Για το έργο ψηφιακού μετασχηματισμού που θα είναι το μεγαλύτερο που έχει γίνει ποτέ σε περιφέρεια της χώρας μας μιλάει στη “δ” ο κ. Χαράλαμπος Ναβροζίδης, αντιπεριφερειάρχης Ψηφιακής Ανάπτυξης Ν.Αιγαίου, αναπτύσσοντας τις αλλαγές που θα επιφέρει στην εξυπηρέτηση των νησιωτών.
• Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, εφάρμοσε από τις αρχές του 2025 την Ψηφιακή Υπογραφή και το Σύστημα Ηλεκτρονικής Διακίνησης Εγγράφων (ΣΗΔΕ). Πώς εξελίσσεται στην πράξη αυτή η πρωτοβουλία; Δώστε μας περισσότερες λεπτομέρειες.
Η Περιφέρειά μας από τις αρχές του 2025 πέρασε σε μια νέα πραγματικότητα, εφαρμόζοντας καθολικά την Ψηφιακή Υπογραφή και το Σύστημα Ηλεκτρονικής Διακίνησης Εγγράφων (ΣΗΔΕ). Δεν ήταν ένα εύκολο βήμα και σε καμία περίπτωση δεν παρουσιάστηκε ως κάποιο «μαγικό ραβδί».
Στην πράξη, σήμερα:
-η πλειονότητα των εγγράφων δεν τυπώνεται πλέον,
-οι υπογραφές μπαίνουν χωρίς μετακινήσεις και φυσική διακίνηση φακέλων,
-κάθε έγγραφο έχει σαφή διαδρομή, ιστορικό και ευθύνη, κάτι που ενισχύει τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.
Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς. Η μεγαλύτερη δυσκολία δεν ήταν τεχνική, ήταν η ανθρώπινη. Η αλλαγή νοοτροπίας στη δημόσια διοίκηση απαιτεί χρόνο, επιμονή και πραγματική στήριξη των εργαζομένων. Από την πρώτη στιγμή επενδύσαμε στην εκπαίδευση, στη συνεχή υποστήριξη και κυρίως στο να εξηγήσουμε ότι η ψηφιοποίηση δεν αφαιρεί ρόλους, αλλά διευκολύνει τη δουλειά και προστατεύει τον εργαζόμενο και την Υπηρεσία.
Σήμερα μπορούμε να πούμε με ασφάλεια ότι:
-το σύστημα λειτουργεί,
-οι χρόνοι διεκπεραίωσης έχουν μειωθεί αισθητά,
-και η καθημερινότητα των υπηρεσιών είναι πλέον πιο οργανωμένη και πιο διαφανής.
Θέλω να ευχαριστήσω και να συγχαρώ το προσωπικό μας σε όλα τα νησιά. Ανταπεξήλθε με επιτυχία και σήμερα, στο σύνολό τους, οι εργαζόμενοι έχουν εναρμονιστεί με τη νέα πραγματικότητα. Ζητώ, ταυτόχρονα, και μία ειλικρινή συγγνώμη για την ταλαιπωρία που υπήρξε στις αρχές του έτους, όσο διαρκούσε αυτή η μετάβαση και η εκπαίδευση. Γνωρίζω καλά ότι κάθε αρχή είναι δύσκολη. Όμως το αποτέλεσμα μάς δικαιώνει όλους. Επαναλαμβάνω δεν πρέπει να ξεχνάμε και τη διάσταση του περιβάλλοντος. Με τουλάχιστον 70% λιγότερες εκτυπώσεις, αφήνουμε για τα παιδιά μας έναν καλύτερο και πιο υπεύθυνο κόσμο και αυτό το πετυχαίνουμε όλοι μαζί.
