Γιάννης Παπαβασιλείου: Από τα ρεκόρ στην ισορροπία, το νέο στοίχημα για τη Ρόδο

Ο πρό­ε­δρος της Ένω­σης Ξε­νο­δό­χων Ρόδου µιλά για τη φε­τι­νή σεζόν, τις πιέ­σεις στο µοντέ­λο, το αυ­ξα­νόµενο κό­στος, τις υποδοµές και τη στρα­τη­γι­κή µετά­βα­σης του προ­ο­ρισµού

Η Ρόδος δεν είναι απλώς ένας ακόµη ελ­λη­νι­κός προ­ο­ρισµός. Είναι ένας από τους πυ­λώ­νες του ελ­λη­νι­κού Tουρισµού, ένας τόπος που εδώ και δε­κα­ε­τί­ες διαµορ­φώ­νει τά­σεις, «χτί­ζει» αγο­ρές και λει­τουρ­γεί ως σηµείο ανα­φο­ράς για το διε­θνές του­ρι­στι­κό προ­ϊ­όν της χώρας. Με ισχυ­ρό brand, βαθιά διείσ­δυ­ση στις µεγά­λες ευ­ρω­παϊ­κές αγο­ρές και αν­θε­κτι­κό­τη­τα απέ­να­ντι σε κρί­σεις, το νησί έχει απο­δεί­ξει δια­χρο­νι­κά ότι δεν ακο­λου­θεί απλώς τις εξε­λί­ξεις, τις κα­θο­ρί­ζει.

Στο επί­κε­ντρο αυτής της δια­δροµής βρί­σκε­ται η ξε­νο­δο­χεια­κή κοι­νό­τη­τα της Ρόδου, µε την Ένωση Ξε­νο­δό­χων να δια­δραµατί­ζει ιστο­ρι­κά πρω­το­πο­ρια­κό ρόλο στη διαµόρ­φω­ση πο­λι­τι­κών, στη δια­χεί­ρι­ση κρί­σε­ων και στη στρα­τη­γι­κή ανά­πτυ­ξης του προ­ο­ρισµού. Σήµερα, σε µια πε­ρί­ο­δο όπου το µοντέ­λο του µαζι­κού του­ρισµού επα­να­ξιο­λο­γεί­ται και οι προ­κλή­σεις πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται, η φωνή του προ­έ­δρου της Ένω­σης Ξε­νο­δό­χων Ρόδου, Γιάν­νη Πα­πα­βα­σι­λεί­ου, απο­κτά ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα.

Με εµπει­ρία, γνώση της αγο­ράς και άµεση επαφή µε τις πραγµατι­κές ανά­γκες των επι­χει­ρή­σε­ων, ο κ. Πα­πα­βα­σι­λεί­ου σκια­γρα­φεί στο ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥ­ΡΙ­ΣΜΟΣ, τη σηµερινή ει­κό­να της Ρόδου, ανα­δει­κνύ­ει τις πιέ­σεις που δέ­χε­ται το µοντέ­λο ανά­πτυ­ξης, αλλά και κα­τα­θέ­τει µια σαφή στρα­τη­γι­κή κα­τεύ­θυν­ση: µετά­βα­ση από τη λο­γι­κή των συ­νε­χών ρεκόρ σε ένα πιο ισορ­ρο­πηµένο, βιώσιµο και ποιο­τι­κό του­ρι­στι­κό µέλλον.

Σε µια συ­γκυ­ρία όπου ο διε­θνής αντα­γω­νισµός εντεί­νε­ται και οι ισορ­ρο­πί­ες αλ­λά­ζουν, η Ρόδος κα­λεί­ται – για ακόµη µία φορά – να πρω­το­στα­τή­σει. Και όπως προ­κύ­πτει από τη συ­νέ­ντευ­ξη, δια­θέ­τει τόσο τις βά­σεις όσο και τους αν­θρώ­πους για να το πε­τύ­χει.

