Οι απόρρητοι φάκελοι του Frontex για τις εμπλοκές με Τούρκους στο Αιγαίο

Στις 9 Σε­πτεμ­βρί­ου του 2015, στο επι­χει­ρη­σια­κό κέ­ντρο του Λι­με­νι­κού Σώ­μα­τος κα­τα­φθά­νει κα­τε­πεί­γον σήμα για εντο­πι­σμό πλα­στι­κής βάρ­κας με πρό­σφυ­γες ανοι­χτά της Σάμου.

Στη βάρκα επι­βαί­νουν 70 άτομα, με­τα­ξύ των οποί­ων 10 παι­διά και 4 γυ­ναί­κες. Σκά­φος του Frontex που πλέει στην πε­ριο­χή ανα­φέ­ρει ότι η βάρκα πα­ρα­σύ­ρε­ται από τους ισχυ­ρούς ανέ­μους. Οι και­ρι­κές συν­θή­κες είναι δύ­σκο­λες και η ώρα είναι 3.40 τα ξη­με­ρώ­μα­τα.

Στο ση­μείο σπεύ­δουν άμεσα σκάφη του Λι­με­νι­κού με σκοπό να βοη­θή­σουν τους πρό­σφυ­γες. Κα­τα­βάλ­λουν υπε­ράν­θρω­πες προ­σπά­θειες να βοη­θή­σουν τους επι­βά­τες, αλλά τα κύ­μα­τα είναι με­γά­λα. Απο­φα­σί­ζε­ται από το πλή­ρω­μα του Λι­με­νι­κού να επι­βι­βά­σουν στο σκά­φος τα γυ­ναι­κό­παι­δα που κιν­δυ­νεύ­ουν.

Στη συ­νέ­χεια, δέ­νουν την πλα­στι­κή βάρκα στην πρύ­μνη τους και ξε­κι­νούν τη ρυ­μούλ­κη­ση προς την ασφά­λεια του λι­μα­νιού Βαθύ της Σάμου. Οσα ακο­λού­θη­σαν στη συ­νέ­χεια, και απο­κα­λύ­πτει σή­με­ρα το «Εθνος της Κυ­ρια­κής», είναι εν­δει­κτι­κά του σκο­τει­νού ρόλου που δια­δρα­μά­τι­σε η Τουρ­κία στην προ­σφυ­γι­κή κρίση πριν υπο­γρά­ψει τη συμ­φω­νία με την Ευ­ρω­παϊ­κή Ενωση. Ενώ το ελ­λη­νι­κό Λι­με­νι­κό ρυ­μουλ­κού­σε με δυ­σκο­λία, λόγω των κακών και­ρι­κών συν­θη­κών, τη βάρκα των προ­σφύ­γων, στις 4.56 το πρωί εμ­φα­νί­ζε­ται ξαφ­νι­κά σκά­φος της τουρ­κι­κής Ακτο­φυ­λα­κής. Κα­τευ­θύ­νε­ται προς το λι­με­νι­κό σκά­φος με με­γά­λη τα­χύ­τη­τα, την οποία ανα­κό­πτει την τε­λευ­ταία στιγ­μή.

Πραγ­μα­το­ποιεί άκρως επι­κίν­δυ­νους ελιγ­μούς, πολύ κοντά στη βάρκα με τους πρό­σφυ­γες και το λι­με­νι­κό σκά­φος. Οι ελιγ­μοί που κά­νουν οι Τούρ­κοι δη­μιουρ­γούν με­γά­λους κυ­μα­τι­σμούς.

Συ­νέ­χι­σε τις προ­κλή­σεις

Τα δια­βαθ­μι­σμέ­να έγ­γρα­φα.

Η βάρκα με τους πρό­σφυ­γες τα­ρα­κου­νιέ­ται τόσο δυ­να­τά που είναι έτοι­μη να ανα­πο­δο­γυ­ρί­σει. Οι τουρ­κι­κές προ­κλή­σεις, οι οποί­ες θα μπο­ρού­σαν να είχαν πάρει εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κή τροπή και να προ­κα­λέ­σουν «θερμό» επει­σό­διο στο Αι­γαίο, συ­νε­χί­ζο­νται, αυτήν τη φορά σε βάρος του σκά­φους του Frontex.

