«Στην Αστυπάλαια αγοράζουμε πια μόνο ηλεκτρικά αυτοκίνητα»

Τι δεί­χνουν τα στοι­χεία για την έξυπνη κινη­τι­κό­τητα και την «πράσινη» ενέρ­γεια, στην «πετα­λούδα του Αιγαίου»; Επι­χει­ρώ­ντας έναν απο­λο­γι­σμό του προ­γράμ­μα­τος e-astypalaia η «Κ» συνο­μι­λεί με κατοί­κους, επι­χει­ρη­μα­τίες και τον δήμαρχο του νησιού

Οταν το 2021 η Κατε­ρίνα, ιδιο­κτή­τρια ενοι­κια­ζό­με­νων στην Αστυ­πά­λαια, είδε τα πρώτα έργα στο νησί της ξαφ­νιά­στηκε. «Ξέραμε φυσικά πως έχει υπο­γρα­φεί ένα Μνη­μό­νιο Συνερ­γα­σίας, μεταξύ της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης και του ομίλου Volkswagen σχετικά με την Αστυ­πά­λαια. Μη νομί­ζεις όμως πως το είχαμε πάρει και πολύ στα σοβαρά. Ειδικά όταν είδα να τοπο­θε­τούν τους σταθ­μούς ηλε­κτρι­κής φόρ­τι­σης απόρησα. Ποιος θα τους χρη­σι­μο­ποι­ή­σει άραγε;».

Ημασταν όλοι και κάπως επι­φυ­λα­κτι­κοί επειδή ήταν κάτι και­νούρ­γιο. Σε κάθε περί­πτωση δεν άκουγες για πολλές παραγ­γε­λίες.

Τρία χρόνια μετά οι περισ­σό­τε­ροι κάτοι­κοι του νησιού είναι εξοι­κειω­μέ­νοι με την έννοια της ηλε­κτρο­κί­νη­σης. Δεν θα μπο­ρούσε άλλωστε να γίνει και δια­φο­ρε­τικά, καθώς οι βασικοί άξονες «πρα­σι­νί­σμα­τος» της «πετα­λού­δας του Αιγαίου» κινού­νται γύρω από την έξυπνη και οικο­λο­γική μετα­κί­νηση: ηλε­κτρικά μίνι βαν, δια­μοι­ρα­σμός δια­δρο­μών (car sharing), αλλά και ενθάρ­ρυνση των κατοί­κων για να αγο­ρά­σουν τα δικά τους ηλε­κτρικά αυτο­κί­νητα μέσα από γεν­ναιό­δω­ρες επι­δο­τή­σεις, ειδικά όταν η αγορά συν­δυά­ζε­ται με από­συρση. Πιο συγκε­κρι­μένα το ποσό επι­δό­τη­σης στην Αστυ­πά­λαια για από­συρση παλιού οχή­μα­τος είναι πλέον στις 10.000 ευρώ, όταν φυσικά αυτή συν­δυά­ζε­ται παράλ­ληλα με την αγορά νέου ηλε­κτρι­κού οχή­μα­τος. Η δε αγορά επαγ­γελ­μα­τι­κού ηλε­κτρι­κού οχή­μα­τος επι­δο­τεί­ται ήδη με 12.000 ευρώ, οπότε σε συν­δυα­σμό με το ποσό της από­συρ­σης, η συνο­λική επι­δό­τηση στην Αστυ­πά­λαια ανέρ­χε­ται πλέον στις 22.000 ευρώ.

Αν και πλέον οι συζη­τή­σεις των κατοί­κων έχουν πυκνώ­σει γύρω από τις αγορές ηλε­κτρι­κών αυτο­κι­νή­των, το πρώτο διά­στημα κατά γενική ομο­λο­γία υπήρξε μια σχετική αδρά­νεια. Η παρά­δοση του πρώτου ηλε­κτρι­κού οχή­μα­τος στο νησί, μέσω του προ­γράμ­μα­τος e-astypalea έγινε τον Μάρτιο του 2022. «Είχε μεσο­λα­βή­σει η παν­δη­μία, ο κόσμος ενδε­χο­μέ­νως δεν είχε και μέσα στον προ­γραμ­μα­τι­σμό του να κάνει ένα τέτοιο έξοδο. Ημασταν όλοι και κάπως επι­φυ­λα­κτι­κοί επειδή ήταν κάτι και­νούρ­γιο. Σε κάθε περί­πτωση δεν άκουγες για πολλές παραγ­γε­λίες», ανα­φέ­ρει η Γιάννα, που αν και αρχικά ήταν σκε­πτική, πλέον το σκέ­φτε­ται να αγο­ρά­σει ένα μικρό ηλε­κτρικό για τις μετα­κι­νή­σεις της στο νησί.

