Ο Έλληνας καθηγητής που ανακάλυψε άγνωστη περιοχή στον ανθρώπινο εγκέφαλο

Ο διε­θνούς φήμης «χαρ­το­γρά­φος» του εγκε­φά­λου, ο Έλ­λη­νας κα­θη­γη­τής της δια­σπο­ράς Γιώρ­γος Πα­ξι­νός, ερευ­νη­τής στο Ιν­στι­τού­το Ερευ­νών Νευ­ρο­ε­πι­στή­μης της Αυ­στρα­λί­ας (Neuroscience Research Australia-NeuRA), ανα­κά­λυ­ψε μια νέα, άγνω­στη έως τώρα, πε­ριο­χή στον αν­θρώ­πι­νο εγκέ­φα­λο.

Η πε­ριο­χή, την οποία ο Γ. Πα­ξι­νός ονό­μα­σε «Εν­δο­σχοι­νιοει­δή Πυ­ρή­να» (Endorestiform Nucleus), βρί­σκε­ται κοντά στο ση­μείο όπου ενώ­νε­ται ο εγκέ­φα­λος με το νω­τιαίο μυελό. Συ­γκε­κρι­μέ­να, βρί­σκε­ται μέσα στο κάτω πα­ρε­γκε­φα­λι­δι­κό σκέ­λος, μια πε­ριο­χή που εν­σω­μα­τώ­νει και συν­δυά­ζει τις αι­σθη­τη­ρια­κές και τις κι­νη­τι­κές πλη­ρο­φο­ρί­ες, προ­κει­μέ­νου να διορ­θώ­σει τη στάση του σώ­μα­τος, την ισορ­ρο­πία του και τις μι­κρές επι­δέ­ξιες κι­νή­σεις.

Ο ελ­λη­νι­κής κα­τα­γω­γής επι­στή­μο­νας είχε υπο­πτευ­θεί την ύπαρ­ξη της εν λόγω εγκε­φα­λι­κής πε­ριο­χής πριν 30 χρό­νια και τώρα μπό­ρε­σε για πρώτη φορά να απο­δεί­ξει την ύπαρ­ξή της χάρη στην ύπαρ­ξη κα­λύ­τε­ρων πλέον με­θό­δων ανί­χνευ­σης και απει­κό­νι­σης.

«Δεν υπάρ­χει τί­πο­τε πιο ευ­χά­ρι­στο για ένα νευ­ρο­ε­πι­στή­μο­να από το να εντο­πί­ζει μια έως τώρα άγνω­στη πε­ριο­χή του αν­θρώ­πι­νου εγκε­φά­λου. Στη συ­γκε­κρι­μέ­νη μά­λι­στα πε­ρί­πτω­ση υπάρ­χει το ξε­χω­ρι­στό στοι­χείο ότι αυτή η πε­ριο­χή είναι απού­σα στις μαϊ­μού­δες και στα άλλα ζώα. Πρέ­πει να υπάρ­χουν με­ρι­κά πράγ­μα­τα που είναι μο­να­δι­κά στον αν­θρώ­πι­νο εγκέ­φα­λο πέρα από το με­γα­λύ­τε­ρο μέ­γε­θός του και αυτή η πε­ριο­χή είναι πι­θα­νώς ένα από αυτά», δή­λω­σε ο Γ. Πα­ξι­νός στο Αθη­ναϊ­κό και Μα­κε­δο­νι­κό Πρα­κτο­ρείο Ει­δή­σε­ων.

«Μένει να προσ­διο­ρι­σθεί η λει­τουρ­γία αυτής της νε­ο­α­να­κα­λυ­φθεί­σας πε­ριο­χής του εγκε­φά­λου. Τώρα που έχει χαρ­το­γρα­φη­θεί, θα είναι δυ­να­τό να με­λε­τη­θεί από την ευ­ρύ­τε­ρη ερευ­νη­τι­κή κοι­νό­τη­τα», πρό­σθε­σε.

