ΣΒΑΚ στη θεωρία, σκουριά στην πράξη…

• Ενώ δημο­τική αρχή και φορείς συζη­τούν για βιώσιμη αστική κινη­τι­κό­τητα, ποδή­λατα και σταθμοί του δημο­τι­κού bike-sharing παρα­μέ­νουν ασυ­ντή­ρη­τοι εδώ και χρόνια, υπο­νο­μεύ­ο­ντας στην πράξη την προ­ώ­θηση της ποδη­λα­τι­κής μετα­κί­νη­σης

Στο επί­κε­ντρο της συζή­τη­σης βρέθηκε το Σχέδιο Βιώ­σι­μης Αστικής Κινη­τι­κό­τη­τας (ΣΒΑΚ) του Δήμου Ρόδου, κατά τη συνά­ντηση που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην αίθουσα του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου με τη συμ­με­τοχή εκπρο­σώ­πων φορέων της πόλης. Η εται­ρεία που έχει ανα­λά­βει την εκπό­νηση της σχε­τι­κής μελέτης παρου­σί­ασε τις βασικές αρχές του σχεδίου, σημα­το­δο­τώ­ντας την έναρξη της δια­δι­κα­σίας δια­βού­λευ­σης και ανα­ζή­τη­σης συναί­νε­σης μεταξύ των εμπλε­κό­με­νων φορέων.

Ωστόσο, παρά τα πολυά­ριθμα σχέδια που έχουν κατά καιρούς παρου­σια­στεί για την κυκλο­φο­ριακή οργά­νωση της Ρόδου, το βασικό ζήτημα που τίθεται εκ νέου είναι αυτό της εφαρ­μο­γής τους. Προ­τά­σεις για οδικούς άξονες, χώρους στάθ­μευ­σης, μονο­δρο­μή­σεις, πεζο­δρό­μια έχουν παρου­σια­στεί επα­νει­λημ­μένα τα τελευ­ταία χρόνια, χωρίς όμως πολλές από αυτές να προ­χω­ρούν στην πράξη, παρα­μέ­νο­ντας συχνά στο επίπεδο του σχε­δια­σμού. Την ίδια στιγμή, που εμείς μιλάμε για ποδή­λατα και ποδη­λα­το­δρό­μους χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα υπο­δο­μής που εγκα­τα­λεί­φθηκε απο­τε­λεί το δημο­τικό σύστημα κοι­νό­χρη­στων ποδη­λά­των.

Από το κακό στο χει­ρό­τερο!

Μια δεκα­ε­τία μετά την εγκα­τά­σταση και την επέ­κτασή του, η εικόνα που παρου­σιά­ζει σήμερα είναι απο­γοη­τευ­τική. Ποδή­λατα και σταθμοί σε κακή κατά­σταση, μη λει­τουρ­γικά συστή­ματα και εμφανή σημάδια εγκα­τά­λει­ψης. Το σύστημα εγκα­τα­στά­θηκε το 2014 από τον Δήμο Ρόδου με στόχο την προ­ώ­θηση της βιώ­σι­μης μετα­κί­νη­σης στην πόλη. Περι­λάμ­βανε ηλε­κτρο­νικά αυτο­μα­το­ποι­η­μένα σημεία ενοι­κί­α­σης και πέντε σταθ­μούς στην πόλη, στην Πλατεία Γ. Κωστα­ρίδη, στον Άγιο Φρα­γκί­σκο, στην Πλατεία Σύμης (Μεσαιω­νική Πόλη), στην Πλατεία Ελευ­θε­ρίας μπροστά από την Αστυ­νο­μία και στον πεζό­δρομο της Δ. Θέμελη-με συνο­λικά 60 ποδή­λατα. Επίσης επί θητείας του αεί­μνη­στου Φώτη Χατζη­διά­κου, έγιναν διορ­θω­τι­κές παρεμ­βά­σεις και επε­κτά­σεις. Ο σταθμός της Δ. Θέμελη, μετα­φέρ­θηκε στην πλατεία του Ενυ­δρείου, ενώ το σύστημα επε­κτά­θηκε με τη δημιουρ­γία δύο νέων σταθμών στη Νέα Μαρίνα -στο πλαίσιο της επέ­κτα­σης του ξύλινου παρα­λια­κού πεζόδρομου- και στην Πλατεία Βρούχου. Σήμερα όμως, η εικόνα του δημο­τι­κού συστή­μα­τος απέχει πολύ από τον αρχικό σχε­δια­σμό. Οι σταθμοί και τα ποδή­λατα εμφα­νί­ζουν σημάδια εγκα­τά­λει­ψης, ενώ η ανάγκη ανα­βάθ­μι­σης θεω­ρεί­ται πλέον επι­τα­κτική, με την ενί­σχυση του στόλου τόσο με συμ­βα­τικά όσο και με ηλε­κτρικά ποδή­λατα. Η ανα­βάθ­μιση αυτή θα μπο­ρούσε να συμ­βά­λει και στην αντι­με­τώ­πιση του έντονου κυκλο­φο­ρια­κού προ­βλή­μα­τος που αντι­με­τω­πί­ζει η πόλη, ιδιαί­τερα κατά την του­ρι­στική περίοδο. Οι Ευρω­παίοι επι­σκέ­πτες, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις όπως η ύπαρξη ποδη­λα­το­δρό­μων και ασφαλών δια­δρο­μών, επι­λέ­γουν συχνά το ποδή­λατο ως μέσο μετα­κί­νη­σης. Παράλ­ληλα, τίθεται ζήτημα συνέ­χι­σης των παρεμ­βά­σεων για τη δημιουρ­γία δικτύου ποδη­λα­το­δρό­μων. Στον σχε­δια­σμό περι­λαμ­βά­νε­ται η επέ­κταση του ξύλινου παρα­λια­κού πεζό­δρο­μου και η ανά­πτυξη ποδη­λα­το­δρό­μου που θα συνδέει την περιοχή της μαρίνας με τα Κρητικά, ολο­κλη­ρώ­νο­ντας μια δια­δρομή που ξεκινά από την Κολώνα και φθάνει έως την περιοχή των Σφα­γείων, με ενδιά­μεση σύνδεση με το εμπο­ρικό λιμάνι.

