Αδέσποτα ελάφια στη Νότια Ρόδο μετατρέπουν τους δρόμους και τα χωράφια σε πεδίο κινδύνου

• Σοβαρό ατύχημα απο­φεύ­χθηκε στο Πλημ­μύρι με 19χρονο στρα­τιώτη, ενώ τα επίσημα στοι­χεία κατα­γρά­φουν 215 νεκρά ελάφια από τροχαία την τριετία 2021-2023 και κρούουν τον κώδωνα για άμεση δράση

Η Νότια Ρόδος ζει μια αντι­φα­τική πραγ­μα­τι­κό­τητα. Το ελάφι Dama dama απο­τε­λεί σύμβολο του τόπου και ταυ­τό­χρονα πηγή κλι­μα­κού­με­νου κιν­δύ­νου για οδηγούς και παρα­γω­γούς. Το πρό­βλημα του υπερ­πλη­θυ­σμού αποκτά πλέον δια­στά­σεις δημό­σιας ασφά­λειας και οικο­νο­μι­κής επι­βί­ω­σης.

Προχθές, στο Πλημ­μύρι, ένας 19χρονος ημε­δα­πός στρα­τιώ­της γλύτωσε από θαύμα όταν ένα ελάφι πετά­χτηκε ξαφνικά μπροστά του την ώρα που κατευ­θυ­νό­ταν προς το στρα­τό­πεδο. Το περι­στα­τικό ανα­ζω­πύ­ρωσε την ανη­συ­χία για ένα φαι­νό­μενο που δεν περιο­ρί­ζε­ται σε μεμο­νω­μένα συμ­βά­ντα αλλά απο­τυ­πώ­νε­ται με σκλη­ρούς αριθ­μούς.

Τα δεδο­μένα που σοκά­ρουν

Σύμφωνα με τα επίσημα στοι­χεία της Διεύ­θυν­σης Δασών Δωδε­κα­νή­σου, από το 2021 έως και το 2023 κατα­γρά­φη­καν σε τροχαία ατυ­χή­ματα 215 νεκρά ελάφια και δεκάδες τραυ­μα­τι­σμένα. Η ανάλυση ανά έτος δείχνει την εμμονή του προ­βλή­μα­τος. Το 2021 σκο­τώ­θη­καν 74 και τραυ­μα­τί­στη­καν 11. Το 2022 σκο­τώ­θη­καν 70 και τραυ­μα­τί­στη­καν 20. Το 2023 σκο­τώ­θη­καν 71 και τραυ­μα­τί­στη­καν 11.

Την ίδια περίοδο, η Α’ Διεύ­θυνση Αστυ­νο­μίας Δωδε­κα­νή­σου κατέ­γραψε συνο­λικά 2.858 τροχαία υλικών ζημιών, εκ των οποίων 27 αφο­ρού­σαν σύγκρουση με ελάφι.

Το 2021 σημειώ­θη­καν 802 οδικά ατυ­χή­ματα συνο­λικά και 5 από αυτά οφεί­λο­νταν σε σύγκρουση με ελάφι. Το 2022 τα συνο­λικά ατυ­χή­ματα ήταν 818 και 11 συν­δέ­θη­καν με ελάφι. Το 2023 τα ατυ­χή­ματα ανήλθαν σε 1.384 και 11 αφο­ρού­σαν σύγκρουση με ελάφι. Οι αριθμοί αυτοί δεί­χνουν μια σταθερή παρου­σία κιν­δύ­νου στους δρόμους του νησιού και φωτί­ζουν την ιδιαί­τερη ένταση του φαι­νο­μέ­νου στη Νότια Ρόδο.

Ο αγρο­τι­κός κόσμος σε κατά­σταση ομηρίας

Οι αγρότες της περιο­χής μιλούν για οικο­νο­μική «αφυ­δά­τωση». Οι καλ­λιέρ­γειες υφί­στα­νται εκτε­τα­μέ­νες ζημιές, οι απο­δό­σεις μειώ­νο­νται και το κόστος προ­στα­σίας εκτο­ξεύ­ε­ται χωρίς ουσια­στικό απο­τέ­λε­σμα. Η κόπωση έχει μετα­τρα­πεί σε απο­φα­σι­στι­κό­τητα. Οι τοπικοί εκπρό­σω­ποι του πρω­το­γε­νούς τομέα έχουν απορ­ρί­ψει λύσεις που περιο­ρί­ζο­νται σε περι­φρά­ξεις και πάρκα, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι δεν μπορούν να καλύ­ψουν την κλίμακα του προ­βλή­μα­τος.

Οι θεσμι­κές κινή­σεις και το πολι­τικό βάρος

Η συζή­τηση έχει περάσει στον πυρήνα της τοπικής δια­κυ­βέρ­νη­σης. Στη δημόσια σφαίρα κατα­γρά­φο­νται δεσμεύ­σεις για μετα­φορά του ζητή­μα­τος σε κυβερ­νη­τικό επίπεδο και για παρου­σία αρμό­διων υπουρ­γών στο νησί με στόχο την επι­τό­πια ενη­μέ­ρωση και τη λήψη απο­φά­σεων. Παράλ­ληλα προ­τεί­νε­ται η ίδρυση ειδικού φορέα που θα ανα­λά­βει την προ­στα­σία και τη δια­χεί­ριση του πλη­θυ­σμού του ελαφιού, προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λι­στεί συνέ­χεια πολι­τι­κής, τεχνική επάρ­κεια και λογο­δο­σία.

