Τα κόλπα των καταπατητών-Οι “άοπλες” δασικές υπηρεσίες, οι νομιμοποιήσεις

Oι δασικές υπη­ρε­σίες είναι «άοπλες» απέ­να­ντι στους κατα­πα­τη­τές, που ενθαρ­ρύ­νο­νται από τις δια­δο­χι­κές «νομι­μο­ποι­ή­σεις» που προ­σφέ­ρει το κράτος. Eπιπλέον εάν υπάρχει άδεια, ακόμα κι αν κακώς εκδό­θηκε, το σπίτι δεν γκρε­μί­ζε­ται.

Συν­δέ­ο­νται και κατά πόσον οι δασικές πυρ­κα­γιές με τις κατα­πα­τή­σεις; Δασο­λό­γοι και δασάρ­χες υπο­στη­ρί­ζουν ότι ο αριθμός των επί­δο­ξων κατα­πα­τη­τών, που προ­σπα­θούν με εμπρη­σμούς να καρ­πω­θούν δημό­σιες εκτά­σεις, έχει τα τελευ­ταία χρόνια μειωθεί, λόγω των νέων δυνα­το­τή­των ελέγχου που προ­σφέ­ρει η τεχνο­λο­γία. Το ζήτημα όμως παρα­μέ­νει: οι δασικές υπη­ρε­σίες είναι ουσια­στικά «άοπλες» απέ­να­ντι στους κατα­πα­τη­τές, που ενθαρ­ρύ­νο­νται από τις πολυ­ε­τείς (συχνά ανο­λο­κλή­ρω­τες) δια­δι­κα­σίες απο­βο­λής τους και φυσικά από τις δια­δο­χι­κές «νομι­μο­ποι­ή­σεις», που απλό­χερα προ­σφέ­ρει το κράτος. Οι δε μπουλ­ντό­ζες εμφα­νί­ζο­νται συνήθως… για φράκτες και πέρ­γκο­λες, αλλά όχι για κατοι­κίες.

Οι πυρ­κα­γιές του φετινού καλο­και­ριού στον Υμηττό, στην Κοριν­θία, στην Αιτω­λο­α­καρ­να­νία και αλλού έφεραν για ακόμα μία φορά στο προ­σκή­νιο το ζήτημα της προ­στα­σίας των δημό­σιων εκτά­σεων, και δη των δασικών, που είναι και λόγω του χαρα­κτήρα τους οι πλέον ευά­λω­τες. Οσοι ασχο­λού­νται όμως με την κατα­γραφή ή/και την προ­στα­σία των δασών εκτι­μούν ότι η σύνδεση πυρκαγιάς-καταπάτησης δεν είναι πλέον απα­ραί­τητη. «Η πυρ­κα­γιά διευ­κο­λύ­νει τον κατα­πα­τητή, γιατί εξα­φα­νί­ζει το ορατό όριο», λέει στην «Κ» δασάρ­χης περιο­χής με… μεγάλα τέτοια ζητή­ματα, υπό τον όρο της ανω­νυ­μίας. «Ωστόσο οι κατα­πα­τη­τές δεν έχουν ανάγκη τις πυρ­κα­γιές. Οι περισ­σό­τε­ρες εκχερ­σώ­σεις δασών γίνο­νται σήμερα… υπό κανο­νι­κές συν­θή­κες».

