Σημαντικές είναι οι προοπτικές που έχει η Ρόδος στον τομέα του θαλάσσιου τουρισμού. Ωστόσο, θα πρέπει να επέλθει βελτίωση των λιμενικών εγκαταστάσεων του νησιού ώστε να μπορούν να εξυπηρετούνται με άνεση περισσότερα κρουαζιερόπλοια.
Αυτό υπογραμμίζει μεταξύ άλλων σε συνέντευξή του στη «δ» ο Εμπειρογνώμονας – Ειδικός σε θέματα τουριστικής ανάπτυξης και προβολής κ. Χρήστος Πετρέας, προσθέτοντας ότι οι καθυστερήσεις ή οι δυσκολίες αντανακλώνται στην ελλιπή ικανοποίηση του επισκέπτη, που αναμφισβήτητα έχει επιπτώσεις στην συνολική εντύπωση που αποκομίζει από τον προορισμό.
«Μεταξύ των διαφόρων μορφών τουρισμού στην Δωδεκάνησο είναι ο τουρισμός κρουαζιέρας ο οποίος είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένος στην Ρόδο που είναι ο δεύτερος σε κίνηση επιβατών λιμένας προσέγγισης στην Ελλάδα, μετά τον Πειραιά. Την εβδομάδα που πέρασε στην Γενική Συνέλευση του ΣΕΤΕ (Σύνδεσμος Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων) ο Πρωθυπουργός επισήμανε στην ομιλία του τις ενέργειες της Κυβέρνησης, αναφέρθηκε στον τουρισμό κρουαζιέρας με την άρση του cabotage και τον περιέλαβε στις μορφές που θα υποστηριχθούν και στο επόμενο έτος», επισημαίνει ο κ. Πετρέας.
Δεν φαίνεται, όμως, σύμφωνα με τον κ. Πετρέα, να καταφέρει τουλάχιστον άμεσα η Ρόδος να γίνει σταθμός αποεπιβίβασης κρουαζιεροπλοίων αφού δεν διαθέτει τη βασική προϋπόθεση που είναι οι πτήσεις τσάρτερ που θα εξυπηρετούν τους επιβάτες των πλοίων.
Η συνέντευξη του Εμπειρογνώμονα – Ειδικού σε θέματα τουριστικής ανάπτυξης και προβολής κ. Χρήστου Πετρέα αναλυτικά :
• Γιατί θεωρείται τόσο ενδιαφέρουσα η προσέλκυση του τουρισμού κρουαζιέρας;
Επιτρέψτε μου να αναφέρω, ως εισαγωγικά στοιχεία, ότι ο τουρισμός κρουαζιέρας είναι σήμερα η ταχύτερα αναπτυσσόμενη μορφή τουρισμού. Από στοιχεία της European Cruise Council, προκύπτει ότι στην περίοδο 2010-2014 θα προστεθούν 31 νέα κρουαζιερόπλοια από τα οποία εκτιμάται ότι 12 θα απασχολούνται στην Μεσόγειο, με περισσότερες από 25.000 κλίνες δυναμικότητα, που σημαίνει δυνητικά ότι θα αυξηθούν οι επιβάτες. Περισσότεροι από 5 εκατ. είναι οι επιβάτες που ξεκινάνε από Ευρωπαϊκούς λιμένες. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο τουρισμός κρουαζιέρας στην Μεσόγειο έχει ετήσια αύξηση που πλησιάζει το 10% είναι λογικό να υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την μορφή αυτή.Γενικότερα όμως, οι λόγοι που μας ωθούν για την αξιοποίηση της κρουαζιέρας βασίζονται σε 3 στοιχεία:
(1) στα χρήματα που δαπανά ο επισκέπτης της κρουαζιέρας την ημέρα που παραμένει το κρουαζιερόπλοιο στο λιμάνι προσέγγισης, δηλαδή στον προορισμό
(2) στην εντύπωση και αποκόμιση των εμπειριών που αποκτά ο επιβάτης, στον προορισμό, σε σχέση με την δυνατότητα να ξαναέλθει στην περιοχή όχι μόνο ως επιβάτης κρουαζιέρας αλλά για να κάνει τις διακοπές του στην περιοχή
(3) στο έμμεσο όφελος που έχει ο προορισμός από την αναφορά και την σύσταση που θα κάνει ο επιβάτης σε άλλους γνωστούς του για να έρθουν στον προορισμό είτε ως επιβάτες κρουαζιέρας είτε για τις δικές τους διακοπές.
