Τουρκικά drones πάνω από το Αιγαίο και το καλώδιο της Κάσου ανεβάζουν ξανά τη θερμοκρασία στις ελληνοτουρκικές σχέσεις

• Παρα­βιά­σεις του εθνικού ενα­έ­ριου χώρου από 3 μη επαν­δρω­μένα αερο­σκάφη και ένα CN-235 κατα­γρά­φη­καν τη Δευτέρα, λίγες ημέρες μετά τις τουρ­κι­κές αιχμές για τη Ρόδο. Παράλ­ληλα, η επα­νεκ­κί­νηση των ερευνών για την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας και Κύπρου ανα­το­λικά της Κάσου δια­μορ­φώ­νε­ται ως το επόμενο κρίσιμο τεστ, με την Αθήνα να προ­ε­τοι­μά­ζε­ται για πιθανή νέα αντί­δραση της Άγκυρας

Το Αιγαίο και η Ανα­το­λική Μεσό­γειος επι­στρέ­φουν στο επί­κε­ντρο των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων με δύο παράλ­ληλα μέτωπα που εξε­λίσ­σο­νται ταυ­τό­χρονα. Από τη μία πλευρά, η αυξη­μένη τουρ­κική αερο­πο­ρική δρα­στη­ριό­τητα στο κεντρικό και νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο, η οποία κατα­γρά­φηκε επίσημα τη Δευτέρα 31 Αυγού­στου 2026 και συνο­δεύ­τηκε από παρα­βιά­σεις του εθνικού ενα­έ­ριου χώρου. Από την άλλη, η προ­γραμ­μα­τι­σμένη επα­νέ­ναρξη των ερευνών για την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας και Κύπρου στη θαλάσ­σια περιοχή ανα­το­λικά της Κάσου, εκεί όπου η Άγκυρα εξα­κο­λου­θεί να προ­βάλ­λει αξιώ­σεις δικαιο­δο­σίας. Τα δύο ζητή­ματα, αν και δια­κριτά, συν­θέ­τουν ένα κλίμα που η ελλη­νική πλευρά παρα­κο­λου­θεί με ιδιαί­τερη προσοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο χώρες επι­χει­ρούν να δια­τη­ρή­σουν το πλαίσιο δια­λό­γου που έχει δια­μορ­φω­θεί τα τελευ­ταία χρόνια.

Τρία drones και ένα CN-235 στο Αιγαίο

Σύμφωνα με τα στοι­χεία που ανα­κοί­νωσε το Γενικό Επι­τε­λείο Εθνικής Άμυνας, στο κεντρικό και νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο δρα­στη­ριο­ποι­ή­θη­καν τη Δευτέρα 3 τουρ­κικά μη επαν­δρω­μένα αερο­σκάφη, καθώς και ένα αερο­σκά­φος ναυ­τι­κής συνερ­γα­σίας τύπου CN-235. Τα τουρ­κικά μέσα εντο­πί­στη­καν από τις ελλη­νι­κές δυνά­μεις κατά την κίνησή τους στην περιοχή και, όπως προ­κύ­πτει από την επίσημη ενη­μέ­ρωση, κατα­γρά­φη­καν 2 παρα­βιά­σεις του εθνικού ενα­έ­ριου χώρου και 4 παρα­βά­σεις των κανόνων ενα­έ­ριας κυκλο­φο­ρίας στο FIR Αθηνών.

Όλα τα τουρ­κικά αερο­σκάφη, σύμφωνα με την ίδια ανα­κοί­νωση, ανα­γνω­ρί­στη­καν και ανα­χαι­τί­στη­καν από τις ελλη­νι­κές δυνά­μεις, σύμφωνα με τους διε­θνείς κανόνες και την πάγια πρα­κτική. Η δρα­στη­ριό­τητα αυτή δεν απο­τε­λεί μεμο­νω­μένο περι­στα­τικό, καθώς είχε προη­γη­θεί η παρου­σία τουρ­κι­κού drone στο βόρειο Αιγαίο στις 28 Αυγού­στου, λίγες μόλις ημέρες νωρί­τερα. Η επα­νεμ­φά­νιση μη επαν­δρω­μέ­νων αερο­σκα­φών, αυτή τη φορά σε μεγα­λύ­τερο αριθμό και σε δια­φο­ρε­τική περιοχή, δείχνει, κατά πλη­ρο­φο­ρίες, ότι η Άγκυρα δια­τη­ρεί σταθερή την επι­χει­ρη­σιακή της παρου­σία στο Αιγαίο, ανε­ξάρ­τητα από το γενι­κό­τερο διπλω­μα­τικό κλίμα.

