Ανάγκη για ανασύνταξη δυνάμεων στο χώρο του πιστωτικού συνεταιριστικού κινήματος

Η επι­κεί­μενη πώληση της Πανελ­λή­νιας Τρά­πε­ζας σε συστη­μικό όμιλο σημα­το­δο­τεί το άδοξο τέλος των πολυ­ε­τών προ­σπα­θειών του συνε­ται­ρι­στι­κού κινή­μα­τος να παίξει το δικό του βαρύ­νο­ντα ρόλο στο εγχώριο χρη­μα­το­πι­στω­τικό σύστημα.

Η όλη κίνηση ξεκί­νησε ουσια­στικά στις αρχές της δεκα­ε­τίας του 1990, όταν -βασιζόμενες στην πολυετή παρου­σία της Συνε­ται­ρι­στι­κής Τρά­πε­ζας Λαμίας- κάμπο­σοι πιστω­τι­κοί συνε­ται­ρι­σμοί και λίγες συνε­ται­ρι­στι­κές τρά­πε­ζες επε­δί­ω­ξαν να παίξουν το δικό τους κοι­νω­νικό ρόλο, δανειο­δο­τώ­ντας τα νοι­κο­κυ­ριά, τους ελεύ­θε­ρους επαγ­γελ­μα­τίες και τις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις που δεν είχαν ουσια­στική πρό­σβαση στο «σύστημα των εμπο­ρι­κών τρα­πε­ζών».

Η ανάγκη ήταν μεγάλη, καθώς η τότε πιστω­τική επέ­κταση ήταν ιδιαί­τερα περιο­ρι­σμένη, επι­κε­ντρω­νό­ταν κυρίως στις μεγάλες επι­χει­ρή­σεις και επι­πλέον τα επι­τό­κια χορη­γή­σεων ήταν διψήφια! Έπρεπε λοιπόν τα νοι­κο­κυ­ριά και οι μικρο­με­σαίοι να χρη­μα­το­δο­τη­θούν, και μάλιστα με χαμηλό κόστος.

Το μοντέλο είχε προ­ϋ­πο­θέ­σεις επι­τυ­χίας, αφού οι συνε­ται­ρι­στι­κές τρά­πε­ζες: α) είχαν πολύ χαμηλό λει­τουρ­γικό κόστος, β) γνώ­ρι­ζαν καλά τις τοπικές κοι­νω­νίες, άρα μπο­ρού­σαν να απο­φύ­γουν να δανειο­δο­τούν τους… κατ’ επάγ­γελμα μπα­τα­χτσή­δες και γ) δεν είχαν την… υπο­χρέ­ωση να απο­δί­δουν μεγάλα κέρδη στους μερι­διού­χους τους, σε αντί­θεση με τις εμπο­ρι­κές τρά­πε­ζες που ήταν εισηγ­μέ­νες στο χρη­μα­τι­στή­ριο και πιέ­ζο­νταν για τη διανομή υψηλών μερι­σμά­των.

Ανάλογα μοντέλα άλλωστε είχαν στεφθεί με ιδιαί­τερη επι­τυ­χία σε αρκετές ευρω­παϊ­κές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία και η Γερ­μα­νία.

Πέρα από κάποια παρα­τρά­γουδα (που απα­σχό­λη­σαν μάλιστα και τη Δικαιο­σύνη) το συνε­ται­ρι­στικό κίνημα ξεκί­νησε με επι­τυ­χία σε αρκε­τούς νομούς της χώρας, με κλασικό παρά­δειγμα την Παγκρή­τια Τράπεζα που -ιδίως μετά τη διακοπή λει­τουρ­γίας της Συνε­ται­ρι­στι­κής Λαμίας- απέ­κτησε ρόλο φυσικού ηγέτη στο χώρο. Οι δρα­στη­ριό­τη­τες πολλών τρα­πε­ζών ανέ­βαι­ναν χρόνο με το χρόνο, όπως επίσης και οι τιμές των μερι­δίων τους.

Η νέα τράπεζα και οι Γερ­μα­νοί

Η Πανελ­λή­νια Τράπεζα δημιουρ­γή­θηκε για να απο­τε­λέ­σει το όχημα που θα εξυ­πη­ρε­τούσε τη δεύτερη φάση ανά­πτυ­ξης του συνε­ται­ρι­στι­κού πιστω­τι­κού κινή­μα­τος στην Ελλάδα. Ήταν μια εμπο­ρική τράπεζα με μετό­χους συνε­ται­ρι­στικά πιστω­τικά ιδρύ­ματα και ως βασι­κούς στόχους είχε:

α) Να δημιουρ­γή­σει σημα­ντι­κές συνέρ­γειες και οικο­νο­μίες κλί­μα­κας στις συνε­ται­ρι­στι­κές τρά­πε­ζες, οι οποίες ήταν και οι μέτοχοί της.

