“Το ιστορικό πλαίσιο της παράδοσης των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα από τις βρετανικές αρχές την 31η Μαρτίου 1947”

Μετά από μία αλυ­σί­δα ιστο­ρι­κών γε­γο­νό­των, η αναμ­φι­σβή­τη­τη ελ­λη­νι­κό­τη­τα των νη­σιών και η απαί­τη­ση του ελ­λη­νι­κού λαού για την εκ­δί­ω­ξη των κα­τα­κτη­τών από τα Δω­δε­κά­νη­σα κα­τέ­λη­ξε στο αίσιο για τη Δω­δε­κά­νη­σο απο­τέ­λε­σμα με την ορι­στι­κή λύση του Δω­δε­κα­νη­σια­κού ζη­τή­μα­τος από τη Διά­σκε­ψη Ει­ρή­νης των νι­κη­τριών δυ­νά­με­ων και την υπο­γρα­φή της Συν­θή­κης Ει­ρή­νης των Πα­ρι­σί­ων, στις 2 Φε­βρουα­ρί­ου 1947 με­τα­ξύ των Συμ­μά­χων και συ­να­σπι­σμέ­νων δυ­νά­με­ων με­τα­ξύ αυτών και της Ελ­λά­δας και της Ιτα­λί­ας από την άλλη και στο άρθρο 14 ανα­φέ­ρε­ται: «Η Ιτα­λία εκ­χω­ρεί εις την Ελ­λά­δα εν πλήρη κυ­ριαρ­χία τας νή­σους της Δωδ/σου: Αστυ­πά­λαια, Ρόδο, Χάλκη, Κάρ­πα­θο, Κάσο, Τήλο, Νί­συ­ρο, Κά­λυ­μνο, Λέρο, Πάτμο, Σύμη, Κω και Κα­στελ­λό­ρι­ζο, ως και τας πα­ρα­κει­μέ­νας νη­σί­δας». 

       Η τε­λε­τή πα­ρά­δο­σης των Δω­δε­κα­νή­σων στην Ελ­λά­δα από τις βρε­τα­νι­κές αρχές έγινε εβδο­μή­ντα χρό­νια πριν, στις 31 Μαρ­τί­ου 1947 στη Ρόδο, κατά την οποία μέσα σ’ ένα πα­ρα­λή­ρη­μα εν­θου­σια­σμού των κα­τοί­κων ο Άγ­γλος τα­ξί­αρ­χος Πάρ­κερ μπρο­στά σε πλή­θος κό­σμου, που πα­ρα­λη­ρεί από εν­θου­σια­σμό στο Δη­μαρ­χείο της Pόδου στις 12 ακρι­βώς δια­βά­ζει: “Πα­ρα­δί­δω σή­με­ρον την διοί­κη­ση της στρα­τιω­τι­κώς κα­τε­χό­με­νης πε­ριο­χής Δω­δε­κα­νή­σου» και δί­δε­ται η εντο­λή υπο­στο­λής της βρε­τα­νι­κής ση­μαί­ας από τον ιστό του διοι­κη­τη­ρί­ου, ενώ σιγά-σιγά η πε­λώ­ρια ελ­λη­νι­κή ση­μαία υψώ­νε­ται από τον λο­χα­γό του Ιερού Λόχου, κάτω από τις επευ­φη­μί­ες, τους λυγ­μούς χαράς και συ­γκί­νη­σης και υπο­γρά­φε­ται το πρω­τό­κολ­λο πα­ρά­δο­σης της στρα­τιω­τι­κής διοί­κη­σης Δω­δε­κα­νή­σου στον ‘Ελ­λη­να Στρα­τιω­τι­κό Διοι­κη­τή Αντι­ναύ­αρ­χο Πε­ρι­κλή Ιω­αν­νί­δη, ο οποί­ος δια­βά­ζει την προ­κή­ρυ­ξη του: ”…Αίμα, θλί­ψεις, δά­κρυα είχε πλη­ρώ­σει, όπως πάντα η ελ­λη­νι­κή φυλή, για να εξα­γο­ρά­σει αυτήν την ακρι­βή ώρα, που θα έβλε­πε την πο­θη­τή  γα­λα­νό­λευ­κη…Πολ­λοί έμει­ναν να κοι­τούν  αχόρ­τα­γα τη ση­μαία να κυ­μα­τί­ζει και ποιος ξέρει εκεί­νη τη μέρα, ως το βράδυ, πόσες φορές να ξα­να­γύ­ρι­σαν σ’ αυτό το μέρος για να την κα­μα­ρώ­νουν και πάλι…Εκ μέ­ρους της Μη­τρός Ελ­λά­δος». O πα­νε­πι­στη­μια­κός και δι­κα­στι­κός Μι­χα­ήλ Στα­σι­νό­που­λος, με­τέ­πει­τα πρό­ε­δρος της Ελ­λη­νι­κής Δη­μο­κρα­τί­ας, στις 9.8.1948 ανα­φέ­ρει:”…‘Οσοι αξιώ­θη­καν να ζή­σουν εκεί­νη την στιγ­μή δεν θα την ξε­χά­σουν ποτέ …Η πλα­τεία ήταν γε­μά­τη…τα πλήθη των κα­τοί­κων πα­ρα­κο­λου­θού­σαν με την ψυχή όλη στα μάτια, τη σκηνή της πα­ρα­δό­σε­ως…». 

