Χαρτορίχτρα η FT: Ομιλεί για «Μοντέλο Κύπρου» στην Ελλάδα με capital control σε 4-6 εβδομάδες

Νέα βόμβα κατά της Ελ­λά­δας, εξα­πο­λύ­ει η εφη­με­ρί­δα Financial Times η οποία σε άρθρο της ομι­λει για μο­ντέ­λο Κύ­πρου με στόχο το capital control που είναι πι­θα­νόν να εφαρ­μο­στεί και στη χώρα μας.

Η έλ­λει­ψη ρευ­στό­τη­τας που αντι­με­τω­πί­ζει η κυ­βέρ­νη­ση, σε συν­δυα­σμό με τις μα­ζι­κές ανα­λή­ψεις των κα­τα­θε­τών από τις τρά­πε­ζες, φέρ­νουν στο προ­σκή­νιο αυτά τα μέτρα, την ώρα που ανα­λυ­τές προει­δο­ποιούν την Αθήνα ότι σύ­ντο­μα θα ανα­γκα­στεί να τα εφαρ­μό­σει.

«Απέ­χου­με τέσ­σε­ρις με έξι εβδο­μά­δες από την πι­θα­νή επι­βο­λή capital controls», δη­λώ­νει ο Daniel Gros, διευ­θυ­ντής του Κέ­ντρου Με­λε­τών Ευ­ρω­παϊ­κής Πο­λι­τι­κής, στις Βρυ­ξέλ­λες. Συ­μπλή­ρω­σε βέ­βαια, ότι «πάντα μπο­ρεί να υπάρ­ξει μια προ­σω­ρι­νή λύση, αλλά πλέον φτά­νου­με στο τέλος του χρό­νου».

Αν η Ελ­λά­δα χρε­ο­κο­πή­σει στα τέλη Ιου­νί­ου λόγω της μη απο­πλη­ρω­μής του ΔΝΤ, η κα­τά­στα­ση θα βγει εκτός ελέγ­χου, σχο­λιά­ζουν οι FT, επι­ση­μαί­νο­ντας πως τότε η χώρα θα ανα­γκα­στεί να εφαρ­μό­σει την συ­ντα­γή της Κύ­πρου και της Αρ­γε­ντι­νής, που ση­μαί­νει ότι θα πρέ­πει να απο­τρα­πεί η “αι­μορ­ρα­γία” των τρα­πε­ζών για να απο­φευ­χθεί η πτώ­χευ­ση.

Ανα­φέ­ρει επί­σης τις συ­νέ­πειες στους Κύ­πριους πο­λί­τες από την επι­βο­λή των πε­ριο­ρι­στι­κών μέ­τρων:

Τα μέτρα έπλη­ξαν βαριά τους πο­λί­τες. Με βάση τις κρα­τι­κές εντο­λές, οι κυ­πρια­κές τρά­πε­ζες πα­ρέ­μει­ναν κλει­στές για σχε­δόν δυο εβδο­μά­δες. Όταν άνοι­ξαν, υπήρ­χαν σκλη­ροί πε­ριο­ρι­σμοί στις εσω­τε­ρι­κές και εξω­τε­ρι­κές πλη­ρω­μές, με­τα­ξύ των οποί­ων όριο ανα­λή­ψε­ων 300 ευρώ την ημέρα, όριο 5.000 στις πλη­ρω­μές προς το εξω­τε­ρι­κό με πι­στω­τι­κή κάρτα και η προ­ϋ­πό­θε­ση έγκρι­σης από την κε­ντρι­κή τρά­πε­ζα για κάθε με­τα­φο­ρά άνω των 5.000 ευρώ.

Ολό­κλη­ρο το άρθρο σε με­τά­φρα­ση από το Euro2day.gr έχει ως εξής:

Πριν από λί­γους μήνες, η πι­θα­νό­τη­τα επι­βο­λής κε­φα­λαια­κών πε­ριο­ρι­σμών στην Ελ­λά­δα φαι­νό­ταν ακόμη μα­κρι­νή.

