• Η δημοτική αρχή ζητεί την ακύρωση της απόφασης του περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου, με την οποία ανακλήθηκε η ένταξη της πράξης στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Νότιο Αιγαίο» 2014 έως 2020, ενώ η Περιφέρεια εμφανίζεται με ισχυρό φάκελο τεκμηρίωσης για τη μη λειτουργικότητα του έργου και τις προθεσμίες που έθεσε η ευρωπαϊκή κανονιστική πραγματικότητα
Σε νέα φάση εισέρχεται η υπόθεση της ανάπλασης από το λιμάνι της Ακαντιάς έως την Νέα Μαρίνα Ρόδου, καθώς η αντιπαράθεση μεταξύ του Δήμου Ρόδου και της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου μεταφέρθηκε από το πεδίο των πολιτικών ανακοινώσεων και των δημοσίων τοποθετήσεων στις αίθουσες του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η δημοτική αρχή κατέθεσε αίτηση ακύρωσης κατά της απόφασης ανάκλησης της ένταξης του έργου στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Νότιο Αιγαίο» 2014 έως 2020, ζητώντας να ανατραπεί η σχετική κρίση της Διαχειριστικής Αρχής, η οποία κατέληξε στον χαρακτηρισμό του έργου ως μη λειτουργικού.
Η αίτηση ακύρωσης, που υπογράφει η πληρεξούσια δικηγόρος του Δήμου Ρόδου, η κ. Ιωάννα Π. Χαραλάμπους, στρέφεται κατά τριών συγκεκριμένων διοικητικών πράξεων. Πρώτη και κεντρική είναι η υπ’ αριθμόν 2656/22 Αυγούστου 2025 απόφαση του περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου, με την οποία ανακλήθηκε η ένταξη της πράξης «Ανάπλαση και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις από το Λιμάνι Ακαντιάς ως τη Νέα Μαρίνα Ρόδου», από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα. Παράλληλα, προσβάλλονται η υπ’ αριθμόν 2610/18 Αυγούστου 2025 Οριστική Έκθεση Επιτόπιας Επαλήθευσης της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Προγράμματος «Νότιο Αιγαίο» και η προγενέστερη υπ’ αριθμόν 2464/31 Ιουλίου 2025 Προσωρινή Έκθεση Επιτόπιας Επαλήθευσης της ίδιας αρχής.
Η εμπλοκή που οδήγησε στην ανάκληση εντοπίζεται σε ένα συγκεκριμένο τεχνικό σημείο, την όδευση και την απόληξη του αγωγού ομβρίων υδάτων, ζήτημα που, σύμφωνα με την κρίση της Διαχειριστικής Αρχής, καθιστά το σύνολο της πράξης μη λειτουργικό.
Η οπτική της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου
Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί και σε συνεδρίαση λογοδοσίας της Περιφερειακής Αρχής, εμφανίζεται με μια συγκροτημένη γραμμή υπεράσπισης της απόφασής της, που πατάει σε σαφή κανονιστικά και χρονικά δεδομένα. Η ανάκληση της ένταξης δεν προέκυψε ως αιφνιδιαστική κίνηση, αλλά ως κατάληξη μιας διαδρομής στην οποία προηγήθηκαν διαπιστώσεις, συστάσεις και προθεσμίες που, σύμφωνα με την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης, δεν τηρήθηκαν επαρκώς από τον δικαιούχο φορέα.
Στην προσωρινή έκθεση επιτόπιας επαλήθευσης της 31ης Ιουλίου 2025, η Διαχειριστική Αρχή κατέγραψε ότι, αν και τα βασικά στοιχεία του έργου είχαν κατασκευαστεί, ο νέος αγωγός ομβρίων δεν λειτουργούσε στην πράξη.
Η αιτία ήταν ότι, με την έναρξη των εργασιών της Β’ φάσης της Μαρίνας και τις διαμορφώσεις στην περιοχή απόληξης του αγωγού, τα όμβρια ύδατα δεν μπορούσαν να καταλήξουν στον αποδέκτη, λίμναζαν και δημιουργούσαν αντικειμενικό περιβαλλοντικό πρόβλημα και αυξημένο κίνδυνο σε περιπτώσεις έντονης βροχόπτωσης. Με βάση το εύρημα αυτό, η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης απηύθυνε προς τον Δήμο Ρόδου σύσταση για αναζήτηση τεχνικής λύσης και συνεργασίας των εμπλεκόμενων φορέων εντός 15 ημερών.
