Αύξηση των αυτοκτονιών κατά 35%

Άλλη μία επι­στη­μο­νι­κή έρευ­να έρ­χε­ται να κα­τα­δεί­ξει τις συ­νέ­πειες της κρί­σης στην ψυ­χι­κή υγεία των Ελ­λή­νων.

Ερευ­νη­τές από την Ελ­λά­δα και τη Βρε­τα­νία ανέ­λυ­σαν τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία και επι­ση­μαί­νουν ότι κατά τα «μνη­μο­νια­κά» έτη 2011 – 2012, υπήρ­ξε αύ­ξη­ση 35% στις αυ­το­κτο­νί­ες, σε σχέση με την πε­ρί­ο­δο έως το 2010, κυ­ρί­ως λόγω της αύ­ξη­σης της ανερ­γί­ας και της από­γνω­σης που αυτή προ­κα­λεί. Πιο σο­βα­ρές ήσαν οι συ­νέ­πειες για τους ερ­γα­ζό­με­νους άν­δρες που έχα­σαν τη δου­λειά τους σε σχέση με τις γυ­ναί­κες, ενώ αύ­ξη­ση αυ­το­κτο­νιών υπήρ­ξε και με­τα­ξύ των ηλι­κιω­μέ­νων συ­ντα­ξιού­χων.

Οι ερευ­νη­τές, με επι­κε­φα­λής τον Γε­ώρ­γιο Ρα­χιώ­τη, επί­κου­ρο κα­θη­γη­τή Επι­δη­μιο­λο­γί­ας του Τμή­μα­τος Ια­τρι­κής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λί­ας, που έκα­ναν τη σχε­τι­κή δη­μο­σί­ευ­ση στο βρε­τα­νι­κό ια­τρι­κό πε­ριο­δι­κό “BMJ Open”, ανέ­λυ­σαν στοι­χεία αυ­το­κτο­νιών για την πε­ρί­ο­δο2003 – 2012 και δια­πί­στω­σαν ένα ση­μα­ντι­κό «άλμα» στη θνη­σι­μό­τη­τα από αυ­το­κτο­νί­ες μετά το 2010, έτος «ορό­ση­μο» για την εφαρ­μο­γή του μνη­μο­νί­ου και των πο­λι­τι­κών λι­τό­τη­τας στην χώρα μας.

Ο δεί­κτης αυ­το­κτο­νιών στην Ελ­λά­δα από 3,37 ανά 100.000 κα­τοί­κους το 2010αυ­ξή­θη­κε σε 4,56 ανά 100.000 το 2012. Ενώ την πε­ρί­ο­δο 2003 – 2010 ο μέσος δεί­κτης αυ­το­κτο­νιών ήταν 3,35 ανά 100.000, αυ­ξή­θη­κε σε 4,42 ανά 100.000 κατά τη διε­τία 2011 – 2012.

Ανά­με­σα στα δύο φύλα, χει­ρό­τε­ρη απο­δεί­χτη­κε η κρίση για τους άν­δρες, στους οποί­ους ο δεί­κτης αυ­το­κτο­νιών από 5,75/100.000 έως το 2010 ανέ­βη­κε στο 7,43/100.000 στη συ­νέ­χεια. Στις γυ­ναί­κες υπήρ­ξε επί­σης αύ­ξη­ση αυ­το­κτο­νιών, αλλά μι­κρό­τε­ρη ανα­λο­γι­κά, από1,17 πριν την κρίση, σε 1,55 μετά.