Όμως με τα ρευ­στά δια­θέ­σι­μα της κυ­βέρ­νη­σης να στε­ρεύ­ουν και τους νευ­ρι­κούς κα­τα­θέ­τες να τρα­βούν χρή­μα­τα από τις τρά­πε­ζες, πλέον η συ­ζή­τη­ση για την ανά­γκη τέ­τοιων μέ­τρων είναι διευ­ρυ­μέ­νη και οι ανα­λυ­τές προει­δο­ποιούν ότι η Αθήνα εν­δέ­χε­ται να ανα­γκα­στεί να τα επι­βάλ­λει.

«Εί­μα­στε τέσ­σε­ρις με έξι εβδο­μά­δες μα­κριά από την πι­θα­νή επι­βο­λή κε­φα­λαια­κών πε­ριο­ρι­σμών», ση­μειώ­νει ο Daniel Gros, επι­κε­φα­λής think tank των Βρυ­ξελ­λών. «Υπάρ­χει πάντα μια προ­σω­ρι­νή λύση που μπο­ρούν να σκε­φτούν οι ευ­ρω­παί­οι πο­λι­τι­κοί, αλλά πλέον εί­μα­στε πραγ­μα­τι­κά κοντά».

Εάν η Ελ­λά­δα δεν πλη­ρώ­σει την δόση ύψους 1,5 δισ. ευρώ προ το ΔΝΤ στα τέλη Ιου­νί­ου, η κα­τά­στα­ση εν­δέ­χε­ται να ξε­φύ­γει εκτός ελέγ­χου, επι­βάλ­λο­ντας την ανά­γκη λήψης μέ­τρων από τους πο­λι­τι­κούς. Η Ελ­λά­δα εν­δέ­χε­ται τότε να ανα­γκα­στεί να επα­να­λά­βει τη στάση της Κύ­πρου και της Αρ­γε­ντι­νής που επέ­λε­ξαν να πα­ρέμ­βουν για να στα­μα­τή­σουν την αι­μορ­ρα­γία των τρα­πε­ζών.

Όμως η επι­βο­λή κε­φα­λαια­κών πε­ριο­ρι­σμών δεν θα είναι εύ­κο­λη. Τέ­τοια μέτρα απο­τρέ­πο­νται από τις ευ­ρω­παϊ­κές συν­θή­κες, που προ­στα­τεύ­ουν την ελεύ­θε­ρη κί­νη­ση κε­φα­λαί­ων – μαζί με τη δια­κί­νη­ση ερ­γα­σί­ας, αγα­θών και υπη­ρε­σιών- σαν μια από τις τέσ­σε­ρις αρχές της Ενω­σης.

Το όποιο αί­τη­μα θα πρέ­πει να προ­έλ­θει από την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση – όχι τους πι­στω­τές της – εκ­θέ­το­ντας την Αθήνα στο πο­λι­τι­κό κό­στος από τους εξα­γριω­μέ­νους πο­λί­τες. Επί­σης, η κυ­βέρ­νη­ση θα κλη­θεί να επι­βάλ­λει διό­λου δη­μο­φι­λή μέτρα όπως ο πε­ριο­ρι­σμός στην ανά­λη­ψη κα­τα­θέ­σε­ων.

«Χωρίς τη συ­νερ­γα­σία των ελ­λη­νι­κών αρχών, είναι αδύ­να­το να επι­βλη­θούν κε­φα­λαια­κοί πε­ριο­ρι­σμοί», το­νί­ζει ο Guntram Wolff, επι­κε­φα­λής του think tank Bruegel. «Πρέ­πει όντως να υπάρ­χει η συ­νερ­γα­σία των ελ­λη­νι­κών αρχών».

Από τη Μα­λαι­σία κατά τη διάρ­κεια της ασια­τι­κής κρί­σης του 1998 έως την Ισλαν­δία μετά την κα­τάρ­ρευ­ση των τρα­πε­ζών της το 2008, υπάρ­χουν πολλά πα­ρα­δείγ­μα­τα χωρών που επέ­βα­λαν πε­ριο­ρι­σμούς στις κα­τα­θέ­σεις για να στα­μα­τή­σουν τις εκρο­ές.

Πολ­λοί επεν­δυ­τές και πο­λι­τι­κοί πι­στεύ­ουν ότι το πιο σχε­τι­κό πα­ρά­δειγ­μα για την Ελ­λά­δα εκτυ­λί­χθη­κε δίπλα της πριν από δυο χρό­νια: Η διά­σω­ση της Κύ­πρου το 2013.

