Εστίαση: Γιατί τα τραπέζια μένουν άδεια – Ποια είναι η εξαίρεση

Αν επι­χει­ρή­σει κα­νείς σή­με­ρα να κλεί­σει τρα­πέ­ζι για την Κα­θα­ρή Δευ­τέ­ρα, οι πι­θα­νό­τη­τες να βρει είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νες, ίσως και μη­δα­μι­νές για τις ψα­ρο­τα­βέρ­νες δίπλα στο κύμα. Το ίδιο συ­νέ­βη την Τσι­κνο­πέμ­πτη και την πα­ρα­μο­νή της Πρω­το­χρο­νιάς. Το ίδιο θα συμ­βεί την 25η Μαρ­τί­ου. Ακόμη και ένα δη­μο­φι­λές Σαβ­βα­τό­βρα­δο. Η ει­κό­να των γε­μά­των εστια­το­ρί­ων δη­μιουρ­γεί την εντύ­πω­ση ότι ο κλά­δος δια­νύ­ει πε­ρί­ο­δο ευ­η­με­ρί­ας. Ωστό­σο, τα συ­νο­λι­κά στοι­χεία δεί­χνουν κάμψη. Πώς συμ­βι­βά­ζο­νται τα δύο;

Η απά­ντη­ση βρί­σκε­ται στην κα­τα­νο­μή της ζή­τη­σης μέσα στην εβδο­μά­δα. Τα τρα­πέ­ζια δεν είναι γε­μά­τα όλες τις ημέ­ρες και αυτό απο­τυ­πώ­νε­ται πλέον κα­θα­ρά στα οι­κο­νο­μι­κά με­γέ­θη.

Η “weekend economy” της εστί­α­σης

Επι­χει­ρη­μα­τί­ες του κλά­δου πε­ρι­γρά­φουν μια σαφή με­τα­τό­πι­ση: η κί­νη­ση συ­γκε­ντρώ­νε­ται κυ­ρί­ως από την Πα­ρα­σκευή το βράδυ έως την Κυ­ρια­κή το με­ση­μέ­ρι, καθώς και σε αρ­γί­ες και εορ­τα­στι­κές πε­ριό­δους. Αντί­θε­τα, οι κα­θη­με­ρι­νές – ιδίως Δευ­τέ­ρα έως Τε­τάρ­τη – εμ­φα­νί­ζουν αι­σθη­τά χα­μη­λό­τε­ρη πλη­ρό­τη­τα, με συ­νέ­πεια η αυ­ξη­μέ­νη κί­νη­ση του Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κου δεν αρκεί για να κα­λύ­ψει τις απώ­λειες των υπό­λοι­πων ημε­ρών όταν μά­λι­στα οι μέσες απο­δεί­ξεις έχουν αρ­χί­σει τη… δί­αι­τα.

Ακρί­βεια, homing και delivery

Το φαι­νό­με­νο δεν μπο­ρεί να απο­συν­δε­θεί από τον πλη­θω­ρι­σμό στην εστί­α­ση, που σύμ­φω­να με την Ελ­λη­νι­κή Στα­τι­στι­κή Αρχή δια­μορ­φώ­θη­κε στο 7,4% το 2025. Οι τιμές αυ­ξή­θη­καν, όμως η κα­τα­νά­λω­ση δεν ακο­λού­θη­σε.

Η έξο­δος με­τα­τρέ­πε­ται από τα­κτι­κή συ­νή­θεια σε επι­λε­κτι­κή εμπει­ρία. Οι κα­τα­να­λω­τές συ­γκε­ντρώ­νουν τη δα­πά­νη τους σε “δυ­να­τές” ημέ­ρες, πε­ριο­ρί­ζο­ντας τη συ­χνό­τη­τα. Το homing —η επι­στρο­φή της κα­τα­νά­λω­σης στο σπίτι— ενι­σχύ­ε­ται σε όλη την Ευ­ρώ­πη, υπό την πίεση του κό­στους ζωής και της στε­γα­στι­κής επι­βά­ρυν­σης.

