Οι νέοι γυρνούν την πλάτη στο τσιγάρο

Με τις πρώτες βροχές ξεκί­νη­σαν και οι έλεγχοι. Κλι­μά­κιο της δημο­τι­κής αστυ­νο­μίας του Δήμου Τρικ­καίων, το βράδυ της Παρα­σκευής 28 Σεπτεμ­βρίου, πραγ­μα­το­ποί­ησε τους πρώτους για εφέτος πέντε ελέγ­χους για την τήρηση της αντι­κα­πνι­στι­κής νομο­θε­σίας σε ισά­ριθμα κατα­στή­ματα στο κέντρο των Τρι­κά­λων και βεβαί­ωσε μία παρά­βαση. Πέρυσι, από τις αρχές Δεκεμ­βρίου έως και τα μέσα Απρι­λίου η δημο­τική αστυ­νο­μία της πόλης πραγ­μα­το­ποί­ησε 456 ελέγ­χους για το κάπνι­σμα και επέβαλε 20 πρό­στιμα.

Oμως μιλάμε για μία από τις ελά­χι­στες εξαι­ρέ­σεις στον κανόνα. Eναν κανόνα που θέλει γεμάτα τασάκια και ατμό­σφαιρα θολή από τον καπνό στα περισ­σό­τερα καφέ, μπαρ και εστια­τό­ρια της χώρας χωρίς ουσια­στικό έλεγχο και παρά το γεγονός ότι η κατά­σταση αυτή εξορ­γί­ζει μεγάλο μέρος των πολιτών και θεω­ρεί­ται «ξεπε­ρα­σμένη» από τους νέους. Τα τελευ­ταία στοι­χεία κατα­δει­κνύ­ουν ότι η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των νέων στη χώρα μας δεν καπνί­ζει. Σύμφωνα με την τελευ­ταία κατα­γραφή της ΕΛΣΤΑΤ για το 2017, το ποσοστό των νέων ηλικίας 16-24 ετών που καπνί­ζουν καθη­με­ρινά είναι 12,7% και όσων καπνί­ζουν περι­στα­σιακά 8,1%. Η «στροφή» των νέων έχει την εξήγησή της στη μεγάλη εκστρα­τεία που έγινε τα τελευ­ταία χρόνια τόσο στα σχολεία, όσο και στο ευρύ κοινό για τις επι­πτώ­σεις του καπνί­σμα­τος. Στο σύνολο του πλη­θυ­σμού άνω των 16 ετών, συστη­μα­τι­κοί καπνι­στές είναι το 25,8%, –ποσοστό που είναι στον μέσον όρο των χωρών της Ε.Ε.– ενώ περι­στα­σιακά καπνί­ζει το 7,1%. Το 2009, σε αντί­στοιχη έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, συστη­μα­τι­κός καπνι­στής δήλωνε το 31,9% των Ελλήνων και περι­στα­σια­κός το 6%.

Η αντι­κα­πνι­στική νομο­θε­σία στην Ελλάδα με την αυστηρή της μορφή –ως προς τη δια­τύ­πωση μόνο– μετρά πλέον σχεδόν μία δεκα­ε­τία: το 2008 ψηφί­στηκε νόμος που προ­έ­βλεπε ότι από την 1η Ιουλίου 2019 «η Ελλάδα θα έσβηνε το τσιγάρο», αυτός αυστη­ρο­ποι­ή­θηκε με την πλήρη απα­γό­ρευση του καπνί­ζειν σε όλους τους κλει­στούς δημό­σιους χώρους, για να επα­να­δια­τυ­πω­θεί το 2016 προ­σθέ­το­ντας στις απα­γο­ρεύ­σεις και το «άτμισμα» (ηλε­κτρο­νικό τσιγάρο). Ωστόσο, η πραγ­μα­τι­κό­τητα εκθέτει την πολι­τεία και τους ελεγ­κτι­κούς μηχα­νι­σμούς και κάνει πολλούς πολίτες να προ­σφεύ­γουν ακόμα και στη Δικαιο­σύνη, απαι­τώ­ντας την εφαρ­μογή του νόμου. Είναι ενδει­κτικό ότι ομάδα πολιτών στη Δράμα συνέ­λεξε 770 υπο­γρα­φές δια­μαρ­τυ­ρίας από πολίτες και κατέ­θεσε αναφορά στην Εισαγ­γε­λία Πρω­το­δι­κών της πόλης με την οποία ζητούσε να διε­ρευ­νη­θούν ευθύνες για τη μη εφαρ­μογή του νόμου. Νεαρός γιατρός από τη Θεσ­σα­λο­νίκη έκανε αναφορά στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο για την κατά­σταση που επι­κρα­τεί στη χώρα σε ό,τι αφορά το κάπνι­σμα, ενώ το ίδιο έπραξε πριν λίγο διά­στημα φοι­τη­τής – άτομο με ανα­πη­ρία από την Αθήνα.