Η οπτική της Περιφέρειας στηρίζεται σε ένα στοιχείο που, αντικειμενικά, βαρύνει στη δικαστική κρίση. Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Νότιο Αιγαίο» 2014 έως 2020 βρίσκεται στη φάση κλεισίματος, με συγκεκριμένες προθεσμίες που επιβάλλει το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Στο πλαίσιο αυτό, η εκτίμηση της αρμόδιας υπηρεσίας ότι δεν διαφαίνεται εξασφάλιση της λειτουργικότητας εντός των χρονικών ορίων που θέτουν οι Κανονισμοί, αποτελεί κρίση τεχνικού και διαχειριστικού χαρακτήρα, την οποία η Διαχειριστική Αρχή έκρινε ότι όφειλε να υπολογίσει πριν δηλώσει την πράξη ως ημιτελή στην Τελική Έκθεση Υλοποίησης του Προγράμματος.
Με δεδομένο ότι οι επιλέξιμες δαπάνες ανέρχονται σε 495.336,21 ευρώ επί συνολικού προϋπολογισμού σύμβασης 4.674.625,39 ευρώ, η αναλογία λειτούργησε ως πρόσθετο επιχείρημα διαχειριστικής σκοπιμότητας υπέρ της ανάκλησης.
Σημαντική παράμετρος, που έχει επισημανθεί και δημοσίως, είναι ότι η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου δεν προχώρησε σε αναζήτηση επιστροφής χρηματικών ποσών από τον Δήμο Ρόδου, παρότι, σύμφωνα με τα ισχύοντα, υπήρχε τέτοια διοικητική δυνατότητα. Η επιλογή αυτή φέρεται να διαμορφώθηκε προκειμένου το βάρος της ολοκλήρωσης να μεταφερθεί στον φορέα υλοποίησης χωρίς πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση, στοιχείο που, κατά την Περιφέρεια, αποδυναμώνει τα επιχειρήματα περί εκδικητικής συμπεριφοράς και αναδεικνύει την προσπάθεια αυστηρά κανονιστικής αντιμετώπισης μιας υπόθεσης που είχε φτάσει σε αδιέξοδο.
Το ιστορικό του έργου και οι διαδοχικές παρατάσεις
Η πράξη είχε ενταχθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα στις 12 Ιουνίου 2019 και τροποποιήθηκε διαδοχικά τα έτη 2022, 2024 και 2025, με την τελευταία τροποποιητική απόφαση να παρατείνει την ολοκλήρωση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου έως τις 31 Αυγούστου 2025. Η σύμβαση εκτέλεσης υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 2021 με την εταιρεία «ΕΡΓΩΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΙΚΕ», με συμβατική αξία 2.854.011,32 ευρώ με ΦΠΑ και αρχική ημερομηνία περάτωσης τις 22 Δεκεμβρίου 2023. Στη συνέχεια, με την έγκριση του 1ου Ανακεφαλαιωτικού Πίνακα η σύμβαση παρατάθηκε έως τις 21 Σεπτεμβρίου 2024 και ακολούθως έως τις 21 Μαΐου 2025, ενώ με τον 2ο Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα συνολικού ποσού 3.728.427,98 ευρώ και με την 1η Συμπληρωματική Σύμβαση ποσού 927.266,49 ευρώ, η προθεσμία ολοκλήρωσης του έργου εγκρίθηκε εκ νέου έως τις 21 Αυγούστου 2025.
Πρόκειται για μια χρονική διαδρομή που, αντικειμενικά, καταγράφει επανειλημμένες παρατάσεις. Συνολικά εκταμιεύθηκαν δεκαεπτά λογαριασμοί συνολικής αξίας 3.296.725,61 ευρώ, με βάση τις εγκρίσεις της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης, στοιχείο που αποτυπώνει τόσο την έκταση των εργασιών που υλοποιήθηκαν όσο και τη συνεχή χρηματοδοτική στήριξη που έλαβε ο φορέας υλοποίησης.
Το επεισόδιο της 19ης Αυγούστου και η οριστική ανάκληση
Στην ίδια χρονική περίοδο εντοπίζεται και ένα διοικητικό επεισόδιο που εγείρει ερωτήματα ως προς τον συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών της δημοτικής αρχής.
Στις 19 Αυγούστου 2025 διακινήθηκαν δύο έγγραφα με την ίδια ημερομηνία, αλλά με διαφορετικό περιεχόμενο. Το πρώτο, που υπογράφεται από τη γενική γραμματέα του Δήμου Ρόδου και απευθύνεται στην Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης, ανέφερε ότι η προκήρυξη για την κατασκευή του καταληκτικού τμήματος του αγωγού ομβρίων θα πραγματοποιείτο έως τις 31 Αυγούστου 2025, παρουσιάζοντας το έργο ως ξεχωριστή τεχνική παρέμβαση που δεν συνδέεται με την κύρια χρηματοδότηση. Το δεύτερο, προερχόμενο από τη ΔΕΥΑΡ, υποστήριζε ότι οι εργασίες για την προσωρινή όδευση του αγωγού είχαν ήδη ξεκινήσει από τις 16 Αυγούστου 2025 και ότι ο αγωγός ήταν ήδη λειτουργικός, με μελέτη ύψους 130.000 ευρώ που θα χρηματοδοτείτο από ίδιους πόρους.