• Ποιοι είναι οι στόχοι σας και ο προγραμματισμός για το 2026; Ποιες δράσεις θα προωθήσετε;
Θα ξεκινήσω με μια αναφορά στον περιφερειάρχη, Γιώργο Χατζημάρκο, και θέλω να εξηγήσω ξεκάθαρα το γιατί. Δεν είμαι από τους ανθρώπους που μου αρέσει η επανάληψη, ούτε από αυτούς που συνηθίζουν να μοιράζουν εύκολα τα καλά λόγια. Όμως δεν μου αρέσει και η αδικία. Είναι δίκαιο να ειπωθεί ότι ο Γιώργος Χατζημάρκος, ως επικεφαλής της Περιφερειακής Αρχής, λειτουργεί πραγματικά και ως Μέλος της ομάδας, πάντα ήταν Μέλος μιας ομάδας, βάζοντας τον πήχη ψηλά. Και ξέρετε πώς το κάνει αυτό; Όταν ζητάς πράγματα σωστά, οργανωμένα και δίκαια βρίσκει τρόπο να φέρνει και τους απαραίτητους πόρους. Γιατί χωρίς χρηματοδότηση τα όνειρα δεν σταματούν, απλώς περιορίζονται. Υπάρχουν βέβαια και παρεμβάσεις που μου αρέσει να τις αποκαλώ «μηδενικού κόστους, ή έργα μηδέν ευρώ» -όμως αυτές από μόνες τους δεν μπορούν να καλύψουν το σύνολο των αναγκών. Έτσι, ξεκινάμε για το 2026 από εκεί ακριβώς που σταματήσαμε το 2025. Στην τελευταία συνεδρίαση της Περιφερειακής Επιτροπής του προηγούμενου έτους, εντάξαμε ειδικό κωδικό στον προϋπολογισμό με σκοπό την εφαρμογή ενός Ολοκληρωμένου Συστήματος Ηλεκτρονικών Πληρωμών, με κωδικούς RF/QR, καθώς και ενός μηχανισμού αυτόματης πρωτοκόλλησης των αιτήσεων που υποβάλλονται μέσω του gov.gr προς το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, με σκοπό το έργο να ολοκληρώσει:
Α. Τη διασύνδεση του Συστήματος Ηλεκτρονικής Διακίνησης Εγγράφων (ΣΗΔΕ) της Περιφέρειας με το σύστημα ηλεκτρονικών αιτήσεων του Υπουργείου Μεταφορών.
Β. Την ηλεκτρονική διασύνδεση των ΚΕΠ της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου με το gov.gr και το ΣΗΔΕ της Περιφέρειας.
Γ. Τη μετατροπή των πληρωμών που αφορούν στη Γενική Διεύθυνση Μεταφορών & Διασυνδέσεων σε πλήρως ηλεκτρονικές, με κωδικούς RF/QR, καθώς και στην υλοποίηση μηχανισμού ελέγχου των ηλεκτρονικών πληρωμών από το προσωπικό της Περιφέρειας.
Δ. Την καθοδήγηση και οργάνωση όλων των απαιτούμενων γραφειοκρατικών διαδικασιών για τη συνεργασία με Τράπεζες, τη ΔΙΑΣ και το Υπουργείο Μεταφορών, όσον αφορά στις ηλεκτρονικές πληρωμές.
Ε. Την εκπαίδευση του προσωπικού της Περιφέρειας και των ΚΕΠ, ώστε να μπορούν να διαχειρίζονται ηλεκτρονικά τις διαδικασίες του τομέα Μεταφορών σε Δωδεκάνησα και Κυκλάδες.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι, με την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας η οποία απαιτεί περίπου 2,5 μήνες από την υπογραφή της σύμβασης, θα απελευθερωθούν υπάλληλοι της Γενικής Διεύθυνσης Μεταφορών & Διασυνδέσεων για άλλα ουσιαστικά καθήκοντα, αντί να απασχολούνται με πρωτοκολλήσεις, ελέγχους αποδεικτικών πληρωμών και σκαναρίσματα εγγράφων, αλλά και το γεγονός ότι ο χρόνος εξυπηρέτησης των πολιτών θα μειωθεί δραστικά, αφού όλη η διαδικασία θα γίνεται ηλεκτρονικά χωρίς φυσική προσκόμιση δικαιολογητικών. Παράλληλα, ο εξοπλισμός της Περιφέρειας αναβαθμίζεται, καθώς βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη νέα προμήθεια. Όμως το 2026 είναι η χρονιά του μεγάλου έργου που έχουμε ήδη προαναγγείλει. Πρόκειται για το έργο ψηφιακού μετασχηματισμού που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ύψους 12,6 εκατομμυρίων ευρώ, ένα έργο που έχει απασχολήσει ιδιαίτερα τόσο το πολιτικό προσωπικό όσο και τις υπηρεσίες μας και το οποίο αλλάζει συνολικά τον τρόπο λειτουργίας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου. Είναι το μεγαλύτερο έργο ψηφιακού μετασχηματισμού που έχει υλοποιηθεί ποτέ σε Περιφέρεια της χώρας. Δεν αφορά ένα ακόμη πληροφοριακό σύστημα, αλλά μια συνολική αλλαγή στον τρόπο που λειτουργεί η Περιφέρεια και εξυπηρετεί τον πολίτη. Περιλαμβάνει μαζική ψηφιοποίηση αρχείων, νέες ψηφιακές υπηρεσίες προς τους πολίτες, σύγχρονο εξοπλισμό για τις υπηρεσίες και εργαλεία που μειώνουν δραστικά τη γραφειοκρατία, με στόχο μια Περιφέρεια πιο γρήγορη, πιο διαφανή και πραγματικά προσβάσιμη ακόμα και από το πιο απομακρυσμένο νησί. Κλείνω λέγοντάς σας το εξής, όχι μόνο το 2026 αλλά και το 2027 και το 2028, πρώτα ο Θεός, υγεία να έχουμε όλοι μας, για την αναβάθμιση της Περιφέρειας σε ψηφιακό επίπεδο είναι χρονιές σημαντικές που θα φέρουν αλλαγές που οι περισσότεροι από εμάς που βιώνουμε τον Οργανισμό καθημερινά ακόμα δεν έχουμε αναλογιστεί.
