Πώς θα λειτουργεί ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων – Όλες οι κρίσιμες λεπτομέρειες

Tους ακρι­βείς όρους λει­τουρ­γίας και  χρη­μα­το­δό­τη­σης του νέου επεν­δυ­τι­κού “κου­μπαρά” για τα παιδιά καθο­ρί­ζει το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών που τέθηκε σε δημόσια δια­βού­λευση.

Το νέο προϊόν που θα ενερ­γο­ποι­η­θεί το 2027 θα είναι ένας μακρο­χρό­νιος επεν­δυ­τι­κός λογα­ρια­σμός, η τελική αξία του οποίου θα εξαρ­τά­ται από τις επι­λο­γές της οικο­γέ­νειας και την πορεία των αγορών.  Προ­βλέ­πο­νται τέσ­σε­ρις επεν­δυ­τι­κές επι­λο­γές ενώ τα χρήματα θα παρα­μέ­νουν κατά κανόνα “κλει­δω­μένα”  εκτός συγκε­κρι­μέ­νων εξαι­ρέ­σεων έως τη συμπλή­ρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιού­χου. Οι δια­τά­ξεις καλύ­πτουν όλα τα στάδια, από το άνοιγμα του λογα­ρια­σμού και την κατα­βολή εισφο­ρών έως την επιλογή επεν­δύ­σεων και την ανάληψη των κεφα­λαίων μετά την ενη­λι­κί­ωση. Παράλ­ληλα, προσ­διο­ρί­ζουν ποιοι μπορούν να ανοί­γουν λογα­ρια­σμό και να κατα­θέ­τουν χρήματα, πώς θα χορη­γεί­ται η κρατική ενί­σχυση και με ποιους όρους θα προ­στα­τεύ­ο­νται τα κεφά­λαια.

Δημιουρ­γία του Ατο­μι­κού Επεν­δυ­τι­κού Λογα­ρια­σμού Ανη­λί­κων

Για κάθε παιδί που γεν­νιέ­ται στην Ελλάδα ή αποκτά δικαί­ωμα υπα­γω­γής στον λογα­ρια­σμό, ο ασκών τη γονική μέριμνα ή την επι­μέ­λεια μπορεί να ανοίξει έναν μονα­δικό Ατομικό Επεν­δυ­τικό Λογα­ρια­σμό Ανη­λί­κου. Η αίτηση υπο­βάλ­λε­ται στον πάροχο, εφόσον το παιδί δεν έχει συμπλη­ρώ­σει το δεύτερο έτος της ηλικίας του. Η δια­δι­κα­σία ολο­κλη­ρώ­νε­ται μέσω της δια­λει­τουρ­γι­κό­τη­τας των πλη­ρο­φο­ρια­κών συστη­μά­των του υπουρ­γείου Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών, της ΑΑΔΕ, του Μητρώου Πολιτών του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών και άλλων αρμό­διων δημό­σιων αρχών.

Ο Α.Ε.Λ.Α. συν­δέ­ε­ται με τον μονα­δικό αριθμό φορο­λο­γι­κής ή κοι­νω­νι­κο­α­σφα­λι­στι­κής ταυ­το­ποί­η­σης του δικαιού­χου. Όσοι ασκούν γονική μέριμνα ή επι­μέ­λεια για περισ­σό­τερα από ένα παιδιά μπορούν να δια­χει­ρί­ζο­νται περισ­σό­τε­ρους λογα­ρια­σμούς.

Δια­χεί­ριση του λογα­ρια­σμού

Μέχρι την ενη­λι­κί­ωση του δικαιού­χου, τη δια­χεί­ριση του Α.Ε.Λ.Α. ασκεί το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που έχουν τη γονική μέριμνα ή την επι­μέ­λεια, απο­κλει­στικά προς το συμ­φέ­ρον του παιδιού. Δεν απαι­τεί­ται σχετική βεβαί­ωση με δικα­στική απόφαση.

