Απεντάξεις από το Ταμείο Ανάκαμψης με «άρωμα» Δωδεκανήσου

Σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση προκαλούν οι αλλαγές στον σχεδιασμό του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με το ΠΑΣΟΚ να καταγγέλλει ότι σειρά έργων και δράσεων του προγράμματος «Ελλάδα 2.0» είτε απεντάχθηκαν είτε περιορίστηκαν σημαντικά σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Το θέμα έχει αναδείξει επανειλημμένως με δημόσιες παρεμβάσεις και σε δηλώσεις στη «δ» ο αρμόδιος τομεάρχης του ΠΑΣΟΚ Παύλος Γερουλάνος, ο οποίος κάνει λόγο για σοβαρές ευθύνες της κυβέρνησης στη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων και υποστηρίζει ότι η χώρα κινδυνεύει να χάσει μια σημαντική αναπτυξιακή ευκαιρία.
Στο πλαίσιο αυτό, το ΠΑΣΟΚ παρουσίασε λίστα με 100 έργα, δράσεις και στόχους του «Ελλάδα 2.0» που, σύμφωνα με την αξιωματική αντιπολίτευση, είτε απεντάχθηκαν είτε υπέστησαν σημαντικές περικοπές και αναθεωρήσεις. Μεταξύ αυτών βρίσκονται και παρεμβάσεις που έχουν άμεσο ή έμμεσο ενδιαφέρον για τα Δωδεκάνησα, από τις ψηφιακές και συγκοινωνιακές υποδομές μέχρι την πολιτική προστασία, την υγεία και τον τουρισμό. Ο κ. Γερουλάνος, ως υπεύθυνος του ΚΤΕ Ταμείου Ανάκαμψης του ΠΑΣΟΚ, έχει χαρακτηρίσει τις αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις «μνημειώδη αποτυχία και αναποτελεσματικότητα», υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα δεν αφορά απλώς στη μεταβολή ενός χρηματοδοτικού σχεδιασμού, αλλά την απώλεια πολύτιμου χρόνου και πόρων.

Έργα που αφορούν άμεσα στα νησιά
Ιδιαίτερη θέση στη λίστα του ΠΑΣΟΚ καταλαμβάνει το μέτρο για την εγκατάσταση υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών. Ο αρχικός σχεδιασμός του «Ελλάδα 2.0» προέβλεπε την εγκατάσταση περίπου 1.370 χιλιομέτρων υποθαλάσσιων καλωδίων, με στόχο τη διασύνδεση της Ελλάδας με την Κύπρο και τη σύνδεση μεγάλων και μεσαίου μεγέθους νησιών. Στις προβλεπόμενες διασυνδέσεις περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, η Κάρπαθος, η Κάλυμνος και η Πάτμος, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα Δωδεκάνησα. Σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, το συγκεκριμένο μέτρο (16962) απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης. Πρόκειται για υποδομή με ιδιαίτερη σημασία για τις νησιωτικές περιοχές, καθώς η ενίσχυση των ψηφιακών δικτύων αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βελτίωση της συνδεσιμότητας, την ανάπτυξη ψηφιακών υπηρεσιών και τη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας στα νησιά. Σημαντικές αλλαγές καταγράφονται και στον σχεδιασμό για την Πολιτική Προστασία. Στο αρχικό «Ελλάδα 2.0» προβλεπόταν η ολοκλήρωση και λειτουργία 13 Περιφερειακών Κέντρων Επιχειρήσεων Πολιτικής Προστασίας μέσω ΣΔΙΤ έως το τέλος του 2024.Ο συγκεκριμένος στόχος, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το ΠΑΣΟΚ, απεντάχθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης. Παράλληλα, αφαιρέθηκε από τις νεότερες αναθεωρήσεις και η αναφορά στην παράδοση κινητών κέντρων διοίκησης και επιτόπιου ελέγχου στις 13 Περιφέρειες. Για μια χώρα που τα τελευταία χρόνια βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένες ανάγκες στον τομέα της πολιτικής προστασίας, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αφορά υποδομές και μέσα που συνδέονται άμεσα με την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών. Ανάλογη εικόνα παρουσιάζεται και στο μέτρο για την ασφάλεια των αερολιμένων. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης στους 13 αερολιμένες και την πιστοποίησή τους από τον EASA έως τον Ιούνιο του 2025. Στη συνέχεια ο στόχος αναθεωρήθηκε, ενώ με την τελευταία τροποποίηση περιορίστηκε περαιτέρω, με την ανάκληση των σχετικών Εγγράφων Αποδοχής Παρεκκλίσεων (DAADs) να αφορά πλέον 97 έγγραφα από 13 αεροδρόμια. Στο ίδιο πεδίο, το ΠΑΣΟΚ επισημαίνει ότι από τον αρχικό σχεδιασμό αφαιρέθηκαν επίσης στόχοι που αφορούσαν στην αναβάθμιση επτά πυροσβεστικών αεροσκαφών Canadair CL-415 και στην παράδοση 11 αμφίβιων πυροσβεστικών αεροσκαφών Air Tractor για τα νησιωτικά συμπλέγματα.