Ωστόσο, το κενό ανάμεσα στις απο­φά­σεις και στην υλο­ποί­ηση παρα­μέ­νει. Προ­γε­νέ­στε­ρες ειση­γή­σεις επι­στη­μο­νι­κής βάσης για μείωση του πλη­θυ­σμού μέσω στεί­ρω­σης είχαν εγκρι­θεί σε επίπεδο δημο­τι­κού συμ­βου­λίου το 2022, αλλά δεν προ­χώ­ρη­σαν στο στάδιο εφαρ­μο­γής, γεγονός που τρο­φο­δο­τεί δυσπι­στία.

Οι προ­τά­σεις που βρί­σκο­νται στο τραπέζι

Η δημόσια συζή­τηση συγκλί­νει σε ένα μίγμα πολι­τι­κών που θα κινηθεί σε πολ­λα­πλά μέτωπα. Η δια­χεί­ριση του πλη­θυ­σμού με κατα­γραφή, τοπο­θέ­τηση μικρο­τσίπ και ελεγ­χό­με­νες πρα­κτι­κές στεί­ρω­σης και αντι­σύλ­λη­ψης απο­τε­λεί μια κατεύ­θυνση με αναφορά σε διε­θνείς πρα­κτι­κές για άγρια θηλα­στικά. Η δημιουρ­γία ανοι­χτών πάρκων σε κατάλ­λη­λες ζώνες, ιδίως στα νότια του νησιού και σε περιο­χές όπως το φράγμα Γαδουρά, η Ψίνθος και ο Απόλ­λω­νας, εξε­τά­ζε­ται ως τρόπος απο­συμ­φό­ρη­σης των περιο­χών με έντονη ανθρώ­πινη δρα­στη­ριό­τητα. Η παροχή νερού και συμπλη­ρω­μα­τι­κής τροφής σε απο­μο­νω­μένα σημεία θα μπο­ρούσε να κρα­τή­σει τα ζώα μακριά από τις καλ­λιέρ­γειες. Η θωρά­κιση των καλ­λιερ­γειών με στο­χευ­μέ­νες περι­φρά­ξεις ύψους 2,5 μέτρων και με επι­δό­τηση στο 100% για τους παρα­γω­γούς προ­τεί­νε­ται ως άμεσο μέτρο ανα­κού­φι­σης. Παράλ­ληλα απαι­τεί­ται ανα­βάθ­μιση της σήμαν­σης στο οδικό δίκτυο με ευδιά­κρι­τες προει­δο­ποι­ή­σεις σε σημεία συχνής διέ­λευ­σης ελαφιών ώστε να μειωθεί ο κίν­δυ­νος σύγκρου­σης. Στη συζή­τηση έχει τεθεί και το ενδε­χό­μενο μετα­κί­νη­σης μέρους του πλη­θυ­σμού σε άλλες περιο­χές της χώρας, με σαφές ρυθ­μι­στικό πλαίσιο για την ευζωία των ζώων και την ισορ­ρο­πία των οικο­συ­στη­μά­των.

Οικο­νο­μική διά­σταση και κοι­νω­νική κόπωση

Το κόστος για τους παρα­γω­γούς δεν απο­τι­μά­ται μόνο σε χαμένες σοδειές. Περι­λαμ­βά­νει δαπάνες για επι­διορ­θώ­σεις, απο­κα­τά­σταση υπο­δο­μών, αγορά νέων φυτών και απώλεια συμ­βο­λαίων. Η αβε­βαιό­τητα πλήττει το επεν­δυ­τικό κλίμα στην ύπαιθρο και ωθεί τους νεό­τε­ρους να εγκα­τα­λεί­ψουν την παρα­γωγή. Στο οδικό δίκτυο οι οδηγοί αισθά­νο­νται εκτε­θει­μέ­νοι, ιδιαί­τερα τις νυχτε­ρι­νές ώρες και σε επαρ­χια­κές χαρά­ξεις με περιο­ρι­σμένη ορα­τό­τητα. Το προ­χθε­σινό συμβάν στο Πλημ­μύρι με τον 19χρονο, που απέφυγε τη σύγκρουση την τελευ­ταία στιγμή, λει­τουρ­γεί ως προει­δο­ποι­η­τικό καμπα­νάκι για ένα ενδε­χό­μενο θανα­τη­φόρο δυστύ­χημα που όλοι θέλουν να απο­τρέ­ψουν.

Η ισορ­ρο­πία ανάμεσα στην προ­στα­σία και την ασφά­λεια

Το ελάφι είναι στοι­χείο της ταυ­τό­τη­τας του νησιού και η προ­στα­σία του δεν αμφι­σβη­τεί­ται. Η κοι­νω­νία όμως ζητά λύσεις που θα δια­σφα­λί­σουν ανθρώ­πι­νες ζωές και θα κρα­τή­σουν ζωντανό τον πρω­το­γενή τομέα. Η ισορ­ρο­πία αυτή δεν θα προ­κύ­ψει από συν­θή­ματα. Θα οικο­δο­μη­θεί με τεκ­μη­ρί­ωση, με συνέρ­γειες ανάμεσα σε αυτο­διοί­κηση, επι­στη­μο­νι­κούς φορείς και κεντρική διοί­κηση και με επιμονή στην εφαρ­μογή.