Οι ασκού­ντες τη γονική μέριμνα ή την επι­μέ­λεια επι­λέ­γουν ελεύ­θερα πάροχο ή αυτο­δια­χεί­ριση. Η δια­χεί­ριση μπορεί να αφορά αυτο­δια­χει­ρι­ζό­μενο επεν­δυ­τικό λογα­ρια­σμό, επεν­δυ­τικό προϊόν ή υπη­ρε­σία πιστω­τι­κού ιδρύ­μα­τος ή επι­χεί­ρη­σης παροχής επεν­δυ­τι­κών υπη­ρε­σιών, καθώς και ασφα­λι­στικό ή επεν­δυ­τικό προϊόν ασφα­λι­στι­κής επι­χεί­ρη­σης. Η επιλογή δεν επη­ρε­ά­ζει τη φορο­λο­γική μετα­χεί­ριση, το δικαί­ωμα κρα­τι­κής συνει­σφο­ράς ή τη δυνα­τό­τητα μετα­φο­ράς του λογα­ρια­σμού και των περιου­σια­κών στοι­χείων του.

Εισφο­ρές και συνει­σφορά του Δημο­σίου

Στον Α.Ε.Λ.Α. μπορούν να κατα­βάλ­λουν εισφο­ρές φυσικά πρόσωπα, με συνο­λικό όριο 10.000 ευρώ ανά λογα­ρια­σμό και ημε­ρο­λο­γιακό έτος.

Το Δημόσιο κατα­βάλ­λει υπέρ κάθε δικαιού­χου ποσό ίσο με το 100% των επι­λέ­ξι­μων εισφο­ρών, έως 1.200 ευρώ ανά ημε­ρο­λο­γιακό έτος. Το ανώτατο ποσό αυξά­νε­ται κατά 10% ανά πεντα­ε­τία.Η κρατική συνει­σφορά κατα­βάλ­λε­ται κάθε μήνα για εισφο­ρές έως 100 ευρώ. Αν κατα­βλη­θούν μεγα­λύ­τερα ποσά ορι­σμέ­νους μήνες και μικρό­τερα άλλους, γίνεται ετήσια εκκα­θά­ριση για τις εισφο­ρές που κατα­βλή­θη­καν έως τις 31 Δεκεμ­βρίου του αντί­στοι­χου έτους. Η ΑΑΔΕ πιστώ­νει τη συνει­σφορά στον Α.Ε.Λ.Α. εντός 30 ημε­ρο­λο­για­κών ημερών από την ορι­στική πίστωση της επι­λέ­ξι­μης εισφο­ράς.

Επεν­δυ­τι­κοί κανόνες

Τα κεφά­λαια του Α.Ε.Λ.Α. επεν­δύ­ο­νται απο­κλει­στικά σε επι­λέ­ξιμα χρη­μα­το­πι­στω­τικά μέσα και επεν­δυ­τικά προ­ϊ­ό­ντα. Σε αυτά περι­λαμ­βά­νο­νται αμοι­βαία κεφά­λαια και δια­πραγ­μα­τεύ­σιμα αμοι­βαία κεφά­λαια (ETF) που είναι Οργα­νι­σμοί Συλ­λο­γι­κών Επεν­δύ­σεων σε Κινητές Αξίες (ΟΣΕΚΑ), καθώς και μετοχές και ομόλογα που δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νται σε ρυθ­μι­ζό­με­νες αγορές της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης ή του Ευρω­παϊ­κού Οικο­νο­μι­κού Χώρου. Επι­τρέ­πο­νται επίσης κατα­θέ­σεις και αμοι­βαία κεφά­λαια χρη­μα­τα­γο­ράς, εντός του προ­βλε­πό­με­νου ορίου μετρη­τών.

