Η Τουρκία επιχειρεί να νομοθετήσει αξιώσεις σε ελληνικές και κυπριακές θαλάσσιες ζώνες

• Η Άγκυ­ρα ετοι­μά­ζει νο­μο­σχέ­διο που για πρώτη φορά κα­το­χυ­ρώ­νει σε εθνι­κό επί­πε­δο θέ­σεις ασύμ­βα­τες με το διε­θνές δί­καιο της θά­λασ­σας – διεκ­δι­κώ­ντας κυ­ριαρ­χία σε πε­ριο­χές που ανή­κουν νο­μί­μως στην Ελ­λά­δα και την Κύπρο, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων υπο­θα­λάσ­σιων ενερ­γεια­κών κοι­τα­σμά­των

Νέα κί­νη­ση ανα­θε­ω­ρη­τι­κού χα­ρα­κτή­ρα ετοι­μά­ζει η Άγκυ­ρα στο μέ­τω­πο του Αι­γαί­ου και της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου. Σύμ­φω­να με δη­μο­σί­ευ­μα του Bloomberg που απο­κά­λυ­ψε την κί­νη­ση στις 8 Μαΐου 2026, η τουρ­κι­κή κυ­βέρ­νη­ση προ­ε­τοι­μά­ζει νο­μο­σχέ­διο το οποίο θα κα­τα­τε­θεί στη Με­γά­λη Εθνο­συ­νέ­λευ­ση και θα επι­χει­ρεί να κω­δι­κο­ποιεί σε εθνι­κή νο­μο­θε­σία αξιώ­σεις θα­λάσ­σιας δι­καιο­δο­σί­ας σε ζώνες που ανή­κουν νο­μί­μως στην Ελ­λά­δα και την Κύπρο. Πρό­κει­ται, κατά πλη­ρο­φο­ρί­ες, για την πρώτη φορά που η Τουρ­κία επι­χει­ρεί να εκ­φρά­σει αυτές τις θέ­σεις μέσω εσω­τε­ρι­κής νο­μο­θε­σί­ας — μια κί­νη­ση που σύμ­φω­να με ει­δι­κούς ανα­λυ­τές δεν αλ­λά­ζει τί­πο­τε στο διε­θνές δί­καιο, αλλά απο­στέλ­λει σαφές πο­λι­τι­κό μή­νυ­μα.

Τι επι­χει­ρεί να νο­μο­θε­τή­σει η Άγκυ­ρα

Το νο­μο­σχέ­διο, σύμ­φω­να με πηγές που επι­κα­λεί­ται το Bloomberg, απο­σκο­πεί στην επί­ση­μη κα­το­χύ­ρω­ση τουρ­κι­κών αξιώ­σε­ων επί πι­θα­νών απο­θε­μά­των φυ­σι­κού αε­ρί­ου σε πε­ριο­χές που η Ελ­λά­δα και η Κύ­προς θε­ω­ρούν — και νο­μι­κά είναι — δικές τους θα­λάσ­σιες ζώνες. Ο χρό­νος κα­τά­θε­σης του νο­μο­σχε­δί­ου στο κοι­νο­βού­λιο δεν έχει ακόμη διευ­κρι­νι­στεί, ενώ το τουρ­κι­κό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών αρ­νή­θη­κε να σχο­λιά­σει το δη­μο­σί­ευ­μα.

Το πλέον κρί­σι­μο στοι­χείο της υπό­θε­σης είναι ότι το σχέ­διο νόμου φέ­ρε­ται να εν­σω­μα­τώ­νει για πρώτη φορά σε εθνι­κή νο­μο­θε­σία τη θέση ότι τα ελ­λη­νι­κά νησιά δεν δύ­να­νται να δη­μιουρ­γούν υφα­λο­κρη­πί­δα και απο­κλει­στι­κή οι­κο­νο­μι­κή ζώνη. Η θέση αυτή είναι ευ­θέ­ως αντί­θε­τη με το διε­θνές δί­καιο της θά­λασ­σας όπως αυτό κα­το­χυ­ρώ­νε­ται στη Σύμ­βα­ση του ΟΗΕ για το Δί­καιο της Θά­λασ­σας (UNCLOS), την οποία η Τουρ­κία — και μόνον αυτή με­τα­ξύ των πα­ρά­κτιων κρα­τών της πε­ριο­χής — αρ­νεί­ται να έχει υπο­γρά­ψει και κυ­ρώ­σει.

