ της ενάρξεως της επ’ ακροατηρίου αποδεικτικής διαδικασίας, εμφανίζουν προφανώς μέγα νομικό ενδιαφέρον και ερεθίσματα προς συζήτηση στο πεδίο Θεωρίας και Νομολογίας και θα περιμένουμε να τις δούμε με μεγάλο ενδιαφέρον

ΝΙΚΟΣ ΣΑΜΑΡΑΣ συν. Δικηγόρος Ρόδου.

Νομικές απόψεις για τη δήλωση παράστασης πολιτικής αγωγής των Δικηγορικών Συλλόγων στη δίκη των Τεμπών