Οι μα­νού­βρες που κά­νουν οι Τούρ­κοι λι­με­νι­κοί χα­ρα­κτη­ρί­ζο­νται από τους αξιω­μα­τι­κούς του Ευ­ρω­παϊ­κού Ορ­γα­νι­σμού Φύ­λα­ξης των Συ­νό­ρων ως απο­λύ­τως επι­κίν­δυ­νοι και ει­δι­κό­τε­ρα προς το σκά­φος του Frontex με το οποίο σχε­δόν συ­γκρού­στη­κε.

Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες για το πα­ρα­λί­γο ναυά­γιο και τις σκό­πι­μα επι­κίν­δυ­νες μα­νού­βρες σε βάρος των ελ­λη­νι­κών και ευ­ρω­παϊ­κών σκα­φών προ­έρ­χο­νται από απόρ­ρη­τη ανα­φο­ρά των αξιω­μα­τι­κών του Frontex προς τα κε­ντρι­κά γρα­φεία της υπη­ρε­σί­ας, στην Πο­λω­νία.

Την πε­ρα­σμέ­νη εβδο­μά­δα διέρ­ρευ­σαν πάνω από 190 σε­λί­δες δια­βαθ­μι­σμέ­νων εγ­γρά­φων του Frontex για τις επι­χει­ρή­σεις που διε­ξή­γα­γε από κοι­νού με τις ελ­λη­νι­κές Αρχές στο Αι­γαίο, κατά τη διε­τία 2014-2015.

Σύμ­φω­να με τους διε­θνείς κα­νο­νι­σμούς, το τουρ­κι­κό σκά­φος ήταν υπο­χρε­ω­μέ­νο να επι­κοι­νω­νή­σει με το Λι­με­νι­κό Σώμα και να ρω­τή­σει αν χρειά­ζε­ται βο­ή­θεια, κάτι που δεν έγινε ποτέ, σύμ­φω­να με την ανα­φο­ρά του Frontex.

Το «Εθνος της Κυ­ρια­κής» δη­μο­σιεύ­ει το έγ­γρα­φο για το θερμό πε­ρι­στα­τι­κό που κρα­τή­θη­κε κρυφό, αλλά έρ­χε­ται να επι­βε­βαιώ­σει εν μέρει τις πλη­ρο­φο­ρί­ες που υπήρ­χαν για τον ρόλο της Τουρ­κί­ας στη δια­χεί­ρι­ση των προ­σφυ­γι­κών και με­τα­να­στευ­τι­κών ροών. Ο αξιω­μα­τι­κός του Frontex που έγρα­ψε την ανα­φο­ρά για το θερμό επει­σό­διο, ανα­φέ­ρει για τις κι­νή­σεις των Τούρ­κων: «Η βάρκα των προ­σφύ­γων ήταν έτοι­μη να ανα­πο­δο­γυ­ρί­σει και να αρ­χί­σει να παίρ­νει νερά. Φά­νη­κε ότι το τουρ­κι­κό σκά­φος ετοι­μα­ζό­ταν να πε­ρά­σει ανά­με­σα από το σκά­φος του Λι­με­νι­κού και τη βάρκα των με­τα­να­στών, αλλά συ­νει­δη­το­ποί­η­σε την τε­λευ­ταία στιγ­μή ότι η βάρκα των προ­σφύ­γων ρυ­μουλ­κού­νταν από το Λι­με­νι­κό.

Αν το τουρ­κι­κό σκά­φος είχε συ­νε­χί­σει την πο­ρεία του, τότε είναι σχε­δόν βέ­βαιο ότι θα είχε προ­κα­λέ­σει την ανα­τρο­πή της βάρ­κας. Τα στοι­χεία (όνομα/αριθ­μός) του τουρ­κι­κού σκά­φους δεν ήταν ορατά».

Επει­τα από δέκα λεπτά ελιγ­μών και πα­ρε­νό­χλη­σης της διά­σω­σης, η τουρ­κι­κή Ακτο­φυ­λα­κή απο­χώ­ρη­σε από το ση­μείο. Στις 6.30 το πρωί, οι πρό­σφυ­γες είχαν κα­τα­φθά­σει στο λι­μά­νι Βαθύ, σώοι και αβλα­βείς.Στο τέλος της ανα­φο­ράς του Frontex γί­νε­ται αξιο­λό­γη­ση του συμ­βά­ντος και οι αξιω­μα­τι­κοί κα­τα­κε­ραυ­νώ­νουν τους χει­ρι­σμούς των Τούρ­κων ανα­φέ­ρο­ντας: «Σύμ­φω­να με τους διε­θνείς κα­νο­νι­σμούς, το τουρ­κι­κό σκά­φος ήταν υπο­χρε­ω­μέ­νο να επι­κοι­νω­νή­σει με το Λι­με­νι­κό Σώμα και να ρω­τή­σει αν χρειά­ζε­ται βο­ή­θεια, στην πε­ρί­πτω­ση που είχε δει το δια­σω­στι­κό σκά­φος.

