Ο νόμος που κατήργησε τον ιταλικό αιγιαλό ανατρέπει τα θεμέλια της διαμάχης για το τραμπολίνο

• Η Κτη­μα­τι­κή Υπη­ρε­σία Δω­δε­κα­νή­σων φέ­ρε­ται να έχει κα­τα­στή­σει σαφές, σε πρό­σφα­τη υπη­ρε­σια­κή της το­πο­θέ­τη­ση, ότι με τον νόμο 5092/2024 κα­ταρ­γή­θη­κε ο κοι­νό­χρη­στος χα­ρα­κτή­ρας της ιστο­ρι­κής ζώνης αι­για­λού και πα­ρα­λί­ας του ιτα­λι­κού κτη­μα­το­λο­γί­ου, η οποία πε­ρι­ήλ­θε στην ιδιω­τι­κή πε­ριου­σία του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου, ενώ κάθε διοι­κη­τι­κή πράξη του πα­ρελ­θό­ντος, ακόμη και οι κα­θο­ρι­σμοί ορίων αι­για­λού, χρή­ζει πλέον επα­νε­ξέ­τα­σης. Η εξέ­λι­ξη αυτή αγ­γί­ζει ευ­θέ­ως τόσο τα επι­χει­ρή­μα­τα των φο­ρέ­ων που απο­ποιού­νται την ευ­θύ­νη για τον βα­τή­ρα όσο και την πα­γω­μέ­νη από το 2023 προ­σπά­θεια του Δήμου Ρόδου να απο­κτή­σει κτη­μα­το­λο­γι­κή με­ρί­δα στο συ­γκρό­τη­μα

Την ώρα που ο κύ­κλος των απο­ποι­ή­σε­ων γύρω από τον επι­κίν­δυ­νο βα­τή­ρα του Έλλη έχει κλεί­σει, με όλους τους απο­δέ­κτες της ει­σαγ­γε­λι­κής πα­ραγ­γε­λί­ας να έχουν με­τα­κυ­λί­σει την ευ­θύ­νη αλλού, ένα νέο στοι­χείο έρ­χε­ται να πε­ρι­πλέ­ξει, ή εν­δε­χο­μέ­νως να ξε­κλει­δώ­σει, την υπό­θε­ση από εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή κα­τεύ­θυν­ση.

Δεν πρό­κει­ται για νέα το­πο­θέ­τη­ση επί του τρα­μπο­λί­νου, αλλά για το ευ­ρύ­τε­ρο νο­μι­κό τοπίο μέσα στο οποίο εκ­φέ­ρο­νται πλέον όλες οι το­πο­θε­τή­σεις. Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες της «δη­μο­κρα­τι­κής», η Κτη­μα­τι­κή Υπη­ρε­σία Δω­δε­κα­νή­σων, απα­ντώ­ντας προ­σφά­τως σε ερω­τή­μα­τα για υπό­θε­ση κα­τά­λη­ψης αι­για­λού σε άλλη πε­ριο­χή του νη­σιού, απο­τύ­πω­σε με τον πιο επί­ση­μο τρόπο μια θε­σμι­κή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που ελά­χι­στα έχει συ­ζη­τη­θεί δη­μο­σί­ως και η οποία φέ­ρε­ται να αλ­λά­ζει εκ βά­θρων τους όρους του παι­χνι­διού σε ολό­κλη­ρο τον νομό Δω­δε­κα­νή­σου. Ο αι­για­λός, όπως τον γνώ­ρι­ζαν επί δε­κα­ε­τί­ες οι υπη­ρε­σί­ες, οι δήμοι και οι πο­λί­τες, δεν είναι πλέον ο ίδιος.

Η νο­μο­θε­τι­κή τομή που άλ­λα­ξε τον χάρτη

Το κρί­σι­μο ση­μείο εντο­πί­ζε­ται στις με­τα­βα­τι­κές και κα­ταρ­γού­με­νες δια­τά­ξεις των άρ­θρων 23 και 24 του νόμου 5092/2024. Με αυτές, όπως προ­κύ­πτει από την υπη­ρε­σια­κή το­πο­θέ­τη­ση, κα­ταρ­γή­θη­κε εξ ολο­κλή­ρου ο κοι­νό­χρη­στος χα­ρα­κτή­ρας της ενιαί­ας, κτη­μα­το­λο­γι­κά προ­κα­θο­ρι­σμέ­νης ζώνης αι­για­λού και πα­ρα­λί­ας του Δη­μο­σί­ου, της πε­ρί­φη­μης «Spiaggia del mare», όπως είναι κα­τα­γε­γραμ­μέ­νη στους τό­μους των ακι­νή­των του ιτα­λι­κού κτη­μα­το­λο­γί­ου που λει­τουρ­γεί στα Δω­δε­κά­νη­σα από το 1929.

