«Γρηγορόσημο» σε δημόσιες υπηρεσίες πλήρωσε ένας στους 10 Ελληνες

Ενας στους 10 Ελληνες έχει δωρο­δο­κή­σει κάποιον σε δημόσια υπη­ρε­σία για να κάνει τη δουλειά του. Το «γρη­γο­ρό­σημο» στη χώρα μας είναι καθε­στώς, ωστόσο, σε μικρό­τερο ποσοστό από άλλες χώρες όπου η δια­φθορά είναι εντυ­πω­σιακά υψηλή.

Συγκε­κρι­μένα, ένας στους τρεις ανθρώ­πους που ζουν στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία θεωρούν ότι η δια­φθορά είναι ένα από τα μεγα­λύ­τερα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν στη χώρα τους, απο­κά­λυψε σήμερα η αναφορά της Διε­θνούς Δια­φά­νειας. Ο αριθμός αυτός φτάνει τους δύο στους τρεις στη Μολ­δα­βία, την Ισπανία και το Κόσοβο, απο­δει­κνύ­ο­ντας ότι χρειά­ζε­ται επεί­γουσα δράση ενάντια στην κατά­χρηση εξου­σίας και τις μυστι­κές συμ­φω­νίες.

Σχεδόν το ένα τρίτο των πολιτών στην περιοχή της έρευνας πιστεύει ότι οι κυβερ­νη­τι­κοί υπάλ­λη­λοι και οι νομο­θέ­τες είναι πολύ διε­φθαρ­μέ­νοι και η πλειο­ψη­φία των ανθρώ­πων πιστεύει ότι οι κυβερ­νή­σεις τους δεν κάνουν αρκετά για να στα­μα­τή­σουν τη δια­φθορά.

Περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς κατοί­κους των χωρών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (ΕΕ)(53%), των χωρών που είναι υπο­ψή­φιες προς ένταξη στην ΕΕ (53%) και των χωρών της Κοι­νο­πο­λι­τείας των Ανε­ξάρ­τη­των Κρατών (ΚΑΚ), κυρίως χωρών της πρώην Σοβιε­τι­κής Ένωσης (56%), είπαν ότι οι κυβερ­νή­σεις τους απέ­τυ­χαν να κάμψουν τη δια­φθορά. Οι κυβερ­νή­σεις της Ουκρα­νίας (86%), της Μολ­δα­βίας (84%), της Βοσνίας και Ερζε­γο­βί­νης (82%) και της Ισπα­νίας (80%) κρί­θη­καν περισ­σό­τερο αρνη­τικά από τους πολίτες.

Η Διεθνής Δια­φά­νεια μίλησε με σχεδόν 60.000 πολίτες σε 42 χώρες στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία για τις εμπει­ρίες τους σε σχέση με τη δια­φθορά στην καθη­με­ρινή τους ζωή, για τη νέα της αναφορά People and Corruption: Europe and Central Asia, η οποία είναι μέρος του Παγκό­σμιου Βαρό­με­τρου Δια­φθο­ράς 2016 (Global Corruption Barometer 2016).

Κατά μέσο όρο, ένα στα έξι νοι­κο­κυ­ριά δωρο­δό­κη­σαν δημό­σιες υπη­ρε­σίες. Αν και λιγό­τερα νοι­κο­κυ­ριά δωρο­δό­κη­σαν δημό­σιες υπη­ρε­σίες στις χώρες- μέλη της ΕΕ, οι αριθμοί ήταν σημα­ντικά υψη­λό­τε­ροι πιο ανα­το­λικά. Τα υψη­λό­τερα ποσοστά εντο­πί­στη­καν στο Τατζι­κι­στάν (50%), στη Μολ­δα­βία (42%), στο Αζερ­μπαϊ­τζάν, την Κυρ­γι­ζία και την Ουκρα­νία (38%) και τη Ρωσία (34%). Η Ρου­μα­νία είχε το υψη­λό­τερο ποσοστό (29%) από τις χώρες-μέλη της ΕΕ, ακο­λου­θού­μενη από τη Λιθουα­νία (24%). Για την Ελλάδα, το ποσοστό αυτό δια­μορ­φώ­θηκε στο 10%.

Στις πλου­σιό­τε­ρες χώρες, σχεδόν δύο στους τρεις από τους ερω­τη­θέ­ντες (65%) πιστεύ­ουν ότι οι πλού­σιοι έχουν πολύ μεγάλη επιρροή στην άσκηση πολι­τι­κής συγκρι­τικά με το 44% στις υπο­ψή­φιες προς ένταξη στην ΕΕ χώρες και με το 46% στην Κοι­νο­πο­λι­τεία Ανε­ξάρ­τη­των Κρατών (ΚΑΚ).

Στην Ισπανία, το 88% των ερω­τη­θέ­ντων είπε ότι οι πλού­σιοι είχαν υπερ­βο­λική επιρροή στις κυβερ­νη­τι­κές απο­φά­σεις. Στην Πορ­το­γα­λία το ποσοστό αυτό ήταν 85%, στη Γαλλία 79%, στη Γερ­μα­νία και το Ηνωμένο Βασί­λειο 77%.

