• Η Άγκυρα ετοιμάζει νομοσχέδιο που για πρώτη φορά κατοχυρώνει σε εθνικό επίπεδο θέσεις ασύμβατες με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας – διεκδικώντας κυριαρχία σε περιοχές που ανήκουν νομίμως στην Ελλάδα και την Κύπρο, συμπεριλαμβανομένων υποθαλάσσιων ενεργειακών κοιτασμάτων
Νέα κίνηση αναθεωρητικού χαρακτήρα ετοιμάζει η Άγκυρα στο μέτωπο του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg που αποκάλυψε την κίνηση στις 8 Μαΐου 2026, η τουρκική κυβέρνηση προετοιμάζει νομοσχέδιο το οποίο θα κατατεθεί στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση και θα επιχειρεί να κωδικοποιεί σε εθνική νομοθεσία αξιώσεις θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε ζώνες που ανήκουν νομίμως στην Ελλάδα και την Κύπρο. Πρόκειται, κατά πληροφορίες, για την πρώτη φορά που η Τουρκία επιχειρεί να εκφράσει αυτές τις θέσεις μέσω εσωτερικής νομοθεσίας — μια κίνηση που σύμφωνα με ειδικούς αναλυτές δεν αλλάζει τίποτε στο διεθνές δίκαιο, αλλά αποστέλλει σαφές πολιτικό μήνυμα.
Τι επιχειρεί να νομοθετήσει η Άγκυρα
Το νομοσχέδιο, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg, αποσκοπεί στην επίσημη κατοχύρωση τουρκικών αξιώσεων επί πιθανών αποθεμάτων φυσικού αερίου σε περιοχές που η Ελλάδα και η Κύπρος θεωρούν — και νομικά είναι — δικές τους θαλάσσιες ζώνες. Ο χρόνος κατάθεσης του νομοσχεδίου στο κοινοβούλιο δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί, ενώ το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αρνήθηκε να σχολιάσει το δημοσίευμα.
Το πλέον κρίσιμο στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι το σχέδιο νόμου φέρεται να ενσωματώνει για πρώτη φορά σε εθνική νομοθεσία τη θέση ότι τα ελληνικά νησιά δεν δύνανται να δημιουργούν υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη. Η θέση αυτή είναι ευθέως αντίθετη με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας όπως αυτό κατοχυρώνεται στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), την οποία η Τουρκία — και μόνον αυτή μεταξύ των παράκτιων κρατών της περιοχής — αρνείται να έχει υπογράψει και κυρώσει.
Το νομικό πλαίσιο που καταρρίπτει τις τουρκικές αξιώσεις
Η ελληνική νομική θέση στηρίζεται σε δύο σταθερά και αδιαμφισβήτητα νομικά θεμέλια. Το πρώτο είναι η Συνθήκη των Παρισίων του 1947, η οποία κατοχυρώνει ρητά και αναμφίβολα την ελληνική κυριαρχία στα Δωδεκάνησα, συμπεριλαμβανομένου του Καστελλορίζου. Το δεύτερο είναι η UNCLOS, που αναγνωρίζει στα νησιά — χωρίς εξαίρεση — πλήρη δικαιώματα θαλάσσιων ζωνών ανάλογα με αυτά της ηπειρωτικής επικράτειας. Η Ελλάδα έχει κυρώσει τη σύμβαση και η θέση της απορρέει από αυτήν ευθέως.
Σε επιστολές προς τον ΟΗΕ — μεταξύ άλλων τον Μάρτιο του 2026 — η μόνιμη αντιπρόσωπος της Ελλάδας έχει απορρίψει κατηγορηματικά τις τουρκικές αξιώσεις ως αβάσιμες και παράνομες, τονίζοντας ότι δεν παράγουν κανένα έννομο αποτέλεσμα στο διεθνές δίκαιο. Η Αθήνα έχει επίσης επισημάνει ότι η Τουρκία έχει ήδη υποβάλει μονομερώς στον ΟΗΕ τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί στην Ανατολική Μεσόγειο — χαρακτηρίζοντας τα παράνομα — οπότε το νέο νομοσχέδιο φαίνεται να αποτελεί απλώς εσωτερική κωδικοποίηση ήδη υφιστάμενων, αλλά διεθνώς αδέσμευτων, θέσεων.