Οι Τούρ­κοι ου­δέ­πο­τε επι­κοι­νώ­νη­σαν. Αντι­θέ­τως, οι μα­νού­βρες που έκανε το τουρ­κι­κό σκά­φος, ο κα­πε­τά­νιος όφει­λε να γνω­ρί­ζει ότι ήταν επι­κίν­δυ­νες για όλα τα άλλα σκάφη που βρί­σκο­νταν στο ση­μείο του πε­ρι­στα­τι­κού».

Προ­βο­κά­τσια

Τα εν λόγω έγ­γρα­φα που διέρ­ρευ­σαν αφο­ρούν χρο­νι­κό διά­στη­μα μόλις 20 μηνών, οπότε προ­κύ­πτει εύ­λο­γα το ερώ­τη­μα αν πρό­κει­ται για με­μο­νω­μέ­νο πε­ρι­στα­τι­κό. Επί­σης, δύο μήνες μετά το επει­σό­διο (Νο­έμ­βριο), τουρ­κι­κά ΜΜΕ είχαν δη­μο­σιεύ­σει μο­ντα­ρι­σμέ­νο βί­ντεο στο οποίο υπο­τί­θε­ται ότι το Λι­με­νι­κό είχε επι­χει­ρή­σει να βου­λιά­ξει φου­σκω­τό σκά­φος γε­μά­το πρό­σφυ­γες.

Το Αρ­χη­γείο του Λι­με­νι­κού Σώ­μα­τος είχε βγά­λει ανα­κοί­νω­ση για το υπο­τι­θέ­με­νο βί­ντεο με την οποία διέ­ψευ­δε κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά δη­μο­σιεύ­μα­τα ξένου Τύπου και επε­ξερ­γα­σμέ­νο οπτι­κο­α­κου­στι­κό υλικό ξένου ιστό­το­που.

Οσο απί­στευ­το και αν ακού­γε­ται, οι Τούρ­κοι, οι οποί­οι σύμ­φω­να με τις ανα­φο­ρές του Frontex πα­ρα­λί­γο να προ­κα­λέ­σουν ναυά­γιο, κα­τη­γό­ρη­σαν δύο μήνες μετά το Λι­με­νι­κό Σώμα.

Πυ­ρο­βο­λι­σμοί

Η κα­τα­δί­ω­ξη των δου­λε­μπό­ρων και η δο­λο­φο­νία του με­τα­νά­στη

Ενα από τα πλέον δύ­σκο­λα πε­ρι­στα­τι­κά που πε­ρι­γρά­φο­νται στις ανα­φο­ρές του Frontex είναι η επι­χεί­ρη­ση στη Σύμη τον Αύ­γου­στο του 2015. Δύο Τούρ­κοι δου­λέ­μπο­ροι που με­τέ­φε­ραν 93 πρό­σφυ­γες αρ­νή­θη­καν τον έλεγ­χο από σκά­φος του Frontex και επι­χεί­ρη­σαν να τον χτυ­πή­σουν, ανα­πτύσ­σο­ντας ταυ­τό­χρο­να με­γά­λη τα­χύ­τη­τα. Στο ση­μείο πήγε άμεσα και σκά­φος του Λι­με­νι­κού και ακο­λού­θη­σε κα­νο­νι­κή μάχη. Οι Ελ­λη­νες πυ­ρο­βό­λη­σαν πρώτα στον αέρα προ­κει­μέ­νου να στα­μα­τή­σει το γιοτ με τους Τούρ­κους κυ­βερ­νή­τες.

Το σκά­φος του Frontex πλεύ­ρι­σε το γιοτ και έδεσε σχοι­νί με­τα­ξύ των δύο σκα­φών με σκοπό να του ανα­κό­ψει τα­χύ­τη­τα, ενώ ενε­πλά­κη και ένα ιδιω­τι­κό, ελ­λη­νι­κό τα­χύ­πλοο που βο­ή­θη­σε τους Ελ­λη­νες λι­με­νι­κούς να ανέ­βουν στο γιοτ. Οι Τούρ­κοι επι­τέ­θη­καν στον Ελ­λη­να λι­με­νι­κό και τον χτύ­πη­σαν, ενώ κα­τά­φε­ραν στιγ­μιαία να του απο­σπά­σουν το υπη­ρε­σια­κό του όπλο. Κατά την πάλη ση­μειώ­θη­καν πυ­ρο­βο­λι­σμοί, με απο­τέ­λε­σμα να σκο­τω­θεί ένας 17χρο­νος με­τα­νά­στης. Για την υπό­θε­ση είχε εκ­δώ­σει δελ­τίο Τύπου το Λι­με­νι­κό.

