Με νέα ρεκόρ κλείνει το 2019 η ελληνική τουριστική αγορά

Ακόμη μία χρο­νιά-ρεκόρ ανα­μέ­νε­ται να απο­τε­λέ­σει το 2019 για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό καθώς, όπως όλα δεί­χνουν, τα έσοδα θα ξε­πε­ρά­σουν τα 18 δισ. ευρώ, από 16,1 δισ. ευρώ έναν χρόνο πριν, ενώ και οι αφί­ξεις θα υπερ­κε­ρά­σουν τα 31 εκατ. του­ρί­στες, από 30,1 εκατ. πέ­ρυ­σι (δεν υπο­λο­γί­ζε­ται η κρουα­ζιέ­ρα), σύμ­φω­να με τα μέχρι στιγ­μής στοι­χεία.

Εφό­σον επι­βε­βαιω­θούν τα στοι­χεία αυτά, θα πρό­κει­ται για μία εξέ­λι­ξη που θα δια­ψεύ­δει εκτι­μή­σεις του­ρι­στι­κών και μη πα­ρα­γό­ντων που είχαν δια­τυ­πω­θεί στην αρχή του έτους με ανα­φο­ρές του τύπου «ό,τι ανε­βαί­νει, κα­τε­βαί­νει», «χρο­νιά γε­μά­τη προ­κλή­σεις», «πτώση λοι­πόν» κ.λπ., εκτι­μή­σεις που υπο­λό­γι­ζαν την έντο­νη επά­νο­δο στο «παι­χνί­δι» των αντα­γω­νι­στι­κών στην Ελ­λά­δα αγο­ρών, όπως της Τουρ­κί­ας και της Αι­γύ­πτου, αλλά και των προ­βλη­μά­των που σχε­τί­ζο­νται με το Brexit και αρ­γό­τε­ρα, τον πε­ρα­σμέ­νο Σε­πτέμ­βριο, με την πτώ­χευ­ση της Thomas Cook.

Ση­μειώ­νε­ται ότι στο δε­κά­μη­νο Ια­νουα­ρί­ου – Οκτω­βρί­ου 2019 οι αφί­ξεις ανήλ­θαν σε 29,727 εκατ. του­ρί­στες, ένα­ντι 28,680 εκατ. του­ρι­στών το αντί­στοι­χο περ­σι­νό διά­στη­μα, και οι ει­σπρά­ξεις στα 17,53 δισ. ευρώ, ένα­ντι 15,49 δισ. ευρώ στο δε­κά­μη­νο του 2018.

Ο ξε­νο­δο­χεια­κός το­μέ­ας

Τα νέα ρεκόρ, ωστό­σο, δεν τα καρ­πώ­θη­κε στο σύ­νο­λό τους ο ξε­νο­δο­χεια­κός το­μέ­ας, δε­δο­μέ­νου ότι ένα ση­μα­ντι­κό μέρος των ει­σπρά­ξε­ων που αφο­ρούν τη δια­μο­νή -πε­ρί­που το 12% εξ αυτών, σύμ­φω­να με σχε­τι­κή με­λέ­τη του ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ- απορ­ρο­φή­θη­κε από την οι­κο­νο­μία δια­μοι­ρα­σμού. Πα­ράλ­λη­λα, ένα τμήμα των αφί­ξε­ων κα­τευ­θύν­θη­κε σε κα­τα­λύ­μα­τα τύπου Airbnb, με απο­τέ­λε­σμα σε ορι­σμέ­νες πε­ριο­χές, όπως π.χ. στην Αθήνα, να κα­τα­γρά­φε­ται στα­σι­μό­τη­τα στην πλη­ρό­τη­τα των μο­νά­δων.

Από την άποψη αυτή οι Έλ­λη­νες ξε­νο­δό­χοι έχουν δίκιο όταν, ανα­φε­ρό­με­νοι στα απο­τε­λέ­σμα­τα των επι­χει­ρή­σε­ων, εμ­φα­νί­ζο­νται προ­βλη­μα­τι­σμέ­νοι, συ­νυ­πο­λο­γί­ζο­ντας τόσο την υπερ­φο­ρο­λό­γη­ση όσο και τον αθέ­μι­το αντα­γω­νι­σμό που υφί­στα­νται από τις επι­χει­ρή­σεις βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης. Επί­σης, οι επι­τυ­χί­ες του 2019 δεν ήταν ανά­λο­γες με αυτές άλλων αντα­γω­νι­στι­κών χωρών, όπως π.χ. της Τουρ­κί­ας (έσπα­σε το φράγ­μα των 40 εκατ. του­ρι­στών) ή της Ισπα­νί­ας, ενώ θε­ω­ρεί­ται πως δύ­σκο­λα θα επα­να­λη­φθούν και το 2020 αν στα­δια­κά δεν αλ­λά­ξει το μίγμα της του­ρι­στι­κής πο­λι­τι­κής και δεν εμπλου­τι­σθεί το μο­ντέ­λο ανά­πτυ­ξης και με νέα προ­ϊ­ό­ντα.

Η έκ­θε­ση της ΤτΕ

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κές είναι και οι επι­ση­μάν­σεις της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος ανα­φο­ρι­κά με τη μελ­λο­ντι­κή πο­ρεία του ελ­λη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος και της ανά­γκης να συ­νε­χί­σει να δια­δρα­μα­τί­ζει πρω­τεύ­ο­ντα ρόλο στην ανα­πτυ­ξια­κή προ­σπά­θεια της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Επι­ση­μάν­σεις που σε πολλά ση­μεία ταυ­τί­ζο­νται με τους στρα­τη­γι­κούς στό­χους των επί­ση­μων φο­ρέ­ων του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού, όπως είναι το Ξε­νο­δο­χεια­κό Επι­με­λη­τή­ριο Ελ­λά­δος (ΞΕΕ), ο Σύν­δε­σμος Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων (ΣΕΤΕ) και η Πα­νελ­λή­νια Ομο­σπον­δία Ξε­νο­δό­χων (ΠΟΞ).

Ει­δι­κό­τε­ρα, όπως ανα­φέ­ρε­ται στην πρό­σφα­τη εν­διά­με­ση έκ­θε­ση της ΤτΕ για τη Νο­μι­σμα­τι­κή Πο­λι­τι­κή και σε ει­δι­κό κε­φά­λαιο με τίτλο «Εξε­λί­ξεις και προ­ο­πτι­κές στον ει­σερ­χό­με­νο του­ρι­σμό (2010-2019)», «η συμ­βο­λή των τα­ξι­διω­τι­κών ει­σπρά­ξε­ων στο ΑΕΠ της Ελ­λά­δος βαί­νει αυ­ξα­νό­με­νη την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία, φθά­νο­ντας από 4,3% το 2010 σε 8,7% το 2018, όταν το αντί­στοι­χο πο­σο­στό για τις χώρες της Ευ­ρω­ζώ­νης για το 2018 ήταν 2,5%. Επί­σης, ο του­ρι­στι­κός το­μέ­ας απο­τε­λεί τον κυ­ριό­τε­ρο πόλο προ­σέλ­κυ­σης επεν­δύ­σε­ων και ως εκ τού­του συμ­βάλ­λει και με τον τρόπο αυτό στην ανά­πτυ­ξη της χώρας». Όπως προ­στί­θε­ται στην έκ­θε­ση, «η ισχυ­ρή ανά­πτυ­ξη της ελ­λη­νι­κής του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νί­ας την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία έχει φέρει την Ελ­λά­δα στο επί­κε­ντρο των κυ­ριό­τε­ρων ευ­ρω­παϊ­κών και πα­γκό­σμιων του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών, με τις προ­ο­πτι­κές της ελ­λη­νι­κής του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νί­ας να εμ­φα­νί­ζο­νται πολύ εν­θαρ­ρυ­ντι­κές».

Επο­μέ­νως, όπως ανα­φέ­ρε­ται στα συ­μπε­ρά­σμα­τα της έκ­θε­σης της ΤτΕ, η πε­ραι­τέ­ρω ενί­σχυ­σή του απο­τε­λεί μο­νό­δρο­μο, εφό­σον η χώρα επι­διώ­κει να αξιο­ποι­ή­σει απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρα την υψηλή ελ­κυ­στι­κό­τη­τά της ως δη­μο­φι­λούς του­ρι­στι­κού προ­ο­ρι­σμού, έτσι ώστε να κα­τα­στεί εφι­κτή η επί­τευ­ξη υψη­λών ρυθ­μών ανά­πτυ­ξης. Αυτό προ­ϋ­πο­θέ­τει την υιο­θέ­τη­ση δρά­σε­ων για τη βελ­τί­ω­ση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος με στόχο την επι­μή­κυν­ση της του­ρι­στι­κής πε­ριό­δου, την ανά­λη­ψη επεν­δυ­τι­κών πρω­το­βου­λιών για την πε­ραι­τέ­ρω ποιο­τι­κή ανα­βάθ­μι­ση των πα­ρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών και τη δια­φο­ρο­ποί­η­ση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος πέρα από το πα­ρα­δο­σια­κό μο­ντέ­λο «ήλιος και θά­λασ­σα» με επέ­κτα­ση και σε άλλες μορ­φές (π.χ. συ­νε­δρια­κός, ια­μα­τι­κός, θρη­σκευ­τι­κός, γα­στρο­νο­μι­κός του­ρι­σμός κ.ά.), μέσω των οποί­ων θα μπο­ρού­σαν να ανα­δει­χθούν και άλλες πε­ρι­φέ­ρειες προ­σελ­κύ­ο­ντας επι­σκέ­πτες. Αν και οι χώρες προ­έ­λευ­σης επι­σκε­πτών διευ­ρύν­θη­καν πέραν των κύ­ριων αγο­ρών την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία, τα έσοδα από τις νέες αγο­ρές, πέραν των πα­ρα­δο­σια­κών, κι­νού­νται σε σχε­τι­κά χα­μη­λά επί­πε­δα κατά μέσο όρο. Αυτό ση­μαί­νει ότι απαι­τού­νται δρά­σεις ανα­φο­ρι­κά με τις συ­γκε­κρι­μέ­νες χώρες, με στόχο την προ­σέλ­κυ­ση πε­ρισ­σό­τε­ρων τα­ξι­διω­τών υψη­λό­τε­ρου ει­σο­δή­μα­τος.

Η πε­ρί­ο­δος 2010-2018

Σύμ­φω­να με επι­μέ­ρους στοι­χεία που πα­ρα­τί­θε­νται στην έκ­θε­ση της ΤτΕ, από το 2010 μέχρι το 2018 πα­ρα­τη­ρεί­ται ρα­γδαία αύ­ξη­ση των τα­ξι­διω­τι­κών αφί­ξε­ων και ει­σπρά­ξε­ων, ενώ η ανο­δι­κή τάση συ­νε­χί­ζε­ται και το 2019. Στο διά­στη­μα αυτό οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις αυ­ξή­θη­καν σω­ρευ­τι­κά κατά 67,4% και οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις κατά 64,6%, ενώ οι αφί­ξεις αυ­ξή­θη­καν κατά 120%. Την πρό­σφα­τη πε­ρί­ο­δο 2016-2018, στις έξι κυ­ριό­τε­ρες χώρες προ­έ­λευ­σης τα­ξι­διω­τών, δη­λα­δή Γερ­μα­νία, Γαλ­λία, Ιτα­λία, Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, ΗΠΑ και Ρωσία, αντι­στοι­χούν το 36,4% των αφί­ξε­ων και το 51,5% των ει­σπρά­ξε­ων. Το γε­γο­νός αυτό κα­τα­δει­κνύ­ει ότι, ενώ έγινε άνοιγ­μα σε νέες αγο­ρές, δεν άλ­λα­ξε ση­μα­ντι­κά η διάρ­θρω­ση και πάνω από το ήμισυ των εσό­δων εξα­κο­λου­θεί να προ­έρ­χε­ται από τις έξι κυ­ριό­τε­ρες χώρες, καθώς η μέση δα­πά­νη των επι­σκε­πτών από τις νέες αγο­ρές είναι χα­μη­λό­τε­ρη εκεί­νων από τις πα­ρα­δο­σια­κές χώρες προ­έ­λευ­σης.

Για τα πε­ρισ­σό­τε­ρα έτη της πε­ριό­δου 2010-2018 η αύ­ξη­ση των ει­σπρά­ξε­ων συν­δέ­ε­ται κατά κύριο λόγο με την άνοδο των αφί­ξε­ων. Πα­ράλ­λη­λα, πα­ρα­τη­ρεί­ται μια τάση μεί­ω­σης της μέσης διάρ­κειας πα­ρα­μο­νής των τα­ξι­διω­τών, που έχει αρ­νη­τι­κή επί­δρα­ση στις ει­σπρά­ξεις. Ει­δι­κό­τε­ρα, στην αύ­ξη­ση των ει­σπρά­ξε­ων κατά 10,2% για το 2018 συ­νέ­βα­λαν κατά 10,8% η αύ­ξη­ση των αφί­ξε­ων, κατά 1,9% η αύ­ξη­ση της μέσης δα­πά­νης ανά δια­νυ­κτέ­ρευ­ση, ενώ αρ­νη­τι­κή συμ­βο­λή κατά 2,3% προ­ήλ­θε από τη μεί­ω­ση της μέσης διάρ­κειας πα­ρα­μο­νής. Ωστό­σο, το πρώτο εξά­μη­νο του 2019 ο κύ­ριος πα­ρά­γο­ντας αύ­ξη­σης των ει­σπρά­ξε­ων ήταν η μέση δα­πά­νη ανά δια­νυ­κτέ­ρευ­ση, ενώ οι αφί­ξεις δεί­χνουν συ­γκρα­τη­μέ­νο ρυθμό αύ­ξη­σης σε σχέση με την ίδια πε­ρί­ο­δο του 2018. Η δια­φο­ρο­ποί­η­ση αυτή υπο­δη­λώ­νει μια στρο­φή σε τα­ξι­διώ­τες με δυ­να­τό­τη­τα να δα­πα­νή­σουν με­γα­λύ­τε­ρο ποσό, γε­γο­νός πολύ ση­μα­ντι­κό για τη μελ­λο­ντι­κή πο­ρεία των τα­ξι­διω­τι­κών ει­σπρά­ξε­ων, η οποία δεν πρέ­πει να βα­σί­ζε­ται μόνο στους αριθ­μούς των ει­σερ­χό­με­νων τα­ξι­διω­τών.

Με­τα­ξύ των κύ­ριων χωρών προ­έ­λευ­σης, η μέση διάρ­κεια πα­ρα­μο­νής και η δα­πά­νη ανά τα­ξί­δι ήταν υψη­λό­τε­ρες από τους αντί­στοι­χους συ­νο­λι­κούς δεί­κτες για τους τα­ξι­διώ­τες από τις ΗΠΑ και χα­μη­λό­τε­ρες για τους τα­ξι­διώ­τες από τη Ρωσία.

Η συ­νο­λι­κή δυ­να­μι­κό­τη­τα

Το 2019 η χώρα μας δια­θέ­τει πλέον 9.917 ξε­νο­δο­χεια­κές μο­νά­δες, συ­νο­λι­κής δυ­να­μι­κό­τη­τας 430.402 δω­μα­τί­ων και 847.610 κλι­νών, ση­μειώ­νο­ντάς άνοδο 11% σε σύ­γκρι­ση με το 2010 σε αριθ­μό κλι­νών, με τη μέση ξε­νο­δο­χεια­κή μο­νά­δα να έχει 43 δω­μά­τια και 86 κλί­νες. Αξί­ζει να επι­ση­μαν­θεί ότι άνοδο 75% ση­μεί­ω­σε στη δε­κα­ε­τία ο αριθ­μός των κλι­νών στα πε­ντά­στε­ρα ξε­νο­δο­χεία (178.847 κλί­νες), κατά 20% αυ­ξή­θη­κε ο αριθ­μός των κλι­νών στα τε­τρά­στε­ρα (235.698), κατά 10% στα τρί­στε­ρα (194.967 κλί­νες), ενώ πτώση 18% και 11% ση­μειώ­θη­κε στον αριθ­μό των κλι­νών των ξε­νο­δο­χεί­ων δύο και ενός αστέ­ρων αντί­στοι­χα (188.369 κλί­νες και 49.729 κλί­νες).

Στα επί­πε­δα του 2010 οι τιμές στα ξε­νο­δο­χεία

Συ­γκρί­νο­ντας τις μέσες τιμές με βάση τον ετή­σιο Εναρ­μο­νι­σμέ­νο Δεί­κτη Τιμών Κα­τα­να­λω­τή (ΕνΔΤΚ) στην κα­τη­γο­ρία «Υπη­ρε­σί­ες πα­ρο­χής κα­τα­λυ­μά­των» (που πε­ρι­λαμ­βά­νει ξε­νο­δο­χεία, μοτέλ, παν­δο­χεία, ξε­νώ­νες, κά­μπινγκ και πα­ρό­μοια κα­τα­λύ­μα­τα) από το 2010 μέχρι τον Νο­έμ­βριο του 2019 με­τα­ξύ της Ελ­λά­δος και των κυ­ριό­τε­ρων αντα­γω­νι­στριών χωρών (Κύ­προς, Κρο­α­τία, Ιτα­λία, Ισπα­νία, Τουρ­κία, Πορ­το­γα­λία και Μάλτα) πα­ρα­τη­ρεί­ται ότι, μετά την Τουρ­κία, τόσο η Ελ­λά­δα όσο και η Κύ­προς δια­τη­ρούν τις ξε­νο­δο­χεια­κές τιμές σε σχε­τι­κά χα­μη­λό επί­πε­δο.

Αυτό συμ­βα­δί­ζει και με τη βελ­τί­ω­ση της θέσης της Ελ­λά­δος πα­γκο­σμί­ως ως προς την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα των τιμών της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νί­ας. Στην Ελ­λά­δα δε οι τιμές στα ξε­νο­δο­χεια­κά κα­τα­λύ­μα­τα δεν ξε­περ­νούν τις αντί­στοι­χες του 2010. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, στα πρώτα χρό­νια της κρί­σης πα­ρα­τη­ρεί­ται πτώση των τιμών, η οποία φαί­νε­ται ότι κα­τέ­στη­σε το συ­γκε­κρι­μέ­νο προ­ϊ­όν πιο ελ­κυ­στι­κό. Τα τε­λευ­ταία χρό­νια, όμως, πα­ρα­τη­ρεί­ται στα­δια­κά αύ­ξη­ση των τιμών, για την οποία κυ­ριό­τε­ροι πα­ρά­γο­ντες είναι εν μέρει ο φόρος δια­μο­νής που επι­βλή­θη­κε στον κλάδο από 1ης Ια­νουα­ρί­ου 2018, αλλά και η ποιο­τι­κή ανα­βάθ­μι­ση που συ­ντε­λέ­στη­κε με την αύ­ξη­ση των πο­λυ­τε­λών ξε­νο­δο­χεια­κών κλι­νών.

ΠΗΓΉ naftemporiki.gr

Του Λά­μπρου Κα­ρα­γε­ώρ­γου