    Ο Πρό­ε­δρος της Βου­λής των Ελ­λή­νων, Ιω­άν­νης Θε­ο­τό­κης στο τη­λε­γρά­φη­μα του στον ΄Ελ­λη­να στρα­τιω­τι­κό διοι­κη­τή γρά­φει: «δια μέσου της αι­θε­ρί­ου αύρας του Αι­γαί­ου πε­λά­γους διά­πυ­ρον αδελ­φι­κόν χαι­ρε­τι­σμόν προς τον μαρ­τυ­ρι­κόν και ηρω­ϊ­κόν ελ­λη­νι­κόν λαόν της Δω­δε­κα­νή­σου, όστις χάρις εις την βο­ή­θειαν και ακλό­νη­τον πί­στιν του και εμ­μο­νήν εις την πα­τρί­δα, εορ­τά­ζει την εθνι­κήν του απο­κα­τά­στα­σιν».

   Ο Εμ­μα­νου­ήλ Κα­λα­μπί­χης πε­ρι­γρά­φει στο αυ­το­βιο­γρα­φι­κό του βι­βλίο «Από την ζωή μου»: “Yψούτο επί του ιστού του Διοι­κη­τη­ρί­ου η γα­λα­νό­λευ­κος. Πυκνή ομί­χλη εκά­λυ­πτε την ημέ­ραν …Τα πλήθη, προ του Διοι­κη­τη­ρί­ου, γο­νυ­πε­τή με οφθαλ­μούς δα­κρύ­ο­ντας εκ χαράς πα­ρη­κο­λού­θουν την έπαρ­σιν της γα­λα­νο­λεύ­κου, η οποία με την επι­κρα­τού­σαν άπνοιαν ανήρ­χε­το εις τον ιστόν χωρίς κυ­μα­τι­σμούς και ανα­δι­πλώ­σεις.»

    Ο αθη­ναϊ­κός τύπος, μέσα από την εφη­με­ρί­δα «Ελευ­θε­ρία» πε­ρι­γρά­φει τα ιστο­ρι­κά γε­γο­νό­τα της 31^ης Μαρ­τί­ου 1947: «Τα Δω­δε­κά­νη­σα πα­νη­γυ­ρί­ζουν την ΄Ε­νω­σιν των». «…Οι δή­μαρ­χοι και κοι­νο­τάρ­χαι, ετό­νι­ζον, ότι η σκλη­ρά δου­λεία εξα­κο­σί­ων ετών κα­ταρ­γεί­ται, εκ­πλη­ρού­με­νου του προ­αιώ­νιου πόθου των Δω­δε­κα­νη­σί­ων, όπως ενω­θούν μετά της μη­τρός Ελ­λά­δος…». «Η Δω­δε­κά­νη­σος είναι ελ­λη­νι­κή»: Ολό­κλη­ρος η νήσος, πλέει εις μιαν θά­λασ­σαν ση­μαιών….»

 Η επα­νεν­σω­μά­τω­ση της Δω­δε­κα­νή­σου στην Ελ­λά­δα, στις 7 Μαρ­τί­ου 1948, σφρά­γι­σε την ιστο­ρία της Ελ­λά­δας και κα­θό­ρι­σε την στρα­τη­γι­κή γε­ω­πο­λι­τι­κή της θέση στο νο­τιο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο, ως εξω­τε­ρι­κό σύ­νο­ρο της χώρας και της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, που δίνει το δι­καί­ω­μα στην πα­τρί­δα μας να αξιώ­νει τον απαι­τού­με­νο σε­βα­σμό και την δύ­να­μη του ρυθ­μι­στή των διε­θνών εξε­λί­ξε­ων.     

    Σή­με­ρα, η ιστο­ρι­κή επέ­τειος της Εν­σω­μά­τω­σης της Δω­δε­κα­νή­σου, ση­μα­δεύ­ει την συλ­λο­γι­κή μνήμη των Δω­δε­κα­νη­σί­ων και απο­κτά σή­με­ρα ιδιαί­τε­ρη αξία καθώς η δια­χρο­νι­κό­τη­τά των ιστο­ρι­κών αυτών γε­γο­νό­των, απο­τε­λεί την αφε­τη­ρία, μέσα από την οποία το κοινό πα­ρελ­θόν δίδει νόημα και αξία στο κοινό μέλ­λον.             

Ο ΔΗ­ΜΑΡ­ΧΟΣ ΡΟΔΟΥ

ΦΩΤΗΣ ΧΑ­ΤΖΗ­ΔΙΑ­ΚΟΣ