«Ο τουρισμός καθίσταται έρμαιο ενός αβέβαιου μέλλοντος»

«Ο τουρισμός απέδειξε φέτος πόσο ισχυρός είναι και αναμφίβολα αποτελεί την ελπίδα της χώρας μας, στηρίζοντας το κοινωνικοοικονομικό παρόν και μέλλον της. Τα όσα απίθανα και τραγελαφικά διαδραματίζονται στο εσωτερικό μας κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων μηνών κυρίως, έχουν δημιουργήσει τέτοιο κλίμα αμφισβήτησης διεθνώς και έχουν «στήσει» ένα τέτοιο σκηνικό εξελίξεων, που ο τουρισμός, όπως και κάθε άλλη οικονομική δραστηριότητα στη χώρα, καθίσταται έρμαιο ενός αβέβαιου μέλλοντος».
Στους κινδύνους που δρομολόγησαν οι πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις στη χώρα αναφέρεται μεταξύ άλλων σε συνέντευξή του στη «δ» ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ξενοδόχων κ. Γιάννης Ρέτσος σημειώνοντας ωστόσο, πως ο κλάδος θα τα καταφέρει.
«Η επιβίωσή του αποτελεί μονόδρομο, θα χρειαστεί όμως να αντιπαρέλθει πολύ δύσκολες καταστάσεις», δηλώνει ο πρόεδρος της ΠΟΞ.
Όσο για τις προσπάθειες των τουρ οπερέιτορς να υπογραφούν τα συμβόλαια στο παλαιό νόμισμα ο κ. Ρέτσος τονίζει πως η Π.Ο.Ξ. αντέδρασε αμέσως μόλις ενημερώθηκε, για τη συγκεκριμένη πρακτική, με σύσταση προς όλα τα μέλη της να μην υπογράψουν τέτοιου είδους «περίεργες και αντιδεοντολογικές» τροποποιήσεις.
«Σε κάθε περίπτωση, τέτοιες ενέργειες που αμφισβητούν κεκτημένα, δημιουργούν κλίμα ανασφάλειας και φόβου και αντίκεινται σφόδρα στα συναλλακτικά ήθη, πέρα από το ό,τι χαρακτηρίζονται τουλάχιστον απρεπείς, δε θα πρέπει σε καμία περίπτωση να υιοθετηθούν», δηλώνει ο κ. Ρέτσος.
Η συνέντευξη του προέδρου της ΠΟΞ κ. Γιάννη Ρέτσου αναλυτικά:
Πώς εξελίχθηκε τελικά η φετινή τουριστική σεζόν για τη χώρα μας;
Νομίζω ότι εξαιτίας της συγκυρίας, ο τουρισμός φέτος υπήρξε στο επίκεντρο της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας και η διαφαινόμενη τελική αύξηση των αφίξεων της τάξης του 10%, είναι κάτι που λίγο πολύ όλοι γνωρίζουν. Η ΠΟΞ, από την αρχή κιόλας του 2011, είχε προβλέψει με απόλυτη ακρίβεια, όπως τελικά αποδεικνύεται, την πορεία των αφίξεων και των εσόδων για τη χρονιά που σύντομα τελειώνει, βασιζόμενη κατ’ αρχήν στην κατάσταση όπως είχε διαμορφωθεί την περίοδο εκείνη στις χώρες της Β. Αφρικής, αλλά και στην αυξημένη ανταγωνιστικότητα του προσφερόμενου από εμάς τουριστικού πακέτου λόγω της μείωσης του Φ.Π.Α. στη διαμονή. Καταλήγουμε λοιπόν σε έναν αριθμό 16.500.000 περίπου επισκεπτών στη χώρα μας για το 2011, ενώ και το συνολικό τουριστικό συνάλλαγμα δείχνει να ξεπερνά τις προβλέψεις μας και να κλείνει με μία αύξηση η οποία μπορεί να φτάσει και το διψήφιο νούμερο. Βέβαια, θα πρέπει εδώ να τονίσουμε, ότι η κατάσταση δεν είναι η ίδια για όλους τους τουριστικούς προορισμούς της χώρας μας, δεδομένου ότι περιοχές που βασίζονται στον εσωτερικό τουρισμό και κυρίως αυτές στο εσωτερικό της χώρας, όχι μόνο δεν παρουσίασαν αύξηση στα νούμερά τους, αλλά σε πολλές περιπτώσεις είδαν και μεγάλες μειώσεις.
