O Φιντάν προαναγγέλλει τουρκοσυριακό μνημόνιο

Έγ­γρα­φο που φέρει την υπο­γρα­φή του Τούρ­κου Υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Χακάν Φι­ντάν, επι­βε­βαιώ­νει για πρώτη φορά ότι Τουρ­κία και Συρία διε­ξά­γουν μυ­στι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την οριο­θέ­τη­ση θα­λάσ­σιων συ­νό­ρων, μετά την ανα­τρο­πή του κα­θε­στώ­τος Άσαντ πέ­ρυ­σι από ομά­δες τζι­χα­ντι­στών που υπο­στη­ρί­ζο­νται από την Τουρ­κία.

Το έγ­γρα­φο, το οποίο έχει στη διά­θε­σή του το Nordic Monitor, απο­κα­λύ­πτει ότι έχουν δοθεί εντο­λές σε πολ­λές τουρ­κι­κές υπη­ρε­σί­ες να κα­ταρ­τί­σουν συμ­φω­νία Απο­κλει­στι­κής Οι­κο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) με τη Συρία. Στό­χος είναι να δια­σφα­λι­στούν τα συμ­φέ­ρο­ντα τόσο της Τουρ­κί­ας όσο και του ψευ­δο­κρά­τους στην Κύπρο, ση­μειώ­νει το δη­μο­σί­ευ­μα.

«Με την ανα­τρο­πή του κα­θε­στώ­τος Μπάαθ και τη με­τα­βί­βα­ση της εξου­σί­ας σε μια με­τα­βα­τι­κή κυ­βέρ­νη­ση, κα­τα­βάλ­λο­νται προ­σπά­θειες σε συ­ντο­νι­σμό με τους αρ­μό­διους θε­σμούς μας για τον κα­θο­ρι­σμό του θα­λάσ­σιου ορίου με τη Συρία και την οριο­θέ­τη­ση πε­ριο­χών θα­λάσ­σιας δι­καιο­δο­σί­ας πέραν των χω­ρι­κών υδά­των, με τρόπο που να προ­στα­τεύ­ει τα δι­καιώ­μα­τα και τα συμ­φέ­ρο­ντα της χώρας μας», έγρα­ψε ο Φι­ντάν στην επι­στο­λή, με ημε­ρο­μη­νία 16 Ιου­νί­ου και απο­δέ­κτη το Γρα­φείο του Προ­έ­δρου της Τουρ­κι­κής Εθνο­συ­νέ­λευ­σης.

Στην ίδια επι­στο­λή, ο Φι­ντάν το­νί­ζει, επί­σης, ότι η Τουρ­κία πα­ρα­μέ­νει δε­σμευ­μέ­νη στην υπε­ρά­σπι­ση των δι­καιω­μά­των και των συμ­φε­ρό­ντων του ψευ­δο­κρά­τους σε κάθε μελ­λο­ντι­κή συμ­φω­νία θα­λάσ­σιας οριο­θέ­τη­σης με τη Δα­μα­σκό.

Η επι­στο­λή απο­τε­λεί την πρώτη επί­ση­μη επι­βε­βαί­ω­ση ότι έχουν ήδη ξε­κι­νή­σει προ­ε­τοι­μα­σί­ες για την επί­τευ­ξη θα­λάσ­σιας συμ­φω­νί­ας, παρά τις προη­γού­με­νες δη­μό­σιες δη­λώ­σεις του Τούρ­κου υπουρ­γού Με­τα­φο­ρών, ο οποί­ος είχε αφή­σει να εν­νοη­θεί ότι η Άγκυ­ρα εξέ­τα­ζε το εν­δε­χό­με­νο μιας τέ­τοιας συμ­φω­νί­ας ως μελ­λο­ντι­κή πι­θα­νό­τη­τα.

Ο Φι­ντάν απέρ­ρι­ψε επί­σης τους ισχυ­ρι­σμούς ότι η Τουρ­κία είχε δε­σμευ­τεί να μην επι­διώ­ξει συμ­φω­νία για θα­λάσ­σια οριο­θέ­τη­ση με τη Συρία κατά τη διάρ­κεια της συ­νά­ντη­σής του, στις 12 Ια­νουα­ρί­ου 2025 στο Ριάντ, με την Κάγια Κάλας, την Ύπατη Εκ­πρό­σω­πο της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης για την Εξω­τε­ρι­κή Πο­λι­τι­κή και Αντι­πρό­ε­δρο της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής.

