Φώτης Μάγγος: «Η λειψυδρία στα νησιά απαιτεί μόνιμες λύσεις – Στόχος μας να μη μείνει κανένα νησί χωρίς νερό»

• Μεταφορικό ισοδύναμο: Πληρωμές σε 250.000 νησιώτες • Ο γενικός γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής μιλά για την περιοδεία σε Πάτμο, Λειψούς και Λέρο, τον σχεδιασμό απέναντι στη λειψυδρία, το μεταφορικό ισοδύναμο και τις προτεραιότητες της νησιωτικής πολιτικής

Με κεντρικό άξονα τη διαχείριση της λειψυδρίας, την ενίσχυση των υποδομών στα νησιά και την επιτάχυνση σημαντικών παρεμβάσεων για τους νησιώτες, ο γενικός γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Φώτης Μάγγος, έκανε σε δηλώσεις του, τον απολογισμό της πρόσφατης περιοδείας σε Πάτμο, Λειψούς και Λέρο.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις χρηματοδοτήσεις που δρομολογούνται, στις μόνιμες λύσεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, αλλά και στις εξελίξεις γύρω από το μεταφορικό ισοδύναμο, επισημαίνοντας ότι η νησιωτικότητα παραμένει στην κορυφή της κυβερνητικής ατζέντας.
Περιοδεία με σημασία στα νησιά
Αναφερόμενος στην περιοδεία που πραγματοποίησε πρόσφατα μαζί με τον υφυπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Στέφανο Γκίκα, ο κ. Μάγγος εξήγησε ότι η επίσκεψη είχε ουσιαστικό χαρακτήρα και στόχο την άμεση επαφή με τις τοπικές κοινωνίες. «Όπως είναι γνωστό, ο υφυπουργός, ο κ. Γκίκας, κατάγεται από την Κέρκυρα. Κάποια στιγμή, όταν ανέλαβα τα καθήκοντά μου, συζητήσαμε ότι στην περιοχή μας δεν είχε έρθει ποτέ. Οπότε ήταν μια καλή ευκαιρία να κάνουμε αυτή την επίσκεψη, να ενημερωθούμε και από κοντά για την εξέλιξη των έργων και των δράσεων που κάνουμε για αυτά τα νησιά και έτσι πραγματοποιήσαμε αυτό το ταξίδι». Όπως τόνισε, η προσωπική παρουσία στα νησιά επιτρέπει στην πολιτική ηγεσία να διαπιστώνει την πρόοδο των έργων που χρηματοδοτεί το υπουργείο και να αξιολογεί την αποτελεσματικότητά τους.
«Ήταν πολύ χρήσιμο γιατί παίρνεις αυτό που λέμε το follow up. Παίρνεις αυτό που χρηματοδοτείς, βλέπεις πώς λειτουργεί, έχεις εικόνα άμεση και βέβαια έρχεσαι και σε επαφή με την κοινωνία, με τους τοπικούς φορείς. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζεις από κοντά τα προβλήματα γιατί αυτό βοηθάει πάρα πολύ όταν κάνεις μετά τον κεντρικό σχεδιασμό και τις πολιτικές για το επόμενο διάστημα». Ο ίδιος σημείωσε ότι, παρά τη γνώση που ήδη διαθέτει για τα προβλήματα των νησιών, η διαρκής επαφή με τους κατοίκους είναι απαραίτητη: «Είναι πολύ σημαντικό να ανανεώνεται αυτή η επαφή με τον κόσμο. Πάντα μπαίνουν και καινούργια θέματα, τα οποία είναι και αυτά πολύ σημαντικά».
Προτεραιότητα οι χρηματοδοτήσεις για τη λειψυδρία
Σε ό,τι αφορά στον σχεδιασμό της Γενικής Γραμματείας, ο κ. Μάγγος υπογράμμισε ότι η βασική προτεραιότητα είναι η επιτάχυνση των χρηματοδοτήσεων για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. «Εκείνο που μας ενδιαφέρει αυτή τη στιγμή είναι να βγάλουμε όσο το δυνατόν περισσότερες αποφάσεις χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, έτσι ώστε να μην αντιμετωπίσει κανένα νησί κανένα πρόβλημα, τουλάχιστον όσον αφορά εμάς, όσον αφορά στη Γενική Γραμματεία». Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η αρμοδιότητα της Γενικής Γραμματείας περιορίζεται στη χρηματοδότηση των έργων, ενώ η υλοποίηση αποτελεί ευθύνη των τοπικών αρχών.