Πρό­κει­ται για τη ζώνη που επί 50 και πλέον χρό­νια απο­τε­λού­σε για την Κτη­μα­τι­κή Υπη­ρε­σία τη βάση για τη λήψη μέ­τρων προ­στα­σί­ας του κοι­νό­χρη­στου χώρου, ιδίως σε πε­ριο­χές όπου δεν είχαν κα­θο­ρι­στεί οριο­γραμ­μές αι­για­λού με τη διοι­κη­τι­κή δια­δι­κα­σία του νόμου 2971/2001. Η ζώνη αυτή, κατά την ίδια το­πο­θέ­τη­ση, πε­ριέρ­χε­ται πλέον από τη δη­μό­σια κτήση στην ιδιω­τι­κή πε­ριου­σία του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου, με συ­νέ­πεια και οι δια­τά­ξεις προ­στα­σί­ας της να δια­φο­ρο­ποιού­νται σε αντι­στοι­χία με τα νέα νο­μι­κά της χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Οι πρα­κτι­κές συ­νέ­πειες, όπως φέ­ρε­ται να τις πε­ρι­γρά­φει η ίδια η υπη­ρε­σία, είναι βα­ρύ­τα­τες. Υφί­στα­ται άμεση και επι­τα­κτι­κή ανά­γκη οριο­θέ­τη­σης του κοι­νό­χρη­στου χώρου αι­για­λού, ει­δι­κά στις εκτός σχε­δί­ου πε­ριο­χές χωρίς κα­θο­ρι­σμέ­νες οριο­γραμ­μές, διότι δια­φο­ρε­τι­κά ούτε η ίδια ούτε η διοί­κη­ση γε­νι­κό­τε­ρα, από την Ει­σαγ­γε­λία έως τα αστυ­νο­μι­κά τμή­μα­τα, μπο­ρεί να γνω­ρί­ζει εκ των προ­τέ­ρων τον νο­μι­κό χα­ρα­κτή­ρα του χώρου όπου βρί­σκε­ται μια κα­τα­σκευή και, άρα, τις δια­τά­ξεις βάσει των οποί­ων θα λη­φθούν μέτρα προ­στα­σί­ας.

Ακόμη πιο εν­δει­κτι­κό της έκτα­σης του προ­βλή­μα­τος είναι ότι, κα­τό­πιν και της υπ’ αριθ­μόν 60/2024 γνω­μο­δό­τη­σης του Νο­μι­κού Συμ­βου­λί­ου του Κρά­τους, έχει ανα­κύ­ψει ανά­γκη επα­νε­ξέ­τα­σης κάθε διοι­κη­τι­κής πρά­ξης που εκ­δό­θη­κε μέχρι την ψή­φι­ση του νέου νόμου, από τους κα­θο­ρι­σμούς ορίων αι­για­λού μέχρι τα πρω­τό­κολ­λα κα­τε­δά­φι­σης, με τη διοί­κη­ση να έχει ζη­τή­σει επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νες αυ­το­ψί­ες για δε­κά­δες πρω­τό­κολ­λα που είχαν εκ­δο­θεί δια­χρο­νι­κά για το σύ­νο­λο του νη­σιού. Η υπη­ρε­σία, όπως δια­τεί­νε­ται, αδυ­να­τεί να αντα­πο­κρι­θεί αυ­το­τε­λώς στις απαι­τού­με­νες επα­να­χα­ρά­ξεις χωρίς τε­χνι­κή και διοι­κη­τι­κή συν­δρο­μή από την κε­ντρι­κή της υπη­ρε­σία, ενώ στην ήδη υπο­στε­λε­χω­μέ­νη δομή της με­τα­φέρ­θη­κε και η αρ­μο­διό­τη­τα σύ­να­ψης σχε­δόν 1.000 συμ­βά­σε­ων πα­ρα­χώ­ρη­σης απλής χρή­σης αι­για­λού και πα­ρα­λί­ας, την οποία μέχρι πρό­τι­νος ασκού­σαν οι δήμοι.