Το παρα­σκή­νιο με τη Ρόδο και τις τουρ­κι­κές αιχμές

Η αερο­πο­ρική δρα­στη­ριό­τητα της Δευ­τέ­ρας έρχεται σε συνέ­χεια μιας εβδο­μά­δας κατά την οποία η Ρόδος βρέθηκε στο επί­κε­ντρο τουρ­κι­κών δηλώ­σεων. Αφορμή στάθηκε δημο­σί­ευμα ελλη­νι­κής εφη­με­ρί­δας στις 24 Αυγού­στου, το οποίο έκανε λόγο για μόνιμες υπο­δο­μές μη επαν­δρω­μέ­νων αερο­σκα­φών τύπου V-BAT στην περιοχή των Μαρι­τσών. Το δημο­σί­ευμα προ­κά­λεσε την αντί­δραση του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Άμυνας, ο εκπρό­σω­πος του οποίου, κατά την εβδο­μα­διαία ενη­μέ­ρωση της 27ης Αυγού­στου, ισχυ­ρί­στηκε ότι το καθε­στώς της Ρόδου ως απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­νης περιο­χής ρυθ­μί­ζε­ται με σαφή και δεσμευ­τικό τρόπο από τις διε­θνείς συν­θή­κες.

Στην ίδια τοπο­θέ­τηση, ο Τούρκος εκπρό­σω­πος χαρα­κτή­ρισε θετικό βήμα τη μετα­φορά συστη­μά­των Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη, στοι­χείο που η τουρ­κική πλευρά φέρεται να ερμη­νεύει ως απο­κλι­μά­κωση στο νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο. Πηγές του ελλη­νι­κού υπουρ­γείου Εθνικής Άμυνας απά­ντη­σαν ότι δεν υπάρχει κανένας σχε­δια­σμός για δημιουρ­γία βάσης drones στη Ρόδο, απορ­ρί­πτο­ντας επί της ουσίας τη βάση των τουρ­κι­κών ισχυ­ρι­σμών. Παρά τις δια­ψεύ­σεις, η τουρ­κική πλευρά συνέ­χισε να δια­τη­ρεί το ζήτημα ανοιχτό, με την παρου­σία του drone στο βόρειο Αιγαίο την επόμενη ημέρα.

Όπως προ­κύ­πτει από τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, στο διά­στημα από τις 30 Αυγού­στου έως και την 1η Σεπτεμ­βρίου δεν υπήρξε νέα επίσημη τοπο­θέ­τηση, ούτε από ελλη­νι­κής ούτε από τουρ­κι­κής πλευράς, για το ζήτημα της Ρόδου. Η επόμενη εβδο­μα­διαία ενη­μέ­ρωση του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Άμυνας ανα­μέ­νε­ται την Πέμπτη 3 Σεπτεμ­βρίου, οπότε και θα φανεί αν η Άγκυρα σκο­πεύει να επα­νέλ­θει στο θέμα ή να το αφήσει να ατο­νή­σει.

Τα θαλάσ­σια πάρκα και η ρημα­τική δια­κοί­νωση

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσ­σε­ται και το ζήτημα των τουρ­κι­κών θαλάσ­σιων πάρκων, το οποίο παρα­μέ­νει σε εξέλιξη χωρίς νέα ουσια­στική κίνηση το τελευ­ταίο 48ωρο. Η τελευ­ταία εξέλιξη κατα­γρά­φηκε στις 28 Αυγού­στου, όταν ο Έλληνας υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών δήλωσε στη Βουλή ότι η ανα­κοί­νωση της Τουρ­κίας για τη δημιουρ­γία θαλάσ­σιων πάρκων στο βορειο­α­να­το­λικό Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο δεν παράγει κανένα έννομο απο­τέ­λε­σμα. Ο υπουρ­γός ανέφερε επίσης ότι η Αθήνα έχει ήδη απο­στεί­λει ρημα­τική δια­κοί­νωση προς την τουρ­κική πλευρά, κατα­γρά­φο­ντας επίσημα την ελλη­νική θέση.

Σύμφωνα με την ίδια τοπο­θέ­τηση, η τουρ­κική αντί­δραση ερμη­νεύ­ε­ται από την ελλη­νική κυβέρ­νηση ως απά­ντηση στο γεγονός ότι η Ελλάδα υπε­ρα­σπί­ζε­ται στο πεδίο τα κυριαρ­χικά της δικαιώ­ματα. Η αναφορά αυτή έχει ιδιαί­τερη σημασία, καθώς συνδέει το ζήτημα των θαλάσ­σιων πάρκων με τη γενι­κό­τερη ελλη­νική στάση σε όλα τα ανοιχτά μέτωπα, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της περιο­χής γύρω από το Καστελ­λό­ριζο και, κατ’ επέ­κταση, της Κάσου.

Το καλώδιο της Κάσου ως το επόμενο τεστ

Πέρα από την αερο­πο­ρική δρα­στη­ριό­τητα, το ζήτημα που ανα­μέ­νε­ται να δοκι­μά­σει περισ­σό­τερο τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις το επόμενο διά­στημα είναι η επα­νεκ­κί­νηση των εργα­σιών για την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας και Κύπρου. Το ενα­πο­μεί­ναν τμήμα των ερευνών, σύμφωνα με δημο­σιεύ­ματα, βρί­σκε­ται σε διεθνή ύδατα ανα­το­λικά της Κάσου, σε μια θαλάσ­σια ζώνη για την οποία η Άγκυρα εξα­κο­λου­θεί να προ­βάλ­λει αξιώ­σεις δικαιο­δο­σίας. Η ελλη­νική πλευρά απορ­ρί­πτει τις αξιώ­σεις αυτές, θεω­ρώ­ντας ότι οι έρευνες διε­ξά­γο­νται σε πλήρη συμ­φω­νία με το διεθνές δίκαιο.