• Γιατί θα έρθει ένας επιβάτης κρουαζιέρας και θα κατέβει για να επισκεφθεί τον συγκεκριμένο προορισμό;
Ο λόγος για τον οποίο ο επιβάτης του κρουαζιερόπλοιου θα έλθει στην περιοχή του λιμένα προσέγγισης της κρουαζιέρας είναι:
(α) διότι έχει επιλέξει το συγκεκριμένο δρομολόγιο κρουαζιέρας γνωρίζοντας ότι θα έλθει στον προορισμό, άρα εκμεταλλεύεται την κρουαζιέρα για να έρθει στον προορισμό και να αποκτήσει εμπειρία από μία πρώτη επίσκεψη γνωριμίας,
(β) γιατί στο δρομολόγιο της κρουαζιέρας που διάλεξε για κάποιο άλλο λόγο, άκουσε για τον συγκεκριμένο προορισμό τυχαία, ή από την παρουσίαση που του έγινε μέσα στο πλοίο για τον προορισμό, του δημιουργήθηκαν ορισμένα ερεθίσματα να βγει στην ξηρά ή να ακολουθήσει μία εκδρομή από αυτές που προσφέρονται στον προορισμό,
(γ) γιατί κάποιος μέσα στο κρουαζιερόπλοιο του συνέστησε τον προορισμό, ή γιατί κάποιος στην παρέα του ήθελε να κάνει την τοπική επίσκεψη, και τον συνόδευσε.
Όπως συμβαίνει με την επιλογή οποιουδήποτε τουριστικού προορισμού, η επιλογή προέρχεται είτε διότι στον προορισμό λαμβάνει χώρα κάποια εκδήλωση ή γεγονός και επιλέγεται σε συνδυασμό με το γεγονός (παράδειγμα είναι η διοργάνωση συνεδρίων, ένα αθλητικό γεγονός, μία πολιτιστική εκδήλωση, κ.α.), είτε ο προορισμός επιλέγεται από τα ίδια του τα χαρακτηριστικά, τα αξιοθέατα, την φύση του, τα μνημεία του, που αποτελούν τον πόλο έλξης (παράδειγμα η Αθήνα με την Ακρόπολη, η Ρόδος με την μεσαιωνική πόλη, η Πάτμος με την Μονή του Αγίου Ιωάννου Θεολόγου, κλπ).
Ο επιβάτης της κρουαζιέρας πρέπει να «θέλει» και να «ζητάει» τον προορισμό – το λιμάνι προσέγγισης – για να το περιλαμβάνουν οι εταιρείες στα δρομολόγια. Η ουσία είναι, και αυτό πρέπει να λάβουμε υπόψη μας, ότι στον σχεδιασμό των δρομολογίων κρουαζιέρας, οι εταιρείες επηρεάζονται από τρεις παράγοντες:
(1) Κατά πόσο ο προορισμός αυτός έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και αποτελεί πόλο έλξης για να επιλέξει ο υποψήφιος επιβάτης το συγκεκριμένο πακέτο κρουαζιέρας
(2) Κατά πόσο ο προορισμός έχει τις απαιτούμενες λιμενικές υποδομές για να προσεγγίσει το κρουαζιερόπλοιο και να κάνει με άνεση την αποβίβαση – επιβίβαση των επιβατών του
(3) Κατά πόσο οι παροχές, υπηρεσίες, αξιοθέατα και εκδρομές υπάρχουν στον προορισμό με τα οποία μπορεί να απασχοληθούν ή να ψυχαγωγηθούν οι επισκέπτες όταν θα προσεγγίσει το πλοίο και θα μείνει στον λιμένα προσέγγισης, στο πλαίσιο της περιοχής προορισμού.