Η συ­νέ­ντευ­ξη

Η συ­νέ­ντευ­ξη του προ­έ­δρου της Ένω­σης Ξε­νο­δό­χων Ρόδου Γιάν­νη Πα­πα­βα­σι­λεί­ου στον Κων­στα­ντί­νο Στ. Δε­ρι­ζιώ­τη, έχει ως εξής:

Πώς εξε­λίσ­σε­ται η φε­τι­νή του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δος στη Ρόδο; Επι­βε­βαιώ­νο­νται οι προσ­δο­κί­ες της αγο­ράς;  Η Ρόδος παραµένει ένας από τους πιο ώριµους και ισχυ­ρούς προ­ο­ρισµούς της χώρας. Πού βρί­σκε­ται σήµερα σε σχέση µε τον διε­θνή αντα­γω­νισµό; Υπάρ­χει ανη­συ­χία ότι το µοντέ­λο της Ρόδου έχει φτά­σει στα όριά του;

Η φε­τι­νή του­ρι­στι­κή πε­ρί­ο­δος ξε­κί­νη­σε οµαλά και, µέχρι στιγµής, εξε­λίσ­σε­ται χωρίς ιδιαί­τε­ρες ανα­τα­ρά­ξεις. Δεν έχουµε ου­σια­στι­κές ακυ­ρώ­σεις στα ξε­νο­δο­χεία, κάτι που είναι πολύ σηµαντι­κό και επι­βε­βαιώ­νει ότι η Ρόδος εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί έναν στα­θε­ρό και αξιό­πι­στο προ­ο­ρισµό στις επι­λο­γές των επι­σκε­πτών. Από την άλλη πλευ­ρά, θα έλεγα ότι υπάρ­χει µια συ­γκρα­τηµένη αι­σιο­δο­ξία, γιατί το διε­θνές πε­ρι­βάλ­λον παραµένει αστα­θές και αυτό επη­ρε­ά­ζει τη συµπε­ρι­φο­ρά των τα­ξι­διω­τών.

Η Ρόδος είναι ένας ώριµος προ­ο­ρισµός µε πολύ ισχυ­ρό brand, κάτι που της δίνει ένα σηµαντι­κό πλε­ο­νέ­κτηµα στον διε­θνή αντα­γω­νισµό. Ωστό­σο, ο αντα­γω­νισµός έχει εντα­θεί και είναι πλέον πολύ πιο ορ­γα­νωµένος και επι­θε­τι­κός, είτε σε επί­πε­δο τιµών είτε σε επί­πε­δο πο­λι­τι­κών στή­ρι­ξης από τα κράτη.

Δεν θεωρώ ότι το µοντέ­λο της Ρόδου έχει φτά­σει στα όριά του, αλλά είναι σαφές ότι χρειά­ζε­ται προ­σαρµογή. Η συ­ζή­τη­ση δεν είναι να κυ­νη­γάµε συ­νε­χώς νέα ρεκόρ, αλλά να δια­σφα­λί­σουµε µια ισορ­ρο­πηµένη ανά­πτυ­ξη που θα είναι βιώσιµη και για τις επι­χει­ρή­σεις και για τον προ­ο­ρισµό συ­νο­λι­κά.

–Ποιες αγο­ρές εµφα­νί­ζουν τη µεγα­λύ­τε­ρη δυναµική για τη Ρόδο φέτος; Υπάρ­χουν εν­δεί­ξεις αλ­λα­γής στο προ­φίλ των επι­σκε­πτών; Πόσο εξαρ­τηµένος παραµένει ο προ­ο­ρισµός από συ­γκε­κριµένες αγο­ρές και πόσο επι­κίν­δυ­νο είναι αυτό;

Οι βα­σι­κές µας αγο­ρές, όπως το Ηνωµένο Βα­σί­λειο και η Γερµανία, παραµένουν στα­θε­ρές και συ­νε­χί­ζουν να στη­ρί­ζουν τον προ­ο­ρισµό. Πα­ράλ­λη­λα, βλέ­πουµε θε­τι­κά σηµάδια και από άλλες ευ­ρω­παϊ­κές αγο­ρές, γε­γο­νός που δεί­χνει ότι η Ρόδος δια­τη­ρεί την ελ­κυ­στι­κό­τη­τά της.

