Το παλιό Νοσοκομείο Ρόδου καταρρέει – Μαζί του και κάθε έννοια ευθύνης

• Ένα μνημείο ρημάζει στο κέντρο της πόλης, ενώ Υπουρ­γείο και Δήμος ανταλ­λάσ­σουν αρμο­διό­τη­τες και υπο­σχέ­σεις, χωρίς κανείς να κάνει το παρα­μι­κρό

Ρόδος, 2025. Στην καρδιά της πόλης, εκεί όπου κάποτε λει­τουρ­γούσε το περί­φημο Ospedale Regio των Ιταλών – ένα από τα πρώτα και μεγα­λύ­τερα νοσο­κο­μεία που ανε­γέρ­θη­καν στα Δωδε­κά­νησα – σήμερα ορθώ­νε­ται ένα φάντα­σμα εγκα­τά­λει­ψης και θεσμι­κής υπο­κρι­σίας. Το παλιό Νοσο­κο­μείο της Ρόδου, από το 2000 έως σήμερα, ρημάζει. Εγκα­τα­λειμ­μένο, λεη­λα­τη­μένο, κατε­στραμ­μένο, επι­κίν­δυνο.

Κι όμως, όλοι οι εμπλε­κό­με­νοι παρά­γο­ντες – υπουρ­γεία, τοπική αυτο­διοί­κηση, διοι­κή­σεις νοσο­κο­μείων – αρκού­νται σε δηλώ­σεις και ανέ­ξο­δες εξαγ­γε­λίες. Κανείς δεν έχει το πολι­τικό θάρρος να ανα­λά­βει την πρω­το­βου­λία για τη διάσωση, την αξιο­ποί­ηση και την επα­νέ­νταξη του ιστο­ρι­κού αυτού κτηρίου στον σύγ­χρονο κοι­νω­νικό ιστό.

Ερείπια, σκου­πί­δια,

ναρ­κω­τικά…

Όποιος περάσει από την οδό Ερυθρού Σταυρού αντι­κρί­ζει ένα τοπίο διά­λυ­σης. Το κτήριο είναι σάπιο, με ετοι­μόρ­ρο­πους τοίχους, σπα­σμένα παρά­θυρα, βαν­δα­λι­σμένα δωμάτια, σκου­πί­δια παντού. Οι πάλαι ποτέ ανθι­σμέ­νοι κήποι του έχουν μετα­τρα­πεί σε χωμα­τε­ρές με αγριό­χορτα, ενώ το εσω­τε­ρικό λει­τουρ­γεί – πλέον ανε­μπό­δι­στα – ως άντρο περι­θω­ρια­κών και ουσιο­ε­ξαρ­τη­μέ­νων. Οι πυρ­κα­γιές από αστέ­γους και χρήστες ναρ­κω­τι­κών είναι επα­να­λαμ­βα­νό­μενο φαι­νό­μενο. Το πρώην νοσο­κο­μείο λει­τουρ­γεί ως ένας άτυπος καταυ­λι­σμός για Ρομά, σύμφωνα με τη Μάνθα Ζιώγου, πρώην πρόεδρο της Δημο­τι­κής Κοι­νό­τη­τας Ρόδου. Την ίδια ώρα, η κοι­νω­νία σιωπά και οι αρχές παρα­τη­ρούν σαν να πρό­κει­ται για μια απο­μα­κρυ­σμένη γωνιά του κόσμου – κι όχι για ένα ιστο­ρικό, δια­τη­ρη­τέο μνημείο στο κέντρο της πρω­τεύ­ου­σας του μεγα­λύ­τε­ρου νησιού των Δωδε­κα­νή­σων.