«Ολο και λιγό­τε­ροι νέοι αρχί­ζουν το κάπνι­σμα, όλο και περισ­σό­τε­ροι ενή­λι­κες το κόβουν και όλο και περισ­σό­τε­ροι δεν ανέ­χο­νται τον καπνό σε χώρους μάλιστα που απα­γο­ρεύ­ε­ται το κάπνι­σμα. Μετά δυσκο­λίας κατα­στέλ­λουμε ακραίες αντι­δρά­σεις πολιτών που δηλώ­νουν απο­φα­σι­σμέ­νοι να δημιουρ­γή­σουν επει­σό­διο την επόμενη φορά που θα βρεθούν σε χώρο όπου γύρω τους καπνί­ζουν. Δεν μπο­ρούμε να γίνουν όλοι “Ρου­βί­κω­νας” για να εφαρ­μο­στεί ο νόμος», σημειώ­νει στην «Κ» ο συντο­νι­στής της εκστρα­τείας Joint Action for tobacco control της Ε.Ε., καθη­γη­τής και διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του Δημό­σιας Υγείας του Αμε­ρι­κα­νι­κού Κολ­λε­γίου Ελλάδος Πανα­γιώ­της Μπε­χρά­κης. Και συνε­χί­ζει, «με λίγα λόγια, όλοι έχουν κατα­νο­ή­σει το πρό­βλημα, εκτός από την πολι­τεία που πρέπει να εφαρ­μό­σει τον νόμο».

Σύμφωνα με τον κ. Μπε­χράκη, αυτό που παρα­τη­ρεί­ται στην Ελλάδα είναι μία χρόνια έλλειψη πολι­τι­κής βού­λη­σης για την εφαρ­μογή του νόμου, κυρίως στα κατα­στή­ματα υγειο­νο­μι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος καθώς και σε ορι­σμέ­νες δημό­σιες υπη­ρε­σίες. «Είναι μία εκποί­ηση της δημό­σιας υγείας σε συμ­φέ­ρο­ντα και αυτή θα πρέπει να στα­μα­τή­σει. Δεν είναι θέμα ελέγχων. Σε ένα υπουρ­γείο όπου όλοι καπνί­ζουν δεν θα παρέμ­βει η δημο­τική αστυ­νο­μία. Αυτό που θα πρέπει να γίνει είναι να δώσει την εντολή ο υπουρ­γός. Ούτε στα αστυ­νο­μικά τμήματα θα μπει ελεγ­κτής για την εφαρ­μογή του αντι­κα­πνι­στι­κού νόμου!», τονίζει ο κ. Μπε­χρά­κης. Ο ίδιος χαρα­κτη­ρί­ζει πολύ θετική και αισιό­δοξη τη δέσμευση του προ­έ­δρου της Νέας Δημο­κρα­τίας Κυρ. Μητσο­τάκη από το βήμα της ΔΕΘ για καθο­λική εφαρ­μογή του νόμου, όταν η Ν.Δ. γίνει κυβέρ­νηση, σημειώ­νο­ντας «ας απο­τε­λέ­σει ερέ­θι­σμα για άλλους πολι­τι­κούς στη χώρα».

Χωρίς βιβλία

Πάντως, ειδικά για τα κατα­στή­ματα υγειο­νο­μι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος, το γεγονός ότι ο νόμος έχει εν πολλοίς «ξεχα­στεί» φαί­νε­ται και από το γεγονός ότι πολλοί δεν τηρούν καν την τυπική υπο­χρέ­ωση να έχουν θεω­ρη­μένο «βιβλίο ανα­φο­ράς καπνί­σμα­τος» για τους ελέγ­χους. Οπως ανέφερε στην «Κ» ο αντι­δή­μαρ­χος Αθη­ναίων, αρμό­διος και για τη δημο­τική αστυ­νο­μία Ανδρέας Βαρελάς, από τους ελέγ­χους που έγιναν κατά τον περυ­σινό χειμώνα προ­έ­κυψε ότι πολλοί υπεύ­θυ­νοι κατα­στη­μά­των όχι μόνο δεν είχαν το σχετικό «βιβλίο» αλλά δεν γνώ­ρι­ζαν καν ότι έπρεπε να το έχουν. Ο ίδιος προει­δο­ποιεί για πιο εντα­τι­κούς ελέγ­χους τον φετινό χειμώνα. «Θεωρώ ότι ο φετινός χει­μώ­νας δεν έχει δικαιο­λο­γίες. Οι έλεγχοι θα είναι πιο εντα­τι­κοί και τα πρό­στιμα πιο αυστηρά», σημειώ­νει ο κ. Βαρελάς.

Πλημ­μελή εφαρ­μογή του νόμου παρα­δέ­χε­ται στην «Κ» και ο ανα­πλη­ρω­τής γενικός γραμ­μα­τέας του υπουρ­γείου Υγείας Στα­μά­της Βαρ­δα­ρός. Οπως σημειώ­νει, με δεδο­μένο ότι το υπουρ­γείο δεν έχει τους μηχα­νι­σμούς για να ελέγξει ή να επι­βά­λει πρό­στιμα, θα γίνει νέα παρέμ­βαση ευαι­σθη­το­ποί­η­σης των επι­κε­φα­λής δημό­σιων οργα­νι­σμών για την εφαρ­μογή του νόμου, ενώ γίνο­νται συζη­τή­σεις με εκπρο­σώ­πους των κατα­στη­μα­ταρ­χών ώστε να προ­χω­ρή­σουν σε ένα είδος αυτο­ε­λέγ­χου ως προς την αντι­κα­πνι­στική νομο­θε­σία. Επι­πλέον, μία από τις βασικές οδηγίες που έχουν λάβει οι τοπικές ομάδες υγείας του νέου συστή­μα­τος Πρω­το­βάθ­μιας Υγείας είναι να προ­χω­ρή­σουν σε αντι­κα­πνι­στι­κές καμπά­νιες κυρίως στα σχολεία.

πηγή .kathimerini.gr