Οι δυνατότητες αυτές εξετάζονται και ως προς την πρακτική απόσταση από το λιμάνι σε σχέση με τις ώρες παραμονής του κρουαζιερόπλοιου ως προς την εύκολη και σχετικά γρήγορη προσέγγιση του επιβάτη προς αυτά (τα αξιοθέατα κλπ).
Δηλαδή, εφόσον ικανοποιούνται αυτοί οι παράγοντες, η εταιρεία κρουαζιέρας έχει λόγο να επιλέξει το συγκεκριμένο λιμάνι, πάντα βέβαια σε σχέση με τους ανταγωνιστικούς προορισμούς, και γνωρίζουμε ότι η Ανατολική Μεσόγειος έχει αρκετό ανταγωνισμό.
• Ο νομός μας διαθέτει πολλά νησιά. Εκτός από αυτά που είναι ήδη στα δρομολόγια κρουαζιέρας, υπάρχουν προοπτικές για τα υπόλοιπα;
Ας δούμε τι αναφέρει η διεθνής εμπειρία και έρευνα, ότι πρέπει να γίνει σε ένα προορισμό που θέλει να γίνει προορισμός κρουαζιέρας.(1) Το σημαντικότερο είναι να είναι επιθυμητός τόπος επίσκεψης για τους υποψήφιους επιβάτες προκειμένου να περιληφθεί στον σχεδιασμό του δρομολογίου. Η εταιρεία της κρουαζιέρας θα εντάξει αυτόν τον προορισμό (υπολογίζοντας βεβαίως και τους άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή λιμένων προσέγγισης) εφόσον θεωρεί ότι αποτελεί ενδιαφέρον για τους υποψήφιους πελάτες της.(2) Επίσης πρέπει να διευκολύνει ο προορισμός αυτός την διαμόρφωση ενός δρομολογίου, δηλαδή να βρίσκεται σε λογική απόσταση (χρόνος και ταχύτητα) από το προηγούμενο και το επόμενο λιμάνι προσέγγισης για να είναι εφαρμόσιμη η συνηθισμένη πρακτική στα δρομολόγια, δηλαδή το κρουαζιερόπλοιο να ταξιδεύει κατά τις νυκτερινές ώρες και να είναι αγκυροβολημένο κατά την ημέρα.(3) Βεβαίως πρέπει να επισημάνουμε ότι ο προορισμός πρέπει να έχει επαρκή χαρακτηριστικά για να μπορέσει να πείσει την εταιρεία της κρουαζιέρας ότι παρέχει ανταγωνιστικές υπηρεσίες για την προσέγγιση των προβλεπόμενων κρουαζιερόπλοιων. Σήμερα τα υπόλοιπα νησιά της Δωδεκανήσου ίσως δεν έχουν ακόμη γίνει επαρκώς γνωστά ή επισκιάζονται από αυτά που ήδη περιλαμβάνονται στα δρομολόγια. Πιστεύω ότι μία στρατηγική παρουσίασης των χαρακτηριστικών, των πλεονεκτημάτων και των αξιοθέατων άλλων νησιών σε βάθος χρόνου, σε συνδυασμό με αναγκαίες υποδομές, θα δημιουργήσει το πλαίσιο για να περιληφθούν σε μελλοντικά δρομολόγια κρουαζιέρας.
