Η αριστεία ως «ρετσινιά»

Από­σπα­σμα από άρθρο του Χρήστου Γιαν­ναρά και με αφορμή την συζή­τηση που γίνεται μετά την δήλωση του υπουρ­γού Παι­δείας : «Η αρι­στεία υπό κάποιους όρους είναι ρετσι­νιά. Διότι αν γίνεις άριστος απλώς με μια δια­δι­κα­σία, φέρεις το βάρος της αρι­στείας σου, πρέπει να απο­δει­κνύ­εις διαρκώς την αρι­στεία σου εσαεί, ενώ αν απο­τύ­χεις στον δια­γω­νι­σμό αρι­στείας, τότε φέρεις το στίγμα αυτής της απο­τυ­χίας. Δεν νοείται η έννοια αρι­στείας και δη σε αυτές τις ηλικίες. Είναι τραγικό».

Γράφει ο Χ. Γιαν­να­ράς :

«Εντυ­πω­σιακή οπωσ­δή­ποτε παρου­σία και ο κ. Αρι­στεί­δης Μπαλτάς, με λόγο στιβαρό, μετρη­μένο, δίχως την εγγενή στον κομ­μα­τικό λόγο ανα­πη­ρία του φτη­νιά­ρι­κου ναρ­κισ­σι­σμού. Αλλά μάλλον δέσμιος στα αφελή στε­ρε­ό­τυπα μιας λαϊ­κί­στι­κης, ισο­πε­δω­τι­κής εκδοχής της δημο­κρα­τίας. Ανέβηκε στο βήμα της Βουλής για να χαρα­κτη­ρί­σει την «αρι­στεία» σαν «ρετσι­νιά» και τα λεγό­μενα στην Ελλάδα «Πρότυπα» σχολεία σαν θεσμο­ποι­η­μένη ταξική ανι­σό­τητα.

Πλήρης επι­στροφή στον πασο­κικό εκπαι­δευ­τικό πρω­το­γο­νι­σμό της δεκα­ε­τίας του ’80, με τον φανα­τι­σμό της ισο­πέ­δω­σης όλων προς τα κάτω και τα κρε­τι­νικά συν­θή­ματα, όπως: «κάτω τα αιμα­το­βαμ­μένα γραπτά»! – να μην διορ­θώ­νο­νται λάθη, στο σχολείο να είναι όλοι ίσοι στην αγραμ­μα­τω­σιά.

΄Αραγε δεν υπο­ψιά­στηκε ποτέ ο εκπαι­δευ­τι­κός κ. Μπαλτάς ότι η άμιλλα δεν είναι εφεύ­ρημα των καπι­τα­λι­στών, αλλά αυτο­νό­ητο παρα­κο­λού­θημα της παι­δείας από κατα­βο­λής του κοι­νω­νι­κού γεγο­νό­τος; Συνώ­νυμη η άμιλλα με τη χαρά της δημιουρ­γίας, της προόδου, της και­νο­το­μίας, κίνητρο αυτο­προ­αί­ρε­της (όχι ανα­γκα­στής) εργα­τι­κό­τη­τας, κατα­λύ­της για το μεράκι της έρευνας.

Η αρι­στεία είναι «ρετσι­νιά» μόνο στις «δημο­κρα­τίες» των κολχόζ, που η Ιστορία τις ταξι­θε­τεί μαζί με τα Γκου­λάγκ, τα οποιου­δή­ποτε χρώ­μα­τος στρα­τό­πεδα κατα­να­γκα­στι­κής εργα­σίας. Σχολεία χωρίς άμιλλα και στό­χευση στην αρι­στεία είναι στρα­τω­νι­σμός – στον κατα­να­γκα­σμό ή στον ασυμ­μά­ζευτο χαβαλέ.

Κι ακόμα: Χωρίς «τον έπαινο του Δήμου και των Σοφι­στών, τα δύσκολα και τ’ ανε­κτί­μητα Εύγε, την Αγορά, το Θέατρο και τους Στε­φά­νους» δεν υπάρχει ούτε και «πολι­τικό άθλημα». Υπάρχει μόνο η υποταγή στην αυθε­ντία ή η στυγνή χρη­σι­μο­θη­ρία της σύμ­βα­σης. Δηλαδή το κλίμα του νομι­μο­ποι­η­μέ­νου ατο­μο­κε­ντρι­σμού, όπου αυτο­νό­ητα βλα­στά­νει η λαμογιά, η εξά­λειψη της «αίσθη­σης του δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος», η άπληστη λωπο­δυ­σία του κοι­νω­νι­κού χρή­μα­τος, ο αμο­ρα­λι­σμός.»

Υ.Γ. Tα πράγ­ματα είναι μάλλον απλά. Είμαστε μια «δημο­κρα­τία μετρίων». Μας κυβερ­νούν μέτριοι, μας μιλούν μέτριοι και εμπι­στευό­μα­στε τον πολι­τι­σμό μας στους μέτριους. Έως τώρα, τους άρι­στους τους εξο­ρί­ζουμε. Κάθε κοι­νω­νία έχει ανάγκη από πυρήνες αρι­στείας. Ειδικά η δική μας, χρειά­ζε­ται την ανάταση, μέσα από τη δημιουρ­γία, την και­νο­το­μία, την παρα­γωγή και την εξω­στρέ­φεια. Τους άρι­στους δεν τους θέλουμε για να τους θαυ­μά­ζουμε αλλά για να τρα­βή­ξουν μπροστά τη δημο­κρα­τία μας. Για τους μέτριους τους χρεια­ζό­μα­στε τους άρι­στους, κύριε Υπουργέ. Όχι για να τους βολέ­ψουμε σε θέσεις και αξιώ­ματα. Να τους απε­λευ­θε­ρώ­σουμε για να γίνουν πρότυπα ζωής και κουλ­τού­ρας, ώστε να τρα­βή­ξουν και τους υπό­λοι­πους μπροστά. Να καθα­ρί­σουν την ατμό­σφαιρα από αυτή την οσμή σαπίλας που η «ειδω­λο­ποί­ηση» των μετρίων έφερε στον πολι­τι­σμό μας.