«Θα ήταν ωφέ­λι­μο να λαμ­βά­νο­νται υπόψη οι επί­ση­μες δη­λώ­σεις και ανα­κοι­νώ­σεις του υπουρ­γεί­ου μας επί του ζη­τή­μα­τος», ανέ­φε­ρε στην επι­στο­λή του ο Φι­ντάν, προ­σθέ­το­ντας: «Η ΕΕ δεν έχει κα­νέ­να δι­καί­ω­μα να σχο­λιά­ζει μια πι­θα­νή συμ­φω­νία με­τα­ξύ δύο κυ­ρί­αρ­χων κρα­τών σχε­τι­κά με τις θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές δι­καιο­δο­σί­ας τους».

Μια τουρ­κο-συ­ρια­κή συμ­φω­νία για τη θα­λάσ­σια οριο­θέ­τη­ση θα μπο­ρού­σε να με­τα­βά­λει ρι­ζι­κά τις γε­ω­πο­λι­τι­κές ισορ­ρο­πί­ες στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, η οποία τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχει με­τα­τρα­πεί σε πεδίο πε­ρι­φε­ρεια­κών εντά­σε­ων. Η ανα­κά­λυ­ψη πλού­σιων κοι­τα­σμά­των υδρο­γο­ναν­θρά­κων στον πυθ­μέ­να της θά­λασ­σας έχει οδη­γή­σει σε επι­κα­λυ­πτό­με­νες διεκ­δι­κή­σεις από διά­φο­ρα πα­ρά­κτια κράτη, με την Τουρ­κία να βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο δια­φο­ρών που πε­ρι­λαμ­βά­νουν την Ελ­λά­δα, την Κύπρο και την Αί­γυ­πτο, υπο­γραμ­μί­ζει το δη­μο­σί­ευ­μα.

Δε­δο­μέ­νου του πε­ρί­πλο­κου ιστο­ρι­κού της πε­ριο­χής και των αλ­λη­λε­πι­κα­λυ­πτό­με­νων διεκ­δι­κή­σε­ων ΑΟΖ, οποια­δή­πο­τε συμ­φω­νία με­τα­ξύ Τουρ­κί­ας και Συ­ρί­ας θα μπο­ρού­σε να κλι­μα­κώ­σει πε­ραι­τέ­ρω την έντα­ση με­τα­ξύ της Άγκυ­ρας και των κρα­τών-μελών της ΕΕ, Ελ­λά­δας και Κύ­πρου, φέρ­νο­ντας τις Βρυ­ξέλ­λες αντι­μέ­τω­πες με μια ακόμη κρίση στις σχέ­σεις τους με την εδώ και χρό­νια προ­βλη­μα­τι­κή υπο­ψή­φια προς έντα­ξη χώρα.

Η Τουρ­κία φαί­νε­ται να εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται μια στρα­τη­γι­κή ευ­και­ρία στη μετα-Άσαντ Συρία, η οποία πλέον κυ­βερ­νά­ται από τον Άχ­μαντ αλ-Σαράα, με τον οποίο Τούρ­κοι αξιω­μα­τού­χοι δια­τη­ρού­σαν μα­κρό­χρο­νη, αν και μυ­στι­κή, συ­νερ­γα­σία, ση­μειώ­νει το Nordic Monitor. Από την έναρ­ξη του συ­ρια­κού εμ­φυ­λί­ου πο­λέ­μου το 2011, η Άγκυ­ρα είχε στη­ρί­ξει και εξο­πλί­σει διά­φο­ρες τζι­χα­ντι­στι­κές ομά­δες με σκοπό την ανα­τρο­πή του Άσαντ.

Η Τουρ­κία είχε προ­σπα­θή­σει και στο πα­ρελ­θόν να επι­τύ­χει συμ­φω­νία για θα­λάσ­σια οριο­θέ­τη­ση με την κυ­βέρ­νη­ση Άσαντ, αλλά αυτές οι προ­σπά­θειες ναυά­γη­σαν με την έκρη­ξη της συ­ρια­κής κρί­σης το 2011.