«Θέλω να θυμίσω ότι η διαχείριση της υδροδότησης είναι ένα θέμα που αφορά αποκλειστικά στους δήμους, στις τοπικές αρχές και στις ΔΕΥΑ. Εμείς το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να χρηματοδοτούμε, αλλά η υλοποίηση είναι μια καθαρά τοπικής ευθύνης υπόθεση».
«Η λειψυδρία είναι πλέον προβλέψιμο φαινόμενο»
Ο γενικός γραμματέας χαρακτήρισε τη λειψυδρία ως ένα διαρκώς εντεινόμενο πρόβλημα, το οποίο πλέον δεν μπορεί να θεωρείται απρόβλεπτο. «Η λειψυδρία είναι κάτι που απασχολεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια όλα τα νησιά και τις νησιωτικές περιοχές, κυρίως τα μικρότερα. Τώρα τελευταία έχει πάρει άλλες διαστάσεις και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου οι αιρετοί και οι άνθρωποι που βρίσκονται στο τιμόνι των τοπικών αρχών».
Όπως ανέφερε, η κλιματική αλλαγή έχει αλλάξει τα δεδομένα:
«Είναι εντεινόμενο το πρόβλημα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να είναι και προβλέψιμο. Ξέρουμε ότι τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα νησιά μπαίνουν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας. Γνωρίζουμε ότι η κλιματική αλλαγή έχει αυτές τις συνέπειες. Μεγάλες ποσότητες νερού πέφτουν σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, η γη δεν προλαβαίνει να τις απορροφήσει και καταλήγουν στη θάλασσα». Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, απαιτείται συνδυασμός άμεσων και μακροπρόθεσμων παρεμβάσεων.
«Θα πρέπει να κάνουμε έναν σχεδιασμό βραχυπρόθεσμο αλλά και μεσοπρόθεσμο. Ο βραχυπρόθεσμος είναι να αντιμετωπίσουμε με μισθώσεις αφαλατώσεων το πρόβλημα. Ο μεσοπρόθεσμος στόχος είναι να δημιουργήσουμε μόνιμες υποδομές έτσι ώστε να καλύπτουμε τις ανάγκες».
Η σημασία των δικτύων ύδρευσης
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη σωστή διαχείριση του παραγόμενου νερού, επισημαίνοντας ότι δεν αρκεί μόνο η αύξηση της παραγωγής.
«Πρέπει να κινηθούμε σε δύο επίπεδα. Από τη μία είναι η παραγωγή του νερού και από την άλλη είναι η διασφάλιση ότι το νερό δεν χάνεται. Και αυτό βέβαια είναι ευθύνη των τοπικών αρχών». Ο κ. Μάγγος ξεκαθάρισε ότι δεν επιδιώκει να μεταθέσει ευθύνες, αλλά να περιγράψει την πραγματική κατάσταση. «Δεν θέλω να παρεξηγηθώ. Δεν θέλω να φαίνεται ότι τα ρίχνω σε κάποιους άλλους, αλλά λέω ποια είναι η πραγματικότητα. Δεν μπορεί η Γενική Γραμματεία ή τα συναρμόδια υπουργεία να γνωρίζουν αν το νερό που παράγεται διατίθεται στο δίκτυο και στους καταναλωτές ή αν χάνεται σε χωράφια και δρόμους».
Και πρόσθεσε με νόημα: «Δεν έχουμε τη δυνατότητα και το περιθώριο να πετάμε λεφτά είτε στη θάλασσα είτε να εξατμίζονται. Γιατί στην κυριολεξία αυτό σημαίνει όταν χάνεται το νερό».
