«Ντιμπέιτ» για αιολικά και Natura-έρευνα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος δεν πρέπει να αδειο­δο­τή­σει νέα αιολικά πάρκα σε περιο­χές Natura, προ­κει­μέ­νου να προ­στα­τεύ­σει επαρκώς τα φυσικά οικο­συ­στή­ματα και τα απει­λού­μενα είδη. Σύμφωνα με τα απο­τε­λέ­σματα μιας νέας έρευνας από το Πανε­πι­στή­μιο Ιωαν­νί­νων, οι ανε­μο­γεν­νή­τριες που ήδη βρί­σκο­νται σε διάφορα στάδια αδειο­δό­τη­σης για περιο­χές εκτός Natura επαρ­κούν για να υπερ­κα­λυ­φθεί κατά δύο έως τρεις φορές ο εθνικός στόχος για το 2030. Παρά ταύτα, αυτή τη στιγμή εκκρε­μεί η αδειο­δό­τηση για επι­πλέον 5.514 ανε­μο­γεν­νή­τριες μέσα σε προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές.

Η έρευνα πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε από το Εργα­στή­ριο Δια­τή­ρη­σης της Βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, με επι­στη­μο­νική υπεύ­θυνη τη Βασι­λική Κατή, αναπλ. καθη­γή­τρια στο τμήμα Βιο­λο­γι­κών Εφαρ­μο­γών και Τεχνο­λο­γιών. Αφορά την κατά­τμηση των φυσικών οικο­συ­στη­μά­των, σε συν­δυα­σμό με τη χωρο­θέ­τηση αιο­λι­κών σταθμών και την επί­τευξη των νέων, φιλό­δο­ξων στόχων που έθεσε η Ελλάδα για την απο­λι­γνι­το­ποί­ηση της χώρας. Με τη βοήθεια νέων τεχνο­λο­γιών, οι επι­στή­μο­νες ανέ­λυ­σαν τα στοι­χεία της Ρυθ­μι­στι­κής Αρχής Ενέρ­γειας για την ήδη εγκα­τε­στη­μένη ισχύ ανε­μο­γεν­νη­τριών, αλλά και όσων αιο­λι­κών πάρκων βρί­σκο­νται σε διάφορα στάδια αδειο­δό­τη­σης ή έστω υπό αξιο­λό­γηση.

Τα στοι­χεία

Τα πρώτα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας παρου­σιά­ζουν μεγάλο ενδια­φέ­ρον. Σύμφωνα με τους ερευ­νη­τές, οι αιο­λι­κοί σταθμοί που λει­τουρ­γούν σήμερα στη χώρα καλύ­πτουν ήδη το μισό (49,78%) του στόχου μας για το 2030 (7.050 MW). Το μεγα­λύ­τερο μέρος αυτών (37,04% του εθνικού στόχου, ή 1.702 ανε­μο­γεν­νή­τριες) βρί­σκε­ται σε περιο­χές εκτός Natura, ενώ εντός Natura λει­τουρ­γούν σήμερα 705 ανε­μο­γεν­νή­τριες (12,74% του εθνικού στόχου).

Την περίοδο αυτή έχει υπο­βλη­θεί προς αδειο­δό­τηση ένας μεγάλος αριθμός επεν­δυ­τι­κών σχεδίων για νέα αιολικά πάρκα. Οπως επι­ση­μαί­νουν οι επι­στή­μο­νες, αν κατα­σκευα­στούν και λει­τουρ­γή­σουν όλα τα αιολικά πάρκα που έχουν αιτηθεί άδεια από το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος, τότε η Ελλάδα θα ξεπε­ρά­σει τον στόχο αυτό κατά έξι φορές. Οι επεν­δυ­τές, όμως, δεί­χνουν μεγάλο ενδια­φέ­ρον και για τις περιο­χές Natura, στις οποίες στο άμεσο μέλλον προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται να εγκα­τα­στα­θούν επι­πλέον 5.514 ανε­μο­γεν­νή­τριες, συνο­λι­κής ισχύος 15.265 MW. Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται είναι, κατά πόσον πρέπει το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος να αδειο­δο­τή­σει όλες τις αιτή­σεις που έχουν υπο­βλη­θεί, ή αν θα πρέπει η έμφαση να δοθεί μόνο στις περιο­χές που δεν προ­στα­τεύ­ο­νται.