• Έχουμε ακούσει ότι ο επιβάτης της κρουαζιέρας ξοδεύει πολλά χρήματα – είναι σωστό αυτό;
Βασικά ναι, αλλά πρέπει να το διευκρινίσουμε. Σε παλαιότερη έρευνα που είχε γίνει στα Δωδεκάνησα, είχε επισημανθεί ότι τα χρήματα που δαπανά ένας επιβάτης την ημέρα προσέγγισης σε λιμάνι, κυμαίνονται ανάλογα με την περίπτωση από 50-100 Ευρώ. Όμως σε αυτά πρέπει να υπολογίσουμε ότι είναι και το κόστος της εκδρομής, το οποίο πληρώνεται στο πλοίο, άρα δεν σημαίνει ότι το συνολικό ποσό θα μείνει στον προορισμό. Βεβαίως ένα μεγάλο τμήμα όντως μένει στον προορισμό. ¶ρα ναι, ο επιβάτης κρουαζιέρας είναι επιθυμητός από οικονομικής άποψης, εφόσον λάβουμε υπόψη μας ότι πρέπει να του παρέχουμε την ίδια εξυπηρέτηση και ευγένεια σαν να είναι ντόπιος κάτοικος, και όχι να προσπαθήσουμε να τον εκμεταλλευτούμε, με την λανθασμένη άποψη ότι «για μια μέρα έρχεται – αρμέξτε τον». Επιτρέψτε μου να επισημάνω ότι το παιδί, ο μαθητής και ο τουρίστας δεν κοροϊδεύονται – απλά μπορεί να μην το εκφράζουν, αλλά «το θυμούνται».
• Τι έχετε να μας πείτε ειδικότερα για την ανάπτυξη του τουρισμού κρουαζιέρας στη Ρόδο;
Το 2007 με τον κ. Χρήστο Μιχαλάκη, τουριστικό πράκτορα της Ρόδου, είχαμε παρουσιάσει μία εργασία σε Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο που είχε γίνει στην Νάπολι Ιταλίας (μία από τις γνωστές βάσεις κρουαζιεροπλοίων – home port – της Μεσογείου), για την δραστηριότητα της κρουαζιέρας παρουσιάζοντας σαν παράδειγμα την Ρόδο για τις «δραστηριότητες ξηράς» (shore activities). Εκεί και με βάση στοιχεία που είχε συγκεντρώσει ο κ. Μιχαλάκης επισημάναμε ότι στη Ρόδο, όπως άλλωστε θα περίμενε κανείς, η εκδρομή της Λίνδου και η επίσκεψη στην παλαιά πόλη είναι οι πιο συνήθεις επισκέψεις, ενώ ακολουθούν οι υπόλοιπες εκδρομές, συνδυασμός Ρόδου πόλης και Φιλέρημου, και Κοιλάδας Πεταλουδών και Καμείρου που έχουν συγκριτικά λιγότερη ζήτηση. Χρειάζεται για την Ρόδο διεύρυνση του προϊόντος «δραστηριότητες ξηράς». Ήδη υπάρχει ζήτηση για ενεργητικές δραστηριότητες – δηλαδή «ενεργή επίσκεψη». Έχουν αρχίσει, και βλέπουμε επιβάτες της κρουαζιέρας να ζητάνε να νοικιάσουν ποδήλατα για να περιηγηθούν με αυτό τον τρόπο την παλιά πόλη, ενώ συγχρόνως ζητούνται υπηρεσίες θαλάσσιων σπόρ, όπως windsurf και καταδύσεις. Ένα από τα προβλήματα στη Ρόδο είναι ότι οι αρχαιολογικοί χώροι έχουν συγκριτικά περιορισμένο ωράριο – που επεκτείνεται μεν τους θερινούς μήνες – αλλά θα ήταν πολύ πιο καλό αν μπορούσαμε να είχαμε σε λειτουργία 12ωρο για περισσότερους μήνες.