Σύμ­φω­να με τον κ. Πα­ξι­νό, «το κάτω πα­ρε­γκε­φα­λι­δι­κό σκέ­λος, που ονο­μά­ζε­ται επί­σης σχοι­νιοει­δές σώμα, είναι σαν ένα πο­τά­μι που με­τα­φέ­ρει πλη­ρο­φο­ρί­ες από το νω­τιαίο μυελό και το εγκε­φα­λι­κό στέ­λε­χος προς την πα­ρε­γκε­φα­λί­δα. Η πε­ριο­χή του εγκε­φά­λου που τώρα ανα­κα­λύ­φθη­κε, είναι μια ομάδα νευ­ρώ­νων μέσα σε αυτό το σκέ­λος, εξ ου και το όνομά της «εν­δο­σχοι­νιοει­δής πυ­ρή­νας». Οι νευ­ρώ­νες αυτοί είναι σαν ένα νησί μέσα στο πο­τά­μι, έτσι αυτός ο πυ­ρή­νας βρί­σκε­ται σε προ­νο­μιού­χα θέση για να λαμ­βά­νει εισ­ρο­ές από το νω­τιαίο μυελό. Το κάτω πα­ρε­γκε­φα­λι­δι­κό σκέ­λος είναι μια με­γά­λη δέσμη νευ­ρα­ξό­νων και ο εν­δο­σχοι­νιοει­δής πυ­ρή­νας είναι μια ομάδα νευ­ρώ­νων εν­σω­μα­τω­μέ­νη μέσα σε αυτή τη δέσμη. Η πε­ριο­χή αυτού του εγκε­φά­λου ‘με κοι­τά­ζει’ εδώ και χρό­νια που με­λε­τώ τον εγκέ­φα­λο, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι σαν εκεί­νη να με ανα­κά­λυ­ψε και όχι εγώ αυτή!»

Όσον αφορά τη λει­τουρ­γία της, ο κ. Πα­ξι­νός δή­λω­σε στο Αθη­ναϊ­κό Πα­κτο­ρείο ότι «μόνο υπο­θέ­σεις θα μπο­ρού­σα να κάνω με βάση τη θέση της, πι­θα­νώς βοηθά στον έλεγ­χο των επι­δέ­ξιων κι­νή­σε­ων, όπως στο παί­ξι­μο ενός μου­σι­κού ορ­γά­νου. Δεν μπορώ να φα­ντα­σθώ έναν χι­μπα­τζή να παί­ζει στο μπου­ζού­κι τις ‘Πε­ρα­σμέ­νες μου αγά­πες’, ένα τρα­γού­δι πολύ απαι­τη­τι­κό για το μπου­ζού­κι, με τον ίδιο επι­δέ­ξιο τρόπο ενός αν­θρώ­που, όσο κι αν ο χι­μπα­τζής αγα­πού­σε τη μου­σι­κή!»

Η ανα­κά­λυ­ψη νέων πε­ριο­χών του εγκε­φά­λου βοηθά τους επι­στή­μο­νες να κα­τα­νο­ή­σουν κα­λύ­τε­ρα τις ασθέ­νειες και να δο­κι­μά­σουν νέες θε­ρα­πεί­ες για τις διά­φο­ρες νευ­ρο­εκ­φυ­λι­στι­κές πα­θή­σεις (Αλ­τσχάι­μερ, Πάρ­κιν­σον, επι­λη­ψία κ.α.).

Ο Γ. Πα­ξι­νός έχει υπάρ­ξει πρω­το­πό­ρος στη νευ­ρο­α­να­το­μία και στη χαρ­το­γρά­φη­ση του εγκε­φά­λου, έχο­ντας -με τις επι­στη­μο­νι­κές δη­μο­σιεύ­σεις του και τα βι­βλία του που πε­ριέ­χουν λε­πτο­με­ρείς χάρ­τες του εγκε­φά­λου- ανοί­ξει νέες δυ­να­τό­τη­τες στους νευ­ρο­χει­ρουρ­γούς και γε­νι­κό­τε­ρα στους νευ­ρο­ε­πι­στή­μο­νες. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι ερευ­νη­τές που με­λε­τούν σή­με­ρα τις νευ­ρο­λο­γι­κές και τις ψυ­χια­τρι­κές πα­θή­σεις, είτε στους αν­θρώ­πους είτε στα ζώα, χρη­σι­μο­ποιούν τους δι­κούς του «άτλα­ντες» του εγκε­φά­λου, οι οποί­οι πε­ρι­γρά­φουν εξο­νυ­χι­στι­κά τις διά­φο­ρες εγκε­φα­λι­κές δομές.

«Οι άτλα­ντες του κα­θη­γη­τή Πα­ξι­νού, που δεί­χνουν τη λε­πτο­με­ρή μορ­φο­λο­γία και τις δια­συν­δέ­σεις του αν­θρώ­πι­νου εγκε­φά­λου και του νω­τιαί­ου μυ­ε­λού, πα­ρέ­χουν το πο­λύ­τι­μο πλαί­σιο έτσι ώστε οι ερευ­νη­τές να ελέγ­ξουν τις υπο­θέ­σεις τους, από τη λει­τουρ­γία των νευ­ρω­νι­κών συ­νά­ψε­ων ως τις θε­ρα­πεί­ες για τις ασθέ­νειες του εγκε­φά­λου», δή­λω­σε ο επι­κε­φα­λής του NeuRA κα­θη­γη­τής Πίτερ Σό­φιλντ.