Το νο­μι­κό πλαί­σιο που κα­ταρ­ρί­πτει τις τουρ­κι­κές αξιώ­σεις

Η ελ­λη­νι­κή νο­μι­κή θέση στη­ρί­ζε­ται σε δύο στα­θε­ρά και αδιαμ­φι­σβή­τη­τα νο­μι­κά θε­μέ­λια. Το πρώτο είναι η Συν­θή­κη των Πα­ρι­σί­ων του 1947, η οποία κα­το­χυ­ρώ­νει ρητά και αναμ­φί­βο­λα την ελ­λη­νι­κή κυ­ριαρ­χία στα Δω­δε­κά­νη­σα, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του Κα­στελ­λο­ρί­ζου. Το δεύ­τε­ρο είναι η UNCLOS, που ανα­γνω­ρί­ζει στα νησιά — χωρίς εξαί­ρε­ση — πλήρη δι­καιώ­μα­τα θα­λάσ­σιων ζωνών ανά­λο­γα με αυτά της ηπει­ρω­τι­κής επι­κρά­τειας. Η Ελ­λά­δα έχει κυ­ρώ­σει τη σύμ­βα­ση και η θέση της απορ­ρέ­ει από αυτήν ευ­θέ­ως.

Σε επι­στο­λές προς τον ΟΗΕ — με­τα­ξύ άλλων τον Μάρ­τιο του 2026 — η μό­νι­μη αντι­πρό­σω­πος της Ελ­λά­δας έχει απορ­ρί­ψει κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά τις τουρ­κι­κές αξιώ­σεις ως αβά­σι­μες και πα­ρά­νο­μες, το­νί­ζο­ντας ότι δεν πα­ρά­γουν κα­νέ­να έν­νο­μο απο­τέ­λε­σμα στο διε­θνές δί­καιο. Η Αθήνα έχει επί­σης επι­ση­μά­νει ότι η Τουρ­κία έχει ήδη υπο­βά­λει μο­νο­με­ρώς στον ΟΗΕ τα εξω­τε­ρι­κά όρια της υφα­λο­κρη­πί­δας που διεκ­δι­κεί στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο — χα­ρα­κτη­ρί­ζο­ντας τα πα­ρά­νο­μα — οπότε το νέο νο­μο­σχέ­διο φαί­νε­ται να απο­τε­λεί απλώς εσω­τε­ρι­κή κω­δι­κο­ποί­η­ση ήδη υφι­στά­με­νων, αλλά διε­θνώς αδέ­σμευ­των, θέ­σε­ων.

Η «Γα­λά­ζια Πα­τρί­δα» απο­κτά νο­μο­θε­τι­κό προ­σω­πείο

Το σχέ­διο νόμου εντάσ­σε­ται ευ­θέ­ως στο δόγμα της «Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας» που η Άγκυ­ρα προ­ω­θεί εδώ και χρό­νια — ένα δόγμα που διεκ­δι­κεί τε­ρά­στιες θα­λάσ­σιες εκτά­σεις εις βάρος των κυ­ριαρ­χι­κών δι­καιω­μά­των Ελ­λά­δας και Κύ­πρου. Μέχρι τώρα, αυτές οι αξιώ­σεις εκ­φρά­ζο­νταν κυ­ρί­ως μέσω δι­πλω­μα­τι­κών δια­κοι­νώ­σε­ων, NAVTEX και δη­λώ­σε­ων κυ­βερ­νη­τι­κών αξιω­μα­τού­χων. Η με­τα­τρο­πή τους σε εθνι­κή νο­μο­θε­σία απο­τε­λεί ποιο­τι­κή ανα­βάθ­μι­ση της τα­κτι­κής και απο­σκο­πεί, κατά ανα­λυ­τές, στη δη­μιουρ­γία εσω­τε­ρι­κής νο­μι­κής βάσης για μελ­λο­ντι­κές ενέρ­γειες.

Ο Ντε­βλέτ Μπα­χτσε­λί, ηγέ­της του Κόμ­μα­τος Εθνι­κι­στι­κής Δρά­σης (MHP) και βα­σι­κός συ­γκυ­βερ­νη­τι­κός εταί­ρος του Ερ­ντο­γάν, έδωσε τον πο­λι­τι­κό τόνο με ομι­λία του στο τουρ­κι­κό κοι­νο­βού­λιο στις 6 Μαΐου 2026. «Η Τουρ­κία δεν είναι χώρα που ανα­ζη­τεί εντά­σεις», είπε χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, «αλλά κάθε κί­νη­ση που αγνο­εί τα δι­καιώ­μα­τά της, τις ζώνες θα­λάσ­σιας δι­καιο­δο­σί­ας ή τους Τουρ­κο­κυ­πρί­ους θα αντι­με­τω­πι­στεί με σθε­να­ρή απά­ντη­ση». Η προει­δο­ποί­η­ση ήρθε σε συν­δυα­σμό με επί­θε­ση κατά της ανα­πτυσ­σό­με­νης συ­νερ­γα­σί­ας Γαλ­λί­ας, Ελ­λά­δας, Κύ­πρου και Ισ­ρα­ήλ στον ενερ­γεια­κό και αμυ­ντι­κό τομέα.