«Ψαλίδι» και σε δράσεις υγείας στα απομακρυσμένα νησιά
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα μικρότερα νησιά παρουσιάζει και η απένταξη του έργου «Προληπτικές εξετάσεις σε απομακρυσμένες περιοχές και Εθνικό Πρόγραμμα Συστηματικού Προγεννητικού Ελέγχου». Το έργο αφορούσε πολίτες που κατοικούν σε ορεινές περιοχές και νησιά με λιγότερους από 10.000 μόνιμους κατοίκους, ενώ προέβλεπε και προγεννητικό έλεγχο εγκύων στις απομακρυσμένες περιοχές. Ο αρχικός προϋπολογισμός του στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης ανερχόταν σε περίπου 5 εκατ. ευρώ. Όπως αναφέρει το ΠΑΣΟΚ, το έργο απεντάχθηκε με κυβερνητική απόφαση στις 4 Αυγούστου 2026. Η εξέλιξη αφορά άμεσα στην πρόσβαση των κατοίκων μικρών νησιών σε προληπτικές υπηρεσίες υγείας, σε μια κατηγορία περιοχών όπου η απόσταση από τις βασικές δομές υγείας αποτελεί διαχρονικά σημαντικό πρόβλημα. Στις αλλαγές που καταγράφει το ΠΑΣΟΚ περιλαμβάνονται επίσης σημαντικές αναθεωρήσεις στους στόχους για τον προσωπικό γιατρό. Από τον αρχικό σχεδιασμό έχουν, σύμφωνα με το κόμμα, διαγραφεί αναφορές στην πλήρη πληθυσμιακή κάλυψη, στην εγγραφή όλων των επιλέξιμων πολιτών και στην ενεργοποίηση του συστήματος υποχρεωτικών παραπομπών. Παράλληλα, από το αρχικό «Ελλάδα 2.0» έχει διαγραφεί ο στόχος για την ολοκλήρωση και στελέχωση τουλάχιστον 50.000 νέων θέσεων σε βρεφονηπιακούς σταθμούς, που προβλεπόταν έως το τέλος του 2024.
Υπεράκτια αιολικά και ιαματικός τουρισμός
Αλλαγές καταγράφονται και στον σχεδιασμό για την ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών πάρκων, καθώς από τις τελευταίες αναθεωρήσεις απουσιάζουν συγκεκριμένοι στόχοι που υπήρχαν αρχικά στο μέτρο 16989. Την ίδια ώρα, σημαντική είναι η μεταβολή στο έργο για τις ιαματικές πηγές και τον τουρισμό υγείας και ευεξίας. Το συγκεκριμένο μέτρο είχε αρχικά προϋπολογισμό 28,5 εκατ. ευρώ, ο οποίος, σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, είχε περιοριστεί στα 6,8 εκατ. ευρώ στα τέλη του 2025. Με την τελευταία αναθεώρηση, υποστηρίζει το κόμμα, δεν υπάρχει πλέον αναφορά στην ανακαίνιση ή κατασκευή εγκαταστάσεων ιαματικού τουρισμού. Για τα Δωδεκάνησα, όπου ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, οι αλλαγές στον συγκεκριμένο σχεδιασμό αποκτούν πρόσθετη σημασία, καθώς συνδέονται με την προσπάθεια διαφοροποίησης του τουριστικού προϊόντος και την ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού, σε νησιά όπως η Νίσυρος, Κως, Κάλυμνος που έχουν υποβάλει προτάσεις αξιοποίησης των ιαματικών τους πηγών. Ο κ. Γερουλάνος έχει επανειλημμένα θέσει το ζήτημα των απεντάξεων στο επίκεντρο της πολιτικής κριτικής του ΠΑΣΟΚ, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν κατάφερε να υλοποιήσει με επάρκεια ακόμη και τον αρχικό σχεδιασμό του «Ελλάδα 2.0».Στην τελευταία του παρέμβαση υποστηρίζει ότι το «τσουνάμι των απεντάξεων» συνεχίστηκε μέχρι και τις παραμονές του Δεκαπενταύγουστου, ενώ αποδίδει στην κυβέρνηση «μνημειώδη αποτυχία και αναποτελεσματικότητα» στη διαχείριση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Κεντρικό επιχείρημα του ΠΑΣΟΚ είναι ότι η μεταφορά ενός έργου σε άλλη χρηματοδοτική πηγή, όπως το ΕΣΠΑ ή το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, δεν αναιρεί το κόστος της απένταξης. Όπως υποστηρίζει ο κ. Γερουλάνος, τα έργα που δεν θα χρηματοδοτηθούν πλέον από το Ταμείο Ανάκαμψης ενδέχεται να απαιτήσουν εθνικούς ή άλλους ευρωπαϊκούς πόρους, στερώντας διαθέσιμη χρηματοδότηση από άλλες ανάγκες. Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται, τελικά, όχι μόνο το ποια έργα παραμένουν ή αποχωρούν από το «Ελλάδα 2.0», αλλά και το κόστος του χαμένου χρόνου. Και το ερώτημα που επανέρχεται μέσα από τις παρεμβάσεις του Παύλου Γερουλάνου είναι γιατί έργα που είχαν ενταχθεί στον αρχικό σχεδιασμό του Ταμείου Ανάκαμψης, μεταξύ των οποίων και σημαντικές παρεμβάσεις για τα νησιά και τα Δωδεκάνησα, αποσύρονται ή συρρικνώνονται και ποια θα είναι τελικά η τύχη τους;