Η ερευ­νη­τική ομάδα κατα­λή­γει σε τρεις προ­τά­σεις: Να στα­μα­τή­σει προ­σω­ρινά το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος να εγκρί­νει τις νέες αιτή­σεις για αιολικά πάρκα, μέχρι να ολο­κλη­ρω­θούν το νέο ειδικό χωρο­τα­ξικό πλαίσιο για τις ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας και οι ειδικές περι­βαλ­λο­ντι­κές μελέτες που εκπο­νού­νται σήμερα για τις προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές. Να επι­τρα­πεί η ολο­κλή­ρωση της δια­δι­κα­σίας αδειο­δό­τη­σης μόνο για όσες περι­πτώ­σεις αφορούν αιολικά πάρκα εκτός Natura (μελ­λο­ντικά να εξε­τα­στεί η «από­συρση» όσων βρί­σκο­νται μέσα σε προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές και έχει τεκ­μη­ριω­θεί ότι προ­κα­λούν ζημιά στο περι­βάλ­λον). Και να δοθεί προ­τε­ραιό­τητα στην εγκα­τά­σταση αιο­λι­κών πάρκων στις πιο υπο­βαθ­μι­σμέ­νες οικο­λο­γικά περιο­χές όπου υπάρχει ήδη πυκνό οδικό δίκτυο.

«Κατ’ αρχάς, οι στόχοι που έθεσε το νέο εθνικό σχέδιο για την ενέρ­γεια και το κλίμα είναι ιδιαί­τερα θετικοί, όπως και η δέσμευση της κυβέρ­νη­σης για τη μετά­βαση σε μια κοι­νω­νία κλι­μα­τι­κής ουδε­τε­ρό­τη­τας έως το 2050», λέει στην «Κ» η κ. Κατή. «Είναι πολύ σημα­ντικό ότι υπάρχει πολι­τική βούληση για αυξη­μένη διείσ­δυση των ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών στην κατα­νά­λωση ενέρ­γειας έως το 2030. Πρό­κει­ται για πολι­τι­κές εξαι­ρε­τι­κές με σημα­ντι­κό­τητο όφελος για το περι­βάλ­λον και την κοι­νω­νία. Η περι­βαλ­λο­ντική επίδοση της χώρας είναι σήμερα υψηλή ως προς την κάλυψη του εθνικού στόχου των 7.050 MW έως το 2030».

Πώς τεκ­μη­ριώ­νο­νται οι προ­τά­σεις της ερευ­νη­τι­κής ομάδας; Δεν είναι προς όφελος της χώρας να εγκα­τα­στα­θούν όσο το δυνατόν περισ­σό­τερα αιολικά πάρκα; «Με βάση τα απο­τε­λέ­σματά μας δεν συνάδει εθνικός λόγος ούτε για την επι­τά­χυνση της δια­δι­κα­σίας αδειο­δό­τη­σης νέων αιο­λι­κών πάρκων, ούτε ειδι­κό­τερα για την εγκα­τά­σταση νέων ανε­μο­γεν­νη­τριών εντός περιο­χών Natura», υπο­στη­ρί­ζει η κ. Κατή.

Τα δεδο­μένα

«Το επεν­δυ­τικό ενδια­φέ­ρον –άρα και η καταλ­λη­λό­τητα του αιο­λι­κού δυνα­μι­κού– στις περιο­χές εκτός του δικτύου των προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών είναι τόσο μεγάλο που υπερ­κα­λύ­πτει κατά δύο έως τρεις φορές τον εθνικό στόχο για την επόμενη δεκα­ε­τία. Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις ανε­μο­γεν­νή­τριες που ήδη λει­τουρ­γούν, εντός και εκτός Natura, καθώς και τις ανε­μο­γεν­νή­τριες που έχουν λάβει άδεια κατα­σκευής ή άδεια παρα­γω­γής με έγκριση περι­βαλ­λο­ντι­κών όρων απο­κλει­στικά για περιο­χές εκτός Natura, φθά­νουμε ήδη στον εθνικό στόχο».

Το κύριο ζήτημα που έρχεται έντονα στην επι­φά­νεια τα τελευ­ταία χρόνια είναι οι συνέ­πειες των αιο­λι­κών πάρκων στην «υγεία» των προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών και ειδών.