Πα­ράλ­λη­λα, το delivery μέσω ψη­φια­κών πλατ­φορ­μών έχει εξε­λι­χθεί από συ­μπλη­ρω­μα­τι­κή επι­λο­γή σε υπο­κα­τά­στα­το της εξό­δου στις “ήσυ­χες” ημέ­ρες. Η δυ­να­τό­τη­τα σύ­γκρι­σης τιμών και οι συ­νε­χείς προ­σφο­ρές λει­τουρ­γούν ως κί­νη­τρο, ενώ οι προ­μή­θειες των πλατ­φορ­μών συ­μπιέ­ζουν τα πε­ρι­θώ­ρια κέρ­δους των επι­χει­ρή­σε­ων.

Την ίδια στιγ­μή, τα σού­περ μάρ­κετ επεν­δύ­ουν δυ­να­μι­κά στα έτοι­μα γεύ­μα­τα, προ­σφέ­ρο­ντας λύ­σεις 5–7 ευρώ ανά με­ρί­δα — τιμή αδύ­να­το να αντα­γω­νι­στεί ένα εστια­τό­ριο σε κα­θη­με­ρι­νή βάση. Ο χώρος αγο­ρών με­τα­τρέ­πε­ται σε εναλ­λα­κτι­κή “σάλα” εστί­α­σης.

Στο ήδη απαι­τη­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον προ­στί­θε­νται υψη­λό­τε­ρα ενοί­κια, αυ­ξη­μέ­νο ενερ­γεια­κό κό­στος και πίεση στους μι­σθούς λόγω έλ­λει­ψης προ­σω­πι­κού. Η εφαρ­μο­γή της ψη­φια­κής κάρ­τας ερ­γα­σί­ας ενί­σχυ­σε τη δια­φά­νεια, αλλά πε­ριό­ρι­σε την ευ­ε­λι­ξία — ει­δι­κά σε πε­ριο­χές με έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα — οδη­γώ­ντας σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις ακόμη και σε μεί­ω­ση ωρα­ρί­ου.

Τα νού­με­ρα που απο­τυ­πώ­νουν την τάση

Ο συ­νο­λι­κός κύ­κλος ερ­γα­σιών της εστί­α­σης το 2025 δια­μορ­φώ­θη­κε σε 10,73 δισ. ευρώ, ένα­ντι 11,12 δισ. ευρώ το 2024 — μεί­ω­ση 3,4%, σύμ­φω­να με την Ελ­λη­νι­κή Στα­τι­στι­κή Αρχή. Πρό­κει­ται για την πρώτη ετή­σια πτώση μετά από τέσ­σε­ρα χρό­νια ανό­δου.

Με δε­δο­μέ­νο ότι οι τιμές αυ­ξή­θη­καν κατά 7,4%, η υπο­χώ­ρη­ση του τζί­ρου υπο­δη­λώ­νει μεί­ω­ση στον όγκο κα­τα­νά­λω­σης. Στο τέ­ταρ­το τρί­μη­νο του 2025, ο κύ­κλος ερ­γα­σιών ανήλ­θε σε 2,18 δισ. ευρώ, μειω­μέ­νος κατά 3,8% σε ετή­σια βάση.

Η Ατ­τι­κή, που συ­γκε­ντρώ­νει πε­ρί­που το 40% της αγο­ράς, κα­τέ­γρα­ψε πτώση 3,6%, από 4,46 δισ. ευρώ σε 4,30 δισ. ευρώ. Μικρή πο­σο­στιαία με­τα­βο­λή, με ση­μα­ντι­κό όμως αντί­κτυ­πο σε από­λυ­τα με­γέ­θη.

Ο χάρ­της των πιέ­σε­ων – Πού και πόσο μειώ­θη­κε ο τζί­ρος

Η κάμψη δεν ήταν ομοιό­μορ­φη. Σε αρ­κε­τές αγο­ρές οι απώ­λειες ήταν έντο­νες, με άμεσο απο­τύ­πω­μα στις το­πι­κές οι­κο­νο­μί­ες.