Αυτό που έχει αλ­λά­ξει, όµως, είναι η συµπε­ρι­φο­ρά του επι­σκέ­πτη. Ο κόσµος εξα­κο­λου­θεί να τα­ξι­δεύ­ει, αλλά είναι πιο προ­σε­κτι­κός: πε­ριο­ρί­ζει τη διάρ­κεια των δια­κο­πών του ή προ­σαρµόζει τις επι­λο­γές του µε βάση το δια­θέ­σιµο ει­σό­δηµα. Αυτό είναι µια πραγµατι­κό­τη­τα που πρέ­πει να λάβουµε υπόψη.

Η εξάρ­τη­ση από συ­γκε­κριµένες αγο­ρές παραµένει ένα ζήτηµα. Το έχουµε δει πολ­λές φορές στο πα­ρελ­θόν, όταν εξω­τε­ρι­κοί πα­ρά­γο­ντες επη­ρε­ά­ζουν συ­γκε­κριµένες χώρες και κατ’ επέ­κτα­ση τη ζή­τη­ση. Γι’ αυτό είναι σηµαντι­κό να υπάρ­χει στα­δια­κή διεύ­ρυν­ση του µείγµατος αγο­ρών, ώστε ο προ­ο­ρισµός να είναι πιο αν­θε­κτι­κός. Σε αυτό το πλαί­σιο, η Ένωση Ξε­νο­δό­χων Ρόδου έχει κα­τα­βά­λει τα τε­λευ­ταία χρό­νια σο­βα­ρές προ­σπά­θειες για άνοιγµα σε νέες αγο­ρές, όπως η τουρ­κι­κή, οι οποί­ες ήδη αρ­χί­ζουν να απο­δί­δουν. Αντί­στοι­χες πρω­το­βου­λί­ες για πε­ραι­τέ­ρω διεύ­ρυν­ση των αγο­ρών είναι ανα­γκαί­ες και η Ένωση τις στη­ρί­ζει ενερ­γά, καθώς απο­τε­λούν βα­σι­κό στοι­χείο για τη θω­ρά­κι­ση και τη βιώσιµη ανά­πτυ­ξη του προ­ο­ρισµού.

Τα έσοδα αυ­ξά­νο­νται, αλλά αυ­ξά­νε­ται και το κό­στος. Πού βρί­σκε­ται σήµερα η ισορ­ρο­πία για τους ξε­νο­δό­χους; Ποια είναι η µεγα­λύ­τε­ρη πίεση: ενέρ­γεια, ερ­γα­τι­κό κό­στος ή φο­ρο­λο­γία; Είναι βιώσιµο το σηµερινό µοντέ­λο λει­τουρ­γί­ας για τις επι­χει­ρή­σεις;

Το βα­σι­κό θέµα σήµερα δεν είναι η ζή­τη­ση – η ζή­τη­ση υπάρ­χει. Το πρό­βληµα είναι το κό­στος λει­τουρ­γί­ας των επι­χει­ρή­σε­ων, το οποίο έχει αυ­ξη­θεί σηµαντι­κά τα τε­λευ­ταία χρό­νια.

Η ενέρ­γεια, τα τρόφιµα, το ερ­γα­τι­κό κό­στος και η φο­ρο­λο­γία δηµιουρ­γούν ένα πολύ πιε­στι­κό πε­ρι­βάλ­λον. Και το σηµαντι­κό είναι ότι οι ξε­νο­δό­χοι δεν µπο­ρούν να µετα­κυ­λί­σουν εύ­κο­λα αυτές τις αυ­ξή­σεις στις τιµές, γιατί οι συµφω­νί­ες µε τους tour operators έχουν γίνει µήνες πριν.

Αυτό έχει ως απο­τέ­λεσµα να πιέ­ζο­νται τα πε­ρι­θώ­ρια κέρ­δους και σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις να τί­θε­ται θέµα βιωσιµότη­τας, ιδιαί­τε­ρα για µικρό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις. Υπάρ­χει επί­σης µια γε­νι­κό­τε­ρη αί­σθη­ση ότι ο κλά­δος επι­βα­ρύ­νε­ται συ­νε­χώς, µε φό­ρους και πρό­σθε­τα κόστη, χωρίς να υπάρ­χει αντί­στοι­χη στή­ρι­ξη.