Τι ση­μαί­νει το νέο κα­θε­στώς για τον βα­τή­ρα του Έλλη

Το ερώ­τη­μα που γεν­νά­ται αβί­α­στα είναι πώς κου­μπώ­νει η ει­κό­να αυτή με τον γρίφο του τρα­μπο­λί­νου. Η απά­ντη­ση βρί­σκε­ται στο ό,τι σχε­δόν όλα τα επι­χει­ρή­μα­τα που έχουν κατά και­ρούς προ­βλη­θεί από τους εμπλε­κό­με­νους φο­ρείς εδρά­ζο­νται, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, στο προη­γού­με­νο κα­θε­στώς του αι­για­λού.

Ο Δήμος Ρόδου, με το έγ­γρα­φο της Διεύ­θυν­σης Με­σαιω­νι­κής Πόλης και Μνη­μεί­ων του πε­ρα­σμέ­νου Ιου­νί­ου, το­πο­θέ­τη­σε την εξέ­δρα εντός της θα­λάσ­σιας ζώνης, σε με­γά­λη από­στα­ση από την ακτο­γραμ­μή, και την απέ­δω­σε στο Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο, επι­κα­λού­με­νος με­τα­ξύ άλλων την οριο­θέ­τη­ση αι­για­λού και πα­ρα­λί­ας στην πε­ριο­χή του Έλλη που έγινε με από­φα­ση του Συ­ντο­νι­στή της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αι­γαί­ου τον Νο­έμ­βριο του 2018. Πλην όμως, εφό­σον κάθε κα­θο­ρι­σμός ορίων αι­για­λού που εκ­δό­θη­κε πριν από τον νόμο 5092/2024 φέ­ρε­ται να χρή­ζει επα­νε­ξέ­τα­σης, το ίδιο το θε­μέ­λιο της δη­μο­τι­κής επι­χει­ρη­μα­το­λο­γί­ας περί αναρ­μο­διό­τη­τας τί­θε­ται υπό αί­ρε­ση.

Ακόμη πιο ευ­θεία είναι η σύν­δε­ση με την ιστο­ρία της κτη­μα­το­λο­γι­κής με­ρί­δας που δεν δη­μιουρ­γή­θη­κε ποτέ. Η δια­πι­στω­τι­κή πράξη του Δε­κεμ­βρί­ου του 2023, με την οποία ο Δήμος επι­χεί­ρη­σε να απο­χα­ρα­κτη­ρί­σει από κοι­νό­χρη­στο το τμήμα που πε­ρι­λαμ­βά­νει τη Ρο­τό­ντα και τους πε­ρι­βάλ­λο­ντες χώ­ρους, ώστε να δη­μιουρ­γη­θεί με­ρί­δα και να με­τα­γρα­φεί επι­τέ­λους το διά­ταγ­μα του 1971, προ­σέ­κρου­σε ακρι­βώς στον αι­για­λό. Η δια­δι­κα­σία πά­γω­σε επει­δή ο προσ­διο­ρι­σμός των ορίων πε­ρι­λάμ­βα­νε τμήμα αι­για­λού, ο οποί­ος, ως κοι­νό­χρη­στη πε­ριου­σία του Δη­μο­σί­ου, δεν μπο­ρού­σε να απο­χα­ρα­κτη­ρι­στεί, και η απαι­τού­με­νη σύμ­φω­νη γνώμη της Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σί­ας ου­δέ­πο­τε δό­θη­κε.