Από τότε που ξεκί­νησε το πρό­γραμμα δεν έχει αγο­ρα­στεί κανένα συμ­βα­τικό όχημα στο νησί. Αν μάλιστα υπήρχαν αγρο­τικά ηλε­κτρικά αυτο­κί­νητα, ώστε να καλυ­φθούν και οι ανάγκες του πρω­το­γε­νούς τομέα, πιστεύω πως ο αριθμός θα ήταν ακόμα μεγα­λύ­τε­ρος.

Οσον αφορά τους αριθ­μούς και τις μετρή­σεις, ο αρχικός σχε­δια­σμός ανέφερε πως τα περίπου 1.500 αυτο­κί­νητα του νησιού με κινη­τήρα εσω­τε­ρι­κής καύσης θα αντι­κα­τα­στα­θούν με περίπου 1.000 ηλε­κτρικά αυτο­κί­νητα. Αυτός ο αριθμός απέχει ακόμα αρκετά από την πραγ­μα­τι­κό­τητα, καθώς σύμφωνα με τον δήμαρχο της Αστυ­πά­λαιας, Νίκο Κομηνέα, αυτή τη στιγμή τα ηλε­κτρικά αυτο­κί­νητα στο νησί είναι 150. Ενδει­κτικά, σε ολό­κληρη την Ελλάδα, μόνο το 2023, ταξι­νο­μή­θη­καν 6.382 αμιγώς ηλε­κτρικά οχήματα.

«Το σημα­ντι­κό­τερο όμως είναι πως από τότε που ξεκί­νησε το πρό­γραμμα δεν έχει αγο­ρα­στεί κανένα συμ­βα­τικό όχημα στο νησί. Αν μάλιστα υπήρχαν αγρο­τικά ηλε­κτρικά αυτο­κί­νητα, ώστε να καλυ­φθούν και οι ανάγκες του πρω­το­γε­νούς τομέα, πιστεύω πως ο αριθμός θα ήταν ακόμα μεγα­λύ­τε­ρος. Η Αστυ­πά­λαια αυτή τη στιγμή δια­θέ­τει δέκα δημό­σιους σταθ­μούς φόρ­τι­σης με δύο υπο­δο­χές ο καθένας. Η ανα­λο­γία δηλαδή κατοί­κων ανά φορ­τι­στή είναι εξαι­ρε­τικά υψηλή, 68 κάτοι­κοι ανά φορ­τι­στή. Χωρίς καν να συνυ­πο­λο­γί­σουμε τους ιδιω­τι­κούς». Οπως διευ­κρι­νί­ζει, μεγάλο μέρος των οχη­μά­των των κρα­τι­κών υπη­ρε­σιών έχει αντι­κα­τα­στα­θεί από ηλε­κτρικά, είτε αυτο­κί­νητα είτε σκούτερ. Μάλιστα, μέσα στο επόμενο διά­στημα στους δρόμους θα κυκλο­φο­ρή­σει και το πρώτο ηλε­κτρικό ασθε­νο­φόρο, καθώς αυτή τη στιγμή ελέγ­χε­ται ο εξο­πλι­σμός του.

Ανάμεσα στους πυλώνες ανά­πτυ­ξης του προ­γράμ­μα­τος e-astypalea ξεχω­ρί­ζει το πρό­γραμμα της Αυτό­νο­μης Οδή­γη­σης. Σε αυτό το σενάριο το όχημα θα είναι σε θέση να εκτελεί όλες τις λει­τουρ­γίες μόνο του χωρίς την ανάγκη επέμ­βα­σης –ή ακόμα και χωρίς την ύπαρξη!– ενός οδηγού. Η συγκε­κρι­μένη πρόταση όμως όχι μόνο δεν έχει υλο­ποι­η­θεί αλλά αντι­με­τω­πί­ζε­ται και με σκε­πτι­κι­σμό –του­λά­χι­στον από όσους έχουν προ­σω­πική οδηγική εμπει­ρία από τους δρόμους της Αστυ­πά­λαιας. Ο κ. Κομη­νέας συμ­φω­νεί πως πράγ­ματι αυτή τη στιγμή τίθεται θέμα οδικής ασφά­λειας και τονίζει την ανάγκη ασφαλ­το­δρο­μή­σεων στο νησί. «Με την κατάλ­ληλη ανά­πτυξη του οδικού δικτύου, καθώς και με την αντί­στοιχη τεχνο­λο­γία θα μπο­ρού­σαμε το 2026 να εξε­τά­σουμε εκ νέου το θέμα της αυτό­νο­μης οδή­γη­σης».