• Υπάρχει σχεδιασμός για «one-stop-shop» υπηρεσίες στα νησιά της περιφέρειάς μας, ώστε να μη χρειάζεται ο πολίτης να απευθύνεται σε πολλές διαφορετικές διευθύνσεις και να αποφεύγει την ταλαιπωρία;
Ναι, υπάρχει σχεδιασμός για «one-stop-shop» υπηρεσίες στα νησιά της Περιφέρειάς μας, όμως θέλω να είμαι απόλυτα ειλικρινής: αυτό το μοντέλο βρίσκεται σε φάση εξέλιξης. Δεν μιλάμε για κάτι που έχει ολοκληρωθεί παντού, αλλά για μια μετάβαση που τώρα ξεκινά, σχεδιάζεται, δημοπρατείται και δοκιμάζεται πιλοτικά σε ελάχιστες περιπτώσεις. Η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου δεν επιλέγει τις εύκολες εξαγγελίες. Επιλέγει να χτίσει βήμα-βήμα ένα σύστημα που να αντέχει στον χρόνο και στις ιδιαιτερότητες της νησιωτικότητας. Σήμερα βρισκόμαστε στο στάδιο όπου:
-σχεδιάζουμε τις ροές εξυπηρέτησης,
-δημοπρατούμε τα απαραίτητα ψηφιακά εργαλεία,
-και εφαρμόζουμε πιλοτικά το μοντέλο εκεί όπου οι συνθήκες το επιτρέπουν.
Η φιλοσοφία είναι ξεκάθαρη: ο πολίτης να έχει ένα σημείο επαφής, φυσικό ή ψηφιακό, χωρίς να χρειάζεται να γνωρίζει ποια υπηρεσία είναι αρμόδια ή να μεταφέρει έγγραφα από γραφείο σε γραφείο. Η διακίνηση και ο συντονισμός να γίνονται εσωτερικά, από τη διοίκηση, με χρήση του ΣΗΔΕ και των ψηφιακών υπογραφών. Το 2026 θα αποτελέσει κομβικό έτος σε αυτή την προσπάθεια. Με την έναρξη λειτουργίας του perifereies.gov.gr, θα προστεθούν περισσότερα από 250 νέα ψηφιακά αιτήματα, δίνοντας στους πολίτες τη δυνατότητα να εξυπηρετούνται εξ αποστάσεως για ένα μεγάλο εύρος περιφερειακών αρμοδιοτήτων. Αυτό είναι το υπόβαθρο πάνω στο οποίο μπορεί να στηριχθεί στην πράξη το μοντέλο του one-stop-shop. Παράλληλα, τα ΚΕΠ και οι τοπικές δομές θα έχουν αναβαθμισμένο ρόλο, όχι απλώς ως σημεία υποβολής αιτημάτων, αλλά ως σημεία ολοκληρωμένης εξυπηρέτησης, ειδικά για τους πολίτες που δεν είναι εξοικειωμένοι με την ψηφιακή τεχνολογία. Συμπερασματικά, το one-stop-shop στα νησιά δεν είναι υπόσχεση· είναι μια διαδικασία που χτίζεται τώρα. Το 2025 έθεσε τα θεμέλια, το 2026 φέρνει τη μαζική εφαρμογή και ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος: λιγότερη ταλαιπωρία για τον πολίτη, περισσότερη ευθύνη στη διοίκηση.