Η νέα ανα­κά­λυ­ψη του Γ. Πα­ξι­νού θα πα­ρου­σια­σθεί για πρώτη φορά στη διε­θνή επι­στη­μο­νι­κή κοι­νό­τη­τα στο νέο βι­βλίο του (“Human Brainstem: Cytoarchitecture, Chemoarchitecture, Myeloarchitecture”) που θα κυ­κλο­φο­ρή­σει περί το τέλος Φε­βρουα­ρί­ου του 2019 από τις κο­ρυ­φαί­ες επι­στη­μο­νι­κές εκ­δό­σεις Elsevier.

O Γιώρ­γος Πα­ξι­νός είναι αντε­πι­στέλ­λον μέλος της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών από το 2012 και της Αυ­στρα­λια­νής Ακα­δη­μί­ας Επι­στη­μών από το 2009. Γεν­νή­θη­κε στην Ιθάκη το 1944 και μετά το γυ­μνά­σιο έφυγε για σπου­δές στις ΗΠΑ. Σπού­δα­σε Ψυ­χο­λο­γία στο Πα­νε­πι­στή­μιο Μπέρ­κλεϊ της Κα­λι­φόρ­νια και μετά πήρε το δι­δα­κτο­ρι­κό του από το Πα­νε­πι­στή­μιο Μακ­Γκιλ του Κα­να­δά.

Αφού έκανε με­τα­δι­δα­κτο­ρι­κή έρευ­να στο πα­νε­πι­στή­μιο Γιέηλ των ΗΠΑ, από το 1974 με­τα­κι­νή­θη­κε μό­νι­μα στην Αυ­στρα­λία, όπου είναι κα­θη­γη­τής στο Πα­νε­πι­στή­μιο της Νέας Νό­τιας Ουα­λί­ας στο Σί­δνεϊ και βα­σι­κός ερευ­νη­τής-επι­κε­φα­λής ομά­δας στο Ιν­στι­τού­το Neuroscience Research Australia. Με­τα­ξύ άλλων, έχει δια­τε­λέ­σει πρό­ε­δρος της Εται­ρεί­ας Νευ­ρο­ε­πι­στή­μης της Αυ­στρα­λί­ας και επι­σκέ­πτης κα­θη­γη­τής σε πολλά πα­νε­πι­στή­μια σε όλο τον κόσμο, ενώ έχει ανα­γο­ρευ­θεί επί­τι­μος δι­δά­κτο­ρας του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών (2008), του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Ιω­αν­νί­νων (2016) και του Ιο­νί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου (2017).

Ο Γιώρ­γος Πα­ξι­νός έχει δη­μιουρ­γή­σει τους πε­ρισ­σό­τε­ρους «άτλα­ντες» του εγκέ­φα­λου και έχει ανα­κα­λύ­ψει τους πε­ρισ­σό­τε­ρους πυ­ρή­νες του εγκέ­φα­λου από οποιον­δή­πο­τε άλλον επι­στή­μο­να στον κόσμο. Έχει δη­μο­σιεύ­σει 52 βι­βλία και το πρώτο του με τίτλο «Ο εγκέ­φα­λος του αρου­ραί­ου σε στε­ρε­ο­τα­ξι­κές συ­ντε­ταγ­μέ­νες» απο­τε­λεί ένα από τα κο­ρυ­φαία σε ανα­φο­ρές επι­στη­μο­νι­κά βι­βλία διε­θνώς.

Σε πα­λαιό­τε­ρη συ­νέ­ντευ­ξή του στο Αθη­ναϊ­κό Πρα­κτο­ρείο, είχε το­νί­σει ότι οι άν­θρω­ποι πρέ­πει να εγκα­τα­λεί­ψουν την ψευ­δαί­σθη­ση πως υπάρ­χει ψυχή, αφού τα πάντα -και τα συ­ναι­σθή­μα­τα- προ­έρ­χο­νται και ελέγ­χο­νται από τον εγκέ­φα­λο. Είχε αρ­νη­θεί ότι υπάρ­χει ελεύ­θε­ρη βού­λη­ση στον άν­θρω­πο, ενώ είχε δη­λώ­σει άθεος.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