Και οι Ιταλοί ζητούν πολεμικές αποζημιώσεις

Νέα τροπή φαί­νε­ται να παίρ­νει το ζή­τη­μα των πο­λε­μι­κών επα­νορ­θώ­σε­ων στην Ιτα­λία, μετά από σχε­τι­κές προ­σφυ­γές στο συ­νταγ­μα­τι­κό δι­κα­στή­ριο της Ρώμης.

Το κα­λο­καί­ρι του 1944 η Τσι­βι­τέ­λα, μία κω­μό­πο­λη στους λό­φους της Το­σκά­νης, έζησε εφιαλ­τι­κές στιγ­μές. Ήταν 29 Ιου­νί­ου όταν η Βέρ­μαχτ μπήκε στην Τσι­βι­τέ­λα, λίγες μέρες αφό­του τρεις γερ­μα­νοί στρα­τιώ­τες είχαν πέσει νε­κροί σε ενέ­δρα. «Στις επτά το πρωί ήχη­σαν οι κα­μπά­νες για την εκ­κλη­σία» θυ­μά­ται η 83χρονη σή­με­ρα Ίντα Μπαλό. «Η μη­τέ­ρα μου πήγε στη λει­τουρ­γία, εγώ έμει­να στο κρε­βά­τι μου και ξαφ­νι­κά άκου­σα πυ­ρο­βο­λι­σμούς. Ήμουν σί­γου­ρη ότι είχαν φτά­σει οι Άγ­γλοι επι­τέ­λους».

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα δεν είχαν φτά­σει τα συμ­μα­χι­κά στρα­τεύ­μα­τα, αλλά η με­ραρ­χία αλε­ξι­πτω­τι­στών «Χέρ­μαν Γκέ­ρινγκ» που ήθελε να πάρει εκ­δί­κη­ση για τον θά­να­το των τριών γερ­μα­νών στρα­τιω­τών. «Μία ολό­κλη­ρη σειρά από οπλο­πο­λυ­βό­λα σκό­πευαν προς την εκ­κλη­σία. Κά­ποιοι από τους στρα­τιώ­τες γε­λού­σαν» θυ­μά­ται η Ίντα Μπαλό. «Και στο προ­αύ­λιο της εκ­κλη­σί­ας άρ­χι­ζαν να δια­χω­ρί­ζουν τους κα­τοί­κους της πόλης όπως γι­νό­ταν και στα στρα­τό­πε­δα συ­γκέ­ντρω­σης: δεξιά οι άν­δρες, αρι­στε­ρά οι γυ­ναί­κες…»

Απο­γο­ή­τευ­ση για τους συγ­γε­νείς των θυ­μά­των

Αυτή ήταν η θα­να­τι­κή κα­τα­δί­κη τους. Την ίδια μέρα, στις 29 Ιου­νί­ου του 1944, οι πε­ρισ­σό­τε­ροι άν­δρες της Τσι­βι­τέ­λα εκτε­λέ­στη­καν. Για να απο­ζη­μιω­θούν οι συγ­γε­νείς των θυ­μά­των, το Ανώ­τα­το Δι­κα­στή­ριο της Ιτα­λί­ας κα­τα­δί­κα­σε την Ομο­σπον­δια­κή Γερ­μα­νία σε κα­τα­βο­λή επα­νορ­θώ­σε­ων συ­νο­λι­κού ύψους ενός εκα­τομ­μυ­ρί­ου ευρώ το 2008. Αλλά η Γερ­μα­νία αρ­νή­θη­κε να κα­τα­βά­λει απο­ζη­μί­ω­ση ως κρά­τος, προ­σέ­φυ­γε στο Διε­θνές Δι­κα­στή­ριο της Χάγης και δι­καιώ­θη­κε. Το 2012 οι δι­κα­στές απο­φά­σι­σαν ότι ένα κρά­τος δεν μπο­ρεί να κα­τα­στεί υπεύ­θυ­νο για τις πρά­ξεις των πο­λι­τών του και στη βάση αυτής της επι­χει­ρη­μα­το­λο­γί­ας η ομο­σπον­δια­κή κυ­βέρ­νη­ση απορ­ρί­πτει τις αξιώ­σεις περί επα­νορ­θώ­σε­ων. Όπως δή­λω­νε ο τότε υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Γκί­ντο Βέ­στερ­βε­λε «η πε­ποί­θη­σή μας είναι ότι μετά από τόσες δε­κα­ε­τί­ες καλής συ­νερ­γα­σί­ας στην Ευ­ρώ­πη ανά­με­σα στη Γερ­μα­νία και την Ιτα­λία έχουν κλεί­σει τα ζη­τή­μα­τα των απο­ζη­μιώ­σε­ων».