Κατά πλη­ρο­φο­ρίες, ο σχε­δια­σμός προ­βλέ­πει την έκδοση NAVTEX τον Οκτώ­βριο, ώστε να καλυ­φθεί το χρονικό διά­στημα των ερευνών στην επίμαχη περιοχή. Η έκδοση αυτή, ωστόσο, τελεί υπό μία βασική προ­ϋ­πό­θεση, το κλεί­σιμο των ρυθ­μι­στι­κών εκκρε­μο­τή­των που παρα­μέ­νουν ανοι­χτές από την κυπριακή πλευρά. Το ακριβές περιε­χό­μενο των εκκρε­μο­τή­των δεν διευ­κρι­νί­ζε­ται στα δια­θέ­σιμα στοι­χεία, η σύνδεσή τους όμως με το χρο­νο­διά­γραμμα δείχνει ότι δεν πρό­κει­ται για τυπικές δια­τυ­πώ­σεις, αλλά για ζητή­ματα που επη­ρε­ά­ζουν ουσια­στικά την πρόοδο του έργου.

Η Αθήνα, όπως προ­κύ­πτει, δεν απο­κλείει νέα τουρ­κική αντί­δραση τη στιγμή που τα ερευ­νη­τικά σκάφη θα επι­στρέ­ψουν ανα­το­λικά της Κάσου. Το προη­γού­μενο υπάρχει και είναι πρό­σφατο. Τον Ιούλιο του 2024, η Τουρκία κινη­το­ποί­ησε πλοία στην περιοχή με σκοπό να παρε­μπο­δί­σει τις βυθο­με­τρι­κές έρευνες που διε­ξά­γο­νταν για τη χάραξη της όδευσης του καλω­δίου. Το επει­σό­διο εκείνο ανέ­δειξε ότι η Άγκυρα ήταν δια­τε­θει­μένη να μετα­φρά­σει τις αξιώ­σεις της σε επι­χει­ρη­σιακή παρου­σία στη θάλασσα και όχι απλώς σε διπλω­μα­τι­κές δια­μαρ­τυ­ρίες. Από τότε, οι εργα­σίες στο συγκε­κρι­μένο τμήμα δεν ολο­κλη­ρώ­θη­καν, με απο­τέ­λε­σμα να παρα­μέ­νει το ενα­πο­μεί­ναν κομμάτι που πρό­κει­ται τώρα να απο­τε­λέ­σει πεδίο νέας δοκι­μα­σίας.

Η ισορ­ρο­πία που καλεί­ται να κρα­τή­σει  η Αθήνα

Η συγκυ­ρία είναι ιδιαί­τερα λεπτή. Η αερο­πο­ρική δρα­στη­ριό­τητα της Δευ­τέ­ρας, οι τουρ­κι­κές δηλώ­σεις για τη Ρόδο, η εκκρε­μό­τητα των θαλάσ­σιων πάρκων και η επι­κεί­μενη επα­νέ­ναρξη των ερευνών στην Κάσο συν­θέ­τουν ένα σύνολο που η ελλη­νική πλευρά καλεί­ται να δια­χει­ρι­στεί ταυ­τό­χρονα. Η κυβέρ­νηση φέρεται να επι­διώ­κει μια διπλή ισορ­ρο­πία. Από τη μία πλευρά, να δια­σφα­λί­σει ότι το έργο της δια­σύν­δε­σης θα προ­χω­ρή­σει και ότι η Ελλάδα δεν θα αφήσει την εντύ­πωση πως υπο­χω­ρεί απέ­να­ντι σε πιέσεις. Από την άλλη, να απο­φύ­γει ένα νέο επει­σό­διο που θα μπο­ρούσε να τινάξει στον αέρα το κλίμα ηρεμίας που έχει δια­μορ­φω­θεί στις διμε­ρείς σχέσεις.

Το ερώτημα που παρα­μέ­νει ανοιχτό είναι κατά πόσο η Άγκυρα θα επι­λέ­ξει να επα­να­λά­βει τη στάση του καλο­και­ριού του 2024 όταν οι έρευνες ξαναρ­χί­σουν ή θα προ­τι­μή­σει μια πιο συγκρα­τη­μένη αντί­δραση. Πηγές ανα­φέ­ρουν ότι η ελλη­νική πλευρά δεν θεωρεί δεδο­μένη καμία από τις δύο εκδοχές και προ­ε­τοι­μά­ζε­ται για κάθε ενδε­χό­μενο. Η απά­ντηση ανα­μέ­νε­ται να δοθεί στην πράξη, με πρώτο σταθμό την ενη­μέ­ρωση του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Άμυνας την Πέμπτη και, στη συνέ­χεια, την έκδοση της NAVTEX και την επι­στροφή των ερευ­νη­τι­κών σκαφών στα νερά ανα­το­λικά της Κάσου.