Το µοντέ­λο λει­τουρ­γεί, αλλά για να συ­νε­χί­σει να λει­τουρ­γεί χρειά­ζο­νται παρεµβά­σεις που θα µειώ­σουν το κό­στος και θα ενι­σχύ­σουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα.

Η Ρόδος δέ­χε­ται µεγάλο όγκο επι­σκε­πτών. Υπάρ­χει ζήτηµα φέ­ρου­σας ικα­νό­τη­τας; Ποιες είναι οι µεγα­λύ­τε­ρες ελ­λεί­ψεις σε υποδοµές σήµερα; Υπάρ­χει ου­σια­στι­κός σχε­διασµός για τη δια­χεί­ρι­ση της αυξηµένης του­ρι­στι­κής ροής;

Η Ρόδος δέ­χε­ται έναν πολύ µεγάλο αριθµό επι­σκε­πτών και αυτό από µόνο του δεν είναι πρό­βληµα. Το κρίσιµο ζήτηµα είναι κατά πόσο το νησί είναι επαρ­κώς προ­ε­τοιµασµένο, σε επί­πε­δο υποδοµών και ορ­γά­νω­σης, για να δια­χει­ρι­στεί αυτόν τον όγκο µε βιώσιµο τρόπο.

Σε αρ­κε­τές πε­ρι­πτώ­σεις υπάρ­χουν ελ­λεί­ψεις σε βα­σι­κές υποδοµές, όπως το οδικό δί­κτυο, η κυ­κλο­φο­ρία, η δια­χεί­ρι­ση των απορ­ριµµάτων και γε­νι­κό­τε­ρα οι δηµόσιες υπη­ρε­σί­ες. Και πολ­λές φορές, κάθε χρόνο, επα­νέρ­χο­νται τα ίδια ζητήµατα χωρίς να προ­χω­ρούν µε την τα­χύ­τη­τα που θα έπρε­πε.

Σε αυτό το πλαί­σιο, η συ­ζή­τη­ση για τη φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα συν­δέ­ε­ται άµεσα και µε το χω­ρο­τα­ξι­κό του του­ρισµού. Το υπό διαµόρ­φω­ση Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο κι­νεί­ται προς τη σωστή κα­τεύ­θυν­ση, όµως απαι­τεί­ται ιδιαί­τε­ρη προ­σο­χή στην εφαρµογή του, ώστε να µην προ­κύ­ψουν πρό­σθε­τοι πε­ριο­ρισµοί που θα λει­τουρ­γή­σουν απο­τρε­πτι­κά για νέες επεν­δύ­σεις.

Πρέ­πει να λη­φθεί υπόψη ότι στη Ρόδο υπάρ­χουν ήδη σηµαντι­κοί αντι­κειµενι­κοί πε­ριο­ρισµοί – όπως η οι­κο­δοµησιµότητα, η µικροϊ­διο­κτη­σία, οι πε­ριο­χές Natura, οι δα­σι­κές και αρ­χαιο­λο­γι­κές ζώνες – που πε­ριο­ρί­ζουν στην πράξη τη δυ­να­τό­τη­τα ανά­πτυ­ξης. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι τα τε­λευ­ταία χρό­νια η δηµιουρ­γία νέων ξε­νο­δο­χεια­κών µονά­δων είναι εξαι­ρε­τι­κά πε­ριο­ρισµένη.

Την ίδια στιγµή, η βρα­χυ­χρό­νια µίσθω­ση ανα­πτύσ­σε­ται µε τα­χείς και σε µεγάλο βαθµό ανε­ξέ­λεγ­κτους ρυθµούς, δηµιουρ­γώ­ντας πρό­σθε­τες πιέ­σεις τόσο στη φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα όσο και στην καθηµερι­νό­τη­τα του νη­σιού, ιδιαί­τε­ρα στο ζήτηµα της στέ­γα­σης ερ­γα­ζοµένων.

Σε αυτό το πλαί­σιο, έχουµε προ­τεί­νει τη θέ­σπι­ση ενός ανώ­τα­του ορίου ανά­πτυ­ξης για τη βρα­χυ­χρό­νια µίσθω­ση, της τά­ξε­ως του 20% σε σχέση µε τις κλί­νες των νόµιµων του­ρι­στι­κών κα­τα­λυµάτων, ώστε να υπάρ­ξει µια ισορ­ρο­πία και να προ­στα­τευ­τεί η βιωσιµότητα του.