• Πώς κρίνετε τις υποδομές για υποδοχή κρουαζιερόπλοιων στη Ρόδο;
Δεν είμαι ειδικός στις λιμενικές υποδομές, αλλά έχω υπόψη μου ότι δημιουργείται πρόβλημα όταν έρχονται περισσότερα μεγάλα κρουαζιερόπλοια, που κανονικά επιθυμούν να αγκυροβολήσουν όσο πιο κοντά γίνεται στο κέντρο της πόλης, προκειμένου να εξυπηρετηθούν ευκολότερα οι επιβάτες. Στην Ρόδο δημιουργούνται ορισμένες δυσκολίες σε σχέση με την εξυπηρέτηση και τροφοδοσία των κρουαζιερόπλοιων, σε συνδυασμό με το ότι το λιμάνι (όπως δυστυχώς άλλωστε και τα περισσότερα της Ελλάδος) δεν λειτουργεί επί 24ώρου βάσεως, και περιορίζει την χρονική διάρκεια προσέγγισης στην αποβάθρα, ενώ οι εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης επιβατών δεν είναι στο επίπεδο που θα έπρεπε, για τις προοπτικές του αριθμού επιβατών, και αριθμού κρουαζιερόπλοιων που χρειάζεται να εξυπηρετούνται ταυτόχρονα. Η Ρόδος χρειάζεται βελτίωση των λιμενικών εγκαταστάσεων για να μπορεί να εξυπηρετεί με άνεση συγχρόνως περισσότερα κρουαζιερόπλοια. Πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι τα σημερινά μεγάλα κρουαζιερόπλοια που έχουν 3000 και πλέον επιβάτες δημιουργούν μία μεγάλη συμφόρηση και χρειάζονται ειδικές προβλέψεις για να εξυπηρετηθούν ομαλά και χωρίς καθυστερήσεις οι επιβάτες τους, για να επιβιβαστούν στα τουριστικά λεωφορεία (ένα κρουαζιερόπλοιο 3000 επιβατών μπορεί να χρειάζεται περισσότερα από 50 πούλμαν για να εξυπηρετηθούν οι εκδρομές) και να μετακινηθούν προς τους προορισμούς των εκδρομών τους.
Οι καθυστερήσεις ή οι δυσκολίες αντανακλώνται στην ελλιπή ικανοποίηση του επισκέπτη, που αναμφισβήτητα έχει επιπτώσεις στην συνολική εντύπωση που αποκομίζει από τον προορισμό.
• Τι θα είχατε να προτείνετε ειδικά για την Ρόδο σε ό,τι αφορά την κρουαζιέρα;
Όταν ένας προορισμός είναι ήδη γνωστός και ήδη περιλαμβάνεται στα δρομολόγια κρουαζιέρας έχει να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ότι ένας μεγάλος αριθμός επιβατών κυρίως στα κρουαζιερόπλοια που έχουν μεγάλη χωρητικότητα μερικών χιλιάδων ατόμων, είναι επαναλαμβανόμενοι πελάτες που ήδη επισκέφθηκαν την προηγούμενη φορά τον προορισμό δηλαδή την Ρόδο. Στοιχεία από έρευνα της CLIA (Διεθνής Ένωση Εταιρειών Κρουαζιέρας, 2006) ανέφεραν ότι από τα τέσσερα τουριστικά ταξίδια που κάνει κάθε επιβάτης κρουαζιέρας, το ένα είναι μία άλλη κρουαζιέρα, άρα έχουμε πελάτες με πολύ υψηλή επαναληπτικότητα. Για αυτούς για να θέλουν να ξαναέλθουν στην Ρόδο, πρέπει οι προσφορές να έχουν νέα δεδομένα. Πρέπει λοιπόν η Ρόδος αλλά και άλλοι ήδη καθιερωμένοι προορισμοί, να δημιουργήσουν είτε νέες υπηρεσίες είτε νέα αξιοθέατα είτε εν πάση περιπτώσει να προσφέρουν δραστηριότητες ή ψυχαγωγία που δεν υπήρχε στα προηγούμενα ταξίδια. Για την Ρόδο ειδικότερα και στο πλαίσιο των προτιμήσεων θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη κάποιες δραστηριότητες όπως το «Ήχος και Φως», (εάν και οι ώρες των κρουαζιερόπλοιων βολεύουν), κάποιες νέες εκδρομές, ή ακόμα και κάποιες εκδηλώσεις που να γίνονται σε συγκεκριμένες ημερομηνίες που να μπορούν προκαταβολικά να περιληφθούν στην περιγραφή του λιμένα προσέγγισης στο σύνολο του πακέτου του δρομολογίου. Η κρουαζιέρα είναι η μορφή που κατεξοχήν απαιτεί 2-3 χρόνια προετοιμαστικό σχεδιασμό σε επίπεδο δρομολογίων και χρήσης κρουαζιερόπλοιων, ενώ είναι προφανές ότι το κάθε σχεδιαζόμενο δρομολόγιο συνδυάζεται και «πουλιέται» μαζί με όλα τα ενδιαφέροντα που προσφέρονται σε κάθε λιμάνι προσέγγισης του κρουαζιερόπλοιου.
