Σήμερα Λαμπρή Τρίτη, στην Ιερά Μονή Παναγίας Αμάρτου βρίσκεται σε εξέλιξη θρησκευτική εκδήλωση που ξεκίνησε το πρωί με τον όρθρο και την θεία λειτουργία και συνεχίζεται με γλέντι από μουσική ορχήστρα.
Γράφει ο Χρήστος Μυστιλιάδης – enlefko
Η Παναγία Άμαρτος είναι ένα μικρό ξωκλήσι, σε μια περιοχή απαράμιλλης ομορφιάς με υπέροχη θέα ανάμεσα στα χωριά Κρητηνία και Έμπωνα.
Η θεμελίωση του χρονολογείται κατά τον Μεσαίωνα (1942). Την ονομασία πιθανότατα την έχει λάβει από τον Γάλλο ευπατρίδη Αμαρτώ που είχε τον πύργο του σε εκείνη την περιοχή, πλησίον της Μονής. Τα ερείπια του πύργου υπάρχουν ακόμα στο σημείο, κατεστραμμένα από το πέρασμα των αιώνων. Μια άλλη εκδοχή είναι πως το όνομα της Παναγίας είναι από την Αγία Μάρθα, στην οποία ήταν αφιερωμένη η εκκλησία.
Μια γραπτή αναφορά στην Μονή της Παναγιάς Αμάρτου έχουμε σε ένα ιστορικό διάταγμα των Ιπποτών, σύμφωνα με το οποίο ο Μεγάλος Μάγιστρος Piere D ‘Aubusson στις 24 Φεβρουαρίου 1493, δίνει άδεια σε δέκα οικογένειες από τη Χάλκη, και 42 άτομα εγκαθίστανται στην περιοχή. Οι λόγοι της αποίκησης τους είναι άγνωστοι.
Στο προαύλιο της εκκλησίας υπάρχει ένα μαρμάρινο θραύσμα θυρεού των Ιπποτών που ήταν ενσωματωμένο στον τοίχο του πύργου. O πύργος έχει καταστραφεί κυρίως επειδή οι πέτρες του έχουν χρησιμοποιηθεί κατά καιρούς σαν οικοδομικό υλικό για νεότερα κτίσματα της μονής.
Για την θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Αμάρτου υπάρχει μεγάλη ιστορία που κυκλοφορεί από στόμα σε στόμα. Κοντά στο εκκλησάκι της Αμάρτου, αφού ανέβεις 150 σκαλιά φτάνεις στο σπήλαιο της Αγιόπετρας. Εκεί βρέθηκε από Χαλκίτες η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Από τους βράχους της μέσα στη μικρή σπηλιά στάζει συνεχώς αγίασμα, το οποίο με ευλάβεια παίρνουν οι προσκυνητές ως ευλογία.
Η εικόνα μεταφέρθηκε λίγα χρόνια αργότερα από την εύρεση της στο εκκλησάκι που υπάρχει σήμερα και αποτελεί προσκύνημα για τα χωριά της περιοχής.
Η χάρη της γιορτάζεται κάθε Λαμπρή Τρίτη και κάθε 8 Σεπτεμβρίου με πανηγυρικές θείες λειτουργίες, εσπερινούς και παραδοσιακό γλέντι.
Αξίζει μια επίσκεψη στην περιοχή δίπλα στο πράσινο σε φύση που οργιάζει και ανάμεσα σε αμπέλια όπου καλλιεργούνται παραδοσιακά οι φημισμένες ποικιλίες Μανδηλαριά (Αμοργιανό), Αθήρι, αλλά και διότι προσφέρει μια πανοραμική θέα στη θάλασσα με το νησί της Χάλκης, καθώς και τα νησάκια Αλιμιά, Μάκρη, Στρογγύλη στο βάθος.