Αυτή τη φορά, μια επι­τυ­χής συμ­φω­νία δεν θα κα­το­χύ­ρω­νε μόνο επί­ση­μα τα θα­λάσ­σια σύ­νο­ρα της Τουρ­κί­ας με τη Συρία, αλλά θα ενί­σχυε και τις νο­μι­κές διεκ­δι­κή­σεις της Άγκυ­ρας στην πε­ριο­χή, θα πα­ρεί­χε de facto ανα­γνώ­ρι­ση της κα­τε­χό­με­νης Κύ­πρου και θα μπο­ρού­σε να ανοί­ξει νέες ζώνες για ενερ­γεια­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση.

Η συμ­φω­νία θα μπο­ρού­σε επί­σης να ανοί­ξει τον δρόμο για κοινή τουρ­κο-συ­ρια­κή εξε­ρεύ­νη­ση και αξιο­ποί­η­ση δια­συ­νο­ρια­κών κοι­τα­σμά­των υδρο­γο­ναν­θρά­κων. Δε­δο­μέ­νου ότι η Δα­μα­σκός αυτή τη στιγ­μή δεν δια­θέ­τει τις υπο­δο­μές και την τε­χνο­γνω­σία για υπε­ρά­κτιες γε­ω­τρή­σεις, η Άγκυ­ρα ανα­μέ­νε­ται να ηγη­θεί των τε­χνι­κών και επι­χει­ρη­σια­κών δια­δι­κα­σιών στο πλαί­σιο μιας τέ­τοιας συμ­φω­νί­ας.

Ωστό­σο, η προ­τει­νό­με­νη συμ­φω­νία ανα­μέ­νε­ται να πε­ρι­πλέ­ξει πε­ραι­τέ­ρω τις σχέ­σεις της Τουρ­κί­ας με τρί­τες χώρες όπως η Κύ­προς, το Ισ­ρα­ήλ και ο Λί­βα­νος, όλες με δικά τους συμ­φέ­ρο­ντα στα αμ­φι­σβη­τού­με­να ύδατα της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου και επι­φυ­λα­κτι­κές απέ­να­ντι σε κάθε κί­νη­ση που θα μπο­ρού­σε να ανα­τρέ­ψει τις υφι­στά­με­νες ισορ­ρο­πί­ες στις θα­λάσ­σιες διεκ­δι­κή­σεις.

Η Τουρ­κία έχει από καιρό εκ­φρά­σει την έντο­νη αντί­θε­σή της στις συμ­φω­νί­ες θα­λάσ­σιας οριο­θέ­τη­σης που υπέ­γρα­ψε η Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία με την Αί­γυ­πτο το 2003, τον Λί­βα­νο το 2007 και το Ισ­ρα­ήλ το 2010, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι οι συμ­φω­νί­ες αυτές πα­ρα­βιά­ζουν τα δι­καιώ­μα­τα του ψευ­δο­κρά­τους. Η Άγκυ­ρα έχει επί­σης ασκή­σει σφο­δρή κρι­τι­κή στην από­φα­ση της Λευ­κω­σί­ας να πα­ρα­χω­ρή­σει άδειες εξε­ρεύ­νη­σης για υπε­ρά­κτια κοι­τά­σμα­τα υδρο­γο­ναν­θρά­κων.

Η Τουρ­κία φαί­νε­ται να ακο­λου­θεί μια πα­ρό­μοια στρα­τη­γι­κή με αυτή που εφάρ­μο­σε με την Κυ­βέρ­νη­ση Εθνι­κής Συμ­φω­νί­ας (GNA) της Λι­βύ­ης, η οποία οδή­γη­σε στην αμ­φι­λε­γό­με­νη συμ­φω­νία θα­λάσ­σιας οριο­θέ­τη­σης του 2019. Η συμ­φω­νία αυτή προ­κά­λε­σε την από­το­μη κλι­μά­κω­ση της έντα­σης με την Ελ­λά­δα και την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση.

Σε απά­ντη­ση στο τουρ­κο-λι­βυ­κό μνη­μό­νιο, το Ευ­ρω­παϊ­κό Συμ­βού­λιο δή­λω­σε στις 12 Δε­κεμ­βρί­ου 2019 ότι η συμ­φω­νία πα­ρα­βιά­ζει τα κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα τρί­των κρα­τών, δεν συμ­μορ­φώ­νε­ται με το Δί­καιο της Θά­λασ­σας του ΟΗΕ και δεν μπο­ρεί να πα­ρά­γει έν­νο­μα απο­τε­λέ­σμα­τα για τρίτα κράτη.

Πηγή: skai.gr