Η Σα­ντο­ρί­νη κα­τέ­γρα­ψε τη με­γα­λύ­τε­ρη πο­σο­στιαία πτώση με­τα­ξύ των με­γά­λων του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών: -15,5%, με τον κύκλο ερ­γα­σιών να υπο­χω­ρεί από 212,4 εκατ. ευρώ το 2024 σε 179,5 εκατ. ευρώ το 2025. Πρό­κει­ται για απώ­λεια σχε­δόν 33 εκατ. ευρώ σε έναν χρόνο. Το μέ­γε­θος της με­τα­βο­λής απο­κτά με­γα­λύ­τε­ρη ση­μα­σία αν συ­νε­κτι­μη­θεί ότι στο ίδιο διά­στη­μα πιέ­στη­καν και τα έσοδα των κα­τα­λυ­μά­των, γε­γο­νός που υπο­δη­λώ­νει συ­νο­λι­κό­τε­ρη επι­βρά­δυν­ση της του­ρι­στι­κής δα­πά­νης στο νησί.

Στη Μύ­κο­νο η πτώση ήταν ηπιό­τε­ρη σε πο­σο­στό (-4,4%), αλλά ση­μα­ντι­κή σε από­λυ­τα με­γέ­θη: από 182,6 εκατ. ευρώ το 2024 στα 174,7 εκατ. ευρώ το 2025, δη­λα­δή απώ­λεια πε­ρί­που 8 εκατ. ευρώ. Για μια αγορά με ήδη υψηλό μέσο λο­γα­ρια­σμό, η με­τα­βο­λή αυτή συν­δέ­ε­ται κυ­ρί­ως με πε­ριο­ρι­σμό του όγκου κα­τα­νά­λω­σης.

Η Θεσ­σα­λο­νί­κη, δεύ­τε­ρη με­γα­λύ­τε­ρη αστι­κή αγορά εστί­α­σης της χώρας, υπο­χώ­ρη­σε κατά 6,2%: από 907,9 εκατ. ευρώ σε 852 εκατ. ευρώ. Η μεί­ω­ση κατά πε­ρί­που 56 εκατ. ευρώ σε έναν χρόνο απο­τυ­πώ­νει τη συ­μπί­ε­ση της κα­θη­με­ρι­νής κα­τα­νά­λω­σης σε ένα αστι­κό κέ­ντρο με έντο­νη φοι­τη­τι­κή και ερ­γα­ζό­με­νη βάση.

Στη Μεσ­ση­νία ο τζί­ρος μειώ­θη­κε κατά 8,1%, από 163,6 εκατ. ευρώ σε 150,4 εκατ. ευρώ (απώ­λεια άνω των 13 εκατ. ευρώ), ενώ στην Αχαΐα η πτώση έφτα­σε το 6,9%, με τον κύκλο ερ­γα­σιών να δια­μορ­φώ­νε­ται στα 184,6 εκατ. ευρώ.

Στις Κυ­κλά­δες, πέρα από Σα­ντο­ρί­νη και Μύ­κο­νο, η Τήνος κα­τέ­γρα­ψε -8,3% (25,4 εκατ. ευρώ), η Σύρος -7,6% (34,1 εκατ. ευρώ) και η Πάρος -3,3% (105,3 εκατ. ευρώ).

Τα πο­σο­στά αυτά δεί­χνουν ότι η επι­βρά­δυν­ση δεν πε­ριο­ρί­στη­κε στους πιο “ακρι­βούς” προ­ο­ρι­σμούς, αλλά άγ­γι­ξε και αγο­ρές με πιο δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νο κοινό.

Στα Δω­δε­κά­νη­σα, η Κως υπο­χώ­ρη­σε κατά 4,4%, στα 103,9 εκατ. ευρώ, ενώ η Ρόδος κα­τέ­γρα­ψε ορια­κή μεί­ω­ση 0,5%, στα 286,8 εκατ. ευρώ. Στην πε­ρί­πτω­ση της Ρόδου, η μικρή πο­σο­στιαία με­τα­βο­λή με­τα­φρά­ζε­ται σε απώ­λεια αρ­κε­τών εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ λόγω με­γέ­θους αγο­ράς.

