• Το Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου έκρινε ότι το πρωτόκολλο καταλογίστηκε σε φυσικό πρόσωπο, ενώ από τα στοιχεία προέκυπτε ευθύνη νομικής οντότητας, με συνέπεια την ακύρωση και την επιστροφή 8.572,75 ευρώ
Πρόκειται για μια υπόθεση που φωτίζει με έντονο τρόπο το πιο ευαίσθητο σημείο των ελέγχων στον αιγιαλό και την παραλία, όχι μόνο το αν υπήρξε κατάληψη κοινόχρηστου χώρου αλλά κυρίως ποιος θεωρείται νόμιμα υπεύθυνος όταν εμπλέκονται επιχειρήσεις, διαχείριση χώρων και διαφορετικές νομικές μορφές.
Στη Ρόδο, το Μονομελές Πρωτοδικείο κλήθηκε να κρίνει ανακοπή κατά πρωτοκόλλου αυθαίρετης χρήσης δημόσιου κτήματος για το έτος 2023, με συνολικό καταλογισμό 41.374,26 ευρώ, και τελικά οδηγήθηκε σε ακύρωση του πρωτοκόλλου, διατάσσοντας και επιστροφή χρηματικού ποσού που είχε καταβληθεί για το παραδεκτό της διαδικασίας.
Η υπόθεση και το οικονομικό αποτύπωμα του πρωτοκόλλου
Το επίδικο πρωτόκολλο αφορούσε περιοχή στη Ρόδο, στη ζώνη αιγιαλού και παραλίας στην παραλιακή θέση Χαράκι, κοντά στον ποταμό Μάκκαρη. Κατά το πρωτόκολλο, καταλογίστηκε αυθαίρετη κατάληψη συνολικής έκτασης 766,19 τμ, η οποία περιγράφηκε σε 3 επιμέρους τμήματα. Το πρώτο τμήμα 104,60 τμ, όπου αποδόθηκε κατασκευή ξύλινου δαπέδου με μπαρ και ξύλινη πέργκολα. Το δεύτερο τμήμα 346,41 τμ, όπου αποδόθηκε κάλυψη με ξύλινο διάδρομο. Το τρίτο τμήμα 315,18 τμ, όπου αποδόθηκε τοποθέτηση ομπρελών και καθισμάτων τύπου gazebo. Οι επιφάνειες αυτές αποτυπώνονταν, σύμφωνα με το πρωτόκολλο, σε τοπογραφικό διάγραμμα με ημερομηνία 22/09/2023.
Η αποζημίωση καθορίστηκε στα 15 ευρώ ανά τμ και προσαυξήθηκε κατά 20%, με αποτέλεσμα το ποσό της αποζημίωσης να ανέλθει σε 13.791,42 ευρώ. Πάνω σε αυτό επιβλήθηκε πρόστιμο 200% ύψους 27.582,84 ευρώ, και έτσι το συνολικό ποσό που καταλογίστηκε διαμορφώθηκε σε 41.374,26 ευρώ. Πρόκειται για ένα ύψος επιβάρυνσης που στην πράξη συνδυάζει την οικονομική αξίωση αποζημίωσης για χρήση και ένα πολλαπλασιαστικό τιμωρητικό σκέλος, το οποίο λειτουργεί αποτρεπτικά αλλά και επιθετικά ως προς τη συμμόρφωση.
Η διαδικασία της ανακοπής και το κρίσιμο στοιχείο του 20%
Στην πράξη, οι ανακοπές κατά τέτοιων πρωτοκόλλων έχουν μια ιδιαιτερότητα που καθορίζει την πρόσβαση στη δικαστική κρίση. Για να θεωρηθεί παραδεκτή η ανακοπή, απαιτείται καταβολή ποσοστού 20% επί της καθορισθείσας αποζημίωσης, με ανώτατο όριο 30.000 ευρώ. Στην υπόθεση αυτή καταβλήθηκε ποσό 8.572,75 ευρώ, το οποίο συνδέθηκε με το παραδεκτό της ανακοπής και τελικά, μετά την έκβαση, διατάχθηκε να επιστραφεί ατόκως στον ανακόπτοντα.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε δημόσια στις 9/12/2025, ενώ η υπόθεση είχε αρχικά οριστεί για 5/11/2024 και αναβλήθηκε. Η εξέλιξη της διαδικασίας συνδέθηκε και με τη θεσμική μεταβολή που ακολούθησε την κατάργηση των Ειρηνοδικείων και την ενοποίηση του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας.