• Πιστεύετε ότι μπορεί η Ρόδος να γίνει σταθμός από-επιβίβασης για τις μεγάλες εταιρείες κρουαζιέρας καθώς το ενδιαφέρον υπάρχει; Σε πόσο καιρό μπορεί να γίνει αυτό;
Το θέμα της επιλογής ενός προορισμού προσέγγισης για να γίνει σταθμός – home port – μιας εταιρείας ή ενός δρομολογίου πλοίου, είναι αρκετά διαφορετικό, από την ανάπτυξη ενός προορισμού ως λιμένα προσέγγισης – port of call.
Η επιλογή του λιμένα σαν «βάση έναρξης και λήξης δρομολογίου» γιατί περί αυτού ουσιαστικά πρόκειται, εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες. Οι δύο σημαντικότεροι κατά τη γνώμη μου, είναι η ευκολία προσβασιμότητας σε διεθνές επίπεδο με αεροπορικές καταρχήν, αλλά και οδικές και σιδηροδρομικές συνδέσεις, και οι τοπικές υπηρεσίες για τα κρουαζιερόπλοια και τους επιβάτες τους, αφετέρου.Η προετοιμασία επιλογής λιμένα βάσης και αυτή απαιτεί μεγάλη χρονική προετοιμασία, αλλά σήμερα στην Eλλάδα προσκρούει στις αντιρρήσεις που έχουν προβάλει οι διεθνείς εταιρείες κρουαζιέρας για τις διαδικασίες που απαιτούνται, όπως έχουν διαμορφωθεί από τον πρόσφατο νόμο περί άρσης cabotage. Ανεξάρτητα όμως από το νομοθετικό πλαίσιο και την προβλεπόμενη σύμβαση, η ουσία είναι ότι σήμερα η Ρόδος δεν έχει αρκετές απ’ ευθείας αεροπορικές συνδέσεις σε διεθνές επίπεδο, με βάση τις χώρες προέλευσης επιβατών κρουαζιέρας, ιδίως αν την συγκρίνουμε με τις δυνατότητες της Αθήνας, που βέβαια αναφέρονται στο λιμάνι του Πειραιά.Οι συνδέσεις που έχει η Ρόδος είναι πολλές αλλά ο μεγάλος όγκος πτήσεων βασίζεται σε πτήσεις charter που δεν εξυπηρετούν τους επιβάτες κρουαζιέρας, ενώ πάλι σε σχέση με την Αθήνα η τουριστική σαιζόν της Ρόδου είναι μικρότερη, ως προς τις δυνατότητες για διαμονή και ψυχαγωγία μερικές μέρες πριν και μερικές μέρες μετά την κρουαζιέρα.Για την Ελλάδα γενικότερα θεωρώ ότι οι λιμένες προτεραιότητας για την ανάπτυξή τους σε λιμένες βάσης, είναι, για τους λόγους που ήδη ανέφερα, ο Πειραιάς και η Θεσσαλονίκη. Ιδίως η Θεσσαλονίκη, που μέχρι σήμερα δεν έχει ουσιαστικά προβληθεί ως λιμάνι κρουαζιέρας έχει πολλές προοπτικές επειδή είναι η «πύλη» προς την Βόρεια Ελλάδα και τα Βαλκάνια.