Εάν, ωστό­σο, η κτη­μα­το­λο­γι­κά κα­τα­γε­γραμ­μέ­νη ζώνη αι­για­λού του ιτα­λι­κού κτη­μα­το­λο­γί­ου έχει πλέον απω­λέ­σει τον κοι­νό­χρη­στο χα­ρα­κτή­ρα της και έχει πε­ριέλ­θει στην ιδιω­τι­κή πε­ριου­σία του Δη­μο­σί­ου, τότε το νο­μι­κό εμπό­διο που ακι­νη­το­ποί­η­σε την προ­σπά­θεια τα­κτο­ποί­η­σης του 1971 δεν έχει πλέον το ίδιο πε­ριε­χό­με­νο. Αυτό δεν ση­μαί­νει αυ­το­μά­τως ότι ο δρό­μος για τη δη­μιουρ­γία με­ρί­δας άνοι­ξε, καθώς το ζή­τη­μα του νέου κα­θο­ρι­σμού των οριο­γραμ­μών πα­ρα­μέ­νει ανοι­χτό και στην πε­ριο­χή του Έλλη δεν φέ­ρε­ται να έχει χω­ρή­σει μέχρι σή­με­ρα επα­να­κα­θο­ρι­σμός. Ση­μαί­νει όμως ότι ολό­κλη­ρη η αλυ­σί­δα των απο­ποι­ή­σε­ων, από τον Δήμο και την Πε­ρι­φέ­ρεια έως την ΕΤΑΔ και τις κρα­τι­κές υπη­ρε­σί­ες, εκ­φέ­ρε­ται πλέον πάνω σε έδα­φος που έχει με­τα­κι­νη­θεί, χωρίς κα­νείς από τους εμπλε­κό­με­νους να έχει το­πο­θε­τη­θεί δη­μο­σί­ως για το τι συ­νε­πά­γε­ται η νο­μο­θε­τι­κή με­τα­βο­λή ει­δι­κά για την επί­μα­χη κα­τα­σκευή.

Ένα ιδιο­κτη­σια­κό αί­νιγ­μα σε κι­νού­με­νη άμμο

Η εξέ­λι­ξη απο­κτά πρό­σθε­τη βα­ρύ­τη­τα αν ανα­γνω­σθεί υπό το πρί­σμα της δι­πλής ερ­μη­νεί­ας που είχε προ­τεί­νει πα­λαιό­τε­ρα η ίδια η Κτη­μα­τι­κή Υπη­ρε­σία για την εξέ­δρα. Κατά την πρώτη εκ­δο­χή, ο βα­τή­ρας, ως ανα­πό­σπα­στο τμήμα του λου­τρι­κού συ­γκρο­τή­μα­τος που πα­ρα­χω­ρή­θη­κε στον Δήμο Ρόδου το 1971, ακο­λου­θεί την τύχη του συ­νό­λου, έστω και αν δεν κα­το­νο­μά­ζε­ται ρητά στο κεί­με­νο της πα­ρα­χώ­ρη­σης. Κατά τη δεύ­τε­ρη, εφό­σον θε­ω­ρη­θεί ότι δεν συ­μπε­ρι­λή­φθη­κε στην πα­ρα­χώ­ρη­ση, εντάσ­σε­ται ως υφι­στά­με­νο κτί­σμα στην ιδιω­τι­κή πε­ριου­σία του Δη­μο­σί­ου, με δια­χει­ρί­στρια την ΕΤΑΔ. Και στις δύο εκ­δο­χές, ο χα­ρα­κτή­ρας του χώρου γύρω και κάτω από την κα­τα­σκευή, αι­για­λός, πα­ρα­λία ή θα­λάσ­σιος χώρος, απο­τε­λού­σε κα­θο­ρι­στι­κή πα­ρά­με­τρο. Τώρα, η ίδια η έν­νοια του αι­για­λού στα Δω­δε­κά­νη­σα φέ­ρε­ται να έχει ανα­δια­τα­χθεί νο­μο­θε­τι­κά, με την υπη­ρε­σία που κα­λεί­ται να δώσει τις κρί­σι­μες απα­ντή­σεις να δη­λώ­νει η ίδια ότι χωρίς νέες οριο­θε­τή­σεις δεν μπο­ρεί να γνω­ρί­ζει εκ των προ­τέ­ρων τον νο­μι­κό χα­ρα­κτή­ρα κα­νε­νός ση­μεί­ου στις μη κα­θο­ρι­σμέ­νες πε­ριο­χές.