Στο Ιόνιο, η Ζά­κυν­θος κι­νή­θη­κε στο -1,8% (131,9 εκατ. ευρώ), ενώ στη Βό­ρεια Ελ­λά­δα η Χαλ­κι­δι­κή κα­τέ­γρα­ψε -1,7%, με τον τζίρο να δια­μορ­φώ­νε­ται στα 201 εκατ. ευρώ.

Στην Κρήτη, το Λα­σί­θι ση­μεί­ω­σε πτώση 7,1%, στα 85 εκατ. ευρώ, έν­δει­ξη ότι ακόμη και αγο­ρές με ισχυ­ρή του­ρι­στι­κή βάση δεν έμει­ναν ανε­πη­ρέ­α­στες.

Η εξαί­ρε­ση και τι μπο­ρεί να ση­μαί­νει

Υπήρ­ξαν, ωστό­σο, πε­ριο­χές με θε­τι­κό πρό­ση­μο: η Κέρ­κυ­ρα (+3,7%), το Ηρά­κλειο (+1,1%), η Λευ­κά­δα (+4,2%), η Ηλεία (+4,5%) και η Πρέ­βε­ζα (+1,1%).

Οι αυ­ξή­σεις αυτές πα­ρα­μέ­νουν συ­γκρα­τη­μέ­νες και δεν επι­τρέ­πουν γε­νι­κεύ­σεις. Σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις εν­δέ­χε­ται να συν­δέ­ο­νται με κα­λύ­τε­ρη του­ρι­στι­κή επί­δο­ση ή με με­τα­τό­πι­ση ζή­τη­σης προς αγο­ρές που θε­ω­ρού­νται πιο προ­σι­τές. Σε άλλες, μπο­ρεί να αντα­να­κλούν κυ­ρί­ως την επί­δρα­ση των τιμών και λι­γό­τε­ρο ου­σια­στι­κή διεύ­ρυν­ση της κα­τα­νά­λω­σης.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, δεν πρό­κει­ται για ανα­τρο­πή της συ­νο­λι­κής τάσης, αλλά για δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις μέσα σε μια αγορά που ανα­προ­σαρ­μό­ζε­ται.

Από την έντο­νη ανά­καμ­ψη στη φάση ισορ­ρο­πί­ας

Πά­ντως σε σύ­γκρι­ση με το 2019, το τε­λευ­ταίο “κα­νο­νι­κό” έτος πριν τις απα­νω­τές κρί­σεις της τε­λευ­ταί­ας πε­ντα­ε­τί­ας, ο κλά­δος πα­ρα­μέ­νει ση­μα­ντι­κά υψη­λό­τε­ρα: από 6,19 δισ. ευρώ πριν από την παν­δη­μία σε 10,73 δισ. ευρώ το 2025, μια αύ­ξη­ση πε­ρί­που 73%.

Η φε­τι­νή πτώση, υπό αυτό το πρί­σμα, μοιά­ζει με διόρ­θω­ση παρά με κρίση, υπο­δη­λώ­ντας ότι το εύ­κο­λο κομ­μά­τι της ανά­καμ­ψης τε­λεί­ω­σε. Η Κέρ­κυ­ρα είναι +111% ένα­ντι 2019, η Ζά­κυν­θος +117%, η Χαλ­κι­δι­κή +86%, το Ηρά­κλειο +86%, τα Χανιά +82%, η Κο­ριν­θία +81%, η Ατ­τι­κή +76% και η Θεσ­σα­λο­νί­κη +58%.

Το ερώ­τη­μα λοι­πόν για το 2026 δεν είναι αν θα υπάρ­χει κό­σμος την Κα­θα­ρή Δευ­τέ­ρα. Είναι αν θα υπάρ­χει κό­σμος τις Δευ­τέ­ρες.

Πηγή: capital.gr