Εξαι­ρού­νται προ­ϊ­ό­ντα υψηλού κιν­δύ­νου ή πολύ­πλοκα χρη­μα­το­οι­κο­νο­μικά προ­ϊ­ό­ντα, προ­ϊ­ό­ντα χωρίς υπο­κεί­μενο περιου­σιακό στοι­χείο ή με υψηλού κιν­δύ­νου ή πολύ­πλοκο υπο­κεί­μενο, καθώς και κρυ­πτο­στοι­χεία και προ­ϊ­ό­ντα που εξαρ­τώ­νται από αυτά. Στις εξαι­ρέ­σεις περι­λαμ­βά­νο­νται επίσης μετοχές που δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νται μόνο σε πολυ­με­ρείς μηχα­νι­σμούς δια­πραγ­μά­τευ­σης, προ­ϊ­ό­ντα μόχλευ­σης, παρά­γωγα εκτός ΟΣΕΚΑ, δομη­μένα προ­ϊ­ό­ντα και συμ­με­το­χές σε οργα­νι­σμούς εναλ­λα­κτι­κών επεν­δύ­σεων.

Οι γονείς μπορούν να επι­λέ­γουν ανάμεσα σε τέσσερα επεν­δυ­τικά προφίλ, ανάλογα με τον κίνδυνο που επι­θυ­μούν να ανα­λά­βουν: συντη­ρη­τικό, με 100% επεν­δύ­σεις στα­θε­ρού εισο­δή­μα­τος και 0% μετοχές, ισορ­ρο­πη­μένο, με 70% και 30% αντί­στοιχα, ανα­πτυ­ξιακό, με 30% και 70%  και δυνα­μικό, με 0% σταθερό εισό­δημα και 100% μετοχές.

Η δια­κρά­τηση μετρη­τών δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει το 5% της συνο­λι­κής αξίας του χαρ­το­φυ­λα­κίου. Εξαι­ρού­νται προ­σω­ρι­νές απο­κλί­σεις που οφεί­λο­νται σε τεχνι­κούς λόγους, εισφο­ρές ή μετα­φο­ρές κεφα­λαίων. Ως μετρητά νοού­νται συνο­λικά οι κατα­θέ­σεις και τα αμοι­βαία κεφά­λαια χρη­μα­τα­γο­ράς.

Προ­ε­πι­λεγ­μένη επεν­δυ­τική επιλογή και εγγύηση κεφα­λαίου

Αν οι ασκού­ντες τη γονική μέριμνα ή την επι­μέ­λεια δεν επι­λέ­ξουν επεν­δυ­τική στρα­τη­γική, τα κεφά­λαια τοπο­θε­τού­νται σε προ­ε­πι­λεγ­μένη επιλογή. Πρό­κει­ται για επεν­δυ­τικό προϊόν μακρο­χρό­νιου ορί­ζο­ντα και συντη­ρη­τι­κού προφίλ, με εγγύηση κεφα­λαίου τόσο για τις εισφο­ρές όσο και για την κρατική συνει­σφορά. Η επιλογή προ­σαρ­μό­ζε­ται στον χρόνο που απο­μέ­νει έως τη συμπλή­ρωση του 18ου έτους. Το συνο­λικό ετήσιο κόστος της δεν μπορεί να υπερ­βαί­νει το 0,50% της αξίας του ενερ­γη­τι­κού.

Κάθε πάροχος υπο­χρε­ού­ται να δια­θέ­τει του­λά­χι­στον ένα προϊόν με μηχα­νι­σμό εγγύ­η­σης κεφα­λαίου για κάθε επεν­δυ­τικό προφίλ. Η επιλογή εγγυ­η­μέ­νου προ­ϊ­ό­ντος, ωστόσο, δεν είναι υπο­χρε­ω­τική για τη λήψη της κρα­τι­κής ενί­σχυ­σης. Η κοστο­λό­γησή του βασί­ζε­ται σε αντι­κει­με­νικά και διαφανή κρι­τή­ρια κιν­δύ­νου, όπως η μετα­βλη­τό­τητα του χαρ­το­φυ­λα­κίου, το επίπεδο κάλυψης και ο χρόνος έως την ενη­λι­κί­ωση.