• Τελικά βλέπετε θετικές προοπτικές για τη Ρόδο;
Νομίζω ότι σε μακροπρόθεσμη βάση οι προοπτικές για την Ρόδο είναι θετικές, ακόμη και σαν λιμένας βάσης, αν και ο Πειραιάς που είναι σήμερα ο πρώτος προορισμός κρουαζιέρας απολαμβάνει το όφελος ότι είναι «Αθήνα», ενώ λόγω αεροπορικών, οδικών και σιδηροδρομικών συνδέσεων νομίζω ότι θα προηγηθεί η Θεσσαλονίκη, εάν κατασκευαστούν οι αναγκαίες χερσαίες υποδομές. Η Ρόδος έχει δυνατότητα να ακολουθήσει, ως λιμένας βάσης, εφόσον βελτιωθούν και οι λιμενικές υποδομές που ήδη αναφέρθηκαν, και εφόσον επεκταθούν οι αεροπορικές συνδέσεις.Όμως δεν πρέπει να υποτιμούμε το όφελος από την ανάπτυξη της Ρόδου σαν λιμένα προσέγγισης, και μπορεί να δούμε τη Ρόδο να ξεπεράσει τον Πειραιά σε αριθμό επιβατών, ιδίως αν επιμηκυνθεί η διάρκεια της τουριστικής σαιζόν, επειδή η Ρόδος είναι ιδιαίτερα γνωστή και επειδή γεωγραφικά είναι σε πλεονεκτική θέση. Στην εργασία με τον κ. Μιχαλάκη είχε επισημανθεί ότι για την Ρόδο οι σημαντικότερες περιοχές προέλευσης των επιβατών κρουαζιέρας είναι η Βόρεια Αμερική (ΗΠΑ και Καναδάς), η Κύπρος, η Ισπανία και το Ισραήλ, ενώ ακολουθούν οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με πρώτη την Ιταλία (και μετά Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, κλπ). Δεδομένου ότι σε διεθνές επίπεδο όλες αυτές οι περιοχές παρουσιάζουν αυξημένη ζήτηση για τουρισμό κρουαζιέρας, πρέπει να περιμένουμε να έχουμε αντίστοιχη αύξηση και στην Ρόδο.
• Για την Κω και την Πάτμο, νησιά στα οποία επίσης καταπλέουν κρουαζιερόπλοια, θεωρείτε ότι υπάρχουν προοπτικές ανάπτυξης της κρουαζιέρας, και τι θα είχατε να προτείνετε συγκεκριμένα;
Και τα δύο αυτά νησιά είναι στα δρομολόγια κρουαζιέρας σήμερα και δέχονται αρκετά σημαντικό αριθμό επισκεπτών. Η Κως είναι γνωστός τουριστικός προορισμός με πολλά αξιοθέατα, ενώ η Πάτμος χαίρει και της αναγνώρισης ότι είναι το «Νησί της Αποκάλυψης». Και τα δύο νησιά είναι ήδη στα δρομολόγια και η γνώμη μου είναι ότι οι προσεγγίσεις θα αυξηθούν. Ειδικά η Πάτμος έχει πολλές προοπτικές, αλλά ακόμη οι υπηρεσίες λιμένα και επιβατών είναι πολύ περιορισμένες. Οι προοπτικές για την Πάτμο, με τα σημερινά δεδομένα, είναι να επικεντρωθεί στα μικρότερης χωρητικότητας κρουαζιερόπλοια που όμως έχουν υψηλότερου εισοδηματικού επιπέδου επιβάτες, λόγω μεγέθους απαιτούν μικρότερες προβλήτες, και μπορούν να εξυπηρετηθούν με μικρότερες εγκαταστάσεις επιβατών.
• Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε ότι δεν έχουν παρουσία οι ελληνικές εταιρείες κρουαζιέρας με εξαίρεση την εταιρεία Lοuis που είναι Κυπριακών συμφερόντων. Η εποχή που εταιρείες όπως η Ηπειρωτική του κ. Ποταμιάνου φαίνεται να έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Τι συνέβη στις ελληνικές εταιρίες; Θα υπάρξουν περαιτέρω συγχωνεύσεις και μεταξύ των ξένων εταιρειών κρουαζιέρας και γιατί;
Ο τουρισμός κρουαζιέρας ακολούθησε και αυτός την επιχειρηματική τάση της συγχώνευσης για λόγους οικονομίας κλίμακας. Επίσης, λόγω του μεγάλου ύψους της επένδυσης, τα κρουαζιερόπλοια πρέπει να απασχολούνται όλο τον χρόνο. Τέλος, τα Ελληνικά πληρώματα, δυστυχώς, είναι ακριβότερα από τα αλλοδαπά. Νομίζω ότι όλοι αυτοί οι παράγοντες συνέτειναν στο να απορροφηθούν οι Ελληνικές εταιρείες. Ελληνικών συμφερόντων αλλά λειτουργώντας σε διεθνές επίπεδο ήταν και η εταιρεία Χανδρής που είχε αναπτύξει και τα γνωστά «celebrity cruises», που διαφήμιζαν γνωστοί ηθοποιοί όπως ο Bob Hope. Όμως και αυτή η εταιρεία απορροφήθηκε ή συγχωνεύτηκε.Ήδη διεθνώς ενώ φαίνεται ότι λειτουργούν σχεδόν 30 διαφορετικές εταιρείες κρουαζιέρας, τα συμφέροντα έχουν συγχωνευθεί σε λίγο περισσότερους από δέκα ομίλους. Δεν γνωρίζω εάν θα ακούσουμε για μεγάλες συγχωνεύσεις, αλλά είναι βέβαιο ότι το θέμα του κόστους λειτουργίας επηρεάζει και τον σχεδιασμό δρομολογίων και την σύνθεση των πληρωμάτων. ¶λλωστε είναι στοιχεία που έχουν ήδη αναφερθεί και σε σχέση με την ανάπτυξη του τουρισμού κρουαζιέρας στην Ελλάδα.Στο πλαίσιο της διεθνούς οικονομικής κρίσης και της ιδιαίτερης προσπάθειας για μείωση κόστους λειτουργίας, και με αυξανόμενες τιμές στα καύσιμα, θεωρώ ότι το μέλλον θα δείξει όλο και περισσότερα κρουαζιερόπλοια σε σημαίες ευκαιρίας και μεγάλη ευαισθησία στις τιμολογήσεις εξυπηρέτησης στους λιμένες, σε σχέση με την διαμόρφωση των δρομολογίων. ¶λλωστε πλέον και θέματα περιβαλλοντικής ρύπανσης έχουν υπεισέλθει στην λειτουργία των κρουαζιερόπλοιων, ενώ βλέπουμε να αυξάνεται ο ανταγωνισμός για νέους προορισμούς προκειμένου οι εταιρείες να κρατήσουν τους πελάτες τους, προσφέροντας νέους λιμένες προσέγγισης.Η Ελλάδα έχει πολλούς λιμένες που μπορούν να αναπτυχθούν ως λιμένες προσέγγισης κρουαζιερόπλοιων και πιστεύω πως τα επόμενα χρόνια θα δούμε να αναπτύσσονται τα δρομολόγια στα Ελληνικά χωρικά ύδατα. Ήδη είναι γνωστό ότι λιμένες όπως ο Βόλος, η Ηγουμενίτσα, τα Χανιά, η Χίος, έχουν προστεθεί σε δρομολόγια κρουαζιέρας, και νομίζω ότι σύντομα θα δούμε και σε άλλους λιμένες να αναπτύσσονται υποδομές για εξυπηρέτηση του τουρισμού κρουαζιέρας. Η Μεσόγειος τείνει να πλησιάσει σε αριθμό επιβατών την Καραϊβική, και θα συνεχίσει να αποτελεί δημοφιλή περιοχή, λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη ότι η Ευρώπη εξελίσσεται σε κατεξοχήν περιοχή ζήτησης αυτής της μορφής τουρισμού, και θα συνεχίσει και τα επόμενα χρόνια.
