Ερευνα: Οι 16χρονοι στην Ελλάδα πίνουν, καπνίζουν και στοιχηματίζουν

Σημα­ντική μερίδα 16χρονων μαθητών στην Ελλάδα και πανευ­ρω­παϊκά κάνουν χρήση ουσιών, κατα­να­λώ­νουν αλκοόλ, καπνί­ζουν ή/και υιο­θε­τούν συμπε­ρι­φο­ρές όπως π.χ. τυχερά παι­χνί­δια και υπερ­βο­λική ενα­σχό­ληση με ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια και μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης που θέτουν σε κίνδυνο τη σωμα­τική και την ψυχο­κοι­νω­νική τους υγεία.

Αυτό είναι το συμπέ­ρα­σμα της έρευνας ESPAD το 2024, που υλο­ποιεί­ται σε 37 χώρες, σε συνερ­γα­σία με τον Οργα­νι­σμό της Ε.Ε. για τα Ναρ­κω­τικά (EUDA).

Συγκρι­τικά με τις άλλες χώρες που συμ­με­τέ­χουν στην πανευ­ρω­παϊκή έρευνα ESPAD, τα ποσοστά στην Ελλάδα είναι το 2024 πάνω από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο:

στους δείκτες που αφορούν τη χρήση κάν­να­βης, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του πόσο εύκολο θεωρούν ότι είναι να βρουν κάνναβη,

σε όλους σχεδόν τους δείκτες που αφορούν την κατα­νά­λωση αλκόολ (με εξαί­ρεση τη μέθη για την οποία η Ελλάδα είναι κοντά στον μέσο όρο),

σε όλους σχεδόν τους δείκτες για το κάπνι­σμα παρα­δο­σια­κών και ηλε­κτρο­νι­κών/vape τσι­γά­ρων, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του ποσο­στού των εφήβων που θεωρούν «εύκολη» την πρό­σβαση σε αυτά και

σε όλους σχεδόν τους δείκτες που αφορούν στην ενα­σχό­ληση με τα τυχερά παι­χνί­δια (με εξαί­ρεση τον πιθανό εθισμό για τον οποίο το ποσοστό στην Ελλάδα είναι κοντά στον μέσο όρο).

Δια­χρο­νικά, τα ποσοστά στην Ελλάδα είναι το 2024 αυξη­μένα:

σε όλους τους δείκτες που αφορούν τη χρήση ουσιών, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της αντί­λη­ψης περί «εύκολης» πρό­σβα­σης στην κάνναβη

στην υπερ­βο­λική κατα­νά­λωση αλκοόλ (5+ ποτά στη σειρά στην ίδια περί­σταση) και τη μέθη

στο κάπνι­σμα παρα­δο­σια­κών και ηλε­κτρο­νι­κών/vape τσι­γά­ρων, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του ποσο­στού όσων δοκί­μα­σαν σε πολύ μικρή ηλικία

σε όλους σχεδόν τους δείκτες που αφορούν τα τυχερά παι­χνί­δια (με εξαί­ρεση το επίγειο παι­χνίδι, του οποίου το ποσοστό παρα­μέ­νει σταθερό)

στα προ­βλή­ματα από τη συχνή ενα­σχό­ληση με τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης.

Ευρω­κοι­νο­βού­λιο: Πρόταση για απα­γό­ρευση των social media σε εφήβους κάτω των 16

Ειδι­κό­τερα:

Χρήση ουσιών

Ενας στους 8 (13%) 16χρονους στην Ελλάδα έχει κάνει έστω και μια φορά χρήση κάποιας (οποιασ­δή­ποτε) παρά­νο­μης ουσίας, στην πλειο­νό­τητά τους (11%) κάνναβη.

Ενας στους 3 (34%) εφήβους θεωρεί ότι θα του/της ήταν «αρκετά» ή «πολύ εύκολο» (στο εξής εύκολο) να βρει κάνναβη εάν το θελήσει.

Χρήση κάποιας άλλης ουσίας -εκτός κάνναβης- ανα­φέ­ρε­ται από το 4,8% των εφήβων.