Τι υποστήριξε η πλευρά που προσέφυγε και πού εστίασε το δικαστήριο
Η ανακοπή στηρίχθηκε, στον πυρήνα της, στην έλλειψη προσωπικής ευθύνης του φυσικού προσώπου στο οποίο καταλογίστηκε η κατάληψη. Παράλληλα προβλήθηκε και λόγος περί αοριστίας, δηλαδή ότι δεν τεκμηριωνόταν επαρκώς γιατί ο συγκεκριμένος ανακόπτων θεωρήθηκε αυθαίρετος κάτοχος για το 2023. Υπήρξε και επικουρική επίκληση καταχρηστικότητας, με αιχμή ότι το συνολικό ύψος του καταλογισμού και ο μηχανισμός προσαύξησης λειτουργούν εξουθενωτικά, ιδίως όταν απαιτείται και προκαταβολή χρηματικού ποσού για να συζητηθεί η ανακοπή.
Το δικαστήριο, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, απέρριψε τον λόγο περί αοριστίας ως νόμω αβάσιμο, κρίνοντας ότι για την αιτιολόγηση ενός τέτοιου πρωτοκόλλου αρκεί η αναφορά του είδους του χώρου, της θέσης, της έκτασης, της μισθωτικής αξίας ανά τμ και του χρονικού διαστήματος στο οποίο αφορά η αποζημίωση. Παράλληλα, έκρινε και τον επικουρικό ισχυρισμό περί καταχρηστικότητας ως νόμω αβάσιμο, επισημαίνοντας ότι το ύψος του προστίμου και η καταβολή του 20% προβλέπονται από το ισχύον πλαίσιο και δεν συνιστούν από μόνα τους καταχρηστική άσκηση δικαιώματος.
Εκεί που κρίθηκε η υπόθεση ήταν αλλού. Στο ποιος είναι ο πραγματικός υπόχρεος.
Η ουσία της κρίσης: άλλο το φυσικό πρόσωπο και άλλο η νομική οντότητα
Από την αποδεικτική διαδικασία, όπως καταγράφεται, προέκυψε ότι το μπαρ και τα ομπρελοκαθίσματα εξυπηρετούσαν παρακείμενη επιχειρηματική δραστηριότητα. Το δικαστήριο κατέγραψε ότι η επιχειρηματική εκμετάλλευση συνδεόταν με νομική οντότητα με αυτοτελές ΑΦΜ, διαφορετικό από εκείνο του φυσικού προσώπου στο οποίο επιβλήθηκε ο καταλογισμός. Σε αυτό το σημείο η απόφαση έδωσε ιδιαίτερο βάρος στο στοιχείο της αυτοτέλειας του νομικού προσώπου και στο ότι, ακόμη και αν υποτεθεί συμμετοχή ή διαχείριση από το φυσικό πρόσωπο, υπόχρεη παραμένει κατά κανόνα η εταιρία ως νομικό πρόσωπο.
Με αυτό το κλειδί, ο βασικός λόγος της ανακοπής κρίθηκε ουσιαστικά βάσιμος. Και από τη στιγμή που η ευθύνη αποδόθηκε σε λάθος υποκείμενο, το αποτέλεσμα ήταν καθοριστικό.
Ακύρωση του πρωτοκόλλου και επιστροφή χρημάτων
Το δικαστήριο δέχθηκε την ανακοπή και ακύρωσε το πρωτόκολλο καθορισμού αποζημίωσης αυθαίρετης χρήσης δημόσιου κτήματος με αριθμό 1829/11-10-2023. Παράλληλα, διέταξε την απόδοση στον ανακόπτοντα του ποσού 8.572,75 ευρώ που είχε καταβληθεί για το παραδεκτό της ανακοπής, ατόκως. Τέλος, επιβλήθηκαν δικαστικά έξοδα σε βάρος του Δημοσίου, τα οποία ορίστηκαν σε 200 ευρώ.
Την υπόθεση χειρίστηκε η δικηγόρος κ. Ανδριάννα Μπαφίτη.