Δύο ταχύ­τη­τες: άλλη τον χειμώνα και άλλη το καλο­καίρι

Οι γνώστες του έργου εξηγούν πως η Αστυ­πά­λαια ήταν το ιδανικό μέρος για αυτό το πρω­το­πο­ριακό πείραμα για ορι­σμέ­νους βασι­κούς λόγους: ως νησί προ­σέ­φερε ένα «κλειστό σύστημα» στο οποίο θα ήταν εύκολο να απο­τυ­πω­θούν και να μετρη­θούν τα απο­τε­λέ­σματα, είναι σχετικά απο­μα­κρυ­σμένη, αλλά διέθετε και μια δημο­τική αρχή που ήταν πρόθυμη να στη­ρί­ξει το πρό­γραμμα. Η έξυπνη κινη­τι­κό­τητα, που εγκαι­νιά­στηκε το καλο­καίρι του 2022, είναι ενδε­χο­μέ­νως ο πιο επι­τυ­χη­μέ­νος πυλώνας του «e-astypalea» και ουσια­στικά περι­λαμ­βά­νει τα μίνι βαν, που έχουν αντι­κα­τα­στή­σει έως ένα σημείο το αστικό λεω­φο­ρείο, και την υπη­ρε­σία car sharing.

Το καλο­καίρι στους δρόμους του νησιού κυκλο­φο­ρούν 7 οχήματα, ενώ τον χειμώνα 1 με 2.

Τα μίνι βαν, ή αλλιώς τα AstyBus, δεν κινού­νται σαν τα παρα­δο­σιακά λεω­φο­ρεία που κάνουν προ­κα­θο­ρι­σμέ­νες δια­δρο­μές σε συγκε­κρι­μέ­νες ώρες. Αντι­θέ­τως, προ­σαρ­μό­ζο­νται στις ανάγκες του επι­βα­τι­κού κοινού. Πιο απλά, ο χρήστης μπαίνει στην εφαρ­μογή AstyMove, επι­λέ­γει τη στάση που είναι πιο κοντά σε αυτόν, καθώς και το σε ποια στάση θέλει να κατέβει, και σε λίγα λεπτά επι­βι­βά­ζε­ται στο μίνι βαν που θα τον παρα­λά­βει. Το καλο­καίρι στους δρόμους του νησιού κυκλο­φο­ρούν 7 οχήματα, ενώ τον χειμώνα 1 με 2. «Για τους του­ρί­στες το καλο­καίρι δεν το συζητώ, είναι εξαι­ρε­τικά χρήσιμα. Ειδικά στη χώρα που το παρ­κά­ρι­σμα είναι πολύ δύσκολο το συστή­νουμε ανε­πι­φύ­λα­κτα», ανα­φέ­ρει η Κατε­ρίνα που λόγω επαγ­γέλ­μα­τος έρχεται σε επαφή με εκα­το­ντά­δες επι­σκέ­πτες του νησιού. «Τον χειμώνα η αλήθεια είναι πως οι μόνιμοι κάτοι­κοι έχουμε τα δικά μας μετα­φο­ρικά μέσα, δεν γίνεται αλλιώς. Προ­σω­πικά όμως όταν προ­κύ­ψει η ανάγκη το χρη­σι­μο­ποιώ. Οσοι γκρι­νιά­ζουν, λένε πως είναι δύσκολο για τους ανθρώ­πους μεγα­λύ­τε­ρης ηλικίας να χρη­σι­μο­ποιούν την εφαρ­μογή. Το κατα­λα­βαίνω πως για κάποιον που δεν έχει smart phone ενδε­χο­μέ­νως να είναι άχρηστο». Οι τιμές των εισι­τη­ρίων του AstyBus ποι­κίλ­λουν ανάλογα με τη δια­δρομή. Υπάρχει μειω­μένο εισι­τή­ριο για τους μόνι­μους κατοί­κους, ενώ από την έναρξη της λει­τουρ­γίας τους έχουν δοκι­μα­στεί διάφορα σχήματα τιμο­λό­γη­σης, προ­κει­μέ­νου να γίνουν πιο ελκυ­στικά στο κοινό. «Αν επι­βι­βα­στούμε και τα 4 μέλη της οικο­γέ­νειάς μου είναι σαν να παίρ­νουμε ταξί», σχο­λιά­ζει η Κατε­ρίνα.

Το car sharing, ή αλλιώς AstyGo, είναι η δεύτερη επιλογή «έξυπνης κινη­τι­κό­τη­τας». Ουσια­στικά πρό­κει­ται για αυτο­κί­νητα που τα νοι­κιά­ζεις για κάποιες ώρες. Παρα­λαμ­βά­νεις το αυτο­κί­νητο από ένα προ­κα­θο­ρι­σμένο σημείο (υπάρ­χουν 6 «στάσεις») και το παρα­δί­δεις όταν ολο­κλη­ρώ­σεις τη δια­δρομή σου. Η υπη­ρε­σία κατά κύριο λόγο απευ­θύ­νε­ται απο­κλει­στικά στους του­ρί­στες, βοη­θώ­ντας ωστόσο στην κυκλο­φο­ριακή απο­συμ­φό­ρηση του νησιού.

