Ενας ύμνος για τη Δωδεκάνησο το μουσείο Μοσκόβη στην Αθήνα

Ως κέντρο παραγωγής πολιτισμού και διάδοσης της Δωδεκανησιακής κληρονομιάς λειτουργεί πια το Μουσείο Μοσκόβη στην Αθήνα. Σχεδόν 22 χρόνια μετά την δωρεά του Βασίλη και της Ειρήνης Μοσκόβη το «Δωδεκανησιακό Σπίτι» λειτουργεί όπως ακριβώς το είχαν οραματιστεί τα δύο αδέλφια από τη Σύμη.
Ο Βασίλης Μοσκόβης (1913 – 1994) καταγόταν από τη Σύμη και ήταν ο συγγραφέας των «Θαλασσινών διηγημάτων» εμπνευσμένων από τη ζωή του νησιού. Ηταν ένας ποιητής που εξυμνούσε τον έρωτα και το Αιγαίο και έγραφε ως πεζογράφος από εκείνους που η Ελλάδα έχει να θαυμάζει. Μαζί του και η αδελφή του Ειρήνη Μοσκόβη που εστίασε τη ζωή της στη συγγραφή ηθογραφικών διηγημάτων με θέματα παρμένα από το νησί.
Οι δύο αυτοί πνευματικοί άνθρωποι είχαν αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής τους στον αγώνα για να μετατρέψουν το σπίτι τους σ’ ένα πραγματικό μουσείο. Τα κατάφεραν. Χρόνο με το χρόνο συγκέντρωναν πολύτιμο υλικό από όλη την Ελλάδα. Παραδοσιακά εργαλεία, σπάνιες στολές, υπέροχα πιάτα και πολλά άλλα είδη από την καθημερινότητα της Δωδεκανήσου συμπεριλαμβάνονται στον πλούτο που συγκέντρωσαν οι δύο αυτοί άνθρωποι.
Το σπίτι του Βασίλη και της Ειρήνης Μοσκόβη αποτελούσε ένα πραγματικό μουσείο. Οι δυο τους αποφάσισαν να δωρίσουν το σπίτι αυτό στο Δήμο Αθηναίων προκειμένου να λειτουργήσει ως λαογραφικό μουσείο. Η δωρεά ήταν εξαιρετικά μεγάλη. Ένα πολυώροφο κτήριο με μεγάλο οικόπεδο στα Σεπόλια πέρασε στην κυριότητα του Δήμου Αθηναίων, με τον όρο εκεί να στεγαστεί το «Δωδεκανησιακό σπίτι Bασίλη και Ειρήνης Mοσκόβη».
Η δωρεά έγινε το έτος 1990 και η συμφωνία προέβλεπε για το Δήμο Αθηναίων να αναλάβει τη συντήρηση του μικρού μουσείου μετά το θάνατο του συγγραφέα Βασίλη Μοσκόβη και παράλληλα να αφεθεί το Σωματείο «Δωδεκανησιακό σπίτι Bασ. & Eιρ. Mοσκόβη» να συνεχίσει απρόσκοπτα τις δραστηριότητές του. Η συμφωνία ενεργοποιήθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 1994, τότε που ο Δωδεκανήσιος συγγραφέας άφησε την τελευταία του πνοή. Όμως, παρά τη μεγάλη δωρεά, ο Δήμος Αθηναίων εγκατέλειψε το οίκημα. Επί χρόνια αυτό ρήμαζε, χωρίς φύλακες και χωρίς κάποιον να το συντηρεί. Μόνον οι άνθρωποι του στενού φιλικού περιβάλλοντος του Βασίλη Μοσκόβη νοιαζόντουσαν για τη μεγάλη περιουσία που έμενε χωρίς αξιοποίηση. Οι τελευταίοι μάλιστα προχώρησαν σε καταγγελίες σύμφωνα με τις οποίες «παρά τα συνομολογηθέντα, μετά το θάνατο του Bασίλη Mοσκόβη, ο Δήμος Aθηναίων δεν ετήρησε τις υποχρεώσεις του». Επιπλέον σύμφωνα με τις ίδιες καταγγελίες πολύτιμα αντικείμενα αφαιρέθηκαν από το μουσείο με την πρόφαση να μεταφερθούν κάπου, όπου θα φυλάσσονταν με ασφάλεια.
Αποκορύφωμα όλων ήταν ένα μνημόσυνο που είχε για τους δωρητές και αντί στο σπίτι όπου ξεψύχησε μόνος κι αβοήθητος ο Bασίλης Mοσκόβης, αυτό πραγματοποιήθηκε στο πεζοδρόμιο!
Τα χρόνια πέρασαν και η αγάπη των ανθρώπων του φιλικού περιβάλλοντος του Βασίλη Μοσκόβη, των ανθρώπων των μελών του σωματείου «Δωδεκανησιακό Σπίτι Βασίλη και Ειρήνης Μοσκόβη», η δωρεά αξιοποιήθηκε. Το κτήριο συντηρήθηκε, διαμορφώθηκε κατάλληλα και σήμερα λειτουργεί ως λαογραφικό μουσείο της ιστορίας και της λαϊκής παράδοσης των Δωδεκανήσων.
Δυστυχώς εκείνο που δεν κατέστη δυνατόν να διευκρινιστεί είναι εάν τα σπάνια αντικείμενα που αφαιρέθηκαν από το σπίτι αυτό επεστράφησαν στη θέση τους. Ο Βασίλης Μοσκόβης, παρά τη φήμη που απέκτησε, παρά τη μεγάλη του δωρεά, πέθανε αβοήθητος και ξεχασμένος από τους περισσότερους.