Η σημαντική άνοδος των αφίξεων θεωρείτε πως συνοδεύθηκε και από την αντίστοιχη αύξηση των εσόδων στις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις;
Όπως προανέφερα, η αύξηση του τουριστικού συναλλάγματος ξεπέρασε τις προσδοκίες μας και ίσως κλείσει και σε ποσοστό πάνω από 10%. Πρέπει όμως εδώ να διευκρινίσουμε κάτι που συχνά προκαλεί σύγχυση στον περισσότερο κόσμο. Τουριστικό συνάλλαγμα δεν αποτελούν μόνο τα έσοδα των ξενοδοχείων, αλλά το σύνολο των εσόδων που διαχέεται στην οικονομία από την τουριστική δραστηριότητα και έχει να κάνει με την αερομεταφορά, τη θαλάσσια μεταφορά, την κρουαζιέρα, την επίγεια μεταφορά, τον επισιτισμό και κάθε εμπορική δραστηριότητα που συνδέεται με τον τουρισμό. Οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, ήδη από το 2008, μειώνουν τις τιμές τους προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικές σε ένα πολύ απαιτητικό διεθνές περιβάλλον, αλλά και μέσα σε ένα μόνιμα «εχθρικό» εσωτερικό, έτσι όπως διαμορφώνεται από τις πολιτικές της εκάστοτε κυβέρνησης. Αυτή λοιπόν η τιμολογιακή πρακτική, βοήθησε τα μέγιστα στην επίτευξη των φετινών αποτελεσμάτων, σίγουρα κάποια ξενοδοχεία είδαν τα έσοδά τους να αυξάνονται σε σχέση με το 2010, η αύξηση αυτή όμως δεν είναι τίποτα παραπάνω, παρά η ανάκτηση ενός μικρού μέρους των απωλειών από το 2008 και μετά.
Είναι θετικά τα μηνύματα που φθάνουν στην ΠΟΞ για την τουριστική σεζόν του 2012;
Κατά την προσωπική μου εκτίμηση, η τουριστική σεζόν του 2012 θα είναι από τις πλέον δύσκολες και απρόβλεπτες χρονιές στην ιστορία του ελληνικού τουρισμού. Η διεθνής εικόνα της χώρας μας, έτσι όπως σήμερα έχει διαμορφωθεί, η αμφισβητούμενη πιστοληπτική μας επάρκεια και ικανότητα, αλλά και οι συνεχείς παλινωδίες και ανατροπές στο πολιτικό μας σκηνικό που δημιουργούν εικόνα αφερεγγυότητας στο εξωτερικό, φτιάχνουν ένα «εκρηκτικό κοκτέιλ» που σίγουρα θα επηρεάσει αρνητικά. Η οποιαδήποτε πρόβλεψη είναι παρακινδυνευμένη, υπό άλλες συνθήκες θα σας έλεγα ότι έχουμε αποκτήσει μία δυναμική η οποία μπορεί να αποτελέσει προάγγελο καλών μελλοντικών εξελίξεων, το κλίμα όμως που προανέφερα, αλλά και η αποκατάσταση της τουριστικής εικόνας των χωρών της Β. Αφρικής, μας δημιουργεί έντονο προβληματισμό. Εκείνο που κάναμε και κάνουμε ως Π.Ο.Ξ., είναι να ενημερώνουμε τα μέλη μας ανά την Ελλάδα για τις σωστές πρακτικές τιμολογιακής πολιτικής, σπεύδοντας με «καλές» τιμές εγκαίρως να δημιουργήσουν ένα υπόβαθρο κρατήσεων της τάξης του 30% έως το Μάρτιο του 2012 και στη συνέχεια με σταδιακές αυξήσεις να μπουν στην καρδιά της τουριστικής σεζόν, αποφεύγοντας όσο γίνεται τις «εκπτώσεις πανικού» της τελευταίας στιγμής.
Θα καταφέρει ο τουρισμός τελικά να επιβιώσει μέσα σε όλα αυτά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η οικονομία της Ελλάδος;
Ο τουρισμός απέδειξε φέτος πόσο ισχυρός είναι και αναμφίβολα αποτελεί την ελπίδα της χώρας μας, στηρίζοντας το κοινωνικοοικονομικό παρόν και μέλλον της. Αυτό πλέον το δέχεται η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων. Από κει και πέρα όμως, τα όσα απίθανα και τραγελαφικά διαδραματίζονται στο εσωτερικό μας κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων μηνών κυρίως, έχουν δημιουργήσει τέτοιο κλίμα αμφισβήτησης διεθνώς και έχουν «στήσει» ένα τέτοιο σκηνικό εξελίξεων, που ο τουρισμός, όπως και κάθε άλλη οικονομική δραστηριότητα στη χώρα, καθίσταται έρμαιο ενός αβέβαιου μέλλοντος. Η προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι ο τουρισμός θα τα καταφέρει, η επιβίωσή του αποτελεί μονόδρομο, θα χρειαστεί όμως να αντιπαρέλθει πολύ δύσκολες καταστάσεις.