• Πώς έχουν τα πράγματα και πώς λειτουργεί ο ΦοΔΣΑ στο νησί;
Για πολλά χρόνια, η Κως διαχειρίστηκε το πρόβλημα των απορριμμάτων με τη λογική της αναβολής και της εύκολης λύσης της ταφής. Ο ΧΥΤΑ Κω αποτέλεσε τη βασική διέξοδο, χωρίς έναν ολοκληρωμένο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Αυτή η πρακτική, όμως, έχει πραγματικό κόστος: περιβαλλοντικό, οικονομικό και κοινωνικό, το οποίο τελικά επιστρέφει στους ίδιους τους πολίτες, επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής και την εικόνα του νησιού. Σήμερα, τον συντονισμό της διαχείρισης έχει αναλάβει ο ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου. Αυτό δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα λύθηκε από τη μία μέρα στην άλλη. Αντίθετα, πρέπει να ειπωθεί καθαρά ότι ο ΦοΔΣΑ ανέλαβε έναν χώρο με συσσωρευμένα προβλήματα, ανάγκες αποκατάστασης και οριακή λειτουργία, αποτέλεσμα ετών έλλειψης στρατηγικού σχεδιασμού και συνεχών αναβολών. Η σημερινή προσπάθεια ξεκινά από μια δύσκολη αφετηρία και απαιτεί χρόνο, πόρους και σταθερές αποφάσεις. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη τα μεγάλα έργα ΣΔΙΤ για την Κω και την Κάλυμνο, που φιλοδοξούν να δώσουν πιο μόνιμες και σύγχρονες λύσεις στη διαχείριση των απορριμμάτων. Πρόκειται για παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας, οι οποίες θα καθορίσουν τον τρόπο διαχείρισης για πολλά χρόνια. Γι’ αυτό έχει σημασία να υπάρχει καθαρός σχεδιασμός, διαφάνεια και συνεχής ενημέρωση της κοινωνίας, ώστε τα έργα αυτά να υπηρετήσουν πραγματικά το δημόσιο συμφέρον και να μην επαναληφθούν λάθη του παρελθόντος.
Τα έργα από μόνα τους δεν αρκούν· κρίσιμο είναι το πώς εντάσσονται σε μια συνολική στρατηγική με επίκεντρο τον πολίτη και το περιβάλλον. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η μεγάλη συμμετοχή των πολιτών στη διανομή οικιακών κομποστοποιητών στην Κω έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα. Έδειξε ότι οι πολίτες είναι έτοιμοι να συμμετέχουν ενεργά, να αλλάξουν συνήθειες και να γίνουν μέρος της λύσης. Δεν περιμένουν τα πάντα από τον Δήμο ή τον ΦοΔΣΑ θέλουν να έχουν ρόλο και ευθύνη.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό πολιτικό μήνυμα: η διαχείριση των απορριμμάτων δεν ξεκινά στον ΧΥΤΑ, αλλά στο σπίτι, στην επιχείρηση, στο ξενοδοχείο, στην καθημερινή μας επιλογή. Η κομποστοποίηση δεν είναι μια συμβολική κίνηση. Είναι μια πρακτική πράξη ευθύνης που μειώνει τον όγκο των απορριμμάτων, περιορίζει την ταφή και ελαφρύνει συνολικά το σύστημα. Ας είμαστε ειλικρινείς: κανένα έργο και καμία υποδομή δεν μπορεί να πετύχει χωρίς τη συμμετοχή των πολιτών. Και αντίστροφα, καμία κοινωνία δεν μπορεί να διεκδικεί βιώσιμες λύσεις αν δεν είναι έτοιμη να αλλάξει συμπεριφορές και νοοτροπία. Η Κως βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, επενδύουμε σε μια νέα κουλτούρα: λιγότερα απορρίμματα, περισσότερη ευθύνη, περισσότερη διαφάνεια. Το μήνυμα προς τους πολίτες πρέπει να είναι καθαρό:
Η λύση δεν θα έρθει από μόνη της. Θα έρθει μόνο αν τη σχεδιάσουμε σωστά και αν συμμετέχουμε όλοι.