Την ίδια στιγ­μή, το πρα­κτι­κό δια­κύ­βευ­μα πα­ρα­μέ­νει αμε­τα­κί­νη­το και επεί­γον. Η ει­σαγ­γε­λι­κή πα­ραγ­γε­λία της 17ης Αυ­γού­στου 2026 προς τους 5 συ­ναρ­μό­διους φο­ρείς εξα­κο­λου­θεί να απαι­τεί την τά­χι­στη απο­κα­τά­στα­ση των φθο­ρών και τη λήψη ορι­στι­κών μέ­τρων απο­κλει­σμού των λουο­μέ­νων, με φόντο πραγ­μα­το­γνω­μο­σύ­νη που έχει κρί­νει την κα­τα­σκευή στα­τι­κά ανε­παρ­κή, με βα­θιές δια­βρώ­σεις στο σκυ­ρό­δε­μα του θε­με­λί­ου και υπο­σκα­φές σε όλη την πε­ρί­με­τρο της βάσης. Το Κε­ντρι­κό Λι­με­ναρ­χείο Ρόδου εφαρ­μό­ζει προ­σω­ρι­νά μέτρα και σκάφη του Λι­με­νι­κού πε­ρι­πο­λούν για την απο­μά­κρυν­ση όσων επι­μέ­νουν να χρη­σι­μο­ποιούν την εξέ­δρα, ενώ η Ει­σαγ­γε­λία έχει προει­δο­ποι­ή­σει για πολύ σο­βα­ρό κίν­δυ­νο ατυ­χή­μα­τος από εν­δε­χό­με­νη κα­τάρ­ρευ­ση μέ­ρους ή και ολό­κλη­ρης της κα­τα­σκευ­ής.

Το πα­ρα­σκή­νιο μιας υπό­θε­σης που επι­στρέ­φει στην αφε­τη­ρία της

Η υπό­θε­ση του τρα­μπο­λί­νου σέρ­νε­ται ως γνω­στόν από το 1971, όταν το νο­μο­θε­τι­κό διά­ταγ­μα προ­έ­βλε­ψε τη με­τα­βί­βα­ση των λου­τρι­κών εγκα­τα­στά­σε­ων του Έλλη στον Δήμο Ρόδου, με­τα­βί­βα­ση που ου­δέ­πο­τε ολο­κλη­ρώ­θη­κε κτη­μα­το­λο­γι­κά, με το ακί­νη­το να πα­ρα­μέ­νει κα­τα­γε­γραμ­μέ­νο στο όνομα του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου και μά­λι­στα ως κοι­νό­χρη­στος χώρος. Ακο­λού­θη­σαν ο χα­ρα­κτη­ρι­σμός του συ­νό­λου ως ιστο­ρι­κού δια­τη­ρη­τέ­ου μνη­μεί­ου το 1988, οι ερ­γα­σί­ες απο­κα­τά­στα­σης του 2007 που πα­ρα­μέ­νουν οι τε­λευ­ταί­ες, η αρ­νη­τι­κή για τη στα­τι­κή επάρ­κεια ει­κό­να του 2020 και, φέτος, η σφρά­γι­ση της εξέ­δρας, η κα­τε­πεί­γου­σα προ­κα­ταρ­κτι­κή εξέ­τα­ση και το ει­σαγ­γε­λι­κό τε­λε­σί­γρα­φο, στο οποίο και οι 5 απο­δέ­κτες απά­ντη­σαν, ο κα­θέ­νας με τα δικά του επι­χει­ρή­μα­τα, δη­λώ­νο­ντας αναρ­μό­διοι.

Μέσα σε αυτό το σκη­νι­κό, η απο­τύ­πω­ση του νέου κα­θε­στώ­τος του αι­για­λού λει­τουρ­γεί ως υπό­μνη­ση ότι το ιδιο­κτη­σια­κό αδιέ­ξο­δο του Έλλη δεν είναι απλώς προ­ϊ­όν αντι­κρουό­με­νων ερ­μη­νειών με­τα­ξύ υπη­ρε­σιών, αλλά και ενός θε­σμι­κού πλαι­σί­ου που βρί­σκε­ται το ίδιο σε με­τά­βα­ση. Το αν η με­τά­βα­ση αυτή θα αξιο­ποι­η­θεί ως ευ­και­ρία για την ορι­στι­κή τα­κτο­ποί­η­ση ενός ζη­τή­μα­τος που εκ­κρε­μεί επί 55 χρό­νια, ή αν θα προ­στε­θεί ως ένα ακόμη επι­χεί­ρη­μα στη φα­ρέ­τρα των απο­ποι­ή­σε­ων, μένει να φανεί. Προς το παρόν, το μόνο βέ­βαιο είναι ότι ο βα­τή­ρας πα­ρα­μέ­νει σφρα­γι­σμέ­νος, στα­τι­κά ανε­παρ­κής και χωρίς κα­νέ­ναν φορέα να έχει ανα­λά­βει, στην πράξη, την τύχη του.