Σας ανησυχεί το γεγονός ότι κάποιοι τουρ οπερέιτορς στο εξωτερικό ζητούν από τους ξενοδόχους να υπογράψουν συμβόλαια με βάση το παλαιό νόμισμα δηλαδή τη δραχμή; Πώς πρέπει να αντιμετωπίσουν το θέμα αυτό οι ξενοδόχοι;
Δεν με ανησυχεί, με εξοργίζει. Η Π.Ο.Ξ. αντέδρασε αμέσως μόλις ενημερώθηκε για τη συγκεκριμένη πρακτική, με σύσταση προς όλα τα μέλη της να μην υπογράψουν τέτοιου είδους «περίεργες και αντιδεοντολογικές» τροποποιήσεις. Παράλληλλα, επειδή το συγκεκριμένο ζήτημα έχει ευρύτερες πολιτικές διαστάσεις, εστάλη επιστολή στον Υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού κ. Π. Γερουλάνο και στον Υφυπουργό κ. Γ. Νικητιάδη, με συνημμένο σχετικό όρο συμβολαίου που προωθείται από ξένο «tour operator», ζητώντας τους να επιληφθούν του θέματος και τονίζοντας τη σοβαρότητα, αλλά και το χαρακτήρα του «εξαιρετικά επείγοντος». Σε κάθε περίπτωση, τέτοιες ενέργειες που αμφισβητούν κεκτημένα, δημιουργούν κλίμα ανασφάλειας και φόβου και αντίκεινται σφόδρα στα συναλλακτικά ήθη, πέρα από το ό,τι χαρακτηρίζονται τουλάχιστον απρεπείς, δε θα πρέπει σε καμία περίπτωση να υιοθετηθούν.
Σημαντική μείωση σημείωσαν το έτος 2011 οι αφίξεις των Ελλήνων τουριστών εξαιτίας της κρίσης. Σας ανησυχεί το πρόβλημα αυτό και πώς θα αντιμετωπιστεί;
Το ανέφερα ήδη και στην αρχή της κουβέντας μας, ο τουρισμός «δύο ταχυτήτων» είναι πια στη χώρα μας μία πραγματικότητα. Οι παραδοσιακοί τουριστικοί προορισμοί που είναι προσανατολισμένοι στο εξωτερικό πάνε και θα εξακολουθήσουν να πηγαίνουν καλά, όσοι όμως έχουν κυρίως εσωτερικό προσανατολισμό, υποφέρουν και θα υποφέρουν. Η Π.Ο.Ξ. έχει θέσει το ζήτημα ήδη από το καλοκαίρι, όταν ακόμα υπήρχε το κλίμα ευφορίας από τα αυξητικά νούμερα αφίξεων και εσόδων, πέρα όμως από τον προβληματισμό της, κατέθεσε και συγκεκριμένες προτάσεις. Το βασικό μας αίτημα, τουλάχιστον για φέτος, είναι προς το Υπουργείο Παιδείας και Διά Βίου Μάθησης και έχει να κάνει με τη δημιουργία εμβόλιμης εβδομάδας διακοπών μεταξύ Χριστουγέννων και Πάσχα. Έχει μάλιστα προταθεί το τριήμερο μετά την Καθαρά Δευτέρα, έχουν εξηγηθεί τρόποι αναπλήρωσης των ημερών διδασκαλίας που θα χαθούν και έχει αναλυθεί ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα καμπάνιας σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, στο πνεύμα της παροχής δυνατότητας προς μαθητές και τις οικογένειές τους να ανακαλύψουν τον πολιτιστικό πλούτο της χώρας, αλλά και με την Π.Ο.Ξ., να δεσμεύεται μέσω των τοπικών της Ενώσεων για συγκεκριμένες εκπτώσεις.