Η Ρόδος έχει δοκιµαστεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια από κρί­σεις (πυρ­κα­γιές, ακραία φαινόµενα). Το πρό­βληµα έλ­λει­ψης προ­σω­πι­κού παραµένει έντο­νο. Ποια είναι η κα­τά­στα­ση στη Ρόδο; Υπάρ­χουν λύ­σεις ή το πρό­βληµα είναι πλέον δοµικό; Πώς µπορεί να γίνει ξανά ελ­κυ­στι­κός ο κλά­δος για τους ερ­γα­ζόµενους;

Το ζήτηµα του αν­θρώ­πι­νου δυναµικού είναι ίσως το πιο κρίσιµο για το µέλλον του του­ρισµού. Η έλ­λει­ψη προ­σω­πι­κού είναι έντο­νη και σε µεγάλο βαθµό έχει πλέον δοµικά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Δεν είναι µόνο θέµα αριθµών. Είναι θέµα συν­θη­κών ερ­γα­σί­ας, κό­στους δια­βί­ω­σης και συ­νο­λι­κής αντί­λη­ψης για τον κλάδο. Από την άλλη πλευ­ρά, είναι σηµαντι­κό να το­νί­σουµε ότι στη Ρόδο υπάρ­χει µια µακρά πα­ρά­δο­ση συ­νερ­γα­σί­ας µεταξύ ερ­γα­ζοµένων και επι­χει­ρή­σε­ων. Οι το­πι­κές κλα­δι­κές συµβά­σεις ερ­γα­σί­ας που υπο­γρά­φο­νται εδώ και χρό­νια απο­τε­λούν ένα θε­τι­κό πα­ρά­δειγµα, καθώς δια­σφα­λί­ζουν ερ­γα­σια­κή ει­ρή­νη και ένα στα­θε­ρό πλαί­σιο συ­νερ­γα­σί­ας προς όφε­λος και των ερ­γα­ζοµένων και των επι­χει­ρή­σε­ων. Η επιµήκυν­ση της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου είναι κα­θο­ρι­στι­κή. Αν κα­τα­φέ­ρουµε να λει­τουρ­γούµε πε­ρισ­σό­τε­ρους µήνες, µπορούµε να προ­σφέ­ρουµε πιο στα­θε­ρές θέ­σεις ερ­γα­σί­ας και να κρα­τή­σουµε ερ­γα­ζόµενους στον προ­ο­ρισµό. Αυτό είναι κλει­δί για τη λύση του προ­βλήµατος.

Ποιο είναι το επόµενο βήµα για τη Ρόδο; Ανα­βάθµιση ή ανα­διάρ­θρω­ση; Μπο­ρεί η Ρόδος να µετα­βεί σε µοντέ­λο υψη­λό­τε­ρης αξίας χωρίς να χάσει όγκο; Ποιοι τοµείς µπο­ρούν να δια­φο­ρο­ποι­ή­σουν το προ­ϊ­όν (π.χ. πο­λι­τισµός, εµπει­ρί­ες, θεµατι­κός Tουρισµός);

Το µέλλον της Ρόδου δεν είναι να κυ­νη­γά συ­νε­χώς µεγα­λύ­τε­ρους αριθµούς. Είναι να πε­τύ­χει µια ισορ­ρο­πία. Η Ρόδος θα παραµείνει ένας µαζι­κός προ­ο­ρισµός – και αυτό είναι στοι­χείο της ταυ­τό­τη­τάς της. Δεν µπορούµε ούτε πρέ­πει να απευ­θυν­θούµε µόνο σε του­ρί­στες υψη­λού ει­σο­δήµατος.

Ο Tουρισµός είναι πο­λυ­ε­πί­πε­δος και πρέ­πει να υπάρ­χει χώρος για όλους. Από εκεί και πέρα, η πρό­κλη­ση είναι η ποιο­τι­κή ανα­βάθµιση του προ­ϊ­ό­ντος. Μέσα από εµπει­ρί­ες, πο­λι­τισµό, γα­στρο­νοµία και θεµατι­κές µορφές του­ρισµού, µπορούµε να αυ­ξή­σουµε την αξία του του­ρισµού, χωρίς να χάνουµε τον όγκο. Και βε­βαί­ως, το µεγάλο  στοί­χηµα παραµένει η επιµήκυν­ση της σεζόν.