Η εικόνα δύο εγγράφων με αντικρουόμενες τοποθετήσεις, σε μια κρίσιμη στιγμή που η Διαχειριστική Αρχή ζητούσε σαφή τεχνική λύση, λειτούργησε αντικειμενικά εις βάρος της εκδοχής του Δήμου, αναδεικνύοντας ζητήματα συντονισμού μεταξύ των ίδιων των υπηρεσιών του φορέα υλοποίησης. Στις 18 Αυγούστου 2025 εκδόθηκε η Οριστική Έκθεση Επιτόπιας Επαλήθευσης και ακολούθως, στις 22 Αυγούστου 2025, ο περιφερειάρχης υπέγραψε την απόφαση ανάκλησης της ένταξης.
Οι λόγοι ακυρώσεως που προβάλλει ο Δήμος Ρόδου
Η αίτηση ακύρωσης οργανώνεται σε τρεις άξονες. Στον πρώτο, ο Δήμος Ρόδου επιχειρεί να περιορίσει το εύρος του προβλήματος, υποστηρίζοντας ότι η μη λειτουργικότητα εντοπίζεται στον αγωγό ομβρίων και όχι στο σύνολο του έργου, και ότι η όδευση του καταληκτικού τμήματος του αγωγού αποτελεί ξεχωριστή τεχνική παρέμβαση, μη ενταγμένη στη χρηματοδότηση της πράξης. Διατείνεται, μάλιστα, ότι το τεχνικό έργο, δηλαδή το παραλιακό πεζοδρόμιο και ο ποδηλατόδρομος μήκους 1.120 μέτρων, οι κυκλοφοριακοί κόμβοι, οι χώροι στάθμευσης, η ανακατασκευή του δυτικού πεζοδρομίου της οδού Αυστραλίας, οι κοινόχρηστοι χώροι πρασίνου και ο σπονδυλωτός αγωγός παροχέτευσης ομβρίων υδάτων, είχαν υλοποιηθεί σύμφωνα με την απόφαση ένταξης.
Ωστόσο, στο σημείο αυτό η ανάγνωση των γεγονότων από την Περιφέρεια έχει διαφορετικό βάρος. Η μη λειτουργικότητα ενός αγωγού ομβρίων δεν συνιστά απλή τεχνική λεπτομέρεια, αλλά λειτουργικό στοιχείο που επηρεάζει την ίδια τη χρησιμότητα του παράκτιου μετώπου, καθώς, όπως διαπιστώθηκε στις επιτόπιες επαληθεύσεις, τα όμβρια λίμναζαν με προφανείς συνέπειες στην περιοχή. Ένας αγωγός που δεν εκβάλλει αποτελεσματικά δεν είναι αγωγός σε λειτουργία, και αυτό αποτέλεσε τη βάση της κρίσης της Διαχειριστικής Αρχής.
Στον δεύτερο άξονα, ο Δήμος Ρόδου υποστηρίζει ότι η αιτιολογία της ανάκλησης ως προς τη δεύτερη βάση της είναι αόριστη και υποθετική, καθώς στηρίζεται σε εκτιμήσεις περί διαφαινόμενης εξέλιξης. Διατείνεται, ακόμη, ότι υπήρχε δυνατότητα νέας προέγκρισης για παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025 και ότι η δημοπράτηση και η εκτέλεση του επιμέρους έργου θα απαιτούσε περίπου 4 μήνες, χρονικό διάστημα που, κατά τους ισχυρισμούς του, ήταν επαρκές.
Στο σημείο αυτό, ωστόσο, η πραγματικότητα του κλεισίματος του προγράμματος και η αυστηρότητα των ευρωπαϊκών προθεσμιών συνιστούν αντικειμενικά δεδομένα. Η Διαχειριστική Αρχή κλήθηκε να αποφασίσει σε ένα περιβάλλον όπου η οποιαδήποτε καθυστέρηση μπορούσε να μετατραπεί σε δημοσιονομική απώλεια για το σύνολο του προγράμματος.