Το ειδικό τέλος ακινήτων επεβλήθη τελικά και στα ξενοδοχεία. Θα αντέξει ο κλάδος και αυτό το χαράτσι; Ποιες είναι οι ενέργειες που θα κάνει για το θέμα αυτό η ΠΟΞ;
Ξεκινάω λέγοντας ότι χάρη στις ενέργειες της Π.Ο.Ξ., του Σ.Ε.Τ.Ε. και του Ξ.Ε.Ε., υπήρξε τελικά η έκπτωση του 35% στο συγκεκριμένο τέλος, δεδομένου ότι η ειλημμένη απόφαση της Κυβέρνησης ήταν να μην εξαιρεθούν τα ξενοδοχεία, όπως άλλωστε δεν εξαιρέθηκε και το σύνολο της εμπορικής δραστηριότητας. Έχουμε και δημοσίως, μέσω συνέντευξης τύπου, τοποθετηθεί για το θέμα, με συγκεκριμένα παραδείγματα, που καταδεικνύουν το πόσο δυσβάσταχτο είναι το συγκεκριμένο τέλος για τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις. Σε κάθε περίπτωση, είμαστε σε συνεχή επαφή με το Ξ.Ε.Ε. και τους νομικούς μας συμβούλους, αναζητώντας και επεξεργάζοντας εναλλακτικούς τρόπους δράσης.
Είναι επαρκή για την προβολή της χώρας στο εξωτερικό τα κονδύλια που θα διαθέσει για το 2012 το κράτος;
Δε γνωρίζουμε αυτή τη στιγμή εάν υπάρχουν κονδύλια και πόσα είναι αυτά. Εκείνο που διαβάσαμε τελευταία και μας ανησυχεί ιδιαίτερα, είναι ότι ο Ε.Ο.Τ. δεν έχει χρήματα στον ειδικό λογαριασμόγια συμμετοχή στις πρώτες εκθέσεις του 2012. Εάν αυτό είναι αλήθεια, που ειλικρινά ελπίζω να μην είναι, θα είναι η πρώτη φορά στα χρονικά που η Ελλάδα θα απουσιάζει από εκθέσεις στο εξωτερικό με διαχρονική παρουσία, με ολέθριες συνέπειες για την εικόνα της. Αναγνωρίζοντας βέβαια πως τα οικονομικά δεδομένα έχουν πλέον αλλάξει δραματικά και επειδή είναι βαθιά μου πεποίθηση ότι ο ιδιωτικός τομέας δεν πρέπει να είναι απλός σχολιαστής των εξελίξεων, αλλά να αναλαμβάνει δράσεις και πρωτοβουλίες, το θέμα της στρατηγικής για τον ελληνικό τουρισμό, αλλά και της προβολής, μπορεί να λυθεί σε μόνιμη βάση με την οριστική δημιουργία και θεσμοθέτηση της εταιρείας «Marketing» για τον ελληνικό τουρισμό, μία πρωτοβουλία του Σ.Ε.Τ.Ε., με τη συμμετοχή στο αρχικό μετοχικό κεφάλαιο του συνδέσμου κατά 70% και του ελληνικού δημοσίου κατά 30%.
Θα βοηθήσει τον τουρισμό η ιδιωτικοποίηση των αεροδρομίων και κυρίως αυτών που λειτουργούν στην περιφέρεια;
Το θέμα των αερομεταφορών είναι τεράστιο και κομβικής σημασίας για το μέλλον του ελληνικού τουρισμού. Έχει να κάνει τόσο με τα κόστη ανά επιβάτη, όσο και με τις παρεχόμενες υπηρεσίες. Οι προτάσεις μας προς το Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων είναι απόλυτα συγκεκριμένες και κοστολογημένες. Ζητούμε κατ’ αρχήν μείωση τελών ανά επιβάτη σε όλα τα αεροδρόμια της χώρας κατά 50%, ξεκινώντας από την επέκταση της σύμβασης για το «Ελευθέριος Βενιζέλος», το οποίο σημειωτέον αποτελεί το δεύτερο ακριβότερο αεροδρόμιο της Ευρώπης, θεωρώντας ότι η άμεση ωφέλεια που θα προκύψει από τις επιπλέον αφίξεις, θα υπερκαλύψει την όποια απώλεια από τα μειωμένα τέλη. Επιπλέον, η εικόνα απαξίωσης των περισσότερων περιφερειακών αεροδρομίων της χώρας, καθιστά την ιδιωτικοποίησή τους μονόδρομο, με όρους όμως τέτοιους, που θα αυξήσουν την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας, χωρίς να επιδεινώσουν την ανταγωνιστικότητα του τουριστικού πακέτου λόγω αύξησης τελών.