Υπάρ­χει επαρ­κής στή­ρι­ξη από την Πο­λι­τεία προς τους προ­ο­ρισµούς πρώ­της γραµµής; Ποια είναι η βα­σι­κή παρέµβαση που χρειά­ζε­ται άµεσα η Ρόδος; Πόσο απο­τε­λεσµατι­κός είναι ο συ­ντο­νισµός µεταξύ κρά­τους και το­πι­κών φο­ρέ­ων; Πως κρί­νε­τε την πα­ρου­σία της Πε­ρι­φέ­ρειας και του Δήµου;

Οι προ­ο­ρισµοί πρώ­της γραµµής, όπως η Ρόδος, χρειά­ζο­νται πιο ου­σια­στι­κή και στο­χευµένη στή­ρι­ξη από την Πο­λι­τεία. Το βα­σι­κό ζήτηµα είναι η αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα, η οποία συν­δέ­ε­ται άµεσα µε το συ­νο­λι­κό κό­στος λει­τουρ­γί­ας των επι­χει­ρή­σε­ων. Σε αυτό το πλαί­σιο, η επα­να­φο­ρά των µειωµένων συ­ντε­λε­στών Φ.Π.Α. στα νησιά, και ει­δι­κά στη Ρόδο, απο­τε­λεί ένα κρίσιµο ανα­πτυ­ξια­κό ερ­γα­λείο. Δεν είναι ένα απλό φο­ρο­λο­γι­κό µέτρο· είναι µια παρέµβαση που µπορεί να ισο­σταθµίσει το αυξηµένο µετα­φο­ρι­κό κό­στος και τις επι­βα­ρύν­σεις που απορ­ρέ­ουν από τη γε­ω­γρα­φι­κή θέση του νη­σιού.Αν θέλουµε να µιλάµε σο­βα­ρά για αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα, πρέ­πει να λαµβάνουµε υπόψη τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των νη­σιω­τι­κών προ­ο­ρισµών και να διαµορ­φώ­νουµε πο­λι­τι­κές που να τις κα­λύ­πτουν. Πα­ράλ­λη­λα, χρειά­ζε­ται κα­λύ­τε­ρος συ­ντο­νισµός µεταξύ όλων των εµπλεκόµενων φο­ρέ­ων και κυ­ρί­ως τα­χύ­τη­τα στην υλο­ποί­η­ση των έργων. Δεν αρκεί να υπάρ­χει σχε­διασµός – πρέ­πει να βλέ­πουµε και απο­τέ­λεσµα στην πράξη. Ανα­γνω­ρί­ζουµε ότι και η Πε­ρι­φέ­ρεια και ο Δήµος αγω­νί­ζο­νται για το καλό και την ανά­πτυ­ξη του τόπου. Υπάρ­χουν όµως επι­κα­λύ­ψεις αρµοδιο­τή­των και ένας κα­λύ­τε­ρος συ­ντο­νισµός θα διευ­κό­λυ­νε σηµαντι­κά την πο­ρεία των έργων. Η Ένωση Ξε­νο­δό­χων Ρόδου δια­τη­ρεί άρι­στες σχέ­σεις και µε τις δύο πλευ­ρές, όπως οφεί­λει.

Τι σας ανη­συ­χεί πε­ρισ­σό­τε­ρο για το µέλλον του Tουρισµού στη Ρόδο; Τι σας κάνει αι­σιό­δο­ξο; Υπάρ­χει µια στιγµή στην πο­ρεία σας που σας έχει σηµαδέ­ψει;

Αυτό που µε ανη­συ­χεί πε­ρισ­σό­τε­ρο είναι ότι το µοντέ­λο δέ­χε­ται πιέ­σεις από πολ­λές πλευ­ρές – κό­στος, αντα­γω­νισµός, υποδοµές – και αν δεν υπάρ­ξει προ­σαρµογή, αυτές οι πιέ­σεις θα εντα­θούν.