«Η βα­σι­κή πρό­κλη­ση, του πε­ριο­ρι­σμού των εκρο­ών κα­τα­θέ­σε­ων, είναι πα­ρό­μοια στις δυο πε­ρι­πτώ­σεις», υπο­γραμ­μί­ζει ο Francois Cabau, οι­κο­νο­μο­λό­γος της Barclays. «Ωστό­σο, δύ­σκο­λα οι πε­ριο­ρι­σμοί στην Ελ­λά­δα θα είναι πα­ρό­μοιοι με αυ­τούς στην Κύπρο».

Υπό την πίεση των ευ­ρω­παί­ων εταί­ρων, η Λευ­κω­σία συμ­φώ­νη­σε σε βαθιά ανα­διάρ­θρω­ση του τρα­πε­ζι­κού της κλά­δου, με «bail in» των με­γά­λων κα­τα­θε­τών – ανα­γκά­ζο­ντάς τους να απο­δε­χτούν τρα­πε­ζι­κές με­το­χές ένα­ντι μέ­ρους των χρη­μά­των τους- σε αντάλ­λαγ­μα για ένα δά­νειο ύψους 10 δισ.

Τα μέτρα έπλη­ξαν βαριά τους πο­λί­τες. Με βάση τις κρα­τι­κές εντο­λές, οι κυ­πρια­κές τρά­πε­ζες πα­ρέ­μει­ναν κλει­στές για σχε­δόν δυο εβδο­μά­δες. Όταν άνοι­ξαν, υπήρ­χαν σκλη­ροί πε­ριο­ρι­σμοί στις εσω­τε­ρι­κές και εξω­τε­ρι­κές πλη­ρω­μές, με­τα­ξύ των οποί­ων όριο ανα­λή­ψε­ων 300 ευρώ την ημέρα, όριο 5.000 στις πλη­ρω­μές προς το εξω­τε­ρι­κό με πι­στω­τι­κή κάρτα και η προ­ϋ­πό­θε­ση έγκρι­σης από την κε­ντρι­κή τρά­πε­ζα για κάθε με­τα­φο­ρά άνω των 5.000 ευρώ.

Όμως τα μέτρα τε­λι­κώς απέ­τρε­ψαν την πλήρη κα­τάρ­ρευ­ση των κυ­πρια­κών τρα­πε­ζών, κρα­τώ­ντας και την χώρα στην ευ­ρω­ζώ­νη.

Ο επι­κε­φα­λής του Eurogroup Γε­ρούν Ντάι­σελ­μπλουμ επι­κα­λέ­στη­κε το προη­γού­με­νο το Μάρ­τιο, το­νί­ζο­ντας ότι η Κύ­προς έδει­ξε πως «εάν μια χώρα αντι­με­τω­πί­ζει ση­μα­ντι­κά προ­βλή­μα­τα, αυτό δεν οδη­γεί απα­ραι­τή­τως σε σε­νά­ριο εξό­δου από το ευρώ».

Όμως δεν έχουν πει­στεί όλοι ότι η «κυ­πρια­κή λύση» μπο­ρεί να εφαρ­μο­στεί με τα ίδια απο­τε­λέ­σμα­τα στην Ελ­λά­δα. Για την Κύπρο, οι πε­ριο­ρι­σμοί κε­φα­λαί­ων ήταν μέρος ενός ευ­ρύ­τε­ρου σχε­δί­ου διά­σω­σης που συμ­φω­νή­θη­κε με τους δα­νει­στές για να απο­κα­τα­στα­θούν οι τρά­πε­ζες και να επα­νεκ­κι­νή­σει η οι­κο­νο­μία. Η Ελ­λά­δα δεν έχει ακόμη στα χέρια της μια τέ­τοια συμ­φω­νία, που οι οι­κο­νο­μο­λό­γοι θε­ω­ρούν κρί­σι­μη για να απο­κα­τα­στα­θεί τε­λι­κά η υγεία του χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κού συ­στή­μα­τος.