Τα θύ­μα­τα και οι οι­κο­γέ­νειές τους θε­ω­ρούν άδικο αυτό το σκε­πτι­κό. «Απο­τε­λεί οπι­σθο­δρό­μη­ση το γε­γο­νός ότι το δι­κα­στή­ριο δεν είχε το θάρ­ρος να αξιο­λο­γή­σει τον πο­λί­τη ως πιο ση­μα­ντι­κό από την εθνι­κή κυ­ριαρ­χία ενός κρά­τους» λέει ο Τζιαν­λού­κα Λου­κα­ρί­νι, πρό­ε­δρος της ένω­σης θυ­μά­των του Μαρ­τσα­μπό­το, ενός οι­κι­σμού κοντά στη Μπο­λό­νια, που είχε θρη­νή­σει 1.380 θύ­μα­τα της Βέρ­μαχτ και των SS.

Η ελ­λη­νι­κή πτυχή στην ιτα­λι­κή υπό­θε­ση

Παρά την πρό­σφα­τη από­φα­ση του Διε­θνούς Δι­κα­στη­ρί­ου της Χάγης, πολλά θύ­μα­τα κα­τα­να­γκα­στι­κής ερ­γα­σί­ας και τρο­μο­κρα­τι­κών πρά­ξε­ων της Βέρ­μαχτ εξα­κο­λου­θούν να διεκ­δι­κούν επα­νορ­θώ­σεις στα ιτα­λι­κά δι­κα­στή­ρια. Πολ­λοί από τους ενά­γο­ντες έχουν ανα­θέ­σει την υπό­θε­σή τους στον γερ­μα­νό δι­κη­γό­ρο Γιό­α­χιμ Λάου, ο οποί­ος κα­τέ­θε­σε σχε­τι­κές αγω­γές στο ιτα­λι­κό συ­νταγ­μα­τι­κό δι­κα­στή­ριο, απορ­ρί­πτο­ντας την επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία περί «ασυ­λί­ας» του κρά­τους στη συ­γκε­κρι­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση. «Η δική μου επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία είναι ότι τα θε­με­λιώ­δη δι­καιώ­μα­τα δεν πρέ­πει να θε­ω­ρού­νται υπο­δε­έ­στε­ρα από τις κοι­νές αρχές του διε­θνούς δι­καί­ου» λέει ο ίδιος.

Πριν από λί­γους μήνες το συ­νταγ­μα­τι­κό δι­κα­στή­ριο της Ρώμης έκανε δεκτή την επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία αυτή. Έκτο­τε η ιτα­λι­κή πλευ­ρά θε­ω­ρεί και πάλι ανοι­χτό το ζή­τη­μα των απο­ζη­μιώ­σε­ων. Σή­με­ρα εκ­κρε­μούν πολ­λές σχε­τι­κές προ­σφυ­γές στην ιτα­λι­κή δι­καιο­σύ­νη. Μία από αυτές είναι και εκεί­νη που κα­τέ­θε­σαν οι οι­κο­γέ­νειες των θυ­μά­των από το Δί­στο­μο, τις οποί­ες επί­σης εκ­προ­σω­πεί ο Γιό­α­χιμ Λάου. Επι­δί­ω­ξή τους είναι να ικα­νο­ποι­η­θούν οι αξιώ­σεις τους περί επα­νορ­θώ­σε­ων στην Ελ­λά­δα μέσω της ιτα­λι­κής δι­καιο­σύ­νης, για πα­ρά­δειγ­μα με την κα­τά­σχε­ση πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων του γερ­μα­νι­κού δη­μο­σί­ου στην Ιτα­λία.

Πηγή: dw.de