Οι αλλαγές στον τρόπο διενέργειας των δημοτικών εκλογών με τον νέο εκλογικό νόμο μετά την απογραφή

Ανάλυση του δικη­γό­ρου κ. Δημήτρη Σαλα­μα­στράκη

Εχουμε ήδη μπει στο 2023 που είναι έτος εκλογών, τόσο εθνικών όσο και περι­φε­ρεια­κών και δημο­τι­κών και είναι καιρός να αρχί­σουμε να ασχο­λού­μα­στε με το χρη­στικό μέρος των δημο­τι­κών εκλογών.

Οι δημο­τι­κές εκλογές, οι οποίες διε­ξά­γο­νται με βάση το ν. 4804/2021, σε αντί­θεση με τις εθνικές που όλοι περι­μέ­νουν από τον πρω­θυ­πουργό να καθο­ρί­σει την ημε­ρο­μη­νία τους, διε­ξά­γο­νται με άμεση καθο­λική και μυστική ψηφο­φο­ρία σε καθο­ρι­σμένη από το νόμο ημε­ρο­μη­νία, ήτοι τη δεύτερη Κυριακή του Οκτω­βρίου του πέμπτου έτους κάθε δημο­τι­κής περιό­δου, καθόσον η δημο­τική περί­ο­δος είναι πεντα­ε­τής, αν δε δεν ανα­δει­χθεί επι­τυ­χών συν­δυα­σμός η ψηφο­φο­ρία επα­να­λαμ­βά­νε­ται την επόμενη Κυριακή.

Η εγκα­τά­σταση των δημο­τι­κών αρχών, δηλαδή του δημάρ­χου, των δημο­τι­κών συμ­βού­λων, των συμ­βού­λων των δημο­τι­κών κοι­νο­τή­των και των προ­έ­δρων των δημο­τι­κών κοι­νο­τή­των, γίνεται την 1η Ιανουα­ρίου του επό­με­νου έτους της διε­ξα­γω­γής των εκλογών και η θητεία τους λήγει την 31η Δεκεμ­βρίου του πέμπτου έτους.

Οι εκλογές για το 2023 θα γίνουν την Κυριακή, 8 Οκτω­βρίου 2023, η εγκα­τά­σταση των δημο­τι­κών αρχών θα γίνει την 1η Ιανουα­ρίου 2024 και η θητεία τους θα λήξει στις 31 Δεκεμ­βρίου 2028.

Οι δήμοι διοι­κού­νται από το δημο­τικό συμ­βού­λιο, την οικο­νο­μική επι­τροπή, την επι­τροπή ποιό­τη­τας ζωής, την εκτε­λε­στική επι­τροπή και τον δήμαρχο.

Ο αριθμός των δημο­τι­κών συμ­βού­λων του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου έχει σχέση με το μόνιμο πλη­θυ­σμό του δήμου, δηλαδή το σύνολο των ατόμων που έχουν τη συνήθη διαμονή τους στο δήμο, όπως αυτός εμφα­νί­ζε­ται στους επί­ση­μους πίνακες των απο­τε­λε­σμά­των της τελευ­ταίας απο­γρα­φής πλη­θυ­σμού, που έχουν κυρωθεί και δημο­σιευ­θεί στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως με απόφαση του προ­έ­δρου της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής (ΕΛ. ΣΤΑΤ.).

Μετά τη δημο­σί­ευση αυτή ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών εκδίδει απόφαση στην οποία περι­λαμ­βά­νο­νται οι δήμοι και οι περι­φέ­ρειες και ανα­γρά­φο­νται ο συνο­λι­κός πλη­θυ­σμός κάθε δήμου και περι­φέ­ρειας και, ανα­λυ­τικά, ο πλη­θυ­σμός των δημο­τι­κών κοι­νο­τή­των και των περι­φε­ρεια­κών ενο­τή­των.

Μέχρι σήμερα δεν έχει κυρωθεί και δεν έχει δημο­σιευ­θεί στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως η απο­γραφή του μόνιμου πλη­θυ­σμού της χώρας που έγινε το 2021 και άρα δεν έχει εκδοθεί η σχετική απόφαση του υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών, απλά έχουν ανα­κοι­νω­θεί από την ΕΛ. ΣΤΑΤ. στις 19-7-2022 τα προ­σω­ρινά απο­τε­λέ­σματα της απο­γρα­φής του 2021 του μόνιμου πλη­θυ­σμού ανά δήμους, με βάση τα οποία ο μόνιμος πλη­θυ­σμός του Δήμου Ρόδου ανέρ­χε­ται σε 124.851 (έναντι 115.490 το 2011) κατοί­κους, από τους οποίους οι 62.132 είναι άνδρες (ποσοστό 49,76%) και οι 62.719 γυναί­κες (ποσοστό 50,24%).