Την ίδια στιγμή, σε αντί­θεση με την απα­ξί­ωση του δημο­τι­κού συστή­μα­τος, ιδιώτες δρα­στη­ριο­ποιού­νται έντονα στον τομέα της μικρο­κι­νη­τι­κό­τη­τας, γεμί­ζο­ντας την πόλη και τις του­ρι­στι­κές περιο­χές με ποδή­λατα και ηλε­κτρικά πατίνια. Ωστόσο, πολίτες εκφρά­ζουν προ­βλη­μα­τι­σμό για τον τρόπο εγκα­τά­στα­σης και στάθ­μευ­σής τους, καθώς συχνά αφή­νο­νται σε πεζο­δρό­μια και κοι­νό­χρη­στους χώρους χωρίς σαφή οργά­νωση. Αξίζει να σημειω­θεί ότι κατά τη θητεία του δημάρ­χου Αντώνης Καμπου­ρά­κης ο Δήμος Ρόδου προ­μη­θεύ­τηκε μέσω εθνικού προ­γράμ­μα­τος 52 ηλε­κτρικά ποδή­λατα στο πλαίσιο του έργου «Βιώσιμη μικρο­κι­νη­τι­κό­τητα μέσω συστή­μα­τος κοι­νό­χρη­στων ποδη­λά­των». Την ώρα που η Ρόδος αναζητά λύσεις στο κυκλο­φο­ριακό της πρό­βλημα, άλλες ελλη­νι­κές πόλεις όπως τα Χανιά, Ηγου­με­νί­τσα, Πόρος, Κως, Τρίκαλα, Καρ­δί­τσα κλπ έχουν ήδη ανα­πτύ­ξει εκσυγ­χρο­νι­σμένα συστή­ματα κοι­νό­χρη­στων ποδη­λά­των και εκτε­τα­μένα δίκτυα ποδη­λα­το­δρό­μων. Σε αυτές τις πόλεις, το ποδή­λατο απο­τε­λεί πλέον καθη­με­ρινό μέσο μετα­κί­νη­σης τόσο για τους κατοί­κους όσο και για τους επι­σκέ­πτες, με την ύπαρξη υπο­δο­μών να ενι­σχύει την ασφά­λεια των ποδη­λα­τών και να συμ­βάλ­λει στη μείωση της κυκλο­φο­ρια­κής συμ­φό­ρη­σης, του θορύβου και των ρύπων. Για τη Ρόδο, η συζή­τηση για τη βιώσιμη κινη­τι­κό­τητα φαί­νε­ται να βρί­σκε­ται ξανά στο προ­σκή­νιο. Το ζητού­μενο, όπως επι­ση­μαί­νουν αρκετοί, δεν είναι μόνο ο σχε­δια­σμός, αλλά κυρίως η συνέ­πεια στην εφαρ­μογή και στη συντή­ρηση των υπο­δο­μών που ήδη υπάρ­χουν.