«Νομίζω ότι οι περι­πτώ­σεις κατα­πα­τή­σεων δασών μέσω πυρ­κα­γιάς είναι πλέον σπάνιες», εκτιμά ο Νίκος Χλύκας, δασο­λό­γος και πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Μελετητών-Γεωτεχνικών. «Από τη μια πλευρά, υπάρχει

πλέον πλούσια νομο­λο­γία για τις παρεμ­βά­σεις σε ανα­δα­σω­τέες εκτά­σεις, ξέρεις ότι θα παρα­πεμ­φθείς για κακούρ­γημα. Επι­πλέον, έχουν γίνει τόσες παρεμ­βά­σεις στα δάση, ειδικά στην Αττική, που οι ίδιοι που έχουν χτίσει παρά­νομα στο δάσος… δεν επι­τρέ­πουν σε άλλους, θεω­ρώ­ντας ότι θα μειωθεί η αξία της παρά­νο­μης περιου­σίας τους! Παράλ­ληλα, τα “φιλέτα” είναι πλέον λίγα. Αν δεις την Πεντέλη από ψηλά, θα κατα­λά­βεις ότι αυτό που έχει απο­μεί­νει μοιάζει περισ­σό­τερο με πάρκο παρά με δάσος. Το ίδιο ισχύει σε όλη την Αττική μέχρι την Κοριν­θία, τερά­στιες εκτά­σεις έχουν βιαίως αλλάξει χρήση».

Η συστη­μα­τική κατα­πά­τηση των δασικών εκτά­σεων για οικο­πε­δο­ποί­ηση και οικο­δό­μησή τους ξεκί­νησε τη δεκα­ε­τία του ’70. «Επί χούντας δόθηκαν άδειες για τρο­χο­βί­λες στα δάση», λέει ο κ. Χλύκας. «Οι τρο­χο­βί­λες έγιναν σπίτια. Μετά, οι γεί­το­νες των σπιτιών σκέ­φτη­καν “γιατί όχι κι εμείς”. Και έκαναν το ίδιο. Το μόνο εμπόδιο ήταν το δάσος. Ολα αυτά δημιούρ­γη­σαν μια κατά­σταση που δεν ανα­τρέ­πε­ται. Πόσα σπίτια να κατε­δα­φί­σεις στην Αττική; Κατά την κτη­μα­το­γρά­φηση της Σαλα­μί­νας υπο­βλή­θη­καν 42.000 ενστά­σεις, εκ των οποίων οι 35.000 αφο­ρού­σαν κατα­πα­τη­μέ­νες δασικές εκτά­σεις. Τερά­στιες δασικές εκτά­σεις από τον Μαρα­θώνα μέχρι τη Λαυ­ρε­ω­τική και από εκεί μέχρι την Ανά­βυσσο είναι σήμερα οικι­σμοί».

Η πολι­τεία, βέβαια, έχει βοη­θή­σει τα τελευ­ταία χρόνια συστη­μα­τικά στη… μονι­μο­ποί­ηση διά της νομι­μο­ποί­η­σης. Για παρά­δειγμα, πέρυσι το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος έδωσε τη δυνα­τό­τητα να νομι­μο­ποι­η­θούν εκχερ­σώ­σεις δασικών εκτά­σεων από το 1975 έως το 2007, εφόσον χρη­σι­μο­ποιού­νται για γεωρ­γική ή δεν­δρο­κο­μική καλ­λιέρ­γεια και δεν έχουν κτί­σματα. Ρύθμιση του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος, που δόθηκε πριν από λίγο καιρό στη δημο­σιό­τητα και επρό­κειτο να κατα­τε­θεί στη Βουλή, προ­έ­βλεπε ότι δεν θα κηρύσ­σο­νται ανα­δα­σω­τέες οι δασικές εκτά­σεις που χρη­σι­μο­ποιού­νται ως βοσκό­το­ποι. Υστερα από αρκετές (και απόλυτα δικαιο­λο­γη­μέ­νες) αντι­δρά­σεις, η επίμαχη ρύθμιση φέρεται να απο­σύρ­θηκε.

Πώς θα στα­μα­τή­σουν οι κατα­πα­τή­σεις; «Μας λείπει το σαφές όριο που θα έδινε ο δασικός χάρτης», λέει ο έμπει­ρος δασάρ­χης. «Ταυ­τό­χρονα, η δυνα­τό­τητα άμεσης επέμ­βα­σης. Να μπορεί η δασική υπη­ρε­σία να σταματά απο­φα­σι­στικά όποιον εκχερ­σώ­νει, για παρά­δειγμα, για να φυτέψει δένδρα, να μπαίνει την επόμενη ημέρα και να τα ξερι­ζώ­νει. Σήμερα, πρέπει να υπο­βά­λουμε μήνυση, να εκδώ­σουμε απο­φά­σεις για την απο­μά­κρυνση των δέντρων ή την κατε­δά­φιση των κτι­σμά­των και τη διοι­κη­τική αποβολή του κατα­πα­τητή. Απο­φά­σεις που ανα­στέλ­λο­νται στα δικα­στή­ρια και συχνά, ακόμα κι αν τελε­σι­δι­κή­σουν, προ­σβάλ­λο­νται στο ΣτΕ, με απο­τέ­λε­σμα να χρειά­ζο­νται 5-10 χρόνια για να “κλείσει” μια υπόθεση. Είναι σαφές, λοιπόν, ότι η νομο­θε­σία πρέπει να αλλάξει».

Εκκλη­σία και στο μέλλον σούπερ μάρκετ…

Η υπόθεση των κατα­πα­τή­σεων συνο­ψί­ζει, σε μεγάλο βαθμό, τα δεινά της «ελλη­νι­κής υπό­θε­σης». «Κάποτε παρευ­ρέ­θηκα ως μελε­τη­τής σε μια συνά­ντηση “οικι­στών” (σ.σ: συνήθης όρος για την περι­γραφή αυθαι­ρε­τού­ντων) με έναν υπουργό», διη­γεί­ται ο Νίκος Χλύκας, δασο­λό­γος. «Πήγαν λοιπόν και του είπαν: “Είμαστε 300 σπίτια και θέλουμε να μας αφήσετε να φτιά­ξουμε μια εκκλη­σία, να μπο­ρούμε να εκκλη­σια­ζό­μα­στε”. Εγώ, γνω­ρί­ζο­ντας από εμπει­ρία αυτές τις πρα­κτι­κές, πήγα με τα νερά τους. “Πόσα τετρα­γω­νικά;”, τους ρωτάω. “Να μην είναι 200;” “Ε φυσικά”, απα­ντούν. “Μόνο εκκλη­σία θέλετε ή και ένα πνευ­μα­τικό κέντρο; Ας πούμε άλλα 200-300 τετρα­γω­νικά”. “Η αλήθεια είναι ότι χρεια­ζό­μα­στε δίπλα στην εκκλη­σία έναν χώρο εκδη­λώ­σεων”, λένε αυτοί. “Δεν θέλετε αυτό, κτίριο για μίνι μάρκετ και ταβέρνα θέλετε”, τους λέω. Αυτό που προ­σπα­θού­σαν είναι να δημιουρ­γή­σουν μια πλατεία, ένα κέντρο για τον οικισμό τους. Με τα πολλά το παρα­δέ­χθη­καν. “Πρέπει να έχουν κάπου τα παιδιά μας να πάνε”, δικαιο­λο­γή­θη­καν.

“Σήμερα κατε­βαί­νουν κάτω και μπλέ­κουν στα ναρ­κω­τικά”».

Την επόμενη φορά, όμως, που θα δείτε ένα σπίτι μέσα σε δάσος, μην βια­στείτε να βγάλετε συμπε­ρά­σματα. «Μου έτυχε μια φορά να βρω μέσα σε πυκνό δάσος να χτί­ζε­ται μια βίλα. Πλη­σί­ασα και ρώτησα τον ιδιο­κτήτη αν έχει άδεια. “Βεβαίως”, μου είπε και μου την έδειξε. Δυστυ­χώς αυτά συμ­βαί­νουν. Και εφόσον υπάρχει άδεια, ακόμα κι αν κακώς εκδό­θηκε, το σπίτι δεν γκρε­μί­ζε­ται».

Καθη­με­ρινή