Σημειω­τέον ότι οι δημο­τι­κές εκλογές του 2010 έγιναν με βάση τον πραγ­μα­τικό πλη­θυ­σμό της απο­γρα­φής του 2001 και οι δημο­τι­κές εκλογές του 2014 έγιναν επίσης με βάση τον πραγ­μα­τικό πλη­θυ­σμό της απο­γρα­φής όμως του 2011.

Όσον αφορά στο νόμιμο πλη­θυ­σμό, δηλαδή στον αριθμό των δημοτών κάθε Δήμου της χώρας, ανά δημο­τική ενότητα, που έχουν ελλη­νική υπη­κο­ό­τητα και δια­μέ­νουν μόνιμα σε κάθε Δήμο, έχει ήδη εκδοθεί η με αριθμό 9429/Β4 – 2116/29.12.2022 απόφαση του προ­έ­δρου της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής (ΦΕΚ 6951/30.12.2022 τεύχος Β’) «Απο­τε­λέ­σματα της Απο­γρα­φής Πλη­θυ­σμού – Κατοι­κιών έτους 2021 που αφορούν στο Νόμιμο Πλη­θυ­σμό (δημότες) της Χώρας», με την οποία κυρώ­θη­καν οι πίνακες των απο­τε­λε­σμά­των της απο­γρα­φής του 2021 για το νόμιμο πλη­θυ­σμό. Με βάση το νόμιμο πλη­θυ­σμό διε­ξά­γο­νται οι βου­λευ­τι­κές εκλογές.

Έτσι με βάση την απόφαση αυτή ο Δήμος Ρόδου έχει νόμιμο πλη­θυ­σμό 104.523 κατοί­κους, ειδι­κό­τερα δε η Δ.Ε. Ρόδου έχει πλη­θυ­σμό 45.310 κατοί­κους, η Δ.Ε. Αρχαγ­γέ­λου 7.143, η Δ.Ε. Ατα­βύ­ρου 3.146, η Δ.Ε. Αφάντου 6.280, η Δ.Ε. Ιαλυσού 9.111, η Δ.Ε. Καλ­λι­θέας 8.894, η Δ.Ε. Καμεί­ρου 5.024, η Δ.Ε. Λινδίων 3.857, η Δ.Ε. Νότιας Ρόδου 3.595 και η Δ.Ε. Πετα­λού­δων 12.163.

Το δημο­τικό συμ­βού­λιο απο­τε­λεί­ται από: α) δεκα­τρία (13) μέλη, σε δήμους με μόνιμο πλη­θυ­σμό έως 2.000 κατοί­κους, β) δεκα­πέ­ντε (15) μέλη, σε δήμους με μόνιμο πλη­θυ­σμό από 2.001 – 5.000 κατοί­κους, γ) δεκα­εν­νέα (19) μέλη, σε δήμους με μόνιμο πλη­θυ­σμό από 5.001 – 10.000 κατοί­κους, δ) είκοσι πέντε (25) μέλη, σε δήμους με μόνιμο πλη­θυ­σμό από 10.001 – 30.000 κατοί­κους, ε) είκοσι εννέα (29) μέλη, σε δήμους με μόνιμο πλη­θυ­σμό από 30.001 – 50.000 κατοί­κους, στ) τριάντα πέντε (35) μέλη, σε δήμους με μόνιμο πλη­θυ­σμό από 50.001 – 100.000 κατοί­κους, ζ) τριάντα εννέα (39) μέλη, σε δήμους με μόνιμο πλη­θυ­σμό από 100.001 – 150.000 κατοί­κους και η) σαράντα τρία (43) μέλη, σε δήμους με μόνιμο πλη­θυ­σμό από 150.001 και άνω κατοί­κους. Όμως αν οι δημο­τι­κές ενό­τη­τες δήμων με πλη­θυ­σμό από 10.001 – 30.000 κατοί­κους, από 30.001 – 50.000 κατοί­κους και 50.001 – 150.000 κατοί­κους που έχουν συστα­θεί με το πρό­γραμμα Καλ­λι­κράτη (άρθρο 2 του ν. 3852/2010), υπερ­βαί­νουν τις έξι (6), ο αριθμός των μελών του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου τους είναι εκείνος που αντι­στοι­χεί στην επόμενη πλη­θυ­σμιακή κλίμακα. Έτσι ο Δήμος Ρόδου, ο οποίος έχει συστα­θεί με το πρό­γραμμα Καλ­λι­κρά­της, έχει 10 δημο­τι­κές ενό­τη­τες και υπά­γε­ται στην κλίμακα από 50.001 έως 150.000 κατοί­κους, αφού ο μόνιμος πλη­θυ­σμός του με βάση τα προ­σω­ρινά απο­τε­λέ­σματα της απο­γρα­φής του 2021 είναι 124.851 κάτοι­κοι, θα έχει Δημο­τικό Συμ­βού­λιο που θα απο­τε­λεί­ται από σαράντα τρία (43) μέλη και όχι από τριάντα εννιά (39) που θα απο­τε­λείτο με βάση το μόνιμο πλη­θυ­σμό του. Δηλαδή ο Δήμος Ρόδου θα έχει έξι (6) λιγό­τερα μέλη σε σχέση με τις προη­γού­με­νες δημο­τι­κές περιό­δους από το 2010. Για κανένα άλλο Δήμο από το Νομό Δωδε­κα­νή­σου δεν υπάρχει οποια­δή­ποτε προ­σαύ­ξηση των μελών του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου του.

