Υπηρεσίες Δόμηση και Π.Δ. 129/2025: Η αβεβαιότητα δεν λύνεται με διοικητικές μεταφορές

Το Π.Δ. 129/2025 δεν επη­ρε­ά­ζει μόνο τη Ρόδο ούτε μόνο τις νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές. Αφορά συ­νο­λι­κά τη λει­τουρ­γία των Υπη­ρε­σιών Δό­μη­σης σε όλη τη χώρα, την επεν­δυ­τι­κή στα­θε­ρό­τη­τα, την κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα πο­λι­τών και μη­χα­νι­κών και, τε­λι­κά, την ίδια την ποιό­τη­τα του χω­ρι­κού σχε­δια­σμού στην Ελ­λά­δα. Γι’ αυτό και η συ­ζή­τη­ση που έχει ανοί­ξει είναι κρί­σι­μη — και πρέ­πει να γίνει με κα­θα­ρό­τη­τα, όχι με εντυ­πώ­σεις.

Το Π.Δ. 129/2025 δη­μιούρ­γη­σε ένα κα­θε­στώς πρω­το­φα­νούς ασά­φειας στον χω­ρι­κό σχε­δια­σμό, ιδιαί­τε­ρα στα νησιά όπου οι μι­κρές ιδιο­κτη­σί­ες και τα πα­λαιά όρια οι­κι­σμών απο­τε­λούν θε­μέ­λιο της το­πι­κής οι­κο­νο­μί­ας.

του Βάιου Κα­λο­πή­τα Μη­χα­νι­κού Πε­ρι­βάλ­λο­ντος MSc

Σή­με­ρα, μη­χα­νι­κοί, πο­λί­τες και επεν­δυ­τές κι­νού­νται σε ένα πλαί­σιο χωρίς σα­φείς κα­νό­νες· ένα πλαί­σιο που προ­κα­λεί κα­θυ­στε­ρή­σεις, παύση έργων και ανα­σφά­λεια δι­καί­ου. Στη Ρόδο η συ­ζή­τη­ση επι­βα­ρύ­νε­ται και από μια πρό­σφα­τη “θε­σμι­κή μνήμη”: το περ­σι­νό πε­ρι­στα­τι­κό που απα­σχό­λη­σε την το­πι­κή ΥΔΟΜ.

Ανε­ξάρ­τη­τα από τις νο­μι­κές του εξε­λί­ξεις, άφησε μια σκιά δυ­σπι­στί­ας, η οποία — δι­καί­ως ή αδί­κως — επη­ρε­ά­ζει τον δη­μό­σιο διά­λο­γο για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα των πο­λε­ο­δο­μι­κών υπη­ρε­σιών. Οι φε­ρό­με­νες πα­ρα­νο­μί­ες, που ήδη διε­ρευ­νώ­νται δι­κα­στι­κά, συ­νο­δεύ­τη­καν από την απο­μά­κρυν­ση υπαλ­λή­λων και ση­μα­ντι­κή επι­χει­ρη­σια­κή υπο­βάθ­μι­ση της ΥΔΟΜ. Αυτή η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα εντεί­νει την αβε­βαιό­τη­τα γύρω από την εφαρ­μο­γή του νέου Π.Δ., καθώς μια υπη­ρε­σία που λει­τουρ­γεί υπο­στε­λε­χω­μέ­νη και απο­νο­μι­μο­ποι­η­μέ­νη δεν μπο­ρεί να δια­σφα­λί­σει ίση και δί­καιη εφαρ­μο­γή αυ­στη­ρών νέων πε­ριο­ρι­σμών.

Σε αυτό το πε­ρι­βάλ­λον, η πρό­θε­ση με­τα­φο­ράς των ΥΔΟΜ στο κε­ντρι­κό κρά­τος δη­μιουρ­γεί πε­ρισ­σό­τε­ρο ερω­τή­μα­τα παρά βε­βαιό­τη­τες. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι η κυ­βέρ­νη­ση έχει ήδη ανα­κοι­νώ­σει την πρό­θε­σή της να εντά­ξει τις ΥΔΟΜ στο Κτη­μα­το­λό­γιο, σε δύο φά­σεις: πι­λο­τι­κά το 2026 και πλή­ρως το 2027. Όμως η εμπει­ρία της χώρας δεί­χνει ότι η κε­ντρι­κο­ποί­η­ση, χωρίς στε­λέ­χω­ση και ενιαί­ες δια­δι­κα­σί­ες, δεν εγ­γυά­ται κα­λύ­τε­ρη λει­τουρ­γία. Και τα νησιά, με την έντο­νη οι­κι­στι­κή πίεση και τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τές τους, χρειά­ζο­νται Υπη­ρε­σί­ες Δό­μη­σης ισχυ­ρές, στε­λε­χω­μέ­νες και κοντά στον πο­λί­τη — όχι απο­μα­κρυ­σμέ­νες.