Πώς πρέπει να αντιμετωπίζουν οι ξενοδόχοι την υπόθεση των αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους ώστε να μην διαταρραχθούν και οι ισορροπίες με τους τουρ οπερέιτορς;
Όλα είναι θέμα ισορροπιών, που τις περισσότερες περιπτώσεις η ίδια η αγορά δημιουργεί. Δεν θα πρέπει να υπάρχει ειδική αντιμετώπιση στο θέμα αυτό, όπως δεν υπάρχει ειδική ή «προνομιακή» αντιμετώπιση στο θέμα των παραδοσιακών «tour operator» και των «on-line» συστημάτων κρατήσεων, όπου η διεθνώς αποδεκτή πρακτική είναι αυτή του «rate parity». Οι αγορές είναι παγκοσμιοποιημένες, υπάρχει αρκετός χώρος για όλους, αερομεταφορείς και tour operators και ο μοναδικός τρόπος σωστής αντιμετώπισης, είναι αυτός της αποδοχής όλων και των ίσων αποστάσεων από όλους. Από εκεί και μετά, η ίδια η αγορά θα δημιουργήσει τις απαραίτητες ισορροπίες.
Με ποιο τρόπο μπορεί να επιτευχθεί ο στόχος της επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου;
Στη δεδομένη συγκυρία, μιλώντας για επιμήκυνση ή εναλλακτικές μορφές τουρισμού, απλώς κοροϊδεύουμε τους εαυτούς μας, λαϊκίζουμε και υιοθετούμε πολιτικές πρακτικές δεκαετιών στη λογική του «τάζουμε χωρίς να γνωρίζουμε ή να μπορούμε». Η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου προϋποθέτει σταθερό οικονομικό κλίμα, όπου οι επιχειρήσεις είναι διατεθειμένες να αναλάβουν ρίσκο, οι τράπεζες μπορούν να χρηματοδοτήσουν το ρίσκο αυτό και η Πολιτεία έχει το «know how», τη στρατηγική, αλλά και τα οικονομικά μέσα για να το υποστηρίξει. Τίποτα από αυτά δεν ισχύει σήμερα. Θέλω να ελπίζω ότι ο ενισχυμένος ρόλος του ιδιωτικού τομέα στη νέα Ελλάδα, την οποία όλοι ελπίζουμε να δούμε στη θέση της παλιάς που καθημερινά αποδομείται, σε συνδυασμό με μία πιο ευέλικτη και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση, θα μας επιτρέψουν στο μέλλον να πραγματοποιήσουμε κάποια από αυτά που δεκαετίες τώρα ακούμε ως εξαγγελίες. Μέχρι τότε, ας είμαστε ρεαλιστές και ας διαφυλάξουμε ως κόριν οφθαλμού τη σοβαρότητά μας.
Ποια είναι η σύσταση που θα κάνατε προς τους ξενοδόχους την δύσκολη αυτή περίοδο;
Το 2011 αποδείξαμε ότι είμαστε ο πολιορκητικός κριός της ελληνικής οικονομίας. Μέσα στη συγκυρία ο ρόλος μας ξεπερνά τα στενά οικονομικά δεδομένα του καθενός από εμάς και μετατρέπεται σε εθνικό. Πρέπει να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας για να αντέξουμε, διότι εάν το καταφέρουμε, ο αντίκτυπος στην ελληνική οικονομία θα είναι άμεσος και ευεργετικός. Το νέο συνάλλαγμα που θα έρθει, μπορεί να μετατραπεί σε θέσεις εργασίας και μπορεί να ανακουφίσει όλη την κοινωνία, οι αντοχές της οποίας φαίνεται να εξαντλούνται. Όσο και αν αυτό μπορεί να ακούγεται ουτοπικό ή «ηρωικό», θα ήθελα να σας υπενθυμίσω ότι σε όλες τις ιστορικές στιγμές της Ελλάδας, πάντα κάποιοι λίγοι μπήκαν μπροστά, ανέλαβαν να «σύρουν το κάρο» και στο τέλος μοιράστηκαν την επιτυχία με όλη την κοινωνία. Τη δεδομένη χρονική συγκυρία λοιπόν, που ο τουρισμός δείχνει αυτή τη δυναμική, εμείς οι ξενοδόχοι οφείλουμε τουλάχιστον να προσπαθήσουμε και για εμάς τους ίδιους, αλλά και για τη χώρα μας.