«Η δια­φθορά είναι ένα σημα­ντικό πρό­βλημα στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία. Στην ΕΕ πολλοί πολίτες βλέπουν πώς οι πλού­σιοι και οι έχοντες εξουσία στρε­βλώ­νουν το σύστημα προς όφελός τους» δήλωσε ο José Ugaz, Πρό­ε­δρος της Διε­θνούς Δια­φά­νειας. «Οι κυβερ­νή­σεις απλώς δεν κάνουν αρκετά για να αντι­με­τω­πί­σουν τη δια­φθορά, επειδή μεμο­νω­μένα άτομα στην κορυφή επω­φε­λού­νται. Για να μπει ένα τέλος σε αυτήν τη βαθιά και προ­βλη­μα­τική σχέση μεταξύ πλούτου, εξου­σίας και δια­φθο­ράς, οι κυβερ­νή­σεις πρέπει να απαι­τή­σουν υψη­λό­τερα επίπεδα δια­φά­νειας, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και όσων κατέ­χουν ή ελέγ­χουν εται­ρίες δημό­σιου μητρώου πραγ­μα­τι­κών δικαιού­χων.

«Διε­φθαρ­μέ­νες ελίτ και ολι­γάρ­χες είναι δύσκολο να μετα­κι­νη­θούν από τις θέσεις που κατέ­χουν στην κορυφή της πυρα­μί­δας της εξου­σίας. Αλλά έχουμε δει ότι αυτό μπορεί να συμβεί αν οι άνθρω­ποι ενωθούν και απαι­τή­σουν υψη­λό­τερα πρότυπα από τους ηγέτες και ανε­ξάρ­τητη δικαιο­σύνη για να τους κρατά υπό­λο­γους» είπε ο κ. Ugaz.

Ένα βασικό εμπόδιο κατά της δια­φθο­ράς παρα­μέ­νει η έλλειψη προ­στα­σίας σε όσους απο­κα­λύ­πτουν τη δια­φθορά. Το 30% από τους ερω­τη­θέ­ντες στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία είπε ότι ο βασικός λόγος που δεν ανα­φέ­ρουν περι­πτώ­σεις δια­φθο­ράς περισ­σό­τε­ροι άνθρω­ποι είναι επειδή φοβού­νται τις συνέ­πειες. Δύο στους πέντε που έγιναν μάρ­τυ­ρες δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος (whistleblowers) υπέ­στη­σαν αντί­ποινα.

Υπάρχει ένα στίγμα για όσους μιλούν. Ειδι­κό­τερα στις χώρες της ΚΑΚ μόνο ένας στους τέσ­σε­ρις πιστεύει ότι το να ανα­φέ­ρει κανείς περι­πτώ­σεις δια­φθο­ράς είναι κοι­νω­νικά απο­δε­κτό (27%).

Λίγοι πολίτες νιώθουν ότι ενδυ­να­μώ­νο­νται ώστε να στα­μα­τή­σουν τη δια­φθορά στη χώρα τους. Λιγό­τε­ροι από τους μισούς (47%) στις χώρες της ΕΕ νιώθουν ότι μπορούν να κάνουν τη διαφορά στη μάχη ενάντια στη δια­φθορά. Το ποσοστό αυτό πέφτει στο 1/3 (31%) για τις χώρες της ΚΑΚ.

Η Διεθνής Δια­φά­νεια κατα­θέ­τει τέσ­σε­ρις βασικές προ­τά­σεις για να μειωθεί η πολι­τική δια­φθορά και για να βοη­θή­σει τους ανθρώ­πους να μιλή­σουν ανοιχτά χωρίς να φοβού­νται αντί­ποινα.

Οι κυβερ­νή­σεις στη Ευρώπη και την Κεντρική Ασία θα πρέπει:

• Να έχουν ξεκά­θα­ρους κανόνες για lobbying και δημόσια προ­σβά­σιμο μητρώο lobbying ώστε οι απο­φά­σεις και οι πολι­τι­κές να ελέγ­χο­νται απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα.
• Να εγγυώ­νται την ανε­ξαρ­τη­σία της Δικαιο­σύ­νης, ιδιαί­τερα στις υπό ένταξη χώρες στην ΕΕ και στην ΚΑΚ μειώ­νο­ντας την επιρροή της εκτε­λε­στι­κής εξου­σίας στην δικα­στική εξουσία και τις διω­κτι­κές αρχές και συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας διάφανο και αντι­κει­με­νικό σύστημα για την τοπο­θέ­τηση, μετά­θεση και απόλυση δικα­στών και εισαγ­γε­λέων.
• Να υιο­θε­τή­σει και να θέσει σε ισχύ εκτενή νομο­θε­σία για την προ­στα­σία των μαρ­τύ­ρων δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος.
• Να υπο­στη­ρί­ζει τους μάρ­τυ­ρες δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος και όσους ανα­φέ­ρουν δια­φθορά και να δια­σφα­λί­ζει την κατάλ­ληλη παρα­κο­λού­θηση των υπο­θέ­σεών τους.

  Ημε­ρη­σία