Το ενερ­γεια­κό στοί­χη­μα πίσω από τη νο­μο­θε­τι­κή κί­νη­ση

Δεν είναι τυ­χαίο ότι το νο­μο­σχέ­διο εστιά­ζει ιδιαί­τε­ρα στην ανά­δει­ξη τουρ­κι­κών αξιώ­σε­ων επί υπο­θα­λάσ­σιων ενερ­γεια­κών κοι­τα­σμά­των. Η Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος πα­ρα­μέ­νει πεδίο εντα­τι­κής ενερ­γεια­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, με την Ελ­λά­δα να έχει προ­χω­ρή­σει σε συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ με την Αί­γυ­πτο, στη δη­μιουρ­γία Θα­λάσ­σιων Πάρ­κων και στη σύ­να­ψη συμ­φω­νί­ας με την Chevron για έρευ­νες σε τε­μά­χια νότια της Κρή­της. Ακρι­βώς αυτές οι ελ­λη­νι­κές πρω­το­βου­λί­ες — οι οποί­ες εδρά­ζο­νται στη διε­θνή νο­μι­μό­τη­τα — εκτι­μά­ται ότι λει­τουρ­γούν ως ερέ­θι­σμα για την τουρ­κι­κή αντί­δρα­ση, η οποία στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας πα­ρου­σιά­ζε­ται ως «απά­ντη­ση» στις ελ­λη­νι­κές κι­νή­σεις.

Η Κύ­προς βρί­σκε­ται επί­σης στο επί­κε­ντρο των τουρ­κι­κών αξιώ­σε­ων. Η Άγκυ­ρα δια­τεί­νε­ται ότι η τουρ­κο­κυ­πρια­κή κοι­νό­τη­τα πρέ­πει να με­τέ­χει στα οφέλη από τυχόν ενερ­γεια­κά κοι­τά­σμα­τα στα ύδατα γύρω από το νησί. Η Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία, νό­μι­μο κρά­τος μέλος της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, απορ­ρί­πτει αυτή τη θέση ως ανυ­πό­στα­τη και από­το­κο της πα­ρά­νο­μης τουρ­κι­κής κα­το­χής του βο­ρεί­ου τμή­μα­τος του νη­σιού από το 1974.

Η διε­θνής διά­στα­ση και η στάση ΕΕ και ΗΠΑ

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση έχει στο πα­ρελ­θόν απει­λή­σει με κυ­ρώ­σεις την Τουρ­κία για τις δρα­στη­ριό­τη­τες γε­ώ­τρη­σης σε κυ­πρια­κά ύδατα, μετά από εκ­κλή­σεις Ελ­λά­δας και Κύ­πρου για υπε­ρά­σπι­ση των κυ­ριαρ­χι­κών τους δι­καιω­μά­των. Οι Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες, σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες του Bloomberg, έχουν ζη­τή­σει από Αθήνα και Άγκυ­ρα να δια­τη­ρούν ανοι­χτούς διαύ­λους δια­λό­γου — μια θέση που αντα­να­κλά την αμε­ρι­κα­νι­κή πο­λι­τι­κή δια­χεί­ρι­σης της δι­με­ρούς τρι­βής εντός του ΝΑΤΟ, στο οποίο και οι δύο χώρες ανή­κουν.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, η τουρ­κι­κή νο­μο­θε­τι­κή πρω­το­βου­λία — εφό­σον προ­χω­ρή­σει — δεν ανα­μέ­νε­ται να αλ­λά­ξει το νο­μι­κό τοπίο όπως αυτό δια­μορ­φώ­νε­ται από το διε­θνές δί­καιο. Η Ελ­λά­δα δεν ανα­γνω­ρί­ζει καμία τουρ­κι­κή αξί­ω­ση στις ελ­λη­νι­κές θα­λάσ­σιες ζώνες και έχει ξε­κα­θα­ρί­σει ότι η μόνη εκ­κρε­μό­τη­τα είναι η οριο­θέ­τη­ση των θα­λάσ­σιων ζωνών βάσει του διε­θνούς δι­καί­ου — και όχι η αμ­φι­σβή­τη­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας επί των νη­σιών ή των δι­καιω­μά­των που αυτά γεν­νούν.

Το νο­μο­σχέ­διο δεν έχει ακόμη κα­τα­τε­θεί στο τουρ­κι­κό κοι­νο­βού­λιο και ο χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας της δια­δι­κα­σί­ας πα­ρα­μέ­νει αδιευ­κρί­νι­στος.