Το 2013, ο τότε (και νυν) υπουρ­γός Υγείας Άδωνις Γεωρ­γιά­δης, επι­σκε­πτό­με­νος το κτήριο, δημο­σί­ευε αγα­να­κτι­σμέ­νος φωτο­γρα­φίες και έγραφε: «Έγινε το νέο και εγκα­τα­λεί­φθηκε το παλαιό στην τύχη του». Ήταν, όπως απο­δεί­χθηκε, άλλη μια επι­κοι­νω­νιακή ρητο­ρεία χωρίς συνέ­χεια. Δώδεκα χρόνια μετά, όχι μόνο δεν έγινε τίποτα, αλλά ούτε καν επα­νήλθε το θέμα στην ατζέντα του Υπουρ­γείου Υγείας, το οποίο έχει εγκα­τα­λεί­ψει πλήρως το μνημείο – μαζί με κάθε έννοια αξιο­ποί­η­σης. Οι διοι­κή­σεις του Νοσο­κο­μείου Ρόδου περιο­ρί­ζο­νται σε υπη­ρε­σια­κές δια­πι­στώ­σεις, χωρίς καμία δυνα­μική διεκ­δί­κηση. Και σαν να μην έφτανε αυτό, αντί να αξιο­ποι­η­θεί ο υπάρχων χώρος για την ίδρυση πανε­πι­στη­μια­κής δομής ή φοι­τη­τι­κών εστιών, με ταυ­τό­χρονη διάσωση του ιστο­ρι­κού κτηρίου, ανα­ζη­τού­νται άλλα, προς αγορά οικό­πεδα, με κόστος που μπορεί να ξεπε­ρά­σει τα 10 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ! Δηλαδή, η Πολι­τεία προτιμά να πλη­ρώ­σει εκα­τομ­μύ­ρια από τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, παρά να σώσει ένα δημόσιο, έτοιμο κτήριο που καταρ­ρέει».

Ο Δήμος κρύ­βε­ται πίσω από τις «αρμο­διό­τη­τες»

Ο Δήμος Ρόδου, αντί να σηκώσει το βάρος και να απαι­τή­σει λύσεις, πνιγ­μέ­νος στα εσω­τε­ρικά του προ­βλή­ματα, όπως αυτό της δια­χεί­ρι­σης του φράγ­μα­τος Γαδουρά, αδυ­να­τεί να οργα­νώ­σει ένα ολο­κλη­ρω­μένο σχέδιο για την πόλη. Ούτε τα δικά του κτήρια, αυτά που έμειναν ημιτελή από την εποχή Χατζη­διά­κου δεν έχει κατα­φέ­ρει να ολο­κλη­ρώ­σει. Εδώ και 25 ολό­κληρα χρόνια, από τη μετε­γκα­τά­σταση στο νέο Γενικό Νοσο­κο­μείο «Ανδρέας Παπαν­δρέου», το παλιό κτήριο στέκει ως μια ανοικτή πληγή, μάρ­τυ­ρας της ανι­κα­νό­τη­τας και της πολι­τι­κής αδρά­νειας. Το 1986 κηρύ­χθηκε δια­τη­ρη­τέο και το 2025, κιν­δυ­νεύει να καταρ­ρεύ­σει σαν φάντα­σμα της ιστο­ρίας. Το Ospedale Regio di Rodi θεμε­λιώ­θηκε το 1924 και εγκαι­νιά­στηκε το 1926. Λει­τούρ­γησε ως πρότυπο νοσο­κο­μείο και μετο­νο­μά­στηκε αργό­τερα σε Regina Elena. Μετά την ενσω­μά­τωση της Δωδε­κα­νή­σου το 1948, πέρασε στο ελλη­νικό δημόσιο. Στη διάρ­κεια των δεκα­ε­τιών προ­σαρ­μο­ζό­ταν στις ανάγκες του πλη­θυ­σμού και του του­ρι­σμού, μέχρι που εγκα­τα­λεί­φθηκε, χωρίς ποτέ να υπάρξει ολο­κλη­ρω­μένο σχέδιο διά­σω­σης ή ανα­γέν­νη­σης. Το ιστο­ρικό παλιό Νοσο­κο­μείο δεν είναι απλά ένα κτίσμα. Είναι σύμβολο εγκα­τά­λει­ψης. Ένα κεντρικό σημείο της Ρόδου που θα μπο­ρούσε να μετα­τρα­πεί σε πανε­πι­στη­μιακό κόμβο, σε κέντρο έρευνας, σε πολι­τι­στική δομή, λύνο­ντας ταυ­τό­χρονα και το στε­γα­στικό πρό­βλημα των φοι­τη­τών. Κι όμως, τίποτα από αυτά δεν συζη­τεί­ται σοβαρά. Κανένας φορέας δεν τολμά να κάνει το αυτο­νό­ητο. Η κοι­νω­νία περι­μέ­νει, αλλά από ποιους;