Κά­ποιοι οι­κο­νο­μο­λό­γοι προει­δο­ποιούν ότι μια πιο αξιό­πι­στη σύ­γκρι­ση με την Ελ­λά­δα θα ήταν η πε­ρί­πτω­ση της Αρ­γε­ντι­νής το 2001, όταν δια­κό­πη­κε η δια­σύν­δε­ση του νο­μί­σμα­τός της με το δο­λά­ριο εν μέσω οι­κο­νο­μι­κών και πο­λι­τι­κών τα­ρα­χών.

Η κρίση της Αρ­γε­ντι­νής ξε­κί­νη­σε στα τέλη του 2001, όταν οι κα­τα­θέ­τες ξε­κί­νη­σαν να «τρα­βούν» τα χρή­μα­τά τους από τις τρά­πε­ζες και να τα με­τα­τρέ­πουν σε δο­λά­ρια, εν μέσω φόβων ότι η στα­θε­ρή δια­σύν­δε­ση του πέσο με το δο­λά­ριο δεν ήταν πλέον βιώ­σι­μη.

Για να στα­μα­τή­σουν το bank run, οι αρχές της χώρας επέ­βα­λαν αρ­χι­κά μια πε­ριο­ρι­σμέ­νη δέσμη μέ­τρων, με­τα­ξύ των οποί­ων και ο φραγ­μός στις ανα­λή­ψεις από λο­γα­ρια­σμούς σε δο­λά­ρια.

Το επο­νο­μα­ζό­με­νο «el corralito», ένας μι­κρός πε­ριο­ρι­σμός, δεν ήταν επαρ­κής και γρή­γο­ρα έπρε­πε να ακο­λου­θή­σει το «el corralon», το οποίο πε­ριε­λάμ­βα­νε πά­γω­μα των μα­κρο­πρό­θε­σμων κα­τα­θέ­σε­ων και ανα­γκα­στι­κή με­τα­τρο­πή των πε­ρισ­σό­τε­ρων εξ αυτών σε ομό­λο­γα σε πέσο. Ακόμα και τότε η κυ­βέρ­νη­ση δεν κα­τά­φε­ρε να απο­τρέ­ψει μια βαθιά υπο­τί­μη­ση της ισο­τι­μί­ας, η οποία χτύ­πη­σε τα 3,90 πέσο ένα­ντι του δο­λα­ρί­ου ως τον Ιού­νιο του 2020.

Μια ακόμα ανη­συ­χία για την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση θα είναι η δυ­να­τό­τη­τα να εφαρ­μό­σει σωστά και να πα­ρα­κο­λου­θή­σει τα capital controls.

«Για να δου­λέ­ψουν τα capital controls πρέ­πει να στή­σεις ένα αυ­στη­ρό σύ­στη­μα πα­ρα­κο­λού­θη­σης και εφαρ­μο­γής», δη­λώ­νει ο Friðrik Már Baldursson, οι­κο­νο­μο­λό­γος στο πα­νε­πι­στή­μιο του Ρέ­υ­κια­βικ στην Ισλαν­δία. «Αν υπάρ­χει με­γά­λη δια­φθο­ρά, τα capital controls απλά δεν θα δου­λέ­ψουν».

Ακόμα και αν όλα πάνε καλά, δεν υπάρ­χει εγ­γύ­η­ση ότι τα capital controls θα αρ­θούν σύ­ντο­μα. Η Ισλαν­δία μόλις αυτό το μήνα ανα­κοί­νω­σε σχέ­δια να απο­σύ­ρει αντί­στοι­χα μέτρα, επτά χρό­νια μετά την κρίση.

«Είναι ευ­κο­λό­τε­ρα να επι­βά­λει κα­νείς ελέγ­χους παρά να τους άρει», προ­σέ­θε­σε ο Baldursson. «Η κυ­βέρ­νη­ση πρέ­πει να πεί­σει τους κα­τα­θέ­τες ότι μπο­ρούν να φέ­ρουν πίσω τα λεφτά τους στις τρά­πε­ζες καθώς οι έλεγ­χοι δεν θα επι­βλη­θούν ξανά. Αλλά η αξιο­πι­στία μπο­ρεί να εξα­φα­νι­στεί πολύ γρή­γο­ρα και παίρ­νει πολύ χρόνο να ανα­κτη­θεί».