Το ποσοστό των 16χρονων που έχουν κάνει χρήση κάποιας παρά­νο­μης ουσίας είναι στην Ελλάδα σημα­ντικά αυξη­μένο το 2024 (13%) συγκρι­τικά με το 2019 (9,4%), αλλά και με οποια­δή­ποτε άλλη περίοδο την τελευ­ταία 25ετία.

Εισπνε­ό­με­νες ουσίες

Ενας στους 9 (11%) 16χρονους στην Ελλάδα έχει κάνει χρήση κάποιας εισπνε­ό­με­νης ουσίας που κυκλο­φο­ρεί νόμιμα στο εμπόριο (π.χ., κόλλα, βενζίνη, σπρέι) για να αλλάξει τη διάθεσή του (να «φτια­χτεί»).

Ψυχο­δρα­στικά φάρμακα

Ενας στους 7 (15%) 16χρονους στην Ελλάδα έχει κάνει μη ιατρική χρήση συντα­γο­γρα­φού­με­νου ψυχο­δρα­στι­κού φαρ­μά­κου (ηρε­μι­στι­κού/υπνω­τι­κού ή ισχυρού οπιοει­δούς παυ­σί­πο­νου). Ενας στους 10 (10%) έχει κάνει μη ιατρική χρήση συντα­γο­γρα­φού­με­νου οπιοει­δούς φαρ­μά­κου και ένας στους 13 (7,8%) ηρε­μι­στι­κού/υπνω­τι­κού. Ενας στους 4 (26%) θεωρεί ότι είναι εύκολο να βρει ηρε­μι­στικό/υπνω­τικό φάρμακο εφόσον το θελήσει.

Το ποσοστό των 16χρονων που στην Ελλάδα ανα­φέ­ρουν μη ιατρική χρήση συντα­γο­γρα­φού­με­νων ψυχο­δρα­στι­κών φαρ­μά­κων συνο­λικά (15%) είναι κοντά στο μέσο ποσοστό των χωρών της ESPAD (14%).

Οινο­πνευ­μα­τώδη

Για το σύνολο σχεδόν των 16χρονων στην Ελλάδα (92%) είναι «αρκετά» ή «πολύ» εύκολο να βρουν αλκοόλ εάν το θελή­σουν. Σχεδόν εννέα στους 10 (86%) έχουν κατα­να­λώ­σει οινο­πνευ­μα­τώδη (≥1 ποτήρι).

Πολύ πρό­σφατη (μέσα στις 30 τελευ­ταίες ημέρες) κατα­νά­λωση αλκοόλ ανα­φέ­ρουν οι τρεις στους 5 (59%). Του­λά­χι­στον ένας στους 3 (37%) έχει πολύ πρό­σφατα (μέσα στις 30 τελευ­ταίες ημέρες) πιει υπερ­βο­λικά (δηλαδή, δια­δο­χικά, σε μία περί­σταση, 5+ αλκο­ο­λούχα ποτά) και ένας στους 8 (13%) έχει μεθύσει κατά την ίδια περίοδο.

Το 2024 συνε­χί­στηκε η μείωση που είχε αρχίσει να παρα­τη­ρεί­ται ήδη από το 2019 στο (υψηλό) ποσοστό των 16χρονων που στην Ελλάδα ανα­φέ­ρουν ότι έχουν κατα­να­λώ­σει αλκοόλ (από 94% το 2015, σε 89% το 2019 και ακο­λού­θως 86% το 2024), κατα­γρά­φο­ντας τα χαμη­λό­τερα επίπεδα της 25ετίας.

Τα ποσοστά για σχεδόν όλους τους δείκτες του αλκοόλ που εξε­τά­ζο­νται στην έρευνα είναι το 2024 για τους 16χρονους στην Ελλάδα υψη­λό­τερα από τον μέσο όρο των χωρών που συμ­με­τέ­χουν στην έρευνα ESPAD.

Κάπνι­σμα

Περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς (54%) 16χρονους στην Ελλάδα έχουν καπνί­σει παρα­δο­σιακό ή/και ηλε­κτρο­νικό/vape τσιγάρο. Ενας στους 3 (36%) κάπνισε πολύ πρό­σφατα (μέσα στις 30 τελευ­ταίες ημέρες), ενώ ένας στους 5 (19%) καπνί­ζει κάποια από αυτά καθη­με­ρινά (9,0% ηλε­κτρο­νικά/vapes).