Η «Γαλάζια Πατρίδα» αποκτά νομοθετικό προσωπείο
Το σχέδιο νόμου εντάσσεται ευθέως στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» που η Άγκυρα προωθεί εδώ και χρόνια — ένα δόγμα που διεκδικεί τεράστιες θαλάσσιες εκτάσεις εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου. Μέχρι τώρα, αυτές οι αξιώσεις εκφράζονταν κυρίως μέσω διπλωματικών διακοινώσεων, NAVTEX και δηλώσεων κυβερνητικών αξιωματούχων. Η μετατροπή τους σε εθνική νομοθεσία αποτελεί ποιοτική αναβάθμιση της τακτικής και αποσκοπεί, κατά αναλυτές, στη δημιουργία εσωτερικής νομικής βάσης για μελλοντικές ενέργειες.
Ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ηγέτης του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP) και βασικός συγκυβερνητικός εταίρος του Ερντογάν, έδωσε τον πολιτικό τόνο με ομιλία του στο τουρκικό κοινοβούλιο στις 6 Μαΐου 2026. «Η Τουρκία δεν είναι χώρα που αναζητεί εντάσεις», είπε χαρακτηριστικά, «αλλά κάθε κίνηση που αγνοεί τα δικαιώματά της, τις ζώνες θαλάσσιας δικαιοδοσίας ή τους Τουρκοκυπρίους θα αντιμετωπιστεί με σθεναρή απάντηση». Η προειδοποίηση ήρθε σε συνδυασμό με επίθεση κατά της αναπτυσσόμενης συνεργασίας Γαλλίας, Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ στον ενεργειακό και αμυντικό τομέα.
Το ενεργειακό στοίχημα πίσω από τη νομοθετική κίνηση
Δεν είναι τυχαίο ότι το νομοσχέδιο εστιάζει ιδιαίτερα στην ανάδειξη τουρκικών αξιώσεων επί υποθαλάσσιων ενεργειακών κοιτασμάτων. Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο εντατικής ενεργειακής δραστηριότητας, με την Ελλάδα να έχει προχωρήσει σε συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, στη δημιουργία Θαλάσσιων Πάρκων και στη σύναψη συμφωνίας με την Chevron για έρευνες σε τεμάχια νότια της Κρήτης. Ακριβώς αυτές οι ελληνικές πρωτοβουλίες — οι οποίες εδράζονται στη διεθνή νομιμότητα — εκτιμάται ότι λειτουργούν ως ερέθισμα για την τουρκική αντίδραση, η οποία στο εσωτερικό της χώρας παρουσιάζεται ως «απάντηση» στις ελληνικές κινήσεις.
Η Κύπρος βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο των τουρκικών αξιώσεων. Η Άγκυρα διατείνεται ότι η τουρκοκυπριακή κοινότητα πρέπει να μετέχει στα οφέλη από τυχόν ενεργειακά κοιτάσματα στα ύδατα γύρω από το νησί. Η Κυπριακή Δημοκρατία, νόμιμο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απορρίπτει αυτή τη θέση ως ανυπόστατη και απότοκο της παράνομης τουρκικής κατοχής του βορείου τμήματος του νησιού από το 1974.
Η διεθνής διάσταση και η στάση ΕΕ και ΗΠΑ
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει στο παρελθόν απειλήσει με κυρώσεις την Τουρκία για τις δραστηριότητες γεώτρησης σε κυπριακά ύδατα, μετά από εκκλήσεις Ελλάδας και Κύπρου για υπεράσπιση των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, έχουν ζητήσει από Αθήνα και Άγκυρα να διατηρούν ανοιχτούς διαύλους διαλόγου — μια θέση που αντανακλά την αμερικανική πολιτική διαχείρισης της διμερούς τριβής εντός του ΝΑΤΟ, στο οποίο και οι δύο χώρες ανήκουν.
Σε κάθε περίπτωση, η τουρκική νομοθετική πρωτοβουλία — εφόσον προχωρήσει — δεν αναμένεται να αλλάξει το νομικό τοπίο όπως αυτό διαμορφώνεται από το διεθνές δίκαιο. Η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει καμία τουρκική αξίωση στις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες και έχει ξεκαθαρίσει ότι η μόνη εκκρεμότητα είναι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών βάσει του διεθνούς δικαίου — και όχι η αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας επί των νησιών ή των δικαιωμάτων που αυτά γεννούν.
Το νομοσχέδιο δεν έχει ακόμη κατατεθεί στο τουρκικό κοινοβούλιο και ο χρονικός ορίζοντας της διαδικασίας παραμένει αδιευκρίνιστος.