Στον τρίτο άξονα, ο Δήμος επικαλείται παραβίαση των αρχών της χρηστής διοίκησης και της αναλογικότητας, υποστηρίζοντας ότι η Διαχειριστική Αρχή είχε εγκρίνει τις διαδοχικές μελέτες και τροποποιήσεις, μεταξύ άλλων με τα έγγραφα της 19ης Δεκεμβρίου 2023 και της 19ης Μαΐου 2025, και ότι δεν μπορούσε εκ των υστέρων να ανατρέπει αυτές τις εγκρίσεις. Στο επιχείρημα αυτό η Περιφέρεια αντιπαραθέτει ότι ο προληπτικός έλεγχος των μελετών και ο κατασταλτικός έλεγχος της λειτουργικότητας αποτελούν δύο διακριτές λειτουργίες της Διαχειριστικής Αρχής, με βάση τόσο το εθνικό όσο και το ενωσιακό πλαίσιο, και ότι η έγκριση μιας τεχνικής λύσης σε μελετητικό επίπεδο δεν προδικάζει την επαλήθευση της λειτουργικότητάς της επί του πεδίου.
Η εικόνα ενός έργου με συσσωρευμένες καθυστερήσεις
Πέρα από τη νομική διάσταση, η ίδια η πορεία του έργου αποτυπώνει μια διαδρομή έντονων καθυστερήσεων, που αντικειμενικά λειτουργούν εις βάρος της κατασκευής μιας πειστικής αφήγησης από την πλευρά του φορέα υλοποίησης. Η κατασκευή του παραλιακού πεζοδρομίου και του ποδηλατοδρόμου μήκους 1.120 μέτρων ξεκίνησε με σύμβαση τον Δεκέμβριο του 2021 και αρχική προθεσμία ολοκλήρωσης δύο ετών. Η αλληλουχία των παρατάσεων, η αύξηση του προϋπολογισμού από τα 2,8 περίπου εκατομμύρια ευρώ σε επίπεδα άνω των 4,6 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και τα ζητήματα που ανέκυψαν με την απομάκρυνση εγκαταλελειμμένων σκαφών και press containers στην περιοχή των Σφαγείων, συνθέτουν την εικόνα ενός έργου που ποτέ δεν κατάφερε να κλειδώσει σε μια σταθερή τροχιά υλοποίησης.
Στο σημείο αυτό, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου επικαλείται ότι η ευθύνη της Διαχειριστικής Αρχής δεν αφορά μόνο μια συγκεκριμένη πράξη, αλλά στη συνολική απορρόφηση και τη νομιμότητα διαχείρισης ενός Επιχειρησιακού Προγράμματος που ελέγχεται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η διατήρηση της ένταξης μιας πράξης που είχε λάβει επιλέξιμες δαπάνες σε ποσοστό μικρότερο του 11% επί του συμβατικού προϋπολογισμού, χωρίς προοπτική εξασφάλισης της λειτουργικότητας εντός των χρονικών ορίων του Προγράμματος, αποτελούσε εκ των πραγμάτων μια επιλογή με αυξημένο διαχειριστικό κίνδυνο.
Η αναμενόμενη κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας
Η υπόθεση φέρεται να κριθεί σε δύο επίπεδα. Στο πρώτο, νομικό, το ερώτημα αφορά αν η μη λειτουργικότητα τεκμηριώθηκε επαρκώς ως λόγος ανάκλησης για το σύνολο της πράξης και αν η μη συμμόρφωση εντός της ταχθείσας προθεσμίας αποδεικνύεται με τρόπο που στηρίζει την επιλογή της Διοίκησης. Στο δεύτερο, διοικητικό, εξετάζεται η επάρκεια της αιτιολογίας ως προς τη χρήση της διακριτικής ευχέρειας και την επίκληση των διαχειριστικών λόγων σε συνδυασμό με τα δεδομένα κλεισίματος του προγράμματος.
Με βάση όσα αποτυπώνονται στον φάκελο, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου εμφανίζεται με συγκεκριμένα δεδομένα στα χέρια της, ευρήματα δύο εκθέσεων επιτόπιας επαλήθευσης, σύσταση για συγκεκριμένη τεχνική λύση εντός σαφούς προθεσμίας, αντικρουόμενα έγγραφα από τις υπηρεσίες του ίδιου του δικαιούχου και ένα ευρωπαϊκό χρονοδιάγραμμα που δεν αφήνει περιθώρια ευελιξίας. Από την άλλη πλευρά, ο Δήμος Ρόδου επιχειρεί να μετατοπίσει το βάρος της συζήτησης στο νομικό πεδίο των αρχών της διοικητικής δράσης, αναζητώντας τη διάσωση της χρηματοδότησης ενός έργου που, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, έχει ολοκληρωθεί ως προς τα κύρια χαρακτηριστικά του.
Σε κάθε περίπτωση, η ετυμηγορία του Συμβουλίου της Επικρατείας αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς όχι μόνο για το συγκεκριμένο έργο, αλλά και ως νομολογιακό στίγμα για τα όρια εντός των οποίων μπορούν να κινηθούν οι Διαχειριστικές Αρχές όταν επιχειρούν να διασφαλίσουν τη νομιμότητα και τη λειτουργικότητα συγχρηματοδοτούμενων πράξεων σε φάση κλεισίματος προγραμμάτων.