Δεν είναι ακόμα «πράσινη», αλλά μπορεί να γίνει

Σχο­λιά­ζο­ντας συνο­λικά το έργο του «πρά­σι­νου και έξυπνου νησιού», ο κ. Κομη­νέας σχο­λιά­ζει ότι «όλα αυτά τα προ­γράμ­ματα δεν θα ήταν πραγ­μα­τικά σημα­ντικά, αν δεν μετα­τρέ­παμε την Αστυ­πά­λαια σε ένα μέρος που χρη­σι­μο­ποιεί απο­κλει­στικά ενέρ­γεια από εναλ­λα­κτι­κές πηγές. Είμαστε πλέον σε μια φάση που η ΔΕΗ Ανα­νε­ώ­σι­μες έχει ανα­λά­βει την κατα­σκευή ενός φωτο­βολ­ταϊ­κού πάρκου που θα παράγει ηλε­κτρική ενέρ­γεια. Το ρεύμα που θα παρά­γε­ται δεν θα πηγαί­νει απευ­θείας στην κατα­νά­λωση, αλλά θα απο­θη­κεύ­ε­ται πρώτα σε μεγάλες μπα­τα­ρίες και στη συνέ­χεια θα οδη­γεί­ται στην κατα­νά­λωση. Αυτό το σχήμα θα καλύ­πτει το 50% της ανώ­τε­ρης ζήτησης του νησιού. Την ολο­κλή­ρωση αυτού του έργου την υπο­λο­γίζω σε έναν περίπου χρόνο. Σε δεύτερη φάση, με την αύξηση των φωτο­βολ­ταϊ­κών ή με την προ­σθήκη μιας ανε­μο­γεν­νή­τριας, θα καλυ­φθεί περίπου το 90% των αναγκών, ακόμα και σε περίοδο αιχμής και το 100% των αναγκών του υπό­λοι­που δια­στή­μα­τος. Το μέρος που θα τοπο­θε­τη­θεί η ανε­μο­γεν­νή­τρια έχει ήδη συμ­φω­νη­θεί και δεν θα προ­σβάλ­λει ούτε οπτικά ούτε με οποιον­δή­ποτε τρόπο. Με αυτόν τον τρόπο το νησί μας θα είναι πλήρως αυτό­νομο και θα έχει όλες τις προ­δια­γρα­φές να χαρα­κτη­ρί­ζε­ται πράσινο».

Ο κόσμος αντι­με­τω­πί­ζει πολλές φορές την πράσινη μετά­βαση με καχυ­πο­ψία.

Το άκουσμα και μόνο της λέξης «ανε­μο­γεν­νή­τρια» δημιουρ­γεί έντονες συζη­τή­σεις μεταξύ των κατοί­κων, γεγονός που δεν περνάει απα­ρα­τή­ρητο από τον δήμαρχο του νησιού. «Ο κόσμος αντι­με­τω­πί­ζει πολλές φορές την πράσινη μετά­βαση με καχυ­πο­ψία. Αφενός δεν είναι κατάλ­ληλα πλη­ρο­φο­ρη­μέ­νοι, αφε­τέ­ρου νιώθουν πως δεν έχουν λόγο, πως μένουν “εκτός” των απο­φά­σεων που παίρ­νο­νται». Ο κ. Κομη­νέας συμπλη­ρώ­νει πως ο Δήμος της Αστυ­πά­λαιας είχε ζητήσει να συμ­με­τέ­χει μαζί με την τοπική κοι­νω­νία στην παρα­γωγή ρεύ­μα­τος, μέσω ενερ­γεια­κής κοι­νό­τη­τας, απο­κλεί­στηκε όμως καθώς το έργο του υβρι­δι­κού σταθμού έπρεπε να δοθεί μέσω δια­γω­νι­σμού σε φορέα.

«Σε πρώτο άκουσμα είμαστε αρνη­τι­κοί στην τοπο­θέ­τηση ανε­μο­γεν­νή­τριας», δηλώνει η Γιάννα, εκπρο­σω­πώ­ντας τη γνώμη και άλλων συμπο­λι­τών της. «Του­λά­χι­στον δεν θέλω να μπει σε οικισμό. Ωστόσο εδώ οι κάτοι­κοι είμαστε ανοι­χτοί στο οτι­δή­ποτε μας πηγαί­νει μπροστά. Δεν θέλουμε να πηγαί­νουμε προς τα πίσω, νομίζω πως όλοι μας συμ­φω­νούμε σε αυτό».

Πηγή kathimerini.gr

Μαρίνα Καρ­πό­ζη­λου