Χρίστος Μαλιαράκης:  “Στρατηγική επιλογή” η εγκατάλειψη των παραλιών του νησιού από τον Δήμο Ρόδου

Η πρό­σφατη ανα­κοί­νωση του Δήμου Ρόδου περί «νέας στρα­τη­γι­κής» για τις παρα­λίες του νησιού παρου­σιά­ζει μια εντυ­πω­σιακή αντι­στροφή της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας.

Σύμφωνα με τον Δήμο, η πρω­το­φα­νής απόφαση να παρα­χω­ρη­θεί απο­κλει­στικά σε  επι­χει­ρη­μα­τίες η πρω­το­βου­λία για την από­κτηση της Γαλά­ζιας Σημαίας δεν απο­τε­λεί απο­στα­σιο­ποί­ηση αλλά ανα­βάθ­μιση του ρόλου του (!).

Η ερμη­νεία αυτή γεννά εύλογα ερω­τή­ματα και σοβαρές ενστά­σεις.

Ο Δήμος ισχυ­ρί­ζε­ται ότι μέχρι σήμερα επένδυε πόρους για να εξα­σφα­λί­σει τη Γαλάζια Σημαία σε συγκε­κρι­μέ­νες παρα­λίες όπου τυγ­χά­νει να δρα­στη­ριο­ποιού­νται κάποιοι ιδιώτες, αφή­νο­ντας άλλες εκτός της σχε­τι­κής δια­δι­κα­σίας υπο­νο­ώ­ντας ότι τάχα αυτό δημιουρ­γούσε «αθέμιτο αντα­γω­νι­σμό». Αντί, όμως, να διορ­θώ­σει αυτή την υπο­τι­θέ­μενη «άνιση μετα­χεί­ριση» και να επε­κτεί­νει τη φρο­ντίδα σε όλες τις παρα­λίες του νησιού –όπως θα όφειλε και αφού μάλιστα μας ενη­μέ­ρωσε ότι πρό­τεινε το «όλο το νησί μια σημαία» – απο­φά­σισε (;) να απο­συρ­θεί εντελώς από τη δια­δι­κα­σία. Προ­φα­νώς σκέ­φτηκε ότι, αφού η συμ­με­τοχή του τάχα ευνοεί ορι­σμέ­νους, τότε είναι προ­τι­μό­τερο… να μην προ­σφέ­ρει τίποτα και σε κανέναν.

Με απλά λόγια: για να μη φανεί ότι τάχα εξυ­πη­ρε­τεί­ται κάποιος ιδιώτης, ας εγκα­τα­λει­φθούν όλοι οι λουό­με­νοι. Ας μην υπάρχει καμία παραλία με δημόσια επο­πτεία. Ας γίνει η Γαλάζια Σημαία ατομική υπόθεση και ευθύνη των επι­χει­ρη­μα­τιών και οι υπό­λοι­ποι ας αρκε­στούν σε ό,τι απο­μεί­νει.

Αυτή, όμως, δεν είναι στρα­τη­γική. Είναι παραί­τηση. Και αυτή η παραί­τηση πλήττει τους πολίτες, τους επι­σκέ­πτες, την ποιό­τητα ζωής, τον δημόσιο χώρο και τελικά τη φήμη του νησιού μας ως σύγ­χρο­νου, φιλό­ξε­νου και οργα­νω­μέ­νου πολι­τι­σμέ­νου προ­ο­ρι­σμού.

Ο Δήμος δεν μπορεί να λει­τουρ­γεί με όρους «όλα ή τίποτα». Οφείλει να σχε­διά­ζει και να παρεμ­βαί­νει με γνώμονα το κοινό συμ­φέ­ρον – όχι να υπο­χω­ρεί, αφή­νο­ντας τις παρα­λίες στον αυτό­ματο πιλότο της ελεύ­θε­ρης αγοράς.

Διεκ­δι­κεί αρμο­διό­τη­τες… για να τις εκχω­ρή­σει;

Από τη μία πλευρά, ο Δήμος Ρόδου διεκ­δι­κεί την επο­πτεία του αιγια­λού και των παρα­λιών – δηλαδή την ενί­σχυση της παρου­σίας του στον πιο ευαί­σθητο δημόσιο χώρο του νησιού. Από την άλλη, δηλώνει ότι οι παρα­λίες θα πιστο­ποιού­νται πλέον μέσω πρω­το­βου­λιών των ίδιων των επι­χει­ρη­μα­τιών που δρα­στη­ριο­ποιού­νται εκεί.

Αυτό μετα­φρά­ζε­ται πρα­κτικά σε απο­ποί­ηση του θεσμι­κού του ρόλου ως εγγυητή της ποιό­τη­τας, της καθα­ριό­τη­τας, της ασφά­λειας και της ελεύ­θε­ρης πρό­σβα­σης στις παρα­λίες. Μπορεί άραγε ο Δήμος να επι­κα­λεί­ται την «ενί­σχυση» του ρόλου του, όταν απο­σύ­ρε­ται από τον πυρήνα των αρμο­διο­τή­των του;

Ποιες παρα­λίες θα έχουν Γαλάζια Σημαία – και για ποιους;