Ανα­λή­ψεις και δικαιώ­ματα μετά την ενη­λι­κί­ωση

Τα κεφά­λαια του Α.Ε.Λ.Α. δεν μπορούν να ανα­λη­φθούν πριν από τη συμπλή­ρωση του 18ου έτους της ηλικίας του δικαιού­χου. Κατ’ εξαί­ρεση, ανάληψη επι­τρέ­πε­ται σε περί­πτωση θανάτου του γονέα ή του ασκού­ντος τη γονική μέριμνα ή την επι­μέ­λεια, θανάτου του δικαιού­χου ή σοβαρών λόγων υγείας του, οι οποίοι πιστο­ποιού­νται από δημόσιο νοσο­κο­μείο.

Πριν από την ενη­λι­κί­ωση δεν επι­τρέ­πε­ται η ενε­χυ­ρί­αση, εκχώ­ρηση, κατά­σχεση ή άλλη επι­βά­ρυνση των δικαιω­μά­των του δικαιού­χου επί του Α.Ε.Λ.Α., με την επι­φύ­λαξη ειδι­κό­τε­ρων δια­τά­ξεων ανα­γκα­στι­κού δικαίου. Αν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί ανάληψη, το ποσό επι­στρέ­φε­ται αυτό­ματα από τον πάροχο στο Δημόσιο.

Με τη συμπλή­ρωση του 18ου έτους, ο Α.Ε.Λ.Α. μετα­τρέ­πε­ται σε προ­σω­πικό περιου­σιακό δικαί­ωμα του δικαιού­χου. Εκείνος μπορεί να ανα­λά­βει όλα τα κεφά­λαια, να τα μετα­φέ­ρει σε δικό του κατα­θε­τικό ή επεν­δυ­τικό λογα­ρια­σμό ή να ανα­λά­βει μέρος τους και να μετα­φέ­ρει το υπό­λοιπο σε έναν από αυτούς τους λογα­ρια­σμούς. Η ανάληψη ή μετα­φορά κεφα­λαίων δεν απο­τε­λεί φορο­λο­γη­τέα πράξη.

Φορο­λο­γική αντι­με­τώ­πιση και επο­πτεία

Οι εισφο­ρές έως 10.000 ευρώ ανά φορο­λο­γικό έτος δεν απο­τε­λούν φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα για τον ανήλικο και δεν συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται για τον υπο­λο­γι­σμό εισο­δη­μα­τι­κών ή άλλων κρι­τη­ρίων κοι­νω­νι­κών παροχών. Το ίδιο ισχύει για την ετήσια συνει­σφορά του Δημο­σίου. Οι εισφο­ρές εξαι­ρού­νται από τον φόρο δωρεών και γονικών παροχών του Κώδικα Φορο­λο­γίας Περιου­σίας, ενώ τα εισο­δή­ματα από μερί­σματα, τόκους και υπε­ρα­ξία μετα­βί­βα­σης τίτλων απαλ­λάσ­σο­νται από τον φόρο.

Πάροχοι μπορούν να είναι πιστω­τικά ιδρύ­ματα, επι­χει­ρή­σεις παροχής επεν­δυ­τι­κών υπη­ρε­σιών, ασφα­λι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις ή άλλα χρη­μα­το­πι­στω­τικά ιδρύ­ματα που δικαιού­νται να προ­σφέ­ρουν τις σχε­τι­κές υπη­ρε­σίες στην Ελλάδα. Επο­πτεύ­ο­νται από τις αρμό­διες αρχές βάσει του κανο­νι­στι­κού πλαι­σίου τους, ενώ η ΑΑΔΕ ελέγχει αν τηρού­νται οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις υπα­γω­γής στο καθε­στώς του Α.Ε.Λ.Α.

Πηγή: capital.gr