Οι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης δεν είναι λύση
Αναφερόμενος στα πολλά νησιά που έχουν κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, ο γενικός γραμματέας εξήγησε ότι η διαδικασία αυτή βοηθά κυρίως στην επιτάχυνση των διαδικασιών.
«Τα περισσότερα έχουν μπει σε αυτή τη διαδικασία γιατί η κατάσταση έκτακτης ανάγκης ευνοεί λίγο τις διαδικασίες και βοηθά να ξεπεραστούν κάποια γραφειοκρατικά εμπόδια. Υπήρχαν όμως αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία έκρινε το υπουργείο ότι πληρούν οι δήμοι». Ξεκαθάρισε όμως ότι η συγκεκριμένη διαδικασία δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη λύση. «Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης ισχύει για κάποιους μήνες, δεν ισχύει για πάντα. Άρα θα πρέπει να βρεθούν μόνιμες λύσεις». Παράλληλα, υπενθύμισε ότι πλέον οι δήμοι οφείλουν να διαθέτουν συγκεκριμένες μελέτες και πιστοποιήσεις για να μπορούν να χρηματοδοτούνται, σημειώνοντας ότι η Γενική Γραμματεία χρηματοδοτεί ακόμη και την εκπόνηση αυτών των απαραίτητων μελετών.
Μεταφορικό ισοδύναμο: Πληρωμές σε 250.000 νησιώτες
Σημαντικές ήταν και οι ανακοινώσεις του για το μεταφορικό ισοδύναμο. «Είναι έτοιμη η απόφαση του υπουργού για να δώσουμε το δεύτερο εξάμηνο του 2025 σε περίπου 250.000 νησιώτες. Το συνολικό ποσό είναι 23 εκατομμύρια ευρώ και τα αρχεία θα αρχίσουν να ανεβαίνουν τις επόμενες ημέρες. Στόχος, είναι οι πληρωμές να πραγματοποιούνται πλέον σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Για μένα πολύ σημαντικό είναι ότι είμαστε πάρα πολύ κοντά στο να πληρώνουμε σε πραγματικό χρόνο. Δηλαδή τελειώνει το 2025 και μετά έχουμε το 2026, το οποίο ήδη διανύουμε».
Έλεγχοι στις επιχειρήσεις
και επιστροφές χρημάτων
Ο κ. Μάγγος αναφέρθηκε και στις καθυστερήσεις που έχουν παρουσιαστεί στο Μεταφορικό Ισοδύναμο των επιχειρήσεων, διευκρινίζοντας ότι αυτές οφείλονται στους εκτεταμένους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν. «Έχουμε ανοίξει τη διαδικασία και δώσαμε παράταση μέχρι το τέλος Αυγούστου για να ανέβουν τα παραστατικά των επιχειρήσεων. Είναι αλήθεια ότι το πρόγραμμα έχει μείνει πίσω και σήμερα πληρώνουμε ακόμη το 2023». Όπως υπογράμμισε, οι καθυστερήσεις προέκυψαν επειδή διαπιστώθηκαν προσπάθειες καταστρατήγησης του μέτρου. «Δεν έχει καμία ευθύνη η Γενική Γραμματεία γι’ αυτό. Έγιναν διάφορες προσπάθειες καταστρατήγησης αυτού του δικαιώματος από κάποιους επιτήδειους και αναγκαστήκαμε να προχωρήσουμε σε ελέγχους. Ήδη έχουμε ζητήσει από 804 ΑΦΜ την επιστροφή περίπου τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ ως αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά και έχουμε κινηθεί νομικά όπου χρειάστηκε». Καταλήγοντας, επισήμανε ότι η προστασία του μέτρου είναι απαραίτητη ώστε να αποδίδεται δίκαια στους πραγματικούς δικαιούχους.
«Όλο αυτό προκάλεσε μια τεράστια αναστάτωση και κυρίως μια μεγάλη αδικία για όσους ήταν έντιμοι και περίμεναν απλώς να πάρουν τα χρήματά τους πίσω. Στόχος μας είναι να αποκαταστήσουμε πλήρως την ομαλή λειτουργία του μεταφορικού ισοδύναμου και να συνεχίσουμε να στηρίζουμε έμπρακτα τους νησιώτες».