β) Να ανοίξει υπο­κα­τα­στή­ματα στους νομούς εκεί­νους όπου δεν μπο­ρούσε να ανα­πτυ­χθεί τοπική συνε­ται­ρι­στική τράπεζα, ενδυ­να­μώ­νο­ντας έτσι το στίγμα του συνε­ται­ρι­στι­κού πιστω­τι­κού κινή­μα­τος στην Ελλάδα.

Η αισιο­δο­ξία έφτασε στο ζενίθ όταν η γερ­μα­νική D2Bank εισήλθε στο μετο­χικό κεφά­λαιο της Πανελ­λή­νιας λαμ­βά­νο­ντας ρόλο στρα­τη­γι­κού επεν­δυτή και σημα­ντι­κού υπο­στη­ρι­κτή σε θέματα τεχνο­γνω­σίας.

Η «επόμενη μέρα»

Η συνέ­χεια ωστόσο κάθε άλλο παρά ευχά­ρι­στη ήταν. Οι εμπο­ρι­κές τρά­πε­ζες εισήλ­θαν δυνα­μικά στη λιανική τρα­πε­ζική την προη­γού­μενη δεκα­ε­τία (μερικές φορές μάλιστα με απε­ρί­σκε­πτα επι­θε­τικό τρόπο) και ορι­σμέ­νες συνε­ται­ρι­στι­κές από την πλευρά τους δεν κατά­φε­ραν να απο­φύ­γουν κάποια σημα­ντικά λάθη στο μέτωπο των χορη­γή­σεων. Δεν έλειψαν μάλιστα και οι καταγ­γε­λίες περί σκαν­δά­λων.

Σε κάθε περί­πτωση, το ξέσπα­σμα της οικο­νο­μι­κής κρίσης βρήκε τις συνε­ται­ρι­στι­κές (όπως και τις εμπο­ρι­κές) τρά­πε­ζες με μεγάλη δανειακή έκθεση σε ομάδες πλη­θυ­σμού που είδαν τα οικο­νο­μικά τους δεδο­μένα να γκρε­μί­ζο­νται.

Επι­πλέον -λόγω του χαρα­κτήρα των τρα­πε­ζών και της μικρό­τε­ρης ευε­λι­ξίας των σχη­μά­των τους- αντι­με­τώ­πι­σαν δυσκο­λίες στο να ενι­σχυ­θούν κεφα­λαιακά. Δεν είναι τυχαίο ότι ορι­σμέ­νες από αυτές ανα­γκά­στη­καν να κλεί­σουν, ενώ τώρα η Πανελ­λή­νια των 28 υπο­κα­τα­στη­μά­των περνάει στα χέρια των συστη­μι­κών εμπο­ρι­κών τρα­πε­ζών.

Σήμερα τελικά λει­τουρ­γούν μόνο δέκα συνε­ται­ρι­στι­κές που δια­θέ­τουν αθροι­στικά δίκτυο 127 κατα­στη­μά­των (Δράμας, Έβρου, Ηπείρου, Θεσ­σα­λίας, Καρ­δί­τσας, Παγκρή­τια, Πελο­πον­νή­σου, Πιερίας, Σερρών και Χανίων).

Όλοι παρα­δέ­χο­νται πως το συνε­ται­ρι­στικό κίνημα έχει πολλά να δώσει και στον χρη­μα­το­πι­στω­τικό τομέα, ιδίως σε μια περίοδο κρίσης όπως η τρέ­χουσα.

Μεγάλο ζητού­μενο επίσης είναι το αν και κατά πόσον η νέα κυβέρ­νηση θα συν­δρά­μει μέσα από σειρά μέτρων και πολι­τι­κών στην ενί­σχυση αυτού του πιστω­τι­κού συνε­ται­ρι­στι­κού κινή­μα­τος, (όπως για παρά­δειγμα έγινε στην Κύπρο) με στόχο την υγιή χρη­μα­το­δό­τηση των μικρο­με­σαίων στρω­μά­των της ελλη­νι­κής περι­φέ­ρειας.

Το μόνο βέβαιο πάντως είναι πως μια περί­ο­δος μεγα­λε­πή­βο­λων σχεδίων έληξε άδοξα και πως αν οι συντε­λε­στές των συνε­ται­ρι­στι­κών επι­διώ­κουν σε βάθος χρόνου μια νέα φάση ανά­πτυ­ξης, τότε θα χρεια­στεί πολλή δουλειά και επίσης η αποφυγή των λαθών του παρελ­θό­ντος.

euro2day.gr