Μέσα από τα έγ­γρα­φα του Frontex προ­κύ­πτει ο «άγνω­στος πό­λε­μος στο Αι­γαίο», που ξε­κί­νη­σε με την τε­ρά­στια αύ­ξη­ση των προ­σφυ­γι­κών κυ­μά­των και την ανά­πτυ­ξη των αδί­στα­κτων δου­λε­μπο­ρι­κών κυ­κλω­μά­των. Οι μάχες που κλή­θη­καν να δώ­σουν οι λι­με­νι­κοί ήταν πολ­λές φορές άνι­σες και σε κίν­δυ­νο της ζωής του, όπως και των προ­σφύ­γων.

«Μα­στου­ρω­μέ­νος»

Δε­κά­δες είναι τα πε­ρι­στα­τι­κά στα οποία οι δου­λέ­μπο­ροι που με­τα­φέ­ρουν πρό­σφυ­γες και με­τα­νά­στες από τις τουρ­κι­κές ακτές στις ελ­λη­νι­κές είτε έχουν ανοί­ξει πυρ κατά των λι­με­νι­κών, είτε έχουν προ­σπα­θή­σει να βυ­θί­σουν τα ελ­λη­νι­κά σκάφη. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή είναι η πε­ρί­πτω­ση του δου­λε­μπό­ρου που συ­νε­λή­φθη στις 7 Οκτω­βρί­ου 2015 με πο­σό­τη­τα χασίς.

Με­τέ­φε­ρε πρό­σφυ­γες και ήταν «μα­στου­ρω­μέ­νος» σε μία θα­λάσ­σια πε­ριο­χή, στην οποία οι μνή­μες από τα ναυά­για ήταν ακόμη νωπές… Οταν τον είχαν προ­σεγ­γί­σει τα ελ­λη­νι­κά σκάφη, είχε επι­χει­ρή­σει να δια­φύ­γει και στη συ­νέ­χεια είχε χτυ­πή­σει ένα πλωτό μέσο του λι­με­νι­κού.

Στις 14 Δε­κεμ­βρί­ου 2015, ανοι­χτά της Λέ­σβου, το σου­η­δι­κό πλωτό μέσο του Frontex είχε εντο­πί­σει ύπο­πτο γιοτ. Κατά την προ­σπά­θεια ελέγ­χου του, ο κυ­βερ­νή­της του ανέ­πτυ­ξε τα­χύ­τη­τα αγνο­ώ­ντας τα σή­μα­τα των αξιω­μα­τι­κών και πυ­ρο­βό­λη­σε δύο φορές. Σ’ άλλη κα­τα­δί­ω­ξη δου­λε­μπο­ρι­κού σκά­φους από πλή­ρω­μα του Frontex από τη Σου­η­δία, είχε πραγ­μα­το­ποι­η­θεί σύ­γκρου­ση, κατά την οποία ένας αξιω­μα­τι­κός είχε βρε­θεί ανά­με­σα στα δύο σκάφη με απο­τέ­λε­σμα να έχει τραύ­μα στο κό­κα­λο του γο­νά­του.

Η… σύμ­πτω­ση με τις ροές

Το πε­ρι­στα­τι­κό με το σκά­φος της τουρ­κι­κής Ακτο­φυ­λα­κής ση­μειώ­θη­κε τον Σε­πτέμ­βριο του 2015, μήνα κατά τον οποίο άρ­χι­σαν να εκτο­ξεύ­ο­νται τα νού­με­ρα των αφί­ξε­ων στα ελ­λη­νι­κά νησιά. Λί­γους μήνες αρ­γό­τε­ρα, ο Frontex είχε ξε­κι­νή­σει νέα επι­χεί­ρη­ση με την κω­δι­κή ονο­μα­σία «Poseidon Rapid Intervention», προ­κει­μέ­νου να αντα­πο­κρι­θεί στη με­γά­λη αύ­ξη­ση.

ΛΕΥ­ΤΕ­ΡΗΣ ΜΠΙ­ΝΤΕ­ΛΑΣ-ΕΘΝΟΣ