Και υπάρ­χει ο κίν­δυ­νος η συ­ζή­τη­ση να με­τα­το­πι­στεί εύ­κο­λα: το περ­σι­νό πε­ρι­στα­τι­κό να λει­τουρ­γή­σει ως βο­λι­κή αφορ­μή, ένα “άλ­λο­θι” για να υπο­στη­ρι­χθεί ότι η λύση βρί­σκε­ται απλώς στην αλ­λα­γή διοι­κη­τι­κής υπα­γω­γής.

Όμως τα προ­βλή­μα­τα δεν γεν­νή­θη­καν από την Αυ­το­διοί­κη­ση. Αντι­κει­με­νι­κά προ­έρ­χο­νται από την υπο­στε­λέ­χω­ση, την πο­λυ­νο­μία, τις αντι­φα­τι­κές ερ­μη­νεί­ες και – πε­ρισ­σό­τε­ρο από κάθε άλλο – από την ασά­φεια. Κα­θε­στώς ασά­φειας που ει­σά­γει το ίδιο το Π.Δ. 129/2025 σή­με­ρα.

Ει­δι­κό­τε­ρα, το διά­ταγ­μα κα­θο­ρί­ζει ότι οι οι­κι­σμοί με πλη­θυ­σμό κάτω των 2.000 κα­τοί­κων θα πρέ­πει να πε­ριο­ρι­στούν στα όρια που είχαν πριν από το 1983, με απο­τέ­λε­σμα πολλά οι­κό­πε­δα που μέχρι πρό­τι­νος θε­ω­ρού­νταν άρτια και οι­κο­δο­μή­σι­μα, να με­τα­τρέ­πο­νται σε «αγρο­τε­μά­χια» χωρίς αξία.

Αν και το ΥΠΕΝ έχει διευ­κρι­νί­σει πως οι υφι­στά­με­νοι όροι δό­μη­σης πα­ρα­μέ­νουν σε ισχύ μέχρι να ολο­κλη­ρω­θούν οι νέες δια­δι­κα­σί­ες οριο­θέ­τη­σης και τα Το­πι­κά Πο­λε­ο­δο­μι­κά Σχέ­δια, στην πράξη το πλαί­σιο έχει «πα­γώ­σει» κάθε σχε­δια­σμό. Η αγορά αδρα­νεί, οι πο­λί­τες αγω­νιούν, και οι Δήμοι αδυ­να­τούν να απα­ντή­σουν.

Αυτό που χρειά­ζε­ται δεν είναι άλλη μια αλ­λα­γή «τα­μπέ­λας». Αντί για με­τα­φο­ρά υπη­ρε­σιών, αυτό που χρειά­ζε­ται είναι:

• σα­φείς και ενιαί­οι κα­νό­νες, με προ­βλέ­ψι­μες ερ­μη­νεί­ες,

• με­τα­βα­τι­κές ρυθ­μί­σεις που να προ­στα­τεύ­ουν την αξία χι­λιά­δων ιδιο­κτη­σιών,

• ψη­φια­κή ορ­γά­νω­ση και επι­τά­χυν­ση των Το­πι­κών Πο­λε­ο­δο­μι­κών Σχε­δί­ων,

• μι­σθο­λο­γι­κά και επι­στη­μο­νι­κά κί­νη­τρα ώστε να στε­λε­χω­θούν οι ΥΔΟΜ,

• εθνι­κή στρα­τη­γι­κή για την ύπαι­θρο και τους μι­κρούς οι­κι­σμούς,

• και βέ­βαια άμεση απο­σα­φή­νι­ση του Π.Δ. 129/2025 με διά­λο­γο και τεκ­μη­ρί­ω­ση.

Οι πο­λί­τες δεν ζη­τούν με­ταρ­ρυθ­μί­σεις στα χαρ­τιά. Ζη­τούν προ­βλε­ψι­μό­τη­τα, τα­χύ­τη­τα και ασφά­λεια δι­καί­ου. Και αυτά απαι­τούν λύ­σεις — όχι αφορ­μές.