Ενας στους τρεις (35%) έχει καπνί­σει παρα­δο­σιακό και ένας στους 2 (52%) έχει καπνί­σει ηλε­κτρο­νικό/vape τσιγάρο.

Οι δύο στους 3 εφήβους (65%) θεωρούν «αρκετά» ή «πολύ εύκολο» να βρουν παρα­δο­σιακό τσιγάρο αν το θελή­σουν και το ίδιο θεωρούν οι τρεις στους 4 (77%) για τα ηλε­κτρο­νικά/vape τσιγάρα.

Τυχερά παι­χνί­δια

Περισ­σό­τε­ροι από ένας στους 3 (36%) 16χρονους στην Ελλάδα έχουν παίξει/στοι­χη­μα­τί­σει χρήματα σε τυχερά παι­χνί­δια πρό­σφατα (μέσα στους τελευ­ταί­ους 12 μήνες). Μεταξύ αυτών, οι εννιά στους 10 (92%) έχουν παίξει σε επίγειο κατά­στημα, ενώ σχεδόν οι τρεις στους 4 (72%) έχουν παίξει σε δια­δι­κτυακή πλατ­φόρμα.

Ενας στους 14 (7,0%) είναι -βάσει ειδικής κλίμακας- πιθανά εθι­σμέ­νος στον τζόγο.

Αυξη­μένο συγκρι­τικά με πριν από μία 5ετία εμφα­νί­ζε­ται το 2024 το ποσοστό των 16χρονων στην Ελλάδα που ανα­φέ­ρουν ότι έχουν παίξει/στοι­χη­μα­τί­σει πρό­σφατα χρήματα σε τυχερά παι­χνί­δια (από 33% το 2019 σε 36% το 2024).

Ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια

Σχεδόν τρεις στους 4 (71%) 16χρονους στην Ελλάδα έπαιξαν ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια πολύ πρό­σφατα (κατά τη διάρ­κεια των 30 τελευ­ταίων ημερών). Μεταξύ αυτών, σχεδόν όλοι (69%, επί του συνόλου) έπαιξαν κατά τη διάρ­κεια του Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κου ή κάποιας αργίας, αλλά και οι τέσ­σε­ρις στους 5 (59%, επί του συνόλου) έπαιξαν κατά τη διάρ­κεια μιας σχο­λι­κής ημέρας.

Ενας στους 11 (9,2%) ανα­φέ­ρει κατά μέσο όρο 4+ ώρες παι­χνι­διού σε μια τυπική σχολική ημέρα και ένας στους 5 (21%) παίζει την ίδια διάρ­κεια τα Σαβ­βα­το­κύ­ριακα/ αργίες.

Τα ποσοστά για όλους σχεδόν τους δείκτες ενα­σχό­λη­σης με τα ηλε­κτρο­νικά παι­χνί­δια που εξε­τά­ζο­νται είναι το 2024 για τους 16χρονους στην Ελλάδα χαμη­λό­τερα από τον μέσο όρο των χωρών που συμ­με­τεί­χαν στην έρευνα ESPAD πανευ­ρω­παϊκά.

Μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης

Σχεδόν οι μισοί/ες (48%) 16χρονοι στην Ελλάδα ανα­φέ­ρουν σε ειδική κλίμακα ότι αντι­με­τω­πί­ζουν κάποια προ­βλή­ματα από τη συχνό­τητα με την οποία είναι στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης (π.χ., οι ίδιοι θεωρούν ότι περνούν υπερ­βο­λικά πολύ χρόνο σε αυτά, χαλάει η διάθεσή τους όταν τα στε­ρού­νται, ή ότι οι γονείς τους παρα­πο­νιού­νται για την προ­σκόλ­λησή τους σε αυτά).

Εχει αυξηθεί σημα­ντικά την τελευ­ταία 10ετία το ποσοστό των 16χρονων στην Ελλάδα που ανα­φέ­ρουν κάποια προ­βλή­ματα από τη συχνό­τητα με την οποία είναι στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης (από 36% το 2015, σε 44% το 2019 και 48% το 2024). Η μείωση αυτή χαρα­κτη­ρί­ζει με σχεδόν παρό­μοιο τρόπο τα αγόρια και τα κορί­τσια.

Πηγή: kathimerini.gr