Αλλά και το ότι δεν συνε­κτι­μά­ται κατά τη δια­δι­κα­σία περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης το περι­βαλ­λο­ντικό οικο­νο­μικό όφελος, δηλαδή οι υπη­ρε­σίες που προ­σφέ­ρει το περι­βάλ­λον. «Υπάρχει εκτενής βιβλιο­γρα­φία για τις αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις των αιο­λι­κών πάρκων και των συνοδών τους έργων, οδικού δικτύου, στη βιο­ποι­κι­λό­τητα και στα φυσικά οικο­συ­στή­ματα», λέει η κ. Κατή.

Οι επι­στή­μο­νες δεν αμφι­σβη­τούν την ανάγκη επέ­κτα­σης της χρήσης της αιο­λι­κής ενέρ­γειας. «Η ανά­πτυξη των ΑΠΕ είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τητη», λέει η κ. Κατή. «Πλην, όμως, απαι­τού­νται ψύχραι­μες, πολυ­διά­στα­τες και τεκ­μη­ριω­μέ­νες επι­στη­μο­νικά απόψεις για την ορθή χωρο­θέ­τησή τους». Πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή στη μεγι­στο­ποί­ηση του κέρδους των εται­ρειών που επεν­δύ­ουν στις ΑΠΕ με το ελά­χι­στο περι­βαλ­λο­ντικό και κοι­νω­νικό κόστος.

Η επέ­κταση των δρόμων

Μια πτυχή που σπάνια ακού­γε­ται στον δημόσιο λόγο, αλλά παρου­σιά­ζει ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον ανα­δει­κνύ­ε­ται μέσα από την έρευνα του Πανε­πι­στη­μίου Ιωαν­νί­νων. Πρό­κει­ται για τον απο­κα­λού­μενο «κατα­κερ­μα­τι­σμό» της γης, δηλαδή την ολοένα και αυξα­νό­μενη απώλεια φυσικών οικο­συ­στη­μά­των από την επέ­κταση του οικι­στι­κού ιστού, των υπο­δο­μών και των δρόμων. Η ερευ­νη­τική ομάδα (σε συνερ­γα­σία με την «Πίνδο Περι­βαλ­λο­ντική» και με χρη­μα­το­δό­τηση από το Πράσινο Ταμείο) «χαρ­το­γρά­φησε» τις περιο­χές που βρί­σκο­νται σε από­σταση ενός χιλιο­μέ­τρου από κάποιον δρόμο και συνι­στούν ενό­τη­τες μεγα­λύ­τε­ρες των 50 τετρα­γω­νι­κών χιλιο­μέ­τρων.

Πού κατέ­ληξε; Υπάρ­χουν μόλις έξι τέτοιες περιο­χές (Λευκά Ορη, Τύμφη, Ολυμπος, Ταΰ­γε­τος, όρος Σάος και Σμό­λι­κας) που αντι­στοι­χούν στο 0,5% της χώρας, να παρα­μέ­νουν εντελώς «παρ­θέ­νες», χωρίς καμία μορφή ανθρώ­πι­νης παρου­σίας. Οπως επι­ση­μαί­νουν οι ερευ­νη­τές, η Ελλάδα κατα­λαμ­βά­νει μία από τις πρώτες θέσεις στην αύξηση επι­φα­νειών με έντονο κατα­κερ­μα­τι­σμό (+5% το 2009-2012), ενώ με βάση τη Eurostat κατα­λαμ­βά­νει την πρώτη θέση στην αύξηση των τεχνη­τών επι­φα­νειών (2012-2015), με την επέ­κταση των εργο­τα­ξίων να είναι η κύρια πηγή απώ­λειας φυσικών εκτά­σεων. «Η επέ­κταση των δρόμων έχει σημα­ντι­κές συνέ­πειες στο περι­βάλ­λον και στη βιο­ποι­κι­λό­τητα», εξηγεί η κ. Κατή. «Η δημιουρ­γία αιο­λι­κών πάρκων σε απρό­σιτα ορεινά ή νησιω­τικά οικο­συ­στή­ματα προ­κα­λεί μεγα­λύ­τερη περι­βαλ­λο­ντική βλάβη από ό,τι περι­βαλ­λο­ντικό όφελος και αυτό είναι πλέον απο­δε­δειγ­μένο επι­στη­μο­νικά».

Πηγή: kathimerini.gr

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΑΛΙΟΣ