Τα εφετεία σβήνουν τα… αργοπορημένα πρόστιμα της Εφορίας

«Πέφτουν» ως αντι­συ­νταγ­μα­τικά, με δικα­στι­κές απο­φά­σεις, τα πρό­στιμα της Εφορίας που αφορούν φορο­λο­γι­κές υπο­θέ­σεις και παρα­βά­σεις παλαιό­τε­ρων ετών, στις οποίες έγιναν ανα­δρο­μι­κοί έλεγχοι, που παρέ­μει­ναν «ζωντα­νοί» χάρη στις συνε­χείς παρα­τά­σεις που έδινε το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών στα χρονικά όρια της παρα­γρα­φής τους.

Η Δικαιο­σύνη θεωρεί ότι οι υπο­θέ­σεις αυτές έχουν καλυ­φθεί με το πέπλο της παρα­γρα­φής και κρίνει ότι δεν είναι συνταγ­μα­τικά ανεκτή η συνεχής επί χρόνια παρά­ταση της παρα­γρα­φής, ούτε η άνιση διαιώ­νιση των φορο­ε­λέγ­χων, επειδή οι φορο­λο­γι­κές αρχές έχουν ελλεί­ψεις και προ­βλή­ματα δυσλει­τουρ­γίας.

Οι νομο­θε­τι­κές ρυθ­μί­σεις που έδιναν τη δυνα­τό­τητα ανα­δρο­μι­κών ελέγχων για παρα­βά­σεις και υπο­θέ­σεις φορο­δια­φυ­γής που «έτρεχαν» από το 2000 βρί­σκο­νται ουσια­στικά «στον αέρα» και μαζί τους οι σχε­τι­κές φορο­λο­γι­κές έρευνες και οι συνα­κό­λου­θες κυρώ­σεις (πρό­στιμα κ.λπ.), ύστερα από εφε­τεια­κές αποφάσεις-σοκ τις οποίες το Δημόσιο προ­σπα­θεί να ανα­τρέ­ψει τώρα προ­σφεύ­γο­ντας στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας.

Οι δικα­στι­κές απο­φά­σεις απο­κρού­ουν ως αντι­συ­νταγ­μα­τική την επέ­κταση του χρόνου παρα­γρα­φής και πέραν της 6ετίας για τους επί­μα­χους ελέγ­χους, φθά­νο­ντας ακόμα και τη 12ετία. Αμφι­σβη­τούν ουσια­στικά τη δυνα­τό­τητα των φορο­λο­γι­κών αρχών να διαιω­νί­ζουν (με συνε­χείς παρα­τά­σεις) το ανα­δρο­μικό αυτό «ξεσκό­νι­σμα» παλαιό­τε­ρων υπο­θέ­σεων μόνο και μόνο επειδή οι σχε­τι­κοί μηχα­νι­σμοί είναι χρο­νο­βό­ροι και ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κοί, λόγω γρα­φειο­κρα­τίας, ελλι­πούς στε­λέ­χω­σης και υπο­δο­μής κ.λπ.

Ετσι «μπλο­κά­ρε­ται» στην πράξη η δυνα­τό­τητα διε­νέρ­γειας ελέγχων και επι­βο­λής προ­στί­μων σε παλαιό­τε­ρες υπο­θέ­σεις όπου διε­ρευ­νώ­νται τυχόν φορο­δια­φυγή ή άλλου είδους παρα­βά­σεις (όπως στις γνωστές κατά καιρούς «λίστες» του παρελ­θό­ντος), καθώς οι έρευνες αυτές δεν μπορούν να οδη­γή­σουν σε επιβολή προ­στί­μων και προ­σαυ­ξή­σεων, σε προσ­διο­ρι­σμό ΦΠΑ κ.λπ. εφόσον έχουν περάσει πάνω από 6 χρόνια από τη σχετική παρά­βαση.

Παράλ­ληλα, με άλλες απο­φά­σεις «μπλο­κά­ρε­ται» και η δυνα­τό­τητα ανα­δρο­μι­κής φορο­λό­γη­σης και περιου­σια­κών στοι­χείων που μετα­φέρ­θη­καν με εμβά­σματα στο εξω­τε­ρικό πριν από τον Σεπτέμ­βριο του 2010 (οπότε άρχισε να ισχύει ο ν. 3888/10), αφού ?κατά τα δικα­στή­ρια? ο νόμος επι­τρέ­πει να φορο­λο­γη­θούν ως προ­σαύ­ξηση περιου­σίας τα κεφά­λαια που σχη­μα­τί­στη­καν μετά τις 30-9-10 και όχι νωρί­τερα.

Οι δικα­στι­κές απο­φά­σεις που έχουν εκδοθεί από διάφορα Διοι­κη­τικά Εφετεία της χώρας έχουν προ­κα­λέ­σει τερά­στιο «πονο­κέ­φαλο» στο οικο­νο­μικό επι­τε­λείο και στις αρμό­διες φορο­λο­γι­κές αρχές, που βλέπουν να «δένο­νται» τα χέρια τους γύρω από ανα­δρο­μι­κούς ελέγ­χους για τη φορο­λό­γηση πολλών χιλιά­δων πολιτών και επι­χει­ρή­σεων. Κι αυτό γιατί αμφι­σβη­τεί­ται παράλ­ληλα και η μετα­κύ­λιση του βάρους από­δει­ξης στον πολίτη για να βεβαιώ­σει ότι δεν είναι φορο­φυ­γάς.

Ηδη το Δημόσιο έσπευσε να προ­σβά­λει στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας κάποιες από τις εφε­τεια­κές αυτές απο­φά­σεις, ελπί­ζο­ντας στην ανα­τροπή τους μετά το φθι­νό­πωρο σε σχετική «πιλο­τική δίκη», γιατί αλλιώς θα κατα­πέ­σουν χιλιά­δες έλεγχοι και πρό­στιμα, με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για την ανα­ζή­τηση μεγάλων κον­δυ­λίων και εσόδων από τυχόν φορο­δια­φυγή και παρα­βά­σεις του παρελ­θό­ντος.

Αν το ΣτΕ συμ­φω­νή­σει με τα Δ. Εφετεία και π.χ. «κλείσει» το «παρά­θυρο» των αλλε­πάλ­λη­λων παρα­τά­σεων για τις έρευνες, όρια της παρα­γρα­φής κ.λπ., τότε οι έλεγχοι, τα πρό­στιμα και τα προσ­δο­κώ­μενα έσοδα θα βρεθούν «στον αέρα». Αντί­θετα, αν ανα­τρέ­ψει τις εφε­τεια­κές απο­φά­σεις για την παρα­γραφή, για τα εμβά­σματα που προ­σαυ­ξά­νουν την περιου­σία κ.λπ., τότε θα «ανάψει πράσινο» για συνέ­χιση των φορο­λο­γι­κών ελέγχων και των προ­στί­μων.

Οι εφε­τεια­κές απο­φά­σεις θέτουν ζήτημα νομι­μό­τη­τας για το άνισο χρονικό «ξεχεί­λωμα» των ελέγχων και της παρα­γρα­φής των αξιώ­σεων του κράτους γύρω από τη φορο­λο­γία εισο­δή­μα­τος. Η νομο­θε­σία των προη­γού­με­νων ετών όριζε ότι ο έλεγχος και η κοι­νο­ποί­ηση του φύλλου ελέγχου και του προ­στί­μου προς τον φορο­λο­γού­μενο έπρεπε να γίνουν μέσα σε μία 5ετία από το τέλος της επό­με­νης δια­χει­ρι­στι­κής περιό­δου, κατά την οποία έγινε η παρά­βαση (δηλαδή το πολύ σε 6 χρόνια). Επειδή, όμως, οι σχε­τι­κοί έλεγχοι δεν προ­λά­βαι­ναν στην πράξη να γίνουν, με σειρά νομο­θε­τι­κών ρυθ­μί­σεων δόθηκαν κάθε χρόνο (μετά το 2008) ετήσιες παρα­τά­σεις στους ελέγ­χους και στην επιβολή προ­στί­μων.

Ετσι, ενώ για τις φορο­λο­γι­κές παρα­βά­σεις του 2000 έπρεπε να ολο­κλη­ρω­θούν οι έλεγχοι και τα πρό­στιμα μέχρι την έναρξη του 2007, νομο­θε­τική ρύθμιση παρέ­τεινε για ακόμα ένα έτος την παρα­γραφή του δικαιώ­μα­τος του Δημο­σίου για κοι­νο­ποί­ηση φύλλων ελέγχου για φόρους, τέλη, εισφο­ρές. Αντί­στοιχη ρύθμιση επα­να­λή­φθηκε και τα επόμενα χρόνια με παρα­τά­σεις που έφεραν την παρα­γραφή μέχρι το 2014 και οι φορο­λο­γι­κές αρχές θεώ­ρη­σαν ότι μπορούν μέχρι τότε να ελέγ­χουν χρήσεις του 2009 κ.λπ.

Ωστόσο οι απο­φά­σεις του Δ. Εφε­τείου δέχθη­καν ότι η παρά­ταση της παρα­γρα­φής μέχρι τα τέλη του 2007 και του 2008 μπο­ρούσε να αφορά μόνο τους ελέγ­χους για παρα­βά­σεις του 2000 και του 2001. Δέχθη­καν δηλαδή ότι η ετήσια παρά­ταση αφο­ρούσε ξεχω­ρι­στά την 5ετή παρα­γραφή κάθε επό­με­νης δια­χει­ρι­στι­κής περιό­δου. Ετσι μέχρι τα τέλη του 2009 μπο­ρού­σαν να παρα­τα­θούν οι έλεγχοι του 2002, μέχρι το 2010 οι έλεγχοι του 2003 κ.ο.κ., με απο­τέ­λε­σμα να μην είναι νόμιμοι οι έλεγχοι για προη­γού­με­νες χρονιές, ούτε τα σχετικά πρό­στιμα.

Στη βασι­κό­τερη λόγω και οικο­νο­μι­κού μεγέ­θους υπόθεση, το Δ. Εφετείο ακύρωσε πράξη προσ­διο­ρι­σμού ΦΠΑ και φύλλα ελέγχου (που αφο­ρού­σαν πρό­στιμα που μαζί με τις προ­σαυ­ξή­σεις ξεπερ­νού­σαν τα 12 εκατ. ευρώ), καθώς οι παρα­βά­σεις που κατα­λο­γί­στη­καν σε εται­ρεία εμπο­ρίας πετρε­λαιοει­δών φέρο­νται να έγιναν το 2000 και το 2001, ενώ οι σχε­τι­κοί έλεγχοι ολο­κλη­ρώ­θη­καν το 2010 με την επιβολή χρη­μα­τι­κών κυρώ­σεων, δηλαδή μερικά χρόνια μετά τη λήξη της 5ετούς παρα­γρα­φής και της ετήσιας παρά­τα­σης που δόθηκε με νόμο.

Κατά το Δ. Εφετείο, αν οι 6 δια­δο­χι­κές παρα­τά­σεις της παρα­γρα­φής που δόθηκαν με νόμους αφο­ρού­σαν όλες τις φορο­λο­γι­κές υπο­θέ­σεις του παρελ­θό­ντος (2000, 2001 κ.λπ.), τότε θα παρα­βιά­ζο­νταν οι συνταγ­μα­τι­κές αρχές που κατο­χυ­ρώ­νουν την ισότητα, το δικαί­ωμα δικα­στι­κής προ­στα­σίας των πολιτών κ.λπ. Γιατί οι έλεγχοι για το 2001 θα μπο­ρού­σαν τότε να κρα­τή­σουν 13 χρόνια, ενώ 12 χρόνια για το 2002, 11 χρόνια για το 2003 κ.ο.κ., χωρίς να μπορεί να δικαιο­λο­γη­θεί μια τέτοια άνιση μετα­χεί­ριση από λόγους υπέρ­τε­ρου δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος. Σε καμία δε περί­πτωση -τονίζει το δικαστήριο- δεν μπορεί να θεω­ρη­θούν ως τέτοιοι λόγοι η ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα των ελεγ­κτι­κών μηχα­νι­σμών της Εφορίας, η δυσλει­τουρ­γία του φορο­λο­γι­κού συστή­μα­τος, η καθυ­στέ­ρηση των δια­δι­κα­σιών μηχα­νο­γρά­φη­σης, ηλε­κτρο­νι­κού ελέγχου κ.λπ.

Ο αντί­λο­γος του Δημο­σίου

Το Δημόσιο από την πλευρά του, προ­σπα­θώ­ντας να ανα­τρέ­ψει το σοβαρό εφε­τειακό «μπλόκο», παρα­δέ­χε­ται ότι οι έλεγχοι ήταν αδύ­να­τον να ολο­κλη­ρω­θούν εντός 5ετίας λόγω της υπερ­με­γέ­θους προ­σπά­θειας φορο­δια­φυ­γής. Απο­δί­δει την ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα που κατα­λο­γί­ζει το Δ. Εφετείο στις φορο­λο­γι­κές αρχές στον μεγάλο όγκο των ελεγ­χό­με­νων φορο­λο­γι­κών πράξεων, στην πολυ­ποί­κιλη παρά­νομη δρα­στη­ριό­τητα των φορο­λο­γου­μέ­νων, στην απουσία επαρ­κούς αριθμού ειδι­κευ­μέ­νων ελεγ­κτών και κατάλ­λη­λης υπο­δο­μής κ.λπ. Ωστόσο επι­ση­μαί­νει ότι οι όποιες δυσλει­τουρ­γίες δεν είναι δυνατόν να περιο­ρί­σουν το δικαί­ωμα του κράτους να παρα­τεί­νει τον χρόνο της παρα­γρα­φής για να ολο­κλη­ρω­θούν οι έλεγχοι.

Εθνος