Η στρα­τη­γική, όπως περι­γρά­φε­ται, καλεί τους επι­χει­ρη­μα­τίες να «διεκ­δι­κή­σουν» με δική τους πρω­το­βου­λία τη Γαλάζια Σημαία. Ποιοι είναι αυτοί; Μεγάλα ξενο­δο­χεία που απευ­θύ­νο­νται απο­κλει­στικά στους πελάτες τους; Beach bars που αρκετά από αυτά έχουν δικά τους προ­βλή­ματα νομι­μό­τη­τας κι ελέγ­χο­νται για παρά­νο­μες κατα­λή­ψεις και αυθαί­ρε­τες κατα­σκευές; Να σημειω­θεί ότι το 2024 αφαι­ρέ­θη­καν Γαλά­ζιες Σημαίες λόγω αυθαί­ρε­των κατα­πα­τή­σεων. Αν οι παρα­λίες στις οποίες λει­τουρ­γούν επι­χει­ρη­μα­τίες είναι οι μόνες που λαμ­βά­νουν τη Γαλάζια Σημαία, τότε ουσια­στικά η πιστο­ποί­ηση μετα­τρέ­πε­ται σε εμπο­ρικό εργα­λείο και όχι σε μέτρο καθο­λι­κής ποιο­τι­κής ανα­βάθ­μι­σης των παρα­λιών. Παρα­λίες χωρίς επι­χει­ρη­μα­τική παρου­σία –που εξυ­πη­ρε­τούν χιλιά­δες πολίτες και επι­σκέ­πτες– μένουν εκτός.

Ποιό­τητα και ασφά­λεια: προ­νό­μιο λίγων ή δικαί­ωμα όλων;

Δεν είναι δυνατόν εμβλη­μα­τι­κές παρα­λίες της Ρόδου, που φιλο­ξε­νούν χιλιά­δες λουό­με­νους, όπως Έλλη, Ενυ­δρείο, Ψαρο­πούλα Λίνδος, Καλ­λι­θέα, Τσα­μπίκα κτλ που ήταν και είναι το καμάρι μας να μένουν εκτός μόνο και μόνο επειδή θα περι­μέ­νουμε κάποιον ιδιώτη να τις «τρέξει».

Η Γαλάζια Σημαία δεν είναι απλώς βραβείο – είναι εγγύηση ποιό­τη­τας και ασφά­λειας. Οι 38 παρα­λίες που έχουν πιστο­ποι­η­θεί φέτος βρί­σκο­νται σε ξενο­δο­χειακά συγκρο­τή­ματα, τι γίνεται με τις υπό­λοι­πες; Οι πολίτες που δεν κάνουν μπάνιο σε resorts δεν δικαιού­νται αντί­στοι­χες υπο­δο­μές;

Η ποιό­τητα του δημό­σιου χώρου δεν μπορεί να είναι άλλη μια υπη­ρε­σία επί πληρωμή. Δεν μπορεί να εξαρ­τά­ται από την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα κάθε επι­χει­ρη­μα­τία, ούτε να γίνεται επιλογή για λίγους. Ο Δήμος οφείλει να δια­σφα­λί­ζει καθο­λική πρό­σβαση και ισο­νο­μία.

Δημό­σιος χώρος για όλους – όχι για τους λίγους

Η Γαλάζια Σημαία είναι ένας θεσμός με διεθνές κύρος, που βασί­ζε­ται σε συγκε­κρι­μένα ποιο­τικά και περι­βαλ­λο­ντικά κρι­τή­ρια. Αντί να αξιο­ποιεί­ται ως εργα­λείο δημό­σιου σχε­δια­σμού, ο Δήμος Ρόδου την μετα­τρέ­πει σε εμπο­ρικό προ­νό­μιο όσων μπορούν να επεν­δύ­σουν.

Αντί για εξα­σφά­λιση ποιό­τη­τας για όλους, οδη­γού­μα­στε σε ένα σύστημα δύο ταχυ­τή­των: παρα­λίες υψηλών προ­δια­γρα­φών για όσους πλη­ρώ­νουν, και παρα­λίες χωρίς μέριμνα για όλους τους υπό­λοι­πους.

Το να ονο­μά­ζε­ται αυτή η απόφαση «υγιές και συμπε­ρι­λη­πτικό μοντέλο συνερ­γα­σίας» δεν προ­σβάλ­λει μόνο τη λογική – προ­σβάλ­λει τη νοη­μο­σύνη των πολιτών.

Ο Δήμος δεν είναι δια­χει­ρι­στής εμπο­ρι­κών συμ­φε­ρό­ντων – είναι θεμα­το­φύ­λα­κας δικαιω­μά­των.

Ο Δήμος δεν μπορεί να ενεργεί ως δια­χει­ρι­στής επι­χει­ρη­μα­τι­κών ευκαι­ριών και αντα­γω­νι­σμών, αλλά ως εγγυ­η­τής της καθο­λι­κής πρό­σβα­σης, της ποιό­τη­τας ζωής και της ισο­νο­μίας στον δημόσιο χώρο.

Η «στρα­τη­γική» που παρου­σιά­στηκε δεν είναι ανα­βάθ­μιση. Είναι μια επι­κίν­δυνη υπο­χώ­ρηση από τον θεσμικό ρόλο του Δήμου και μια σιωπηρή ιδιω­τι­κο­ποί­ηση της πιο πολύ­τι­μης και ευαί­σθη­της φυσικής μας κλη­ρο­νο­μιάς: των παρα­λιών του νησιού.

Οι κάτοι­κοι της Ρόδου και οι επι­σκέ­πτες της αξίζουν παρα­λίες καθαρές, ασφα­λείς, προ­σβά­σι­μες και ελεύ­θε­ρες για όλους – όχι παρα­λίες με “ποιο­τικό πρόσημο” μόνο εκεί όπου υπάρχει επι­χει­ρη­μα­τικό συμ­φέ­ρον.

Χρίστος Μαλια­ρά­κης