Οι θά­να­τοι από αυ­το­κτο­νί­ες αυ­ξή­θη­καν σε όλες ου­σια­στι­κά τις ηλι­κια­κές ομά­δες (και των δύο φύλων), ιδίως όμως στους άν­δρες πα­ρα­γω­γι­κής ηλι­κί­ας 20 έως 59 ετών, όπου η αύ­ξη­ση ήταν 34% (από 6,58 σε 8,81 ανά 100.000 άτομα). Μι­κρό­τε­ρη, πε­ρί­που 20%,ήταν η αύ­ξη­ση στους άν­δρες άνω των 60 ετών (από 8,58 σε 10,3). Στα­θε­ρές πα­ρέ­μει­ναν οι αυ­το­κτο­νί­ες πριν και μετά την κρίση στους νέους έως 19 ετών. Αύ­ξη­ση υπήρ­ξε και στις γυ­ναί­κες 20 έως 59 ετών, από 1,37/100.000 προ κρί­σης σε 1,84 κατά την πε­ρί­ο­δο2011 – 2012.

Σύμ­φω­να με την με­λέ­τη, κάθε πρό­σθε­τη πο­σο­στιαία μο­νά­δα αύ­ξη­σης της ανερ­γί­ας στην Ελ­λά­δα (η οποία σχε­δόν δι­πλα­σιά­στη­κε με­τα­ξύ 2010 – 2012) συ­σχε­τι­ζό­ταν κατά προ­σέγ­γι­ση με μια αύ­ξη­ση του δεί­κτη αυ­το­κτο­νιών κατά 0,19 ανά 100.000 κα­τοί­κους ή με20 πε­ρισ­σό­τε­ρους θα­νά­τους από αυ­το­κτο­νία. Δεν υπήρ­ξε αντί­στοι­χη συ­σχέ­τι­ση με­τα­ξύ γυ­ναι­κεί­ας ανερ­γί­ας και αύ­ξη­σης των αυ­το­κτο­νιών γυ­ναι­κών.

Θα πρέ­πει να ανα­φερ­θεί ότι ιστο­ρι­κά τα πο­σο­στά αυ­το­κτο­νιών στην Ελ­λά­δα, προ της κρί­σης, υπήρ­ξαν χα­μη­λά για τα διε­θνή δε­δο­μέ­να. Από την άλλη, οι ερευ­νη­τές επε­σή­μα­ναν πως έχουν εκ­φρα­σθεί ορι­σμέ­νες αντιρ­ρή­σεις, ιδίως στην ίδια την Ελ­λά­δα, ανα­φο­ρι­κά με τον βαθμό στον οποίο η κρίση όντως ευ­θύ­νε­ται για την αύ­ξη­ση των αυ­το­κτο­νιών τα τε­λευ­ταία χρό­νια.

Όμως, οι ερευ­νη­τές χα­ρα­κτη­ρί­ζουν «απροσ­δό­κη­τες» και χωρίς επαρ­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση αυτές τις αμ­φι­βο­λί­ες. Όπως το­νί­ζουν, μά­λι­στα, έχει υπο­τι­μη­θεί η γε­νι­κό­τε­ρη επί­πτω­ση της κρί­σης και της λι­τό­τη­τας στην ψυ­χι­κή και σω­μα­τι­κή υγεία των Ελ­λή­νων.

Υπο­γραμ­μί­ζουν ακόμη ότι στοι­χεία και από άλλες χώρες δεί­χνουν την ίδια συ­σχέ­τι­ση ανά­με­σα στην κρίση και στις αυ­το­κτο­νί­ες. Έτσι, με­τα­ξύ 1989 – 1994, στην πε­ρί­ο­δο του Μπό­ρις Γιέλ­τσιν, αυ­ξή­θη­καν κατά 39% οι αυ­το­κτο­νί­ες αν­δρών στη Ρωσία μετά την εφαρ­μο­γή οι­κο­νο­μι­κών προ­γραμ­μά­των «σοκ» κατά την με­τά­βα­ση από την κα­τευ­θυ­νό­με­νη οι­κο­νο­μία στην ελεύ­θε­ρη αγορά.