Με βάση τα προ­σω­ρινά απο­τε­λέ­σματα της απο­γρα­φής του 2021 το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο: α) του Δήμου Κω, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 36.986 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 29 μέλη, β) του Δήμου Νισύρου, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 1.043 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 13 μέλη, γ) του Δήμου Καλυ­μνίων, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 17.797 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 25 μέλη, δ) του Δήμου Αγα­θο­νη­σίου, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 203 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 13 μέλη, ε) του Δήμου Αστυ­πά­λαιας του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 1.399 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 13 μέλη, στ) του Δήμου Λειψών, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 778 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 13 μέλη, ζ) του Δήμου Λέρου, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 7.988 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 19 μέλη, η) του Δήμου Πάτμου, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 3.217 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 15 μέλη, θ) του Δήμου Καρ­πά­θου, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 6.416 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 19 μέλη, ι) του Δήμου Ηρωικής Νήσου Κάσου, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 1.224 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 13 μέλη, ια) του Δήμου Μεγί­στης, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 584 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 13 μέλη, ιβ) του Δήμου Σύμης, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 2.495 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 15 μέλη, ιγ) του Δήμου Τήλου, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 745 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 13 μέλη και ιδ) του Δήμου Χάλκης, του οποίου ο μόνιμος πλη­θυ­σμός είναι 476 κάτοι­κοι, θα απο­τε­λεί­ται από 13 μέλη.

Όσον αφορά στις πρώην κοι­νό­τη­τες και δήμους με το ν. 4804/2021 ονο­μά­ζο­νται πλέον δημο­τι­κές κοι­νό­τη­τες ανε­ξάρ­τητα από το μόνιμο πλη­θυ­σμό τους, δεν έχουμε δηλαδή την παλιά διά­κριση μεταξύ τοπικών και δημο­τι­κών κοι­νο­τή­των, απλά ο πλη­θυ­σμός τους λαμ­βά­νε­ται υπόψη μόνο για τον τρόπο με τον οποίο θα διοι­κού­νται. Έτσι οι δημο­τι­κές κοι­νό­τη­τες με πλη­θυ­σμό μικρό­τερο ή ίσο των τρια­κο­σίων (300) κατοί­κων διοι­κού­νται από μόνο τον πρόεδρο της δημο­τι­κής κοι­νό­τη­τας, ενώ οι δημο­τι­κές κοι­νό­τη­τες με πλη­θυ­σμό μεγα­λύ­τερο ή ίσο των τρια­κο­σίων ενός (301) κατοί­κων διοι­κού­νται από τον πρόεδρο του συμ­βου­λίου της δημο­τι­κής κοι­νό­τη­τας και το συμ­βού­λιο της δημο­τι­κής κοι­νό­τη­τας. Το συμ­βού­λιο της δημο­τι­κής κοι­νό­τη­τας απο­τε­λεί­ται από: α) τρία (3) μέλη, σε δημο­τι­κές κοι­νό­τη­τες με πλη­θυ­σμό από 301 – 2.000 κατοί­κους, β) πέντε (5) μέλη, σε δημο­τι­κές κοι­νό­τη­τες με πλη­θυ­σμό από 2.001 – 10.000 κατοί­κους, γ) έντεκα (11) μέλη, σε δημο­τι­κές κοι­νό­τη­τες με πλη­θυ­σμό από 10.001 – 50.000 κατοί­κους και δ) δεκα­πέ­ντε (15) μέλη, σε δημο­τι­κές κοι­νό­τη­τες με πλη­θυ­σμό από 50.001 και άνω κατοί­κους.