Αυτό που µε κάνει αι­σιό­δο­ξο είναι ότι η Ρόδος έχει απο­δεί­ξει ότι µπορεί να αντέ­χει και να προ­σαρµόζε­ται. Έχει ισχυ­ρή θέση στην αγορά και αν­θρώ­πους που γνω­ρί­ζουν πολύ καλά το αντι­κείµενο και µπο­ρούν να δια­χει­ρι­στούν τις προ­κλή­σεις. Σηµαντι­κή στιγµή της πο­ρεί­ας µου απο­τέ­λε­σε η εµπι­στο­σύ­νη που έδει­ξαν οι συ­νά­δελ­φοί µου και τα µέλη του Δ.Σ  να µε εκλέ­ξουν πρό­ε­δρο της Ένω­σης Ξε­νο­δό­χων Ρόδου. Τους ευ­χα­ρι­στώ θερµά. Το γε­γο­νός αυτό  για µένα απο­τε­λεί µεγάλη τιµή και µε αίσθηµα ευ­θύ­νης και προ­σπα­θώ να φανώ αντά­ξιος των προσ­δο­κιών τους,  για το συµφέρον του κλά­δου και του τόπου µου.  Άλ­λω­στε  η προ­σω­πι­κή εµπει­ρία µου δίπλα στον Επίτιµο Προ­έ­δρό µας,  Βάσο Μη­ναί­δη,  για πολλά χρό­νια,  µε δί­δα­ξε να διεκ­δι­κώ τα δί­καια αιτήµατα του κλά­δου µας.

 Αν έπρε­πε να πε­ρι­γρά­ψε­τε τη Ρόδο µε µία φράση για τα επόµενα χρό­νια, ποια θα ήταν;

Η Ρόδος των επόµενων ετών πρέ­πει να είναι ένας προ­ο­ρισµός ισορ­ρο­πηµένης ανά­πτυ­ξης, µε ποιό­τη­τα, αν­θε­κτι­κό­τη­τα και προ­ο­πτι­κή για όλους. Άρα είναι µια φράση θα έλεγα:  «Από τα ρεκόρ στην ισορ­ρο­πία».

Στο τέλος της ηµέρας, πίσω από τους αριθµούς, τα ρεκόρ και τις στρα­τη­γι­κές, ο Tουρισµός είναι πάνω απ’ όλα οι άν­θρω­ποί του. Και αυτό είναι ίσως το πιο έντο­νο στοι­χείο που ανα­δει­κνύ­ε­ται µέσα από τη συ­ζή­τη­ση µε τον Γιάν­νη Πα­πα­βα­σι­λεί­ου. Η Ρόδος δεν είναι απλώς ένας επι­τυ­χηµένος προ­ο­ρισµός. Είναι µια ζω­ντα­νή κοι­νό­τη­τα αν­θρώ­πων που αγω­νί­ζο­νται καθηµερινά να κρα­τή­σουν ψηλά το επί­πε­δο, να προ­σαρµοστούν στις αλ­λα­γές και να δια­σφα­λί­σουν ότι το νησί θα συ­νε­χί­σει να πρω­τα­γω­νι­στεί – όχι µόνο σε αριθµούς, αλλά σε αξία.Ο ίδιος, µε αίσθηµα ευ­θύ­νης και βαθιά επί­γνω­ση του ρόλου που έχει ανα­λά­βει, δεν κρύ­βει ούτε τις ανη­συ­χί­ες ούτε τις φι­λο­δο­ξί­ες του. Ίσως γιατί γνω­ρί­ζει καλά ότι το µέλλον δεν θα το κα­θο­ρί­σουν οι εύ­κο­λες απα­ντή­σεις, αλλά οι δύ­σκο­λες απο­φά­σεις. Και τε­λι­κά, αν κάτι µένει από αυτή τη συ­ζή­τη­ση, είναι ότι η επόµενη µέρα για τη Ρόδο δεν θα είναι µια απλή συ­νέ­χεια του σήµερα. Θα είναι ένα νέο στοί­χηµα. Ένα στοί­χηµα που, όπως όλα δεί­χνουν, οι άν­θρω­ποι του νη­σιού είναι έτοιµοι να κερ­δί­σουν!

Πηγή:  money-tourism.gr