Οι ερευ­νη­τές, ανέ­φε­ραν επί­σης, ότι υπάρ­χουν και πα­ρα­δείγ­μα­τα χωρών (Φιν­λαν­δία και Σου­η­δία) όπου στις αρχές της δε­κα­ε­τί­ας του ’90 η λήψη των κα­τάλ­λη­λων μέ­τρων τό­νω­σης της απα­σχό­λη­σης πε­ριό­ρι­σε απο­τε­λε­σμα­τι­κά τις επι­πτώ­σεις της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης και έτσι απέ­τρε­ψε την αύ­ξη­ση στις αυ­το­κτο­νί­ες.

Στην έρευ­να, συμ­με­τεί­χαν επί­σης, ο κα­θη­γη­τής του Τμή­μα­τος Κοι­νω­νιο­λο­γί­ας του Πα­νε­πι­στη­μί­ου της Οξ­φόρ­δης Ντέ­η­βιντ Στά­κλερ, ο κα­θη­γη­τής της Σχο­λής Υγιει­νής και Τρο­πι­κής Ια­τρι­κής του Λον­δί­νου Μάρ­τιν Μακ Κι και ο κα­θη­γη­τής Υγιει­νής και Επι­δη­μιο­λο­γί­ας του Τμή­μα­τος Ια­τρι­κής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θεσ­σα­λί­ας Χρή­στος Χα­τζη­χρι­στο­δού­λου.

Μια άλλη πρό­σφα­τη έρευ­να επι­στη­μό­νων από την Ελ­λά­δα, τις ΗΠΑ και τη Βρε­τα­νία, που δη­μο­σιεύ­θη­κε επί­σης στο πε­ριο­δι­κό “BMJ Οpen”, με επι­κε­φα­λής τον κα­θη­γη­τή επι­δη­μιο­λο­γί­ας Τσαρλς Μπρά­νας της Ια­τρι­κής Σχο­λής του Πα­νε­πι­στη­μί­ου της Πεν­σιλ­βά­νια, με­λέ­τη­σε την εξέ­λι­ξη των αυ­το­κτο­νιών σε βάθος 30ετίας, από το 1983 έως το 2012. Στο διά­στη­μα αυτό στην Ελ­λά­δα συ­νέ­βη­σαν συ­νο­λι­κά 11.505 αυ­το­κτο­νί­ες, 9.079 από άν­δρες και 2.426 από γυ­ναί­κες.

Η με­λέ­τη δια­πί­στω­σε ότι η υιο­θέ­τη­ση των νέων μέ­τρων λι­τό­τη­τας τον Ιού­νιο του 2011ση­μα­το­δό­τη­σε μια από­το­μη αύ­ξη­ση στις αυ­το­κτο­νί­ες, οι οποί­ες έφθα­σαν στο απο­κο­ρύ­φω­μά τους μέσα στο 2012 (έτος που υπάρ­χουν τα πιο πρό­σφα­τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία). Η αύ­ξη­ση άγ­γι­ξε το 36%.

Άλλες πε­ρί­ο­δοι αύ­ξη­σης των αυ­το­κτο­νιών, ιδίως με­τα­ξύ των αν­δρών, ήταν μετά τον Οκτώ­βριο 2008, όταν άρ­χι­σε η ύφεση στην Ελ­λά­δα. Αντί­θε­τα, μετά την ει­σα­γω­γή του ευρώ τον Ια­νουά­ριο του 2002 είχε κα­τα­γρα­φεί μια από­το­μη αλλά πα­ρο­δι­κή μεί­ω­ση των αυ­το­κτο­νιών στη χώρα μας.

Άλλες πρό­σφα­τες έρευ­νες προει­δο­ποιούν ότι οι αυ­το­κτο­νί­ες δεν είναι παρά η κο­ρυ­φή του πα­γό­βου­νου στον τομέα της επι­δεί­νω­σης της ψυ­χι­κής υγεί­ας λόγω της κρί­σης και της λι­τό­τη­τας. Τα πε­ρι­στα­τι­κά κα­τά­θλι­ψης και άγ­χους εμ­φα­νί­ζουν ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση στην Ελ­λά­δα και στην